Karol May

ZMIERZCH CESARZA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

CZARCIE ŹRÓDŁO

OBLĘŻENIE QUERETARO

KARA BOSKA

DZIEWIĘTNASTEGO CZERWCA

EPILOG

ZMIERZCH CESARZA

Karol May

CZARCIE ŹRÓDŁO

Kto chciałby bliżej i dokładniej poznać kulturę agrarną północnego Meksyku, nie może ograniczyć się tylko do zwiedzenia stolicy i jej pięknych okolic. Powinien, kierując się wciąż na północ, przemierzyć rozległe płaskowzgórza, a potem, pokonawszy pasmo górskie Zacatecas, dotrzeć do prerii. Na tym to obszarze, liczącym około dziesięciu tysięcy kilometrów — między Rio Grande del Norte a miastem Chihuahua — panuje niepodzielnie kilkudziesięciu hacjenderów. Każdego — ze względu na wielkość posiadłości, dostatnie życie i niezależność — można by przyrównać do księcia. Dalej na północ — aż do Coahuila na granicy Teksasu — ciągnie się przez tysiące kilometrów biała, słona pustynia, zwana Bolson de Mapimi. Nie ma tam żadnej roślinności ani śladów ludzi czy zwierząt. Gorące powietrze drży nad lśniącymi, gryzącymi w oczy pokładami soli, pomiędzy którymi od czasu do czasu spotyka się koryta rzek, wyschniętych przez większą część roku. Wędrując ich brzegiem, można dojść do jezior, wypełnionych wodą jedynie podczas deszczów; w upalne miesiące przypominają coś w rodzaju lodowisk, składających się z niezliczonych białych płytek, pokrytych kryształami soli. Niektóre rzeczki w lecie podobne do małych, cicho szemrzących strumieni, zmieniają się w porze deszczowej w rwące potoki, niosące ze sobą olbrzymią masę wody. Latem nie ma również lagun, wysychają bowiem zupełnie.

Najbardziej urodzajne tereny północnego Meksyku to koryta wielkich rzek. Gleba tam tak żyzna — czarnoziem — że przy niewielkim nawożeniu kukurydza obradza niezwykle obficie. Jest też w bród świeżej trawy, porastającej płaskowzgórza, toteż bydłu nigdy nie zbraknie znakomitego pokarmu. Uprawne pola i pastwiska ciągną się więc kilometrami.

Życie hacjenderów jak gdyby stanęło w miejscu; od czasów starohiszpańskich prawie nic się w nim nie zmieniło. Odcięci od reszty świata, interesują się wyłącznie własnymi sprawami, nie obchodzi ich ani polityka, ani społeczne problemy kraju.

Kiedyś pewien hacjendero tak opisał własne dzieje:

„Życie hacjendera przypomina żywot pustelnika, mimo to ma swój urok i zalety. Hacjenderom brak czasu na rozrywki i zabawy, nie mówiąc już o kontaktach ze światem zewnętrznym, jeśli zważyć, że nawet najbliższa wioska indiańska oddalona jest o pół dnia, i to podłej drogi. Hacjendero to pan i władca swych vaquerów i służby. W żadnym zakątku ziemskiego globu nie ma chyba nikogo, kto cieszyłby się taką niezależnością jak on. Aby radować się tą niezależnością i odczuwać smak twardego, codziennego bytowania — trzeba się tu urodzić i wychować. Życie hacjenderów przyrównać można również do życia średniowiecznych rycerzy. Siedziby ich bowiem niczym warowne zamki są otoczone potężnymi murami z wieżami, mają zwodzone mosty i żelazne bramy. Dawniej była to konieczność, gdyż bardzo często napadały na nie dzikie górskie szczepy indiańskie i porywały kobiety, dzieci bądź bydło. Ale te niebezpieczeństwa minęły bezpowrotnie. Nie znaczy to, że życie toczy się całkiem spokojnie. Niejedną przygodę można jeszcze przeżyć, w dodatku nie zawsze z własnej chęci.

Mieszkanie hacjendera, zwane po hiszpańsku «casa», to obszerny piętrowy budynek o płaskim dachu, zbudowany z kiepskich cegieł i wapna. Mimo to dom jest mocny i trwały. Ma zwykle kilka wielkich zakratowanych okien.

Przed domem rozciąga się obszerny dziedziniec; w dzień spotkać tam można cały żywy inwentarz hacjendy: woły, krowy, świnie, kury i osły. Dalej stoją w nieregularnym szeregu zabudowania dla służby — brzydkie, kryte trzciną gliniane chaty vaquerów i robotników sezonowych. Jest to tania siła robocza. Za możliwość korzystania ze sprzętu rolnego i nasion uprawiają oni pańskie pola i oddają połowę swoich własnych plonów.

Życie w hacjendzie budzi się wraz ze świtem. Najpierw wychodzą do roboty wypoczęte i silne muły, prowadzone przez vaquerów. Za nimi urzędnicy, majordomo, caporal vaquerów i escribiente robotników. A także zwykle biegnie przed nimi kilka psów. Dziedziniec pustoszeje, zostaje tylko dozorca i tenedor de libros. Od czasu do czasu zjawia się na ośle jakiś chłop, aby wypożyczyć pług lub inne narzędzie, albo podjeżdża zaprzężony w woły wóz, na który ładuje się worki z mąką. Gdy słońce praży coraz mocniej, praca zostaje przerwana i wszyscy chronią się w chłodnych, ocienionych pomieszczeniach.

Po południu panuje w hacjendzie największe ożywienie. Pan domu wrócił i siedząc przed progiem na ociosanym pniu wydaje polecenia, przyjmuje meldunki i załatwia sprawy poddanych, którzy stoją przed nim pokornie, trzymając kapelusze w rękach. Czasami zajeżdża w cztero lub sześciokonnej kolasie sąsiad hacjendero. Gospodarz wprowadza go do domu wśród wzajemnych ukłonów.

Ulubioną zabawą młodzieży jest ujarzmianie muła. Naprzód związuje się zwierzę i przewraca na ziemię. Kiedy tak leży, wkłada mu się uzdę i wędzidło, a następnie rozwiązuje przednie nogi. Zwierzę może już wstać. Zrywa się po kilku energicznych ruchach. Mimo jego gwałtownego oporu, rzuca mu się na grzbiet pasy i rzemienie, przymocowane do ciężkiej belki leżącej na ziemi. Równocześnie po obu stronach uzdy przywiązuje się sznury, które trzyma dwóch parobków siedzących na koniach. Na koniec rozwiązuje się tylne nogi muła. Rozpoczyna się zabawa. Biorący w niej udział wydają dzikie okrzyki i zwierzę ucieka w szalonym pędzie. Parobcy pilnują, by nie biegło w nieodpowiednim kierunku.

Duże emocje wywołuje również pierwsze siodłanie młodego źrebaka. Nie przewraca się go na ziemię, tylko zakłada uzdę i mocno przywiązuje do niej jedną z tylnych nóg. Potem jeździec podkrada się z siodłem z lewej strony, chwyta konia za lewe ucho i pochyliwszy mu w dół łeb, drugą ręką zarzuca na grzbiet siodło. Trudno opisać, co się w takiej chwili dzieje ze źrebakiem! Ale człowiek nie ustępuje. Uwolniwszy z więzów nogę zwierzęcia, wskakuje na siodło i pędzi, dokąd go rumak poniesie.

W niedzielę odbywają się wyścigi konne albo zapasy z bawołem. Wrzeszczy się na niego, poszturchuje, a kiedy przestraszony ucieka, kilku mężczyzn pędzi za nim galopem, siedząc na osiodłanych koniach, i stara się chwycić za ogon. Gdy to się uda, zawodnicy ciągną, ile sił w rękach, dopóki zwierzę, wyczerpane szaleńczą gonitwą, nie padnie na wznak...".

Po Camino Real, czyli traktem królewskim, prowadzącym z Sayula przez góry, będące przedłużeniem Sierra de Nayarit, jechali trzej mężczyźni. Widać było, że przebyli bardzo ciężką drogę. Zmęczone i wyczerpane konie szły wolno, potykały się o gř. Zębokie szczeliny i niezliczone kawałki lawy. Wokoło rosły tylko juki o grubych pniach oraz gęste krzaki opopánaco , wznoszące się dwa, trzy metry nad ziemią; jego kwiaty wydzielały cudowny zapach. Ta miła woń stanowiła jedyną pociechę dla jeźdźców, słońce bowiem prażyło piekielnie, a spod kopyt końskich unosiły się tumany kurzu. Nic więc dziwnego, że podróżni mieli markotne twarze i nie odzywali się w ogóle do siebie. Nawet chart, biegnący za nimi ze spuszczonym ogonem, wydawał się smutny i niezadowolony. Gdyby nie doskwierający upał, jeźdźcy i zwierzęta nie odczuwaliby zmęczenia, gdyż wzniesienie było łagodne.

— Święty Jacobo de Composiella! — mruknął jeden z mężczyzn i zatrzymał konia. — Jeżeli tak dalej pójdzie, nie dogonimy ich przed Manzanillo. Niech diabli porwą ten upał i Camino Real. Ciekaw jestem, jak wyglądają w tym kraju zwyczajne drogi, jeżeli na królewskiej trzęsą się człowiekowi bebechy.

— Nie pomstuj, senior Mindrello — pocieszał Grandeprise. — Jedziemy pomału, prawda, ale Landola ze swoimi też nie posuwa się szybciej. Do tego brak im żywności. Nie chciałbym być w ich skórze.

— Dziwię się jednak — wtrącił Mariano — że dotychczas ich nie dogoniliśmy. Mają widać żelazne siły. Od dziesięciu dni jesteśmy w drodze i oprócz śladów... nic.

— Nic? Nie bądź pan niesprawiedliwy! Nie zapominaj, że do niedawna nie znaliśmy nawet celu ich podróży. Byliśmy zdani wyłącznie na ślady i aby ich nie zgubić, mogliśmy poruszać się tylko w dzień. Zbiegowie zaś jechali także nocą, a tym samym zyskiwali na czasie. Od kiedy jednak wywnioskowaliśmy dokąd zdążają, zbliżyliśmy się do nich sporo. Dzisiaj rano stwierdziliśmy przecież, że przejeżdżali tędy przed pięcioma godzinami. Idę o zakład, że schwytamy ich jeszcze dziś wieczorem.

— Naprawdę pan tak sądzi? — uradował się Mindrello.

— Jestem tego pewien, o ile oczywiście nie zajdzie coś niespodziewanego — oświadczył traper.

— Biada łotrom! Wybiła ich ostatnia godzina! — krzyknął Mariano i popędził konia.

Jechali odtąd w nieco lepszym nastroju, choć słońce wznosiło się już wysoko, a droga stawała się coraz gorsza. Zdawało się, że każda góra, którą mijali, jest wulkanem. Wszędzie widać było wygasłe kratery i kawałki lawy. Nagle góry jakby się rozstąpiły i oczom jeźdźców ukazała się szeroka dolina z wioską pośrodku. Nieliczne domki, jak również ogrodzenia otaczające mizerne pola kukurydzy, zbudowane były z bloków lawy. Przejeżdżali przez wioskę, ciekawie się rozglądając. W pewnym momencie uwagę ich zwrócił dom, który różnił się od innych; nad wejściem wisiała tablica z napisem wykonanym pastą do butów: HOTEL DOLORES, co po hiszpańsku oznacza nie tylko imię kobiece, ale i boleść. Właściciel był widać kpiarzem, bo nie mógł wymyślić lepszej nazwy dla tej obskurnej chałupy!

Ponieważ skwar z nieba dał się jeźdźcom mocno we znaki, postanowili odpocząć. Ledwo zatrzymali się przed „hotelem", a już zjawił się szczupły mężczyzna, ubrany tylko w spodnie, i podejrzliwie popatrzył na nich.

— Buenos dias, senior! — w imieniu wszystkich powitał go Grandeprise. — Czy można dostać coś do jedzenia?

— Dlaczego nie? Jeżeli zapłacicie...

— To się rozumie samo przez się! Chciałbym jeszcze o coś zapytać: czy może byli tu dzisiaj trzej jeźdźcy?

Wyraz twarzy hotelarza stał się jeszcze bardziej nieufny.

— Czy to jacyś wasi znajomi? — burknął.

— Nie, ale od dawna jedziemy ich śladem, chcemy bowiem zamienić z nimi kilka słów. A więc tu byli! I widać nie przypadli panu do serca!

— Niech ich wszyscy diabli porwą! Potraktowali mnie jak psa, grozili, że mnie zabiją, jeżeli natychmiast nie przygotuję posiłku. Podałem, co miałem. A kiedy upomniałem się o zapłatę, wyśmiali mnie i odjechali.

e.. Kiedy to się wydarzyło?

— Przed jakimiś dwiema godzinami.

— Gracias á Dios! — zawołał Mindrello. — Nareszcie ich mamy!

— Niezupełnie — Grandeprise był jak zawsze rzeczowy. — Senior — zwrócił się do hotelarza — w jakim stanie jest droga prowadząca w góry?

— W opłakanym! Pełno tam odłamków lawy i głębokich dziur; można połamać ręce i nogi. Najgorszy jednak odcinek to ten, który prowadzi do Fuente del Diablo.

— Do Czarciego Źródła? Skąd ta nazwa?

— W całej okolicy jest wiele wulkanów. Niektóre wprawdzie wygasły, ale inne są nadal aktywne. Dlatego od czasu do czasu pojawiają się źródła tak gorące, że zaczerpniętą z nich wodą można zaparzyć kawę. Największe to właśnie Fuente del Diablo. Zasilają je prawdopodobnie podskórne strumienie, gdyż poziom wody jest w nim ciągle taki sam.

— Mniejsza o to! Przejdźmy do rzeczy: jak szybko można się dostać do Czarciego Źródła?

— Hm! To zależy... Jechać możecie tylko tą drogą, którą pojechali tamci. Bardzo kiepska, ale innej nie ma. 0 wiele szybciej dostaniecie się tam pieszo. Ścieżka, choć bardzo stroma, nie jest zbyt męcząca. Osobiście radziłbym ją wybrać. Tylko co zrobicie z końmi?

— Nie rozumiem...

— Musielibyście je pozostawić przed ścieżką, a chcecie przecież przedostać się przez góry.

— Nie! Chcemy tylko schwytać tych ludzi. Jeśli się to uda, wrócimy tutaj.

— W takim razie, jak mówiłem, musicie dojechać do skrzyżowania drogi ze ścieżką i tam zostawić konie. Albo inaczej: ja pojadę z wami i zabiorę konie z powrotem. Tak będzie najlepiej. A teraz proszę do środka, przygotuję coś do jedzenia.

— Odłóżmy jedzenie na później! Musimy wyruszyć natychmiast.

— Wybaczcie, seniores, ale jestem innego zdania. Nic się nie stanie, jeżeli odpoczniecie przez pół godziny i coś

zjecie. Ręczę, że nie tylko zdążycie, ale przy Czarcim Źródle będziecie o godzinę wcześniej niż oni.

— Nie znamy drogi, więc stracimy trochę czasu na szukanie.

— Pojadę z wami aż do barranco , więc nie zabłądzicie. Wdrapawszy się na górę, wyjdziecie tuż obok źródła. Właściwie mogę was i tam zaprowadzić.

— Nie, senior, dojdziemy sami. Będziemy wdzięczni, jeżeli zaprowadzi nas pan do ścieżki i zajmie się końmi. Skoro zapewnia pan, że zdążymy na czas, odpoczniemy i coś przekąsimy.

Menu było mizerne, ale nie narzekali, zadowoleni, że choć przez chwilę mogą wypocząć. Rozglądali się ciekawie po całym obejściu, równie obskurnym i ubogim co chata. Około tuzina kur z wielką gorliwością szukało nie istniejących ziaren. Każda była uwiązana na sznurku dwumetrowej długości. Chcąc złapać ptaka, nie trzeba było za nim biegać, ale wystarczyło po prostu chwycić sznurek. Kury — jak się okazało — nie stanowiły całego inwentarza oberżysty. Oto jakiś chudy chłopak pędził duże stado indyków. Poganiał je nie batem, lecz kijem, owiniętym na końcu skórą kuny; te zwierzęta są tutaj najgroźniejszym wrogiem indyków, ptaki czują respekt nawet przed ich skórami. Po chwili Grandeprise zwrócił się do gospodarza:

— Jak zachowywali się ci trzej mężczyźni? Czy sprawiali wrażenie, że się boją i przed kimś uciekają?

— Słyszałem, że rozmawiali na ten temat. Jeden z nich, którego nazywali Landolą, roześmiał się na uwagę, iż ktoś może ich ścigać, i dodał, że ślad z pewnością już zaginął. „Gdy miniemy górę — mówił — znikną wszelkie powody do obaw. Musimy myśleć tylko o pieniądzach. Możliwość ich uzyskania po tamtej stronie jest znacznie większa niż tutaj".

— To zrozumiałe! Dla wykonania swego planu potrzebują bardzo dużo forsy. Tutaj wszelkie ich poczynania zwróciłyby uwagę władz. Musimy pomieszać im szyki! No, ruszajmy!

Dosiedli koni, a gospodarz przeraźliwie chudego osła i skierowali się na zachód. Okazało się, że kłapouch dzielnie dotrzymuje kroku koniom, wyczerpanym długą podróżą. Po upływie godziny dojechali do podnóża góry i zaczęli się ostrożnie wspinać po skalnych kamieniach. Niewiele czasu minęło, gdy dotarli do wąskiej kotliny, prawie pionowo wcinającej się w skałę. Tylko dobry piechur mógł marzyć o jej sforsowaniu. Jeździec, nawet najlepszy, z pewnością nie dałby rady.

— Oto barranco — hotelarz wskazał na wąwóz. — Po dwóch godzinach wspinaczki dotrzecie do miejsca położonego naprzeciw Czarciego Źródła. Zbiegowie jadą drogą okrężną, z drugiej strony góry. O, tam — wskazał ręką. — Ale co to, na Boga!?...

Spojrzeli na niego. Wpatrywał się w coś, co leżało na owej drodze dla jeźdźców. Ich pies zaś, zjeżywszy sierść, zadarł łeb do góry i zawył przeciągle.

— Santa Madonna! — krzyknął gospodarz. — To chyba koń!?

— Koń? — powtórzył Mariano. — Ależ tak, widzę teraz wyraźnie! Jedźmy tam!

Po paru minutach byli na miejscu. Przed ich oczyma roztoczył się straszny widok. Obok martwego konia z otwartą raną na szyi ujrzeli zwłoki człowieka w kałuży krwi. Był to Manfredo.

Zdjęła ich groza. Grandeprise pochylił się nad trupem. W piersi Manfreda widniała rana zadana sztyletem. Teraz traper uważnie przyjrzał się koniowi. Po chwili wyprostował się i cedząc słowa powiedział:

— Sprawa jest dla mnie zupełnie jasna. Wyczerpane do cna zwierzę wpadło przednią nogą w szczelinę, runęło i nie mogło się podnieść. Wtedy między trzema zbirami doszło do kłótni, kto ma dosiąść konia — pozostały przy życiu tylko dwa — a kto iść piechotą. Podczas sprzeczki Manfredo został ugodzony sztyletem. Jestem tylko ciekaw, kto go zamordował: Cortejo czy Landola.

— Chyba ja potrafię odpowiedzieć na to pytanie — ożywił się oberżysta. — Nóż miał ten, który nie wierzył w pościg.

— A więc Landola! Byłem tego prawie pewien. Cortejo nie potrafiłby tak wycelować, jest zresztą wielkim tchórzem. Ale będzie to ostatnia zbrodnia Landoli! Przysięgam na wszystkie moce piekielne!

— A to dranie! — pokiwał głową Mariano. — Przecież właśnie Manfredo pokazał im tajemne wyjście z klasztoru i to jemu zawdzięczają ratunek.

— No tak, był ich sprzymierzeńcem, a oni pięknie odpłacili mu za to. Nic tu po nas. Zmarłemu i tak nie pomożemy, a czas ucieka. Do widzenia, senior — Grandeprise zwrócił się do hotelarza — wracaj pan do domu.

Gospodarz jednak nie uczynił tego od razu. Żył w biedzie. Sumienie mu nie pozwalało zostawić na zmarnowanie tyle dobrego mięsa. Cortejo i Landola wykroili wprawdzie i zabrali ze sobą spore kawały koniny, ale było jej jeszcze bardzo dużo. Nie namyślając się, wyciągnął nóż i zabrał się do roboty.

W tym samym czasie ścigający zaczęli się mozolnie wdrapywać po zboczu wąwozu. Towarzyszył im pies. Skała była bardzo stroma, mimo to posuwali się dość sprawnie, pomagając sobie wzajemnie. Wkrótce usłyszeli jakieś szumy i szmery. Były to potoki wypływające w różnych miejscach i starające się przebić przez lawę. Przed jednym ze źródeł Mindrello przystanął, zanurzył w nim rękę i... cofnął ją gwałtownie.

— To prawdziwy ukrop! — krzyknął. — O mały włos nie poparzyłem sobie dłoni!

Towarzysze roześmiali się z niedowierzaniem. Po czym zrobiwszy to samo, co Mindrello, równie szybko jak on odskoczyli od źródła. Woda naprawdę była bardzo gorąca.

— No, dość tych eksperymentów — powiedział Grandeprise. — Chodźmy dalej.

Musieli iść nadzwyczaj ostrożnie, co chwila badając grunt, bo każde mocniejsze stąpnięcie groziło zanurzeniem się we wrzącej cieczy, płynącej pod powierzchnią ziemi. Słońce wskazywało mniej więcej czwartą po południu, gdy pokonali ostatnie wzniesienie. Oczom ich ukazała się górska przełęcz z zalegającymi ją wielkimi blokami czarnej lawy oraz kłęby pary unoszące się w wielu miejscach nad gorącymi źródłami. Ze słów oberżysty wynikało, że Czarcie Źródło leży tuż obok. Rozejrzeli się. I rzeczywiście. W ciemnej szczelinie, wydrążonej w skamieniałej lawie, lśniła czarna tafla wody. Dostrzec ją można było tylko wtedy, gdy wiatr rozpraszał tumany mgły.

Otoczenie Czarciego Źródła robiło niesamowite wrażenie. Kiedy tak patrzyli na owo skupisko odłamów skalnych i bloków lawy, zdało się, że to dzieło samego szatana, popełnione w przystępie szewskiej pasji lub złego humoru. Tylko diabeł mógł sobie tak poczynać z górami i wulkanami.

Przez jakiś czas zachwycali się także zupełnie innym obrazem natury. Na zachodzie pasma górskie opadały łagodnie ku Oceanowi Spokojnemu, a jego wody zdawały się błyszczeć między poszczególnymi szczytami. Oczywiście było to złudzenie, gdyż odległość gór od oceanu wynosiła co najmniej dwieście kilometrów. W rzeczywistości chmury i obłoki „udawały" fale, a wyłaniające się z nich wierzchołki gór — wyspy. Najlepiej widoczny był Pic de Tancitaro oraz wznoszący się naprzeciw — Nevado de Colima. Chwilami można było dojrzeć w oddali niezupełnie jeszcze wygasły wulkan Jorullo. Wkrótce jednak, ponieważ miało się ku wieczorowi, mgła zasnuła dolinę i całkowicie okryła ten najwyższy szczyt zachodniego pasma.

Zbiegów nie było jeszcze nawet słychać. Mindrello ukrył się więc w wyłomie skalnym, skąd nie zauważony, mógł doskonale obserwować okolicę, a przede wszystkim drogę, na której musieli się pojawić Landola i Cortejo.

Grandeprise i Mariano natomiast usiedli pod skałą w pobliżu Fuente del Diablo. Po chwili milczenia odezwał się Mariano:

— Senior, co zrobimy z tymi dwoma łotrami? Traper obrzucił go badawczym spojrzeniem.

— A co pan by zrobił? — zapytał. Mariano namyślał się długo.

— Odstawiłbym ich do Santa Jaga — powiedział wreszcie.

— Żeby jeszcze raz uciekli? A w ogóle po co tam właśnie?

— Ich zeznania będą nam potrzebne w procesie rodziny Rodrigandów przeciw Cortejom.

— Czego się pan spodziewa po tych draniach? Że powiedzą prawdę? To naiwność! A zresztą mamy przecież Pabla Corteja i jego córkę. Jeżeli tak bardzo zależy panu na zeznaniach przestępców, wystarczy to, co uda się wydobyć z Josefy, ewentualnie Gasparina, ale Landoli... — długo wstrzymywana wściekłość wybuchła w nim nagle — ...ale Enrique'a Landoli wam nie oddam! Należy do mnie, wyłącznie do mnie!

Trudno było poznać tego zazwyczaj opanowanego człowieka. Na policzki wystąpiły mu rumieńce, w oczach pojawiły się dziwne błyski, a usta przybrały zacięty wyraz. Gdyby Landola widział w tej chwili swego śmiertelnego wroga, przyrodniego brata, z pewnością przestraszyłby się nie na żarty.

Mariano nie zdążył nic odpowiedzieć traperowi, gdyż w tym momencie nadszedł Mindrello z wiadomością, że zbiegowie się zbliżają.

— A więc do dzieła! — zawołał Grandeprise.

Już wcześniej ustalono, że Mariano i Mindrello schowają się za blokami skalnymi, a Grandeprise wraz z psem wyjdzie na spotkanie wrogów. Ustalono również, że strzelać będą tylko w obronie własnej i że nawet w tym przypadku należy celować nie w głowę i nie w serce, ale tak, by rany nie były śmiertelne.

— Pamiętajcie, musimy ich ująć żywych — przypomniał traper.

Kiedy wszyscy trzej zajęli swe posterunki, nad Czarcim Źródłem znowu zapanowała martwa cisza. Minuty oczekiwania wlokły się niepomiernie. Grandeprise zaczął nawet przypuszczać, że Mindrello się pomylił. Nagle usłyszał odgłos spadającego kamienia i zaraz potem ujrzał dwa konie, a na nich Landolę i Corteja. W tych wynędzniałych postaciach o zapadłych policzkach z trudem rozpoznał obu przestępców. Dziesięć dni zmęczenia i głodu wyryło na ich twarzach głębokie ślady.

Zatrzymawszy się na szczycie przełęczy, Gasparino aż krzyknął z radości i szybko zsunął się z konia. Również Landola, choć bardziej powściągliwy w wyrażaniu uczuć, nie mógł ukryć zadowolenia na widok dogodnego do wypoczynku miejsca.

— Cielo! Tę drogę będę długo pamiętać — westchnął Cortejo, siadając nad wodą. — Co za męka! Nie mogę powiedzieć, że jestem panu wdzięczny. Dlaczego nie znalazł pan lepszej?

— Głowę bym dal, że zamiast podziękowania spotkają mnie z pańskiej strony tylko wyrzuty! Czy to tak trudno zrozumieć, że była to dla nas jedyna droga? Że na każdej innej groziło nam stokroć więcej niebezpieczeństw?!

— No dobrze już, dobrze. A co teraz nas czeka?

— Wszystko będzie dobrze! Droga do Manzanillo to w porównaniu z tą, którąśmy przebyli, dziecinna zabawka.

Proszę mi wierzyć! Po tej stronie gór orientuję się doskonale i doprowadzę pana zdrowo i cało.

— Oby tylko nie zemściło się na nas to zabójstwo Manfreda. Zbyt pochopnie używa pan noża, senior Landola!

— Phi! To najmniejszy kłopot. Kto by się tam przejmował Manfredem! Przypuszczam nawet, że znajdą się ludzie, którzy będą wdzięczni, żeśmy go sprzątnęli. Gdyby go schwytano, i tak by wisiał.

— Ale miał rację domagając się konia. Przecież to pański padł, a więc pan powinien był iść pieszo.

— Okazałbym się ostatnim durniem, gdybym się na to zgodził! W takiej sytuacji każdy musi dbać przede wszystkim o siebie i nie mieć litości dla innych.

— Dobrze, że mi pan to powiedział! A więc może się zdarzyć, że i ze mną postąpi senior tak jak z tym chłopcem. Żal mi go. Dużo mu przecież zawdzięczamy i dlatego zasłużył na lepszy los.

— Nie mów pan głupstw. Przyspieszyliśmy tylko to, co i tak by go spotkało. A teraz powiedz pan szczerze: czy naprawdę był pan skłonny podzielić się z nim pieniędzmi? 0 nie, znam pana zbyt dobrze! Pozbyłby się go senior przy pierwszej lepszej sposobności. Ale dość już o tym. Co się stało, to się nie odstanie. Postaraj się pan lepiej o ogień, żebyśmy mogli zjeść coś gorącego.

— Końskie mięso... Brrr! — wzdrygnął się Cortejo. — Nawet kiedy bywałem w najpodlejszym nastroju, do głowy mi nie przyszło, że kiedyś będę musiał się zadowolić tym specjałem!

— Ależ z pana maminsynek! Już gorsze świństwa jadałem. Zresztą, nasza mordęga wkrótce się skończy. Oczywiście potrzebne są pieniądze i jeszcze raz pieniądze.

Nie ma co! Zabierzemy je pierwszemu lepszemu bogaczowi, którego spotkamy.

— Tym pierwszym lepszym będę chyba ja — spoza skały wysunął się Grandeprise z wymierzonym w nich karabinem.

Landola i Cortejo patrzyli na niego w osłupieniu. Po kilku sekundach pirat ochłonął i zawołał:

— To ty, Grandeprise?! Bies cię chyba sprowadził! Idź więc do diabła!

Wyciągnął nóż zza pasa i rzucił się na trapera. Nie zdołał jednak go dosięgnąć. Pies okazał się szybszy. Głośno ujadając skoczył na napastnika i powalił na ziemię. Nóż wypadł z ręki Landoli.

Szczekanie charta było — jak ustalono — sygnałem dla Mariana i Mindrella. Wybiegli z ukrycia i obezwładnili pirata. Zdesperowany Gasparino nie stawiał oporu. Skrępowano obydwu rzemieniami, zawleczono nad wodę i umieszczono pod skalnym głazem w pół siedzącej, pół leżącej pozycji. Pies warował obok, natomiast Grandeprise, Mariano i Mindrello usiedli naprzeciwko jeńców.

— No, senior Landola — rzekł traper, obrzucając przyrodniego brata nienawistnym spojrzeniem — nie spodziewaliście się wpaść po raz drugi w nasze ręce, prawda?

Pirat nie odpowiedział. Odwrócił głowę i zamknął oczy tak jak Cortejo.

— O, dumny jesteś! Nie chcesz gadać? Tym lepiej, proces będzie krótszy. Nie mamy zamiaru stąd was zabierać. Tu przeprowadzimy sąd zgodnie z prawami prerii i wydamy bezapelacyjny wyrok.

Landola drgnął. Chciał widać zyskać na czasie, bo po chwili odezwał się:

— Nie wyobrażajcie sobie, że możecie być naszymi sędziami! Tu nie preria!

— Ale ja jestem traperem i przestrzegam praw prerii!

— One nas nie dotyczą! Żądamy prawdziwego sądu.

— Nic więcej? — w głosie Grandeprise'a zabrzmiała ironia. — Dlaczego uciekliście, skoro domagacie się zwykłego sądu? Wasza ucieczka dowodzi, że w ogóle chcieliście uniknąć odpowiedzialności. Dlatego też rozprawa odbędzie się tutaj!

— Nie macie do tego prawa!

— Jesteś o tym przekonany, mój przyrodni bracie? — roześmiał się Grandeprise wrogo. — Zamordowałeś mi ojca, porwałeś narzeczoną, przywłaszczyłeś moje dobre imię i majątek! To twoja wina, że przez całe lata nie mogłem żyć spokojnie! I ty śmiesz jeszcze twierdzić, że nie mam prawa być twoim sędzią?! Śmiechu warte! Ścigałem cię przez prerie i góry, przez jeziora i lasy. Nie spocząłem ani chwili, a teraz gdy wreszcie cię ująłem, miałbym cię puścić wolno? Jesteś największym draniem, jakiego znam, skończysz więc, Jak na to zasłużyłeś!

Landola udawał, że słucha tych słów ze spokojem, ale przestraszył się nie na żarty. Zdawał sobie doskonale sprawę, że od człowieka, któremu wyrządził tyle zła, nie może się spodziewać litości. Jedyną deską ratunku było zyskanie na czasie. Dlatego odezwał się z pozorną beztroską, nawet lekko się uśmiechając:

— Nie będziesz miał odwagi mnie tknąć. Zresztą senior Mariano nie pozwoli na to.

— Ja?! A niby to dlaczego miałoby mi zależeć na pańskim życiu?!

— Bo beze mnie nie będzie pan mógł udowodnić, że jest prawdziwym hrabią!

— Myli się pan. Mam wystarczające dowody! Zresztą w naszych rękach jest Pablo Cortejo i Josefa.

— Ale co pan zrobi, gdy oni złożą niekorzystne dla pana zeznania? Z fałszywym Alfonsem może się pan rozprawić jedynie przy naszej pomocy.

— Dość już tej komedii! Zapomina senior, że sytuacja się zmieniła. Nie potrzebujemy waszych zeznań. Dysponujemy, powtarzam, w pełni wiarygodnymi dowodami. Mało tego, one i was obciążają. Nie mam więc zamiaru ani nie chcę wchodzić z panem w jakiekolwiek układy.

Landola stracił panowanie nad sobą.

— Bądźcie przeklęci do setnego pokolenia! — wrzasnął. — I skończcie wreszcie tę farsę.

— Która dla was zamieni się wkrótce w tragedię — mruknął Grandeprise. — Senior Mariano, o co oskarża pan tego człowieka, który zwie się Landolą? Zwracam uwagę, że może pan wymienić jedynie te zbrodnie, które dotyczą pana i pańskich przyjaciół. Takie są prawa prerii.

— Rozumiem. Oskarżam Landolę o porwanie i uprowadzenie.

— Kogo? Proszę dokładnie określić.

— Mnie i moich przyjaciół.

— A pan, senior Mindrello, o co oskarża tego człowieka?

— O to samo, ponadto zaś o handel ludźmi, czego ofiarą padliśmy między innymi ja i hrabia Fernando de Rodriganda, a także...

— To wystarczy — przerwał traper. — Nie będę już powtarzał, seniores, ile krzywd mnie wyrządził ten człowiek. Jaką karę przewiduje prawo prerii za porwanie i uprowadzenie człowieka?

Zarówno Mariano, jak i Mindrello zbyt wiele wycierpieli od Landoli, aby się zastanawiać nad odpowiedzią. Prawie równocześnie zawołali:

— Karę śmierci!

— A jaką karę przewiduje za wielokrotne porwanie? — pytał dalej Grandeprise.

— Wielokrotną karę śmierci!

— Dziękuję, seniores! Jest to zgodne z tym prawem. A teraz kolej na Gasparina Corteja. 0 co jego oskarżasz, senior Mariano?

— Oskarżam go o współudział w zbrodniach Landoli. To on dokonał porwania dziecka, czyli mnie i zamiany. Ponadto zorganizował zamach na życie mego ojca i zagrabił nasze mienie. Właściwie to on był inicjatorem wszystkich tych zbrodni.

— A pan, senior Mindrello?

— Oskarżam Gasparina Corteja o bezprawne pozbawienie wolności, o współudział w procederze handlowania ludźmi, o przyczynienie się do nieludzkich cierpień, jakich doznałem w niewoli wraz z hrabią Rodrigandą.

— To w zupełności wystarcza, senior! Proszę teraz odpowiedzieć: jaką karę przewidują prawa prerii za kidnaperstwo?

— Śmierć.

— A za wielokrotne porwanie?

— Śmierć wielokrotną.

— Słyszeliście? — zwrócił się do jeńców, przypatrując się im uważnie. — Wyrok zapadł. Przygotowujcie się do śmierci! — a szeptem dodał: — Ciekawym, jak zareagują na te słowa.

Landola udawał obojętność. Leżał na ziemi z zaciśniętymi zębami i od czasu do czasu obrzucał wrogów złym, pogardliwym spojrzeniem. Gasparino natomiast nawet nie usiłował ukryć przerażenia. Jęczał i szlochał, co chwila zachłystując się łzami. Dla wszystkich było jasne, że gdyby miał choć najmniejszą iskierkę nadziei, nie zawahałby się przed zdradą kompana.

Grandeprise raptem wstał. Podszedł do źródła i zanurzył w nim palec. Próba widać wypadła pomyślnie, bo z zadowolenia aż cmoknął i pokiwał z uśmiechem głową. Nic jednak nie powiedział. Usiadł znowu naprzeciw jeńców. Tylko twarz miał zmienioną: pojawił się na niej wyraz okrucieństwa.

— Musimy szybko rozprawić się z tymi łotrami! — zawołał po chwili Mariano. — Wieczór się zbliża, a czeka nas długa droga powrotna.

— Szybko? O, nie! — zaprotestował traper. — Co też chodzi panu po głowie! Czy cierpienia spowodowane rozmyślnie przez tych ludzi trwały krótko? Czy przez osiemnaście lat nie przeszliście piekła, pan i Mindrello? Nie chcecie zemsty? A ja uważam, że kulka w łeb byłaby dla nich nie zasłużonym aktem łaski. Zasłużyli nie tylko na śmierć, ale także na tortury!

— Istotnie, jeszcze za życia powinni poczuć przedsmak piekła! — przytaknął Mindrello. — Czy już senior obmyślił, jak umrą?

— Naprawdę się pan nie domyśla? Przecież to takie proste! Czy już pan zapomniał, jak szybko wyciągał rękę z tej wrzącej wody? — wskazał mu źródło.

— Per todos los Santos! Wszyscy święci! — zawołał Mindrello. — Doskonały pomysł! Wrzucimy łotrów do Fuente del Diablo!

Grandeprise zaprzeczył ruchem głowy.

— Za prędko by umarli. Będziemy ich zanurzać w ukropie powoli, powolutku... Po kawałeczku... Niechaj sekundy wydadzą im się wiecznością. Niech skomlą o śmierć jak o łaskę. Niech...

Przerwał mu długi, straszliwy wrzask. To Cortejo nie wytrzymał. Bliski obłędu, wpatrywał się w Amerykanina nieprzytomnym wzrokiem.

— Válgame Dios! Boże, bądź miłościw! —wybełkotał. — Wszystko inne, senior, byle nie to! Na litość boską, błagam!

— Po pierwsze, nie jęcz i nie biadol! Po drugie, zostaw Pana Boga w spokoju. To niedorzeczne wzywać go teraz na pomoc.

— Jeżeli taką śmierć nam gotujecie, jesteście szatanami, nie ludźmi!

— Już zapomniałeś, co sam robiłeś? To wy poczynaliście sobie gorzej od diabłów! Nie proście więc o litość, bo jej nigdy nie okazywaliście innym!

— Mimo to proszę, błagam, puśćcie nas wolno. Przysięgam na wszystkie świętości, że nigdy już nie staniemy wam na drodze. Przysięgam na zbawienie duszy! Senior Mariano, wiem, że ma pan miękkie serce i nie dopuści...

— Milcz, głupcze! — przerwał mu Landola. — Czy nie widzisz, że szkoda każdego słowa dla tych zbirów? Czy nie rozumiesz, że im głośniej my jęczymy, tym bardziej oni się cieszą? Bądźże mężczyzną!

Odwrócił się, jakby chciał tym poświadczyć, że już więcej nie ma nic do powiedzenia.

W tym momencie Mariano, który dotychczas milczał, wstał z ziemi i skinął na Grandeprise'a, by poszedł za nim. Zatrzymał się w takiej odległości, by odgłosy rozmowy nie dochodziły do zbrodniarzy. Grandeprise miał ponurą minę, przeczuwał bowiem, co chce od niego młody hrabia.

— Senior Mariano — rzekł — wiem, o co panu chodzi, ale oświadczam z góry, że nie ustąpię.

— Senior Grandeprise, nie byłby pan człowiekiem, lecz diabłem wcielonym!

Traper spojrzał na niego niemal wrogo.

— Senior, szanuję pańską wielkoduszność. Po tylu krzywdach, jakie te łotry wyrządziły panu i pańskiej rodzinie... Ale proszę nie wymagać ode mnie, bym zmienił swoje poglądy. Ileż to już lat dzień i noc myślałem o zemście na przyrodnim bracie! Cierpiałem głód, niedostatek, poniewierkę. Jakiś głos wewnętrzny mówił mi, że nadzieje się spełnią. Jestem szczery: chcę zemsty, nie kary. Nie moja wina, że inaczej czuję niż pan. Spowodował to on, Landola! Wypędził mnie do dzikiej głuszy, która stała się moją jedyną ojczyzną. A w niej nie ma innych praw, tylko prawo bezwzględnej i krwawej wendety.

— Nie mogę i nie chcę zmieniać pańskiej decyzji. Co jednak zawinił panu Cortejo?

— Mnie nic. Jeżeli Mindrello się zgodzi, może pan temu łotrowi wpakować kulkę w łeb. Tylko że Mindrello, jak sądzę, wyznaje te same zasady co ja.

Mariano wiedział, że tak jest w istocie i na nic by się zdało prosić Mindrella o łaskę dla Corteja. Westchnął więc tylko i powiedział:

— Zrobiłem wszystko, co mogłem, niestety, bez rezultatu. Proszę jednak nie żądać, abym uczestniczył w egzekucji.

— Któż by tego żądał? Sami sobie damy radę!

Gdy wrócili do Mindrella, był on zajęty wiązaniem lassa z rzemieni; łatwo odgadnąć, do czego miało służyć. Landola ciągle jeszcze leżał odwrócony tyłem, natomiast były notariusz przyglądał się tym przygotowaniom oczami szeroko otwartymi ze strachu. Na jego czoło wystąpiły grube krople potu. Zaczął błagać ochrypłym głosem:

— Senior, litości! Nie bądźcie tak okrutni! Nie proszę o darowanie życia, ale o szybką śmierć! Od kuli! Macie przecież broń i możecie...

— Nikczemny tchórzu! — słowa te wykrzyknął z największą pogardą Landola. Wsparł się na łokciu i wpatrywał z nienawiścią w towarzysza niedoli. — Jeżeli kiedykolwiek wahałem się, co sądzić o panu, teraz już wiem na pewno! Jest pan niczym! Padnij przed nimi na kolana, czołgaj się na brzuchu, nędzny karle! Zlizuj pył z ich butów, proś, by ci pluli w pysk! Dla takiego, politowania godnego łotra, najokrutniejszy rodzaj śmierci byłby łaską!

Nim Grandeprise i towarzysze zorientowali się, o co chodzi, Landola zerwał się na równe nogi — widać zdołał jakoś rozluźnić rzemienie — i pociągnąwszy za sobą Corteja, skoczył z nim razem do źródła. Rozległ się rozdzierający ryk notariusza i przeraźliwy śmiech pirata. A zaraz potem zaległa głucha cisza. Wody Fuente del Diablo na zawsze pochłonęły ciała złoczyńców.

Mariano, Grandeprise i Mindrello przez dobre kilka minut stali w milczeniu nad brzegiem jeziora.

— To koniec — rzekł wreszcie Mariano — Landola wykonał wyrok za nas. Może to i lepiej. Niechaj Bóg zmiłuje się nad ich duszami!

Noc już zapadła nad bezludną górską doliną, gdy wrócili do hotelu „Dolores". Gospodarz zasypał ich pytaniami, nie kwapili się jednak do rozmowy, tłumacząc się zmęczeniem. Za to ze smakiem pałaszowali pieczeń — jak sądzili — bawolą, podaną na wieczerzę. Dopiero gdy przełknęli ostatni kawałek, hotelarz oznajmił, że była to konina.

— Moja żona — mówił z uśmiechem — jest specjalistką w przyrządzaniu asado z tego mięsiwa. Postąpiłbym więc głupio, nie wziąwszy choćby kawałka z tego zabitego konia. Prawda, seniores?

Byli tak strudzeni, że pokiwali tylko głowami i czym prędzej rozłożyli się na podłodze. Nim gospodarz wyszedł z izby, wszyscy trzej spali snem sprawiedliwego.

Rano obudzili się wypoczęci, a ich wierzchowce również powróciły do sił. Na pożegnanie ofiarowali hotelarzowi konie Corteja i Landoli. Zachwycony tym darem, długo stał przed drzwiami „hotelu" i kłaniał się w pas dobroczyńcom, chociaż dawno już zniknęli za pierwszym zakrętem.

OBLĘŻENIE QUERETARO

Oblężenie Oueretaro trwało już wiele dni. Oblegani do szóstego maja dokonali piętnastu wypadów; wyczerpało to doszczętnie ich siły. Cesarz Maksymilian próbował więc pertraktować z generałem Escobedem. Proponował, że odda miasto pod warunkiem, iż będzie mógł wraz z żołnierzami Europejczykami opuścić kraj, a jego zwolennikom w Meksyku włos z głowy nie spadnie. Escobedo odpowiedział lakonicznie:

Otrzymałem rozkaz wzięcia Oueretaro, a nie pertraktowania z rzekomym cesarzem Meksyku, którego nie uznaję. Krew tych, których zamordowano w imię tak zwanego cesarstwa lub rozstrzelano w myśl dekretu z 3 listopada, wola o pomstę do nieba. Arcyksięciu austriackiemu dawano niejedną sposobność uniknięcia kary za te czyny. Jeżeli nie usłuchał i nie wykorzystał sposobności, sam sobie winien.

Po tej odpowiedzi Maksymilian usiłował skontaktować się z Juarezem, lecz bezskutecznie. To samo spotkało generała Miramona. Na próżno zwracał się do Juareza, Escobeda i innych generałów w nadziei, że uda mu się wydostać z pułapki, w którą zwabił cesarza. Odpowiadano milczeniem lub szyderstwem.

Siedział teraz w swoim pokoju. Przed nim stał pułkownik Lopez, ten sam, któremu nie udało się porwać Emilii. Lopez był kawalerem legii honorowej, uważano go za osobistego przyjaciela Maksymiliana, gdyż cesarz trzymał do chrztu jego syna. Maksymilian mianował go najpierw komendantem twierdzy Chapultepec, potem zaś pułkownikiem ułanów cesarzowej i komendantem jej przybocznej gwardii Lopez więc wiele zawdzięczał cesarzowi.

Obaj oficerowie mieli posępne miny, choć różne były tego przyczyny.

Generał wyglądał na człowieka, który stracił wszelką nadzieję.

— Wróciłem właśnie z obchodu pozycji — mówił. — Nasze położenie jest beznadziejne. Utrzymamy się najwyżej kilka dni. Kartacze wroga zupełnie zniszczyły Cerro de las Campanas , tylko fort La Cruz będzie się jeszcze mógł jakiś czas bronić.

— Mówią, że jest nie do zdobycia.

— Dziś już nie. Wkrótce wmaszeruje tam Escobedo i da krwawą odpowiedź na dekret cesarza.

— Nie ma ratunku?

— Nie. Pozostała nam tylko śmierć z bronią w ręku.

— Ach! — Lopez uśmiechnął się ironicznie. — Śmierć za cesarza to piękna rzecz, ale życie jest piękniejsze.

— Ma pan rację. Tym bardziej że nasza śmierć oznaczałaby definitywny kres tego wszystkiego, nad czym pracowaliśmy tyle lat. Nie chcę, nie mogę umrzeć z myślą, że ten Indianin Juarez znowu zostanie prezydentem Meksyku, że znowu będą go czcić i wielbić!

— Musimy znaleźć jakieś wyjście! — Jest jedno, ale...

— Niechże pan mówi!

— No dobrze. Ufam panu. I nie muszę chyba obawiać się pańskiej niedyskrecji.

— Będę milczał jak grób!

— A więc zastanówmy się nad położeniem cesarza.

— Jest zgubiony. Wydając dekret, podpisał na siebie wyrok śmierci. I na pewno zostanie on wykonany.

— A więc nasze poświęcenie nic już mu nie pomoże.

— Uważa więc senior, że zamiast bronić cesarza należałoby... zostawić go losowi?

— To za mało. Tylko działanie może nas uratować.

— Rozumiem...

— Czy jest pan gotów zostać moim wysłannikiem?

— Oczywiście!

— Przypominam, że wybaczyłem panu ucieczkę seniority Emilii w nadziei, że innym razem panu się poszczęści. Odpowiednia chwila nadeszła.

Lopez spojrzał spod oka na przełożonego.

— A więc już wtedy myślał pan o tej możliwości?

— Tak.

— Ale czy znalazł pan osobę, z którą można pertraktować?

— Znalazłem. A nawet więcej: jest częściowo przygotowana. To generał Velez, którego niedawno bliżej poznałem.

— Velez? — Lopez był zaskoczony. — Czy ten człowiek naprawdę nadaje się do tego?

— Moim zdaniem świetnie. Twardy, odważny, doskonale radzi sobie z żołnierzami. A w dodatku nienawidzi cesarza i dałby wiele, gdyby mógł go wziąć do niewoli.

— Czy otrzyma od swych zwierzchników pełnomocnictwo do zawarcia z panem wiadomej umowy?

— Escobedo będzie zadowolony z zawładnięcia miastem bez dalszych ofiar.

— W takim razie trzeba mu przede wszystkim oddać fort La Cruz?

— Tak. A więc podejmie się pan misji?

— Zgoda.

— Oto klucz od bramy wypadowej. Dziś, punktualnie o północy, Velez przedostanie się do niej.

— Sam, osobiście?

— Tak. Ufa mi całkowicie.

— Jakie stawia pan warunki?

— Bezpieczny odwrót dla pana i dla mnie.

— A jakich pan żąda gwarancji?

— Jakichże mógłbym żądać? Velez nie będzie tak nieostrożny, aby pozostawić na papierze jakikolwiek ślad tej sprawy.

— Musimy więc się zadowolić jego słowem honoru?

— Tak. VeJez jeszcze nigdy w życiu nie złamał słowa.

— To wszystko, co mam załatwić?

— Tak. Niech pan tylko nie spóźni się nawet o sekundę. Będę czekał na pana. Nie położę się, zanim senior nie powiadomi mnie o wynikach rozmowy.

Lopez wyszedł. Znalazłszy się na dworze, zacisnął pięści.

— Każdy otrzymuje to, na co zasłużył — mruknął do siebie. — Niedoczekanie twoje, generale! Sprowadziłeś na cesarza nieszczęście. Zginiesz tak samo jak on!

Nie mógł się doczekać północy. Wydawało mu się, że czas stanął w miejscu. Nareszcie nadeszła upragniona chwila. Podkradł się do furty wypadowej, otworzył ją cicho i równie cicho zamknął za sobą. Natychmiast zauważył jakąś postać opartą o mur. Podszedł do niej.

— Jestem wysłannikiem generała Miramona — powiedział szeptem. — Pułkownik Lopez do usług. Czy mam zaszczyt z generałem Velezem?

— Tak jest. Wiele o panu słyszałem. Niedawno przysłał mi pan przemiłą dziewczynę — generał roześmiał się.

— Nie rozumiem...

— Dobrze już, dobrze! Chciał ją pan zawlec do Tuli i tam powiesić!

— Dajmy temu spokój!

— Zgoda. A więc do rzeczy. Czego żąda Miramon?

— Wolności dla siebie i dla mnie.

— Hm. Nie jest jej wart. Najchętniej nie pozwoliłbym mu uciec.

— Ja też.

— Jak to? — zdumiał się generał.

— Nie uważam go za przyjaciela.

— Do kroćset! Przecież zgodził się pan być jego pełnomocnikiem?

— No tak, ale chciałbym go wyprowadzić w pole. Powiem mu, że zawarłem z panem umowę na jego warunkach, a tymczasem wpuszczę pana wojska tą bramą o dzień wcześniej i wtedy...

— Do licha! Miramon będzie przekonany, że to nie senior, tylko ja postąpiłem nieuczciwie!

— Niech się pan o to nie martwi! Przecież mu nie wyjawię prawdziwego terminu! Kiedy wejdziecie do miasta czternastego zamiast piętnastego maja, nawet mu do głowy nie przyjdzie, że maczałem w tym palce!

 — No rzeczywiście... A więc nikt poza panem nie będzie znał naszych planów?

— Nikt.

— Czy wie pan dokładnie, gdzie mieszka cesarz?

— W klasztorze La Cruz. Byłem nieraz w jego apartamentach.

— Zaprowadzi mnie tam pan o oznaczonej godzinie.

— Ustalenie jej należy do pana. Co do mnie natomiast, muszę mieć gwarancję całkowitego bezpieczeństwa dla siebie i mojej rodziny, musi mi pan także zapewnić ochronę mienia.

— Zgoda.

— Prócz tego chciałbym otrzymać trochę gotówki.

— O jaką sumę chodzi? Jeżeli będzie za wysoka, zrezygnuję z interesu. A więc?

— Uważa pan, że dziesięć tysięcy pesos to za dużo?

— Słono pan liczy, ale zapłacę tę sumę. Ustalmy więc szczegóły. W nocy z czternastego na piętnastego maja, o godzinie jedenastej, otworzy pan tę bramę. W pobliżu znajdzie senior portfel z pieniędzmi w walucie angielskiej. Do północy będzie pan mógł wszystko dokładnie przeliczyć, a tym samym sprawdzić, czy dotrzymałem przyrzeczenia. Dokładnie o północy wejdę przez bramę z dwustu ludźmi, większej liczby żołnierzy nie chciałbym narażać. Gdy przekonam się, że nie urządził pan na nas zasadzki, poślę po posiłki. I wtedy zaprowadzi mnie pan do cesarza. To wszystko. Dla uniknięcia wszelkich podejrzeń zostanie pan oczywiście uwięziony na pewien czas. Ręczę jednak, że po dwóch tygodniach będzie mógł senior odejść spokojnie wraz z rodziną i całym dobytkiem. Zgoda?

— Zgoda.

Podawszy sobie dłonie, rozstali się. Generał Velez wrócił do obozu, Lopez zaś udał się do generała Miramona, który czekał na niego z niecierpliwością.

— No, jakże poszło? Mówże pan! — zapytał podenerwowanym tonem.

— Jak po maśle! Będzie pan zadowolony, generale.

— Dzięki Bogu! — Miramon odetchnął z ulgą. —

Przyznam szczerze, że się nieco obawiałem. Wszczęcie tego rodzaju pertraktacji z nieprzyjacielskim oficerem tak wysokiej rangi było bądź co bądź krokiem ryzykownym. Gdyby plan się nie powiódł, narazilibyśmy się na poważne konsekwencje.

Lopez zmarszczył brwi.

— Ma pan oczywiście rację. Kto jednak podjął to ryzyko?

— Co za pytanie! My dwaj.

— Śmiem zaprzeczyć. Pan trzymał się na uboczu. W razie niepowodzenia ja odpowiadałbym przede wszystkim, mnie by ujęto.

— Działał pan w moim imieniu i jestem pewien, że powołałby się pan na mnie. Obaj więc w równej mierze narażaliśmy się na niebezpieczeństwo.

— Tak pan uważa? Może i racja — Lopez doszedł do wniosku, że trzeba ustąpić. — W każdym razie to szczęście, że plan się udał.

— Jak brzmi umowa?

— Otworzymy bramę wypadową do fortu i wejście do klasztoru La Cruz. Velez zaaresztuje cesarza, my zaś będziemy wolni.

— Jakie gwarancje pan uzyskał?

— Żadnych prócz słowa honoru. Generał pokiwał głową.

— Hm... Czy to wystarczy?

— Teraz pan wątpi w rzetelność Veleza?

— Nie słyszałem wprawdzie, aby kiedykolwiek złamał dane słowo, ale w tym przypadku... Hm!... — umilkł. Widać było, że ciężko mu mówić dalej.

Lopez zrozumiał w lot w czym rzecz.

— Dlaczego obawia się pan — zapytał — że mógłby w tym przypadku postąpić inaczej?

— Bo... bo... bo będzie nas uważał za zdrajców!

— Brzydkie to słowo, ale trafne. Są ludzie, którzy wyznają zasadę, że wobec zdraj... Do licha, przeklęte słowo!... Że wobec zdrajców można nie dotrzymywać słowa. Czyżby Velez należał do nich?

— Nie sądzę, lecz szkoda, że nie udało się uzyskać pewniejszej gwarancji. Oczywiście i my musielibyśmy dać wtedy jakąś rękojmię. A co moglibyśmy ofiarować?

— Hm. Nic ponad słowo. Jedziemy na jednym wózku.

— Ależ przeciwnie, położenie nasze jest dla niego dostateczną gwarancją, że dotrzymamy obietnicy. Jaki los nas czeka w niewoli?

— Z pewnością niezbyt ciekawy. Ale i — dodał z naciskiem — nie bardzo tragiczny. Po zawarciu pokoju jeńcy wojenni odzyskują przecież wolność.

— Na to nie można liczyć.

— Ach! — Lopez udał przerażenie.

— Nie odzyskamy wolności — ciągnął Miramon. — Czy wie pan jednak, jaki los czeka cesarza, gdy znajdzie się w rękach republikanów?

— Zostanie rozstrzelany.

— Bez wątpienia. A my? Czy unikniemy tego?

— Sądzi pan, że Juarez każe rozstrzelać wszystkich, od cesarza do ostatniego żołnierza?

— Chyba nie.

— No, więc? Rozstrzela po prostu przywódców, to jest cesarza, kilku generałów i... koniec na tym!

Miramon zmarszczył czoło.

— Nie bardzo to uprzejmie, pułkowniku, malować przede mną taką przyszłość!

— Według umowy— Lopez nie podjął tematu — Velez przybędzie na czele dwustu ludzi. Gdy przekona się, że dotrzymaliśmy słowa, wezwie większy oddział.

— A więc pomyślał o środkach ostrożności. Kiedy i o której godzinie zamierza się pojawić?

— W nocy z piętnastego na szesnastego maja.

— Do licha! Tak późno?

— Nie może przybyć wcześniej. Twierdził, że do tego czasu nie będzie go w obozie.

— Trudno. Trzeba się zgodzić. Którą ustaliliście godzinę?

— Północ.

— Oby noc była jak najciemniejsza. Jeśli plan się uda, może pan liczyć na wysoką zapłatę.

Lopez wzruszył ramionami i uśmiechnął się.

— Trudno żyć samą nadzieją.

— Nie ufa pan moim słowom?

— Ależ tak, ale...

— Co „ale"...? — obruszył się Miramon.

— Nie można zapominać, że Juarez jest naszym zaciekłym wrogiem. Gdy zostanie prezydentem, nie będzie pan odgrywać w kraju żadnej roli.

— Zostanę zapewne skazany na banicję.

— Jakże więc senior będzie mógł mnie wynagrodzić?

— Hm. Sądzi pan, że naprawdę poddam się zarządzeniom Juareza? Mam jeszcze jakie takie wpływy, nawet daleko za oceanem... Użyję ich, aby obalić Zapotekę.

— Ciężkie zadanie. Podobnego nie potrafili rozwiązać ani Napoleon, ani Maksymilian.

— Szkoła, przez którą przeszedłem, nauczyła mnie wielu rzeczy. Gdy odzyskam wolność, Juarez niedługo będzie rządzić.

Miramon liczył, że będzie mógł objąć władzę przy pomocy tajnego związku. Łudził się, że potrafi związek tak umocnić, iż zgotuje on klęskę Juarezowi. Wolał nie ujawniać przed Lopezem swych planów, powiedział więc tylko:

— Nie czas teraz mówić o tych sprawach. Gdy nadejdzie odpowiednia chwila, dowie się pan więcej. Na dzisiaj dosyć. Dobrej nocy, pułkowniku!

— Dobranoc, generale!

Lopez odszedł, a Miramon udał się na spoczynek. Nim zasnął, rozmyślał, czy do jednego z jego zwolenników, przebywającego między Salamanką a Quanachtą, dotarł już goniec, którego wysłał z następującym poleceniem:

Po otrzymaniu tego pisma ruszycie na czele swego oddziału i napadniecie na tyły Escobeda, wykrzykując, że jesteście zwolennikami Maksymiliana. Atak ten nie przyniesie wam żadnych korzyści, lecz dla mnie ma poważne znaczenie. Będziecie walczyć, dopóki sil starczy, po czym cofniecie się i ukryjecie w obozie.

General Miramon.

Akcja ta miała stanowić dla generała swego rodzaju alibi. Rozkazał posłańcowi, aby w razie schwytania go, połknął kartkę. Nie doszło jednak do tego. Goniec prześliznął się szczęśliwie przez linie wroga i dotarł do celu. Zausznik Miramona natychmiast po przeczytaniu listu zaczął się sposobić do wykonania rozkazu.

Kurt Unger został przydzielony do oddziałów generała Veleza. Sztab generała zaproponował nową koncepcję zdobycia Queretaro. Velez nie chciał jej zatwierdzić, wiedział już bowiem, że twierdza padnie na skutek zdrady Miramona, nie mógł jednak nikogo w to wtajemniczać. Sztabowcy twardo stali przy swoim planie. W końcu postanowili — i Velez przystał na to — przedstawić go głównodowodzącemu, generałowi Escobedowi. Misję tę powierzono Kurtowi.

Porucznik wyruszył późnym popołudniem. Kwatera Escobeda leżała niedaleko Oueretaro. Dotarł do niej w ciągu godziny. Generał zwołał naradę. Trwała bardzo długo. Nim wreszcie plan zatwierdzono, zapadła już noc.

Kurt, chcąc jak najszybciej wrócić do swojej jednostki, zboczył z głównego traktu, zatłoczonego wojskiem oblegającym fortecę. Zamiast posuwać się noga za nogą, wolał nałożyć drogi, zatoczyć łuk, ale za to jechać bez przeszkód. Nie przewidział jednak, że jadąc po wertepach, wśród całkowitych ciemności, łatwo zgubić kierunek. I tak się stało. Wkrótce znalazł się w szczerym polu i zupełnie nie wiedział, w którą stronę się udać.

Zatrzymał konia i już miał z niego zeskoczyć, gdy nagle wydało mu się, że słyszy parskanie koni, dobiegające z dala, gdzie ciemniało jakieś pasmo zamykające pole.

— To chyba nic innego, jak brzeg lasu — mruknął do siebie, a kiedy parsknięcia zaczęły się powtarzać, dodał: — Toż to cała stadnina! A gdzie konie, tam i jeźdźcy! Przyjaciele czy wrogowie? Raczej wrogowie. Żołnierze Escobeda nie ukrywaliby się w gęstwinie. Trzeba to sprawdzić.

Odjechał tak daleko, aby w lesie nikt go nie mógł usłyszeć. Przywiązał wierzchowca do drzewa, a sam po cichu ruszył w kierunku lasu. Znalazłszy się na brzegu, padł na trawę i zwyczajem myśliwych z prerii zaczął się czołgać. W pewnej chwili do uszu jego doszły pojedyncze słowa czyjejś rozmowy. Podkradł się bliżej. Pod potężnym drzewem siedzieli dwaj mężczyźni.

— Która godzina? — zapytał jeden.

— Diabli wiedzą — odpowiedział drugi. — Zapewne około jedenastej.

— A więc jeszcze godzina.

— Ruszamy o północy?

— Tak. Atak ma się rozpocząć o pierwszej. Szczerze mówiąc, to zwariowany pomysł. Jest nas czterystu, a tamtych dwadzieścia pięć tysięcy.

— No właśnie! Mamy przecież szczególne zadanie: dać się zarąbać na śmierć!

— Widzisz wszystko czarno. Gdy stałem dziś na warcie, przechodził koło mnie pułkownik wraz z gońcem generała Miramona. Nasz stary wściekał się, że go wysyłają na śmierć. A posłaniec uspokajał go, tłumacząc, że nie ma to być żadna poważna bitwa. Chodzi tylko o to, by cesarz się łudził, że na tyłach nieprzyjaciół są jego zwolennicy, którzy chcą walczyć w obronie cesarstwa.

— Co mu z tego przyjdzie?

— A skąd mam wiedzieć? Nie jestem ani generałem, ani ministrem. Mogę tylko powtórzyć, co mówił tamten: „Rozpoczniecie atak i cofniecie się, gdy tylko zagwiżdżą wam kule nad głowami".

— Śliczna misja! Krzyczeć: „Wiwat, Maksymilian!", wystawiać się na cel republikanom, a potem zmykać! Najchętniej zostałbym tutaj. Niech krzyczy ten, komu się to podoba!

— Boisz się?

— Ani trochę! Ale co innego walczyć z nadzieją na wygraną, a co innego nadstawiać karku, gdy wszystko stracone.

— Masz na myśli cesarza? Nie wygadaj się z tym przed pułkownikiem, bo gotów ci kulę w łeb wpakować.

— Za prawdę nie powinno się płacić kulami.

— Masz rację! Ale ile razy tak się dzieje... Mieliśmy dotychczas pecha, mam jednak nadzieję, że teraz będzie inaczej. Miramon to dzielny i mądry chłop. Czyż nie był prezydentem? Nasz pozorny atak musi więc z pewnością czemuś służyć. Może chodzi o to, by Escobedo zajął się nami, a wtedy nasi zrobią wypad z miasta i zniszczą oblegających. Kto to wie?

W tym momencie Kurt usłyszał kroki, które uszły uwagi rozmawiających. Rozległ się czyjś ostry głos:

— Dlaczego rozmawiacie tak głośno?

— Meldujemy się na rozkaz, pułkowniku! — zawołali chórem, zrywając się na równe nogi.

Kurt przypuszczał, że właściwy oddział obozuje w lesie, a tutaj wysłano tylko czujki. Okazało się po chwili, że się nie pomylił.

— Milczeć! — krzyknął pułkownik. — Czyście zapomnieli, że zabroniłem rozmawiać na posterunkach?! A teraz odpowiadać — rozkazał po chwili już spokojniejszym tonem. — Wydarzyło się coś?

— Nic.

— Wracajcie więc do służby. I ani słowa jeden do drugiego! Idę na zwiady. W razie czego meldujcie się majorowi.

Kurt wyczuł, że pułkownik zmierza wprost w jego stronę. Przysunął się więc do drzewa, pod którym siedzieli przedtem wartownicy, i skuliwszy się przywarł do pnia.

Oficer szedł w ciemności z wyciągniętymi rękami. Natknąwszy się na pień, chciał go wyminąć, ale zawadził stopą o nogę Kurta i rozciągnął się jak długi.

— Do licha! — zawołał. — Miałem wrażenie, że potknąłem się o but człowieka! Hej, wy tam, do mnie! Biegiem, marsz!

Przybiegli tak prędko, że Kurt ledwie zdążył odczołgać się trochę dalej i ukryć za pierwszym z brzegu drzewem.

— Macie zapałki? — zapytał pułkownik.

— Mamy.

Kurt cofnął się jeszcze kawałek.

— Zapalcie! — rozkazał oficer. — Ale kilka na raz; będzie lepiej widać.

Po chwili Kurt ujrzał w nikłym świetle całą trójkę. Na szczęście, do niego blask nie docierał.

— No, rozglądajcie się! — nalegał pułkownik. — Widzicie coś?

— Nic — odpowiedzieli równocześnie.

— Poszukajcie w trawie. Wykonali rozkaz.

— Nic tu nie ma, senior! Tylko korzeń obrośnięty mchem.

— Już rozumiem — w głosie oficera czuć było ulgę. — Zawadziłem o niego.

Pułkownik oddalił się.

— Niebezpieczeństwo minęło — szepnął do siebie Kurt. — A może by tak wziąć do niewoli tego oficerka? To nie będzie łatwe, ale chyba poradzę.

Szybko podniósł się z ziemi i zaczął się skradać cicho jak kot. Pułkownik wyszedł na łąkę i posuwał się brzegiem lasu. Kurt za nim. Kiedy obaj byli już spory kawał drogi od posterunku. Kurt skoczył znienacka na plecy śledzonego i ścisnął go rękami za gardło. Oficer jęknął i szamotał się rozpaczliwie, ale nie udało mu się zrzucić napastnika. Kurt jeszcze mocniej ścisnął go za szyję. Pułkownik zacharczał, stracił przytomność i upadł. Wtedy Kurt szybko wyciągnął chustkę do nosa i zakneblował pojmanego, po czym zdjął z biodra lasso. Związał nim ręce i nogi jeńca tak, by po obudzeniu nie mógł się ruszyć, i wziął go na plecy. Kiedy, zmordowany do ostatnich granic, znalazł wreszcie swego konia, wciągnął pułkownika na jego grzbiet, odsapnął chwilę i dosiadł wierzchowca. Podtrzymując ręką wciąż nieprzytomnego jeńca, ruszył przed siebie, z początku wolno i ostrożnie, potem coraz szybciej, o ile oczywiście pozwalały ciemności i nierówności terenu.

Nie był pewien, czy jedzie we właściwym kierunku. Wkrótce usłyszał czyjś głos, który kazał mu się zatrzymać. Odetchnął, gdy podszedł do niego oficer i podał znane mu hasło. Odpowiedział ustalonym odzewem i zapytał:

— Kto jest waszym dowódcą?

— Generał Hernano.

— Zaprowadźcie mnie do niego jak najprędzej. Na pierwszą planowany jest przeciw wam nieprzyjacielski atak.

— Do kroćset! Kogóż to pan wiezie na koniu?

— Jeńca. Nie traćmy jednak czasu na szczegóły. Szybko!

Zaleciwszy żołnierzom szczególną czujność, oficer udał się z Kurtem na posterunek. Dosiadł tu konia, po czym pognali jak wicher do kwatery generała.

Mieściła się ona w wiosce, odległej od Ouerétaro o jakieś pół godziny drogi. Dowódca siedział przy kolacji z członkami swego sztabu. Gdy zameldowano Kurta, mruknął niechętnie:

— Cudzoziemskie nazwisko. Wątpię, że sprowadza go tu coś naprawdę ważnego. Ale niech wejdzie!

Kurt wszedł, niosąc na plecach jeńca. Na ten niezwykły widok oficerowie zerwali się z miejsc.

— Valgame Dios! Kogo pan dźwiga?! — zawołał generał.

— Jeńca, senior — odrzekł Kurt i położywszy pułkownika na podłodze, oddał generałowi ukłon wojskowy.

— Tego się domyśliłem. Ale co to za człowiek?

— Pułkownik cesarski.

— Hm. Nie wygląda na pułkownika. W każdym razie złapał pan mysz zamiast słonia.

Generał uśmiechnął się ironicznie. Oficerowie także, bo uważali za swój obowiązek naśladować zwierzchnika.

— Proszę się przekonać — rzekł Kurt lekkim tonem.

— Nie nosi przecież cesarskiego munduru!

— A jednak służy cesarzowi. Ja również nie noszę munduru Escobeda czy prezydenta. Co więcej, jestem ubrany tak samo jak mój jeniec w strój meksykański.

— A jednak jest pan republikaninem, to pan chciał powiedzieć?

— Nie.

— Zameldowano pana jako porucznika...

— Jestem nim. Służę w armii pruskiej. Przybyłem do Meksyku w sprawach rodzinnych i z pewnych przyczyn oddałem się do dyspozycji prezydenta.

— A w jakim charakterze?

— Inżyniera. Zostałem przydzielony do saperów.

— Hm. Wolę kawalerię. Inżynier to kret, uciekający przed światłem dziennym. Zaanonsowano mi pana jako porucznika Ummera. Nic mi nie mówi to nazwisko.

Kurt nie dał się wyprowadzić z równowagi.

— Nie nazywam się Ummer, lecz Unger — powiedział uprzejmie. — Widać oficer nie dosłyszał, kiedy się mu przedstawiłem.

— Unger? — powtórzył generał. — Czy pana bezpośrednim dowódcą jest generał Velez?

— Tak.

— To zmienia postać rzeczy! Bardzo przepraszam. Gdyby nie przekręcono pana nazwiska, byłbym pana przyjął zupełnie inaczej. Seniores! Oto najwybitniejszy reprezentant naszych służb fortyfikacyjnych.

Oficerowie po kolei podchodzili do Kurta. Każdy z szacunkiem podawał mu rękę. Generał zaś ciągnął dalej:

— Wróćmy do przyczyny pańskiej wizyty. A więc twierdzi pan, że jeniec jest cesarskim pułkownikiem?

— Tak go tytułowali podwładni. Ja jednak myślę, że to raczej przywódca jakiegoś partyzanckiego oddziału, a może nawet bandy. Opowiem panom, czego byłem świadkiem.

Słuchano go uważnie, a kiedy skończył, generał zawołał:

— Do licha! Szykują na nas napad, a my tracimy czas na rozmowy!

— Nie moja to wina — zauważył Kurt z ironicznym uśmiechem.

— Dlaczego nie uzmysłowił mi pan powagi sytuacji?!

— Jest pan generałem, a ja porucznikiem. Mogłem tylko odpowiadać na pytania.

— Oho, ho... Oficerowie pruscy nie grzeszą uprzejmością! Wydam natychmiast rozkaz, aby jeden z moich oddziałów podszedł pod las. Czy zechce pan łaskawie dowodzić tymi ludźmi?

— Jestem do pana dyspozycji. Proszę jednak, aby najpierw zajął się pan jeńcem.

— Po co? Czas nagli.

— Zdążymy jeszcze zadać rzekomemu pułkownikowi kilka pytań i przeszukać jego kieszenie.

— Powiedział pan, że atak ma się rozpocząć o pierwszej, prawda?

— Tak.

— Teraz dopiero wpół do dwunastej. A więc zgoda. Uwolnić jeńca z więzów — rozkazał adiutantowi.

Meksykanin odzyskał tymczasem przytomność. Szeroko otwartymi ciemnymi oczami rozglądał się wokoło z nie skrywaną wściekłością. Wyjęto mu z ust chustkę, rozwiązano pęta. Wyprostował ręce i nogi i zaczął je rozcierać. Po chwili stanął przed generałem.

— Nazwisko? — zapytał Hernano. Wymienił je.

— Słyszeliście, co ten senior mówił?

— Tak.

— Przyznajecie, że to prawda?

— Rozumie pan chyba, generale, że nie odpowiem na to pytanie.

— No dobrze. Chciałbym jednak usłyszeć, czy istotnie planowaliście atak na moje wojsko.

— I na to nie odpowiem.

— Od kogo otrzymaliście rozkaz, aby dziś...

— Uwaga! — krzyknął nagle Kurt, przerywając generałowi i podskoczył do jeńca.

Przekonany, że nikt nie widzi, sięgnął on ręką do kieszeni i chciał połknąć to, co z niej wyjął. Kurt uniemożliwił ten manewr, z całej siły ścisnąwszy przegub ręki, w której to coś było ukryte. Wtedy jeniec schylił głowę. Już, już jego usta zbliżyły się do dłoni, gdy Kurt wymierzył mu mocny cios w podbródek, a potem drugi w skroń. Jeniec stracił przytomność i jak długi upadł na ziemię.

— Do licha! — zdenerwował się generał. — Co to wszystko ma znaczyć?

— Proszę — Kurt wyjął z ręki zemdlonego zwitek papieru. — Chciał to połknąć.

Generał wygładził papierek, przeczytał i zawołał:

— Rozkaz generała Miramona! Do diabła! Moi panowie! — zwrócił się do oficerów — ta kartka jest dowodem, że albo blokada miasta jest niedostateczna, albo nasze straże są za mało czujne! Zastanawiająca natomiast i niezrozumiała dla mnie jest treść tego rozkazu. Miramon wprost pisze, że atak nie przyniesie tym, którzy go podejmą, „żadnych korzyści", dla niego natomiast „ma poważne znaczenie". Co to może znaczyć?

Jeden z oficerów powiedział:

— To jasne! Miramon ma zamiar dziś o północy napaść na nasze przednie pozycje i tym atakiem, od tyłu, chce odwrócić naszą uwagę.

— Nie, to chyba nie to — Kurt pokręcił głową. — Wszystkie wypady Miramona były nieudane. Ostatni, z piątego maja, odparliśmy za pomocą jednej miny. Gdyby Miramon był nie generałem, ale zwyczajnym żołnierzem, zorientowałby się już dawno, że wszystkie obwarowania zostały zaminowane. W każdej chwili możemy je wysadzić. Nie, ten człowiek nie będzie ryzykował! Rozkaz przekazany „pułkownikowi" — wskazał na jeńca — ma na celu wprowadzenie w błąd Maksymiliana. Idzie o to, by cesarz myślał, że na tyłach naszych wojsk znalazła się dostateczna liczba jego zwolenników, którzy potrafią zaatakować Escobeda i zmusić go do odstąpienia od miasta.

— A więc chodzi o pozorowaną walkę?

— Tak. I jeszcze o coś innego. Czy uważacie, panowie, za całkowicie niemożliwą ewentualną ucieczkę cesarza? Wysłańcowi Miramona udało się przekraść niepostrzeżenie. Dlaczego to samo nie miałoby się udać Maksymilianowi?

— Hm. Trzeba będzie zwiększyć czujność. Ale dlaczego Miramon gra przed cesarzem komedię? Co będzie miał z tego, gdy cesarz, zamiast uciec, dostanie się do niewoli?

— Może się łudzi, że zadowolimy się unieszkodliwieniem władcy, a...

— A on sam, chciał pan powiedzieć, ocaleje?

— Tak właśnie przypuszczam. Mam zresztą do tego poważne podstawy. W każdym razie trzeba natychmiast przesłać rozkaz Miramona naczelnemu wodzowi i zawiadomić go o przedsięwziętych przez nas środkach w celu odparcia tego ataku.

— Ilu ludzi ma go przeprowadzić?

— Z tego, co podsłuchałem, wnoszę, że czterystu.

— Kawaleria to czy piechota?

— Słyszałem parskanie koni. Zdaje mi się również, że wartownicy nosili ostrogi. Zresztą tego typu bandy składają się przeważnie z jeźdźców.

— Jak pan myśli: czy powinniśmy czekać na atak?

— Nie, gdyż w walce, jak to w walce... Nawet przy naszej przewadze możemy mieć straty w ludziach.

— A gdybyśmy pierwsi zaatakowali?

— I to nie. Las ich osłania. A my, mimo ciemności, bylibyśmy całkiem dobrym celem. Najlepiej więc po prostu ich osaczyć.

— Będą się starali przedrzeć.

— To się im nie uda, o ile, oczywiście, wyśle pan sporą liczbę żołnierzy. I o ile cała akcja przeprowadzona zostanie sprawnie i cicho. Po otoczeniu lasu zawiadomimy o tym oblężonych przez parlamentariusza.

— Do licha! To niebezpieczna gra! Guerilleros nie uznają parlamentariuszy, zabiją go.

— Wszystko zależy od tego, czy będzie to człowiek, który potrafi z tymi ludźmi pertraktować.

— Żaden z moich oficerów nie podejmie się tego zadania!

— W takim razie ja proszę o pozwolenie...

— Co? — przerwał generał. — Chce pan pertraktować z guerilleros? Ależ to pewna śmierć!

Kurt wzruszył ramionami.

— Wcale nie mam ochoty być rozstrzelanym lub powieszonym. Proszę tylko o odpis rozkazu Miramona.

— Zaraz każę zrobić kopię — generał wręczył oryginał jednemu z oficerów. — Wkrótce będzie gotowa. Senior Unger, jeśli obstaje pan przy swoim zamiarze, czy wystarczą panu dwa bataliony?

— Całkowicie. Proszę tylko wybrać dobrych strzelców i zaopatrzyć ich w pochodnie, bo trzeba będzie oświetlać teren, a także w rakiety.

Generał wydał odpowiednie polecenia. Zrewidowano jeńca, nic więcej jednak u niego nie znaleziono.

— Odprowadzić pod strażą — rozkazał generał — i dobrze pilnować!

Wkrótce Kurt ruszył na czele dwóch batalionów. Szli bardzo cicho. Na miejsce dotarli przed północą. Nie minęło dziesięć minut, gdy las był otoczony.

Koniec wersji demonstracyjnej.

KARA BOSKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DZIEWIĘTNASTEGO CZERWCA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPILOG

Niedostępny w wersji demonstracyjnej