Ignacy Krasicki

Monachomachia czyli wojna mnichów

Publikacja zrealizowana w ramach projektu WolneLektury.pl

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Strona tytułowa

Pieśń I

Pieśń II

Pieśń III

Pieśń IV

Pieśń V

Pieśń VI

Przypisy

Monachomachia czyli wojna mnichów

Pieśń I

Nie wszystko złoto, co się świeci z góry[1],

Ani ten śmiały, co się zwierzchnie[2] sroży[3]:

Zewnętrzna postać nie czyni natury,

Serce, nie odzież, ośmiela lub trwoży.

Dzierżały[4] miejsca szyszaków[5] kaptury,

Nieraz rycerzem bywał sługa boży;

Wkrada się zjadłość[6] i w kąty spokojne —

Taką ja śpiewać przedsięwziąłem wojnę.

Wojnę domową śpiewam więc i głoszę,

Wojnę okrutną, bez broni, bez miecza,

Rycerzów bosych i nagich po trosze[7];

Samo ich tylko męstwo ubezpiecza —

Wojnę mnichowską. Nie śmiejcie się, proszę:

Godna litości ułomność człowiecza!

Śmiejcie się wreszcie, mimo wasze śmiéchy

Przecież ja powiem, co robiły mnichy.

W mieście, którego nazwiska nie powiem,

Nic to albowiem do rzeczy nie przyda,

W mieście, ponieważ zbiór pustek tak zowiem,

W godnem siedlisku i chłopa, i Żyda,

W mieście (gród, ziemstwo trzymało albowiem

Stare zamczysko, pustoty ohyda)

Były trzy karczmy, bram cztery ułomki,

Klasztorów dziewięć i gdzieniegdzie domki.

W tej zawołanej[8] ziemiańskiej stolicy

Wielebne głupstwo od wieków siedziało;

Pod starożytnem schronieniem świątnicy

Prawych czcicielów swoich utuczało.

Zbiegał się wierny lud, a w okolicy

Wszystko odgłosem uwielbienia brzmiało.

Święta prostoto! Ach, któż cię wychwali!

Wiekuj[9] szczęśliwie!... Ale mówmy daléj!

Bajki pisali o dawnym Saturnie[10]

Ci, co za niego tworzyli wiek złoty.

Szczęśliwszy przeor jadący poczwórnie[11],

Szczęśliwszy lektor mistycznej roboty[12],

Szczęśliwszy ociec, po trzecim nokturnie[13]

W puchu topiący chórowe kłopoty,

Szczęśliwszy z braci, gdy kaganek zgasnął,

Co w słodkiem miodu wytrawieniu zasnął.

W tym było stanie rozkoszne siedlisko

Świętych próżniaków. Ach, losie zdradliwy!

Ty, co z niewczesnych[14] odmian masz igrzysko[15]

I nieszczęść ludzkich jesteś tylko chciwy,

Ma świat z dziwactwa twego widowisko[16].

Jęczy pod ciężkiem jarzmem człek cnotliwy;

Mniejsza, żeś państwa, trony, berła skruszył;

Będziesz tak śmiałym, żebyś kaptur[17] ruszył?

Już były przeszły owe sławne wojny,

Którym się niegdyś świat zdumiały dziwił.

Już seraficzny zakon[18] był spokojny,

Już Karmelowi[19]nikt się nie przeciwił;

Już kaznodziejski[20] wzrok mniej bogobojny

Oka na kaptur śpiczasty[21]nie krzywił;

Dawnych niechęci mgłę rozniosły wiatry,

Szczęśliwe nawet były bonifratry[22].

Ta, która nasze padoły przebiega

I samem tylko nieszczęściem się pasie,

Jędza niezgody[23], co Parysa zbiega

Znalazła niegdyś na górnym Idasie[24],

Słodki raj mnichów gdy w locie postrzega,

Jęknęła w złości i zatrzymała się;

Widząc fortunny los spokojnych mężów,

Świsnęła żądły[25] najeżonych wężów.

Wstrzęsła pochodnie, natychmiast siarczyste

Iskry na dachy i wieże wypadły;

Wskroś przebijają gmachy rozłożyste,

Już się w zakąty najciaśniejsze wkradły —

A gdzie milczenie bywało wieczyste,

Wszczyna się rozruch i odgłos zajadły.

Rażą umysły jędze[26] rozjuszone,

Budzą się mnichy letargiem uśpione.

Wtenczas, nie mogąc znieść tego rozruchu,

Ociec Hilary obudzić się raczył.

Wtenczas ksiądz przeor, porwawszy się z puchu,

Pierwszy raz w życiu jutrzenkę obaczył.

Klął ociec doktor[27] czułość swego słuchu,

Wstał i widokiem swym ojców uraczył,

I, co się rzadko w zgromadzeniu zdarza,

Pędem niezwykłym wpadł do refektarza[28].

Na taki widok zbiegłe braci trzody

Pod rzędem kuflów garcowych[29] uklękły:

Biegli ojcowie za mistrzem w zawody.

Ten, strachem zdjęty i srodze przelękły,

Wprzód otarł z potu mięsiste jagody[30],

Siadł, ławy pod nim dubeltowe[31] jękły,

Siadł, strząsnął mycką[32], kaptura poprawił

I tak wspaniałe wyroki objawił:

Koniec wersji demonstracyjnej.

Pie

#347;

#324; II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pie

#347;

#324; III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pie

#347;

#324; IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pie

#347;

#324; V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pie

#347;

#324; VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Niedostępny w wersji demonstracyjnej