Okładka

Strona tytułowa

Dariusz Pawłowski

Arcanus Arctica

Strona redakcyjna

REDAKCJA: Ewelina Ambroziak

KOREKTA: Paulina Klas

OKŁADKA: Artur Kowalski

SKŁAD: Monika Burakiewicz

© Dariusz Pawłowski i Novae Res s.c. 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-032-2

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.

Konwersja do formatu EPUB:

Legimi Sp. z o.o. | Legimi.com

Prolog

Widziałem ciemność nocy, która spowijała Ziemię, pozbawioną jeszcze wszelkiego życia. Grzałem się w blasku wybuchu wulkanów i czerwonej gorejącej lawy, która płynąc, formowała wszelkie lądy powstałe na Ziemi. Moimi dłońmi troskliwie roznosiłem życiodajne pyłki kwiatów, zalążki roślin i drzew na najdalsze krańce Ziemi.

Podzieliłem Ziemię sprawiedliwie. Pomiędzy Słońce zdolne wypalić wszystko i wszystko zamienić w pustynię. Pomiędzy Mróz potrafiący zdławić śpiew wszystkich ptaków. Pomiędzy Wodę będącą kolebką wszelkiego życia na Ziemi i największym jej bogactwem. Pomiędzy Deszcz sprawiający, że drzewa mogą rosnąć i rodzić owoce.

Byłem tu już zanim pierwsze z was niezdarnie wypełzło z ciepłych wód oceanu. Byłem tu już zanim rozpleniliście się na każdym skrawku Ziemi, budując pierwsze miasta i obsiewając pierwsze pola.

Widziałem jak w waszych umysłach rodzili się bogowie, w imię których zaczęliście zabijać swoich bliźnich, wznosząc ręce ku Niebu. Widziałem jak w waszych umysłach rodziły się idee, w imię których zaczęliście zabijać swoich bliźnich, nurzając swoje flagi w ich krwi. Widziałem jak w waszych sercach narodził się strach i narodziła się wasza zemsta, kiedy wasi królowie, krzycząc chrapliwie, wznosili do góry swe zbryzgane krwią miecze. Widziałem wasze oczy opętane chciwością, kiedy zaczęliście ranić Ziemię, wyrywając z jej wnętrza wszelkie bogactwa. Widziałem jak w imię głodu ziemi zaczęliście wycinać lasy.

Przez cały czas widzę, jak z pogardą odrzucacie małych, biednych, głodnych i bezbronnych, spychając ich na margines waszego świata. Przez cały czas widzę, jak bezwzględnie żerujecie jedni na drugich.

Odprowadziłem dziś na spoczynek Słońce, które przegrało walkę o ogrzanie Ziemi ze mną i gęsto padającym śniegiem. Prześlizgnęło się swoimi bladożółtymi promieniami po rozległych połaciach lodowej pustyni. Pożegnało ogromną samicę niedźwiedzia polarnego, która wraz z towarzyszącym jej młodym i rozbrykanym niedźwiadkiem wędrowała gdzieś w sobie tylko znane miejsce, odwiedziło niewielkie stado fok, wypoczywających nad brzegiem wielkiego Oceanu Północnego.

Ostatni raz tego dnia spojrzało na surowe pasma górskie, które trzymały straż już wtedy, kiedy na Ziemi jeszcze nie było ciebie, twoich braci i twoich sióstr. Obejrzałem się do tyłu ‒ cicho jak kot nadchodziła mroźna, polarna, noc. Zatrzymałem się na kilka chwil, witając się z czarną nocą, po czym uderzyłem ponownie pod skrzydłami jej gęstego mroku. Wzbiłem do góry delikatne płatki śniegu, zapraszając je do tańca.

Popędziłem hen, hen, wysoko w górę, dotykając zielonego światła gwiazd na czarnym nieboskłonie. Następnie uderzyłem w ziemię z całą swoją prastarą mocą, wzbudzając przerażenie wśród wszystkiego, co żyje, wspiąłem się na szczyty najwyższych gór, by potem pędząc na złamanie karku w dół, zasypać śniegiem przełęcze, jary i parowy.

Lecz co to? Przelatując nad górami, zobaczyłem coś niezwykłego! Otulone z trzech stron górami, przytulone do ich zboczy, pod padającym puchem kryło się... mgliste światło.

– U hu! ‒ zawyłem przeciągle i cisnąłem śniegiem w dół. – A cóż to za niespodzianka? Czyżby tam byli ludzie?

Pod osłoną gęsto padającego śniegu, wiedziony chęcią przyjrzenia się niezwykłym gościom, zbliżyłem się do światła i w jego blasku dostrzegłem duży budynek, przy którym znajdowało się jeszcze kilka mniejszych. Duży, jasny z płaskim dachem i wieloma oknami wydawał się być pełen ludzi. Obserwując ich, usłyszałem czyjeś kroki na śniegu. Odwróciłem się i zobaczyłem wysokiego człowieka, który szczelnie opatulony, szedł powoli, uważnie rozglądając się na boki.

Doszedł do budynku, znajdującego się na skraju, po czym skrył się w jego bezpiecznym cieniu i na coś cierpliwie czekał.

Po dłuższej chwili drzwi budynku otworzyły się i ukazał się w nich drugi człowiek...

– Czy wiesz już, kim jestem? Jestem najstarszy na Ziemi, nie mam imienia, nie możesz mnie zobaczyć ani dotknąć, ale wiedz o tym, że byłem tu, zanim twoja matka wydała cię kwilącego na świat, i będę tu jeszcze długo po śmierci twojej, twojego potomstwa i wymarciu całego twojego rodzaju. Jestem wiatr...

Śmierć

Zrobił zeza, patrząc na probówkę wypełnioną gęstym zielonym płynem, pstryknął w nią palcami lewej ręki, uśmiechnął się i wstawił ją do drewnianego stojaka, znajdującego się na stoliku laboratoryjnym.

– Nareszcie – westchnął zmęczony, ale jednak zadowolony z siebie.

Odsłonił rękaw koszuli i spojrzał na połyskującą tarczę zegarka. Wskazówki powoli dochodziły już do godziny osiemnastej. Z ulgą uznał, że na dziś już dosyć się napracował. Zresztą, dzisiaj miał prawo być z siebie bardzo dumny i odczuwać satysfakcję z wyników, które udało mu się osiągnąć. Pocieszające było też to, że kilka następnych dni nie zapowiadało się już tak pracowicie.

Nucąc pod nosem jakąś melodię dawno zapomnianego już przeboju, która nie wiedzieć czemu przyszła mu akurat teraz do głowy, podszedł do wieszaka, założył grubą kurtkę i czapkę. Tak się skupił na swojej pracy, że nawet nie zauważył, kiedy minął cały dzień, pomimo tego, że od dłuższego już czasu czuł ostre ukłucie głodu, chciał jeszcze odwiedzić swoje ukochane psy.

„Później już tylko kolacja, prysznic i jakaś dobra książka do poduszki – pomyślał, przeciągając się jak kot i rozcierając odrętwiałe od całodziennego siedzenia na krześle plecy – przydałoby się trochę ruchu”.

Przytulił twarz do zimnej szyby w oknie. Widoczność była tak beznadziejnie znikoma, że poprzez gęsto padający śnieg ledwo udało mu się dojrzeć główny plac stacji, otulony mglistym światłem kilku latarni umieszczonych na szczytach słupów. Chwilami odnosił wrażenie, że szyba w oknie nie wytrzyma siły napierającego na nią wiatru.

„Cholera jasna – pomyślał ze złością – kiedy ten śnieg przestanie padać?”

Zamieć nieprzerwanie szalała już od dobrych trzech tygodni, a co gorsza, nic nie zapowiadało tego, że w najbliższym czasie pogoda ulegnie poprawie. Długa i ciemna zima na dalekiej północy, trwająca zwykle większą część roku, praktycznie izolowała ten rejon od reszty świata. Temperatura miejscami potrafiła spaść do minus sześćdziesięciu stopni w skali Celsjusza, jednak podczas takich zamieci jak ta, odczuwalna była znacznie niższa.

Zamieszkująca od wieków te niegościnne tereny ludność radziła sobie z tym, budując domy ze śniegu – igloo. Kilka miesięcy temu został zaproszony do jednego z takich domów. Podróż saniami zajęła mu wiele godzin, tak że do bazy powrócił dopiero późnym wieczorem, ale nie żałował.

Igloo nie było ani jakoś specjalnie obszerne, ani wysokie, sięgało mu co najwyżej do szyi. Z wyglądu przypominało raczej kopułę aniżeli dom. Kiedy wszedł pod jego dach, stwierdził ze zdziwieniem, że temperatura wewnątrz niego oscylowała wokół zera stopni Celsjusza. We wnętrzu takiego igloo były kamienne lampki, używane do podgrzewania potraw, śnieżna płyta, służąca jako łóżko, była przykryta gałęziami i futrami zwierząt. Doświadczeni myśliwi byli w stanie zbudować taki dom w około trzydzieści minut, posługując się specjalnymi, przeznaczonymi do wycinania śnieżnych bloków, nożami. Krótkie lata wykorzystywali do polowania na foki, czasami też wyprawiali się na polowanie na wieloryby, a nawet na wielodniowe łowieckie wyprawy na karibu.

Oderwał twarz od okna, zamknął drzwi na klucz i wyszedł z budynku. Zimny wiatr uderzył go prosto w twarz gwałtownie pozbawiając oddechu, stał tak przez chwilę oniemiały, zanim udało mu się wciągnąć do płuc większy haust chłodnego powietrza. Pochylony, walcząc z napierającym nań wiatrem i śniegiem, pobiegł prosto do swojej szopy.

Każdego dnia po skończonej pracy, zanim wrócił do kolegów, fundował sobie jeszcze chwilkę relaksu, paląc papierosa, co stało się już nieomal rytuałem, bez którego nie wyobrażał sobie zakończenia dnia. Podczas palenia miał zwyczaj spacerować, rozprostowując nieco kości, ale wiejący od wielu dni wiatr a także gęsto padający śnieg sprawiły, że ani nie sprawiało mu to przyjemności, ani nie zapewniało odpoczynku po ciężkim dniu pracy.

Wynalazł sobie wobec tego małą drewniana szopę, która, tak do końca nie wiedział, po co tam stała, czemu miała służyć ani co tam miało być przechowywane. Znajdowała się trochę na uboczu, samotna, zapomniana i chyba przez nikogo, oprócz niego, nieodwiedzana. W każdym razie była przytulna, a chociaż na pierwszy rzut oka na to nie wyglądała, to całkiem skutecznie potrafiła chronić przed podmuchami lodowatego wiatru. Schronił się pod jej dachem, wyciągnął z kieszeni paczkę papierosów i zapałki. Przypalił i z lubością wciągnął dym głęboko do płuc, po czym unosząc głowę do góry, wypuścił go z głośnym wydechem i obserwował, jak dostojnie unosi się po to, aby ostatecznie rozwiać się w nicość.

„Ciekawe, co ona teraz robi?” – pomyślał o żonie. „Je kolację? Leży już w łóżku? A może po raz kolejny poparzyła sobie rękę o gorącą rączkę czajnika, ciągle zapominając o tym, żeby uchwycić ją przez szmatkę?” Uśmiechnął się do swoich myśli. Przypomniał sobie dzień, w którym pierwszy raz ją spotkał. Oboje byli wtedy rozbrykanymi, młodymi szczeniakami, beztrosko żyjącymi od soboty do soboty i od wakacji do wakacji.

Aż pewnego dnia, kiedy trzymali się za ręce, spacerując upalną nocą wzdłuż nadmorskich wydm i obserwując światło gwiazd oraz księżyca, odbijające się w spokojnych wodach Morza Bałtyckiego, nagle się jej oświadczył. W jej dużych niebieskich oczach dostrzegł wtedy mieszankę kompletnego zaskoczenia i... chyba przerażenia... do tej pory była jego dziewczyną, a teraz miała stać się jego żoną?

Od strony morza powiał mocniej ciepły, pachnący bryzą wiatr, powodując, że niesforna grzywka jej jasnych włosów opadła w nieładzie na czoło, trochę przykrywając oczy.

– Tak... – odpowiedziała cicho, położywszy głowę na jego piersi i tuląc się do niego.

Objął ją wtedy mocno i tak stali... no właśnie... nie pamiętał teraz jak długo, ale były to jedne z najpiękniejszych chwil jego życia. Sekunda po sekundzie odtwarzał to wydarzenie w myślach, jednocześnie sam sobie się dziwiąc i zastanawiając, czy teraz zdobyłby się na taki akt odwagi.

Czując, że tęsknota i wzruszenie ściska mu gardło i serce, starał się odgonić myśl o rodzinnym domu, chociaż z drugiej strony, jeśli już miał się rozkleić, to lepiej teraz niż później przy kumplach.

Byli tu już bardzo długo – bez mała dziesięć miesięcy, a dwa zostały im jeszcze do powrotu. Nie wiedział, jak odczuwali to jego koledzy, ale jemu tak długi okres rozłąki z rodziną dał się już porządnie we znaki. O ile na samym początku pobytu tutaj zachłystywał się wszystkim: dzikim krajobrazem, stadami fok czy pingwinów nad oceanem, swoimi badaniami, widokiem wspinającego się na szczyty gór wschodzącego słońca, tańczących wesoło płatków śniegu na białej równinie czy w końcu samym faktem swojej tutaj obecności, to teraz wszystko to robiło się już najzwyczajniej w świecie męczące. Brakowało mu zieleni i zapachu drzew, z dnia na dzień czuł się coraz bardziej samotny, coraz częściej uciekał myślami z dala od tego miejsca. Jak wyliczył dzisiejszego poranka, zostało jeszcze siedemdziesiąt jeden dni do końca kontraktu...

„Szybko zleci” – pomyślał starając się, pomimo wszystko, pocieszyć.

Ściągnął lewą rękawiczkę i podświetlił zegarek. Godzina 18:14. Kolacja była dopiero o 19:00, pozostało mu więc jeszcze trochę czasu, a że nie bardzo mu się chciało iść do świetlicy pełnej ludzi...

– A niech tam – powiedział sam do siebie, przypalając następnego papierosa. – Na coś trzeba przecież umrzeć.

Wychylił głowę spod dachu i spojrzał w niebo, mając cichą nadzieję, że uda mu się ujrzeć gwiazdy. Nie ujrzał niczego innego poza szybko sunącymi, ciężkimi, ołowianymi chmurami i gęsto opadającymi, zimnymi płatkami śniegu, które delikatnie osiadały na jego ciepłych policzkach, natychmiast się topiąc.

„Ciekawe, czy gdzieś tam istnieje życie?” – pomyślał, trzymając cały czas zadartą do góry głowę, może z naukowej ciekawości, a może tylko dlatego, że chciał zmienić temat swoich myśli. „Gdzieś tam też ktoś tak stoi i myśli o tym samym, co ja teraz?” – zapytał sam siebie rozbawiony.

Wyciągnął rękę ku górze i pomachał papierosem, wyobrażając sobie jednocześnie, że ten ktoś – być może naukowiec taki jak on, który właśnie w tej chwili stara się zgłębić tajemnice swojej własnej planety – robi to samo. W duchu zaśmiał się sam do siebie. A jednak... był już tu od tylu miesięcy i wciąż nie mógł się nadziwić potędze życia. Ludzie i zwierzęta, zamieszkujący tak skrajnie niegościnne tereny, potrafili się przystosować do panujących tu warunków i przeżyć. Począwszy od pierwszego człowieka, który tu przybył, przeżył i wydał na świat potomstwo, od pierwszego niedźwiedzia polarnego, który tu polował na foki. Cykl życia i śmierci liczył sobie tysiące lat i nieprzerwanie trwał do dziś.

„Pieski!” – przypomniał sobie. Zaciągnął się głęboko, zgasił na śniegu papierosa, dla pewności rozdeptując go jeszcze butem, i wybiegł z szopy. W niezbyt dużym drewnianym budynku, potocznie nazywanym przez wszystkich psiarnią, trzymali dziesięć diabelnie silnych i wytrzymałych syberyjskich husky. Za wszystkimi przepadał, ale Wołczara wręcz kochał.

Otworzył drzwi, wszedł do środka, po czym przekręcił włącznik, znajdujący się tuż obok drzwi. Zamiast spodziewanego światła nadal panowała ciemność.

„Znowu ta gówniana żarówka się przepaliła!” – pomyślał, marszcząc brwi ze złością. Znając na pamięć rozkład i wyposażenie pomieszczenia, bez trudu znalazł leżącą na półce latarkę. Widząc go, psy z głośnym jazgotem i piskiem rzuciły się na pręty klatki. Z każdym się przywitał, każdego podrapał za uchem lub pogłaskał po głowie. Wszedł do drugiej klatki, którą zajmował Wołczar wraz z czterema innymi psami. Było to wspaniale zbudowane zwierzę o silnym, zwartym i potężnie umięśnionym tułowiu z zawsze dumnie uniesioną głową. Każdy jego ruch znamionował płynność i elegancję, lśniące, sobolowe umaszczenie sprawiało, że był po prostu piękny. Wpatrywał się w niego lekko skośnymi niebieskimi oczami, wymachując na boki swoim lisim ogonem.

– No co, Wołczarek?

Pies położył się na plecach, domagając się pieszczot.

– Co dziś robiłeś? – mówił do niego cicho. Pies usiadł na ziemi z wyciągniętymi nogami, położył przednie łapy i głowę na jego kolanach. – Tak mocno tęskniłeś? – Zaśmiał się, drapiąc psiaka za uchem. Odpowiedziało mu spojrzenie inteligentnych oczu i pełny psiej miłości cichy pisk. – Ja cię chyba ze sobą zabiorę – mówił dalej cicho do psa. – Pokażę ci piękne lasy, jeziora i góry. Zabierzemy Anię i będziemy się włóczyć we trojkę, myślisz, że cię polubi? Nie patrz tak na mnie. – Roześmiał się cicho. – Anna, moja żona. Myślisz, że cię polubi? – Wołczar znów przekręcił się na plecy. – A ty, mądralo. – Śmiejąc się cicho, podrapał go po gardle. – Myślę jednak, że cię polubi. I to bardzo. Do jutra. – Oparł głowę na krótką chwilę na kufie psa.

Zamknąwszy klatkę, Staszewski zgasił latarkę i na powrót schował ją do szafki. Wołczar wstał, postawił uszy i cicho warczał w napięciu, wpatrując się w ciemność, w którą przed chwilą zanurzył się Staszewski.

– Nie bój się. – Otworzył szeroko drzwi, wpuszczając do środka lodowaty podmuch wiatru wraz z wirującymi płatkami śniegu. – To tylko wiatr – dodał, pragnąc uspokoić psa.

*

Stał nieruchomo, bezpiecznie ukryty w mroku lodowatej nocy i cierpliwie czekał. Zasłonięty dość szeroką, drewnianą, pionową belką, nie musiał obawiać się, że jego obecność nawet przypadkowo zostanie odkryta. Poza tym ten, kto nie musiał w taką pogodę wychodzić, siedział w ciepłej świetlicy, popijając herbatę i miło spędzając wieczór.

Raczej wyczuł, niż usłyszał przez wycie wiatru, skrzyp otwieranych drzwi. Serce zabiło mu żywiej, ciepła ślina napłynęła do ust, oddech stał się coraz szybszy. Zdjął rękawiczkę, włożył rękę do kieszeni, z której wyjął ciężki, stalowy przedmiot i ruszył w jego stronę.

Pomimo coraz mocniej ogarniającej go ekstazy, która przyćmiewała wszystko inne, nie ruszył do przodu z oszalałą furią w oczach; wręcz przeciwnie – w ułamku sekundy zdławił ten nagły wybuch i zmierzał wolno w stronę drzwi, aż zobaczył w nich tego człowieka. Wydawało mu się, że mówi on coś do któregoś z psów, ale... może to był tylko szum wiatru?

Uderzył, celując w tył głowy. Stojący przed nim człowiek gwałtownie pochylił się do przodu, zatoczył się, ale nie upadł. Uderzył po raz drugi, mocniej i bardziej zdecydowanie, usłyszał chrupnięcie, przypominające trzask łupiny orzecha miażdżonego dziadkiem do orzechów.

Tamten padł bez życia na ziemię.

Odwrócił go na plecy, ściągnął kaptur i spojrzał w jego nieruchomą, zastygłą w grymasie nagłego przerażenia twarz. Pokręcił głową zdziwiony, nałożył kaptur z powrotem na głowę zabitego, wyjrzał ostrożnie z szopy i nie widząc nikogo, zarzucił sobie trupa na plecy i pogrążył się w prastarym mroku nocy.

Poszukiwania

Jasno oświetlone i przestronne pomieszczenie, w którym mieściła się świetlica, służąca jednocześnie za stołówkę, jak każdego wieczoru o tej porze, było gwarne i pełne ludzi. Był w nim stół do gry w bilard, stół do ping-ponga, dość pokaźna biblioteka, na którą w przeważającej części składała się literatura fachowa, ale można było też znaleźć bardziej relaksującą i lżejszą lekturę, na przykład fantastykę, przygodę czy sensację. Wszystkie oprawione były w szary papier, część z nich należała do akademii, a część stanowiła prywatną własność uczestników ekspedycji.

Praktycznie cała załoga stacji zbierała się tu każdego wieczora, by komentować wydarzenia minionego dnia, żartować z siebie nawzajem, grać w bilard czy w karty lub dyskutować na różne tematy, w których zwykle dominowały tylko trzy: kobiety, sport i samochody. Szczególnie głośnych było kilku brodatych i długowłosych facetów, siedzących w kącie przy złączonych dwóch stołach. Przed każdym z nich stał kubek z herbatą, od czasu do czasu odpowiednio uzdatnianej do picia alkoholem ze stojącej na środku stołu butelki. Leżący obok niej sporych rozmiarów talerz kusił wspaniale pachnącą, pokrojoną w plastry, suszoną kiełbasą myśliwską i doskonałymi ogórkami małosolnymi. Od czasu do czasu podchodził do ich stołu szef i pod pozorem dodania czegoś lub niezgodzenia się z czymś w ich dyskusji, podkradał im ze stołu kawałki kiełbasy i ogórka. Gdyby teraz wszedł ktoś z zewnątrz, ktoś, kto nie miał do tej pory z nimi nic do czynienia, mógłby odnieść wrażenie, że przebywa w towarzystwie wiecznie rozmarzonych niebieskich ptaków, snujących fantastyczne plany rzucenia sobie do stóp całego świata i jego okolic.

Wszyscy byli jednak wybitnymi fachowcami w swoich dziedzinach, a w pracy dawali z siebie wszystko i nigdy nie szli na łatwiznę. I dlatego Henryk Arctowski wiedział, że zawsze może na nich liczyć. Było oczywiste, że pomimo pozornego braku okazywania sobie szacunku, wszechobecnego luzu, robienia sobie kawałów, które poważniejsza część świata zwykła uważać za głupie czy nieprzyzwoite, istniała jakaś niepisana granica, której nikt nie ważył się przekraczać.

Henryk Arctowski, jako szef misji, nigdy nie nadużywał swojej władzy, starał się raczej, aby traktowano go jako człowieka, do którego można się zwrócić z każdym problemem, a nie jako surowego przełożonego.

Pomimo tego, że jako człowiek odpowiedzialny za całą ekspedycję badawczą był wymagający i niezwykle drobiazgowy, nigdy sobie nie pozwolił na żadne uszczypliwe uwagi w stosunku do któregoś ze swoich podwładnych, gdy coś poszło nie tak. Oni z kolei darzyli go pełnym zaufaniem i z czasem bardzo go polubili. Śmiało można powiedzieć, że uchodził wśród nich za równego gościa. Stanowili świetnie dobrany i zgrany zespół ludzi. Był przekonany, że nie chodziło tylko o pieniądze, a praca nie tylko była ich pasją, lecz także wszyscy chcieli zrobić coś dla swojego kraju, dać powód do dumy swoim rodakom, dołożyć swoją małą cegiełkę do wielkich osiągnięć rodzimej nauki i sławy swojego kraju. Wiedział to też z własnego doświadczenia: bardzo przeżył roczną rozłąkę z żoną i dziećmi. Gdy dostał propozycję objęcia kierownictwa wyprawy, rozpierała go radość, że wybrano właśnie jego. Dano mu dwa dni na odpowiedź. Cały dzień w pracy przesiedział jak na szpilkach. Nie mógł się doczekać, kiedy znajdzie się w domu i pochwali się tym żonie. Jej pierwszą reakcją był... płacz. Prawdę mówiąc, był tym niezwykle zaskoczony, gdyż spodziewał się raczej, że będzie dumna z tego, iż wybrano właśnie jego. Owszem, powiedziała mu to, ale dopiero po całym popołudniu lodowatej ciszy. Powiedziała, że jest z niego bardzo dumna.

Następnego dnia z samego rana potwierdził swoje uczestnictwo w wyprawie. Do wyjazdu pozostało jeszcze sporo ponad sześć miesięcy, wtedy wszystko wydawało się proste i łatwe. Ot, pojedzie, pokieruje badaniami i wróci, rok szybko minie.

Po kilku tygodniach poznał ludzi, z którymi miał wyruszyć na wyprawę. Same chłopy jak dęby, twardzi i inteligentni, wszyscy podekscytowani czekającą ich przygodą.

Na kilku statkach przewieziono cały potrzebny sprzęt wraz z grupą inżynierów i robotników, którzy zajęli się budową, a także wyposażeniem stacji. Wyposażenie, sprzęt, zapasy żywności i paliwa... wszystko to ważyło około trzech tysięcy ton. Po miesiącu intensywnej pracy i przygotowań stacja była gotowa do zamieszkania.

Nieuchronnie zbliżał się dzień wyjazdu. Kiedy leżeli w łóżku, trzymając się za ręce, napełnieni swoją miłością, drzwi cichutko zaskrzypiały i do sypialni weszła ich czteroletnia córka Kasia. Twarz miała napuchniętą od płaczu, usta wywinięte w podkówkę, a jej długie blond włosy opadały w nieładzie na plecy.

– Tatusiu, nie wyjeżdżaj – poprosiła cicho, kładąc się obok niego.

– Muszę, córuś – tłumaczył łagodnie, jednocześnie głaszcząc ją po głowie. – Tatuś ma taki zawód, to jego praca.

– Ale, tatusiu... bo ja... ja już cię chyba nigdy nie zobaczę...

– Co ty mówisz, Kasiu, ani się obejrzysz, jak będę z powrotem. – Uśmiechnął się do córki.

Przytulił ją bardzo mocno do piersi, za chwilę drzwi od sypialni znowu cichutko się otworzyły i stanął ich syn, sześcioletni Paweł.

– Pawełku, ty też nie śpisz? – zapytał.

– Nie mogę dziś zasnąć... – Podszedł bliżej, wchodząc w obręb światła bijącego z nocnej lampki, stojącej na stoliku tak, że mógł zobaczyć jego ściągniętą twarz. Widział, jak jego syn walczy z całych sił z samym sobą, aby nie wybuchnąć płaczem.

„Powoli robi się już mężczyzną” – pomyślał z dumą o chłopcu.

– Połóż się obok nas – poprosił. Chłopiec odsunął brzeg kołdry i położył się na brzuchu, wpatrując się w twarz ojca. – Pawełku – powiedział poważnie, patrząc na syna. – Przez jakiś czas będziesz jedynym mężczyzną w naszym domu. Musisz się opiekować swoją mamą i siostrą. – Położył głowę na poduszce i przymknąwszy oczy, westchnął tak ciężko, jakby dopiero właśnie w tej chwili uświadomił sobie, jak bardzo ich wszystkich kochał... „Ten rok będzie bardzo długim rokiem...” – pomyślał.

Po wielodniowej podróży statkiem ujrzeli wreszcie krainę śniegu i lodu, gdzie mieli spędzić następne dwanaście miesięcy swojego życia. Krajobraz był przymglony, a zimne powietrze nieruchome. Blade i żółtawe słońce wisiało nisko nad nimi, szczyty, widocznych w oddali czarnych gór, otaczała mleczna mgła.

Statek sunął wolno do przodu, wpływając w spokojną i wąską zatoczkę, otoczoną z obu stron wysokimi jak pałac białymi ścianami z twardego śniegu przerywanego gdzieniegdzie bruzdami czarnej skały.

Grupę mężczyzn opartych o burtę statku, uderzała pełna dostojeństwa cisza, rozrywana od czasu do czasu gniewnym krzykiem przelatującej nad nimi mewy. Wokół nich zapanował mglisty półmrok, rozświetlany delikatnie bujającymi się, małymi lampkami gazowymi.

Jeden uniósł głowę do góry, wpatrując się w biały mur tak wysoki, że zdawałoby się, dotykający nieba, przytłaczający swym prastarym mistycyzmem mężczyzna był pewien, że tak samo musiało to wyglądać u zarania dziejów świata.

Trochę zaniepokojony tym widokiem i – jak mu się wydawało – zwodniczą ciszą, z ulgą powitał delikatny powiew zimnego wiatru, który badawczo okrążył jego samego i każdego z jego kolegów, kiedy w końcu statek wypłynął z wąskiego korytarza.

– Nie mamy szans! – krzyknął któryś z grupki facetów siedzących w kącie świetlicy, brutalnie wyrywając go z zadumy. – Nawet jeśli się dostaniemy, to i tak nic nie zwojujemy! To już nie ta drużyna co w siedemdziesiątym czwartym! Ledwo wygrali z NRD!

– A wygrana z Argentyną?! A z Maltą 6:0?! – ktoś zaoponował.

– Wielka mi wygrana! – odpowiedział, unosząc do góry głowę i wydymając pogardliwie usta. – Z Maltą! Mówię wam, weźmiemy w dupę i wrócimy do domu!

– A Argentyna?! – krzyknął z rozpaloną z emocji twarzą.

– Ale to był mecz towarzyski, a nie gra o punkty! W takim meczu zawsze inaczej się gra. Nie ma presji i zawodnicy nie grają na sto procent, nie chcą ryzykować kontuzji – tłumaczył przejęty.

– Ja bym ci pokazał, jak się gra! – odgryzł się, wyzywająco zrywając się z krzesła.

– Taaaaak?! To idź po piłkę, cwaniaczku z miodem w uszach! – zaproponował.

– Mecz! Mecz! – Zaczęli uderzać otwartymi dłońmi w blat stołu.

Brodaty gość o miśkowatej twarzy wszedł na krzesło.

– Uwaga, uwaga! – krzyknął, przykładając sobie do ust dłonie zwinięte w trąbkę. – Szanowni państwo, za chwilę tu, na dalekiej i mroźnej północy, na krańcach świata, gdzie wrony zawracają, a białe niedźwiedzie na palcach gwiżdżą, rozegra się epokowe widowisko! Otóż, drużyna narodowa Polski podejmuje gości z dalekiego kraju! Z Argentyny! – przy tym bardzo mocno zaakcentował literę „r”. – Odbędzie się mecz piłki nożnej! Chętnych do gry serdecznie zapraszam na plac główny!

Chwilę później wszyscy z wrzaskiem wybiegli ze świetlicy. Lodowaty wiatr uderzył w ich twarze, grube płatki śniegu, jakby zaintrygowane tym, bądź co bądź, niecodziennym wydarzeniem, opadały coraz to wolniej, chcąc się wszystkiemu dobrze przypatrzeć. A i wiatr wiedziony odwieczną ciekawością zatrzymał się w miejscu, bacznie wszystko obserwując.

No bo czy słyszał ktoś, aby mecze piłki nożnej rozgrywano tam, gdzie kibicować mogły tylko wiatr i śnieg? Jak też te patrzące na nich prastare góry ze swoimi spiczastymi wierzchołkami, otaczające małą stację?

Lecz im to specjalnie nie przeszkadzało, biegali po całym placu, wymachując rękami jak grupa przedszkolaków, a nie dorosłych i poważnych mężczyzn.

– Ustawiajcie bramki! – wrzasnął jeden.

– Szef nie gra! – wrzasnął drugi.

– A dlaczego? – zapytał sam zainteresowany.

– A dlatego, że nie chcemy szefa przypadkowo sfaulować! – odpowiedzieli, śmiejąc się.

– No dobra... ale co w takim razie szef będzie robił? – zapytał trochę rozczarowany Arctowski.

– Szef... będzie sędzią!

– Szefie! – Reprezentant Polski podbiegł do niego. – Dwa do jaja dla nas, a po powrocie do kraju zapraszamy na dobrą wódeczkę w ramach wdzięczności!

– Masz to jak w banku! – odparł wesoło i łypnął jednocześnie porozumiewawczo okiem.

Umówili się na dwie połowy po dwadzieścia minut każda. Rzut monetą, szybki wybór stron, gwizdnięcie Arctowskiego na palcach i piłka w grze.

Przez całą pierwszą połowę mecz był bardzo wyrównany. Żadnej z reprezentacji nie udało się zdobyć wyraźnej przewagi. Argentyńczycy narzekali, że Polacy są bardziej przyzwyczajeni do śniegu, a w związku z tym jest im łatwiej. Polacy z kolei twierdzili, że Argentyńczycy wzięli sobie bramkę pod latarnią, co ułatwiało im zadanie, bo musieli strzelać pod światło, które z kolei nie było znowuż aż tak ostre, bo skutecznie wytłumiał je padający śnieg. Poniekąd było to zgodne z prawdą, ich chytry plan polegał bowiem na tym, że w pierwszej połowie zdobędą jedną lub dwie bramki, a w drugiej zamurują dostęp do swojej. Niestety z tego planu wiele nie wyszło, gdyż nie potrafili wykorzystać dwóch dogodnych sytuacji, w tym jednej stuprocentowej. Pierwsza połowa zakończyła się wobec tego remisem.

Na samym początku drugiej Polacy zdobyli bramkę z rzutu wolnego.

– Goooool!!! Goooool!!! – krzyczał na cale gardło zdobywca bramki, robiąc rundę honorową po boisku. – Proszę Państwa!!! Tak gra zespół polski!

Przejechał na kolanach po śniegu, unosząc ręce do góry w geście triumfu.

Mecz zakończył się zwycięstwem Polaków 1 : 0. Argentyńczycy stanowczo zażądali rewanżu.

– Wojna na śnieżki! – krzyknął któryś z Polaków, rzucając jednocześnie śnieżką w jednego z Argentyńczyków.

– O żeż ty! – odkrzyknął trafiony w czoło Argentyńczyk, po czym szybko ulepił kulkę ze śniegu i odpłacił mu się pięknym za nadobne.

Wojna rozgorzała na dobre. Każdy wybierał sobie jakiegoś przeciwnika i toczył z nim bezpardonową walkę. Najgorzej miał ten, kto uciekając lub goniąc kogoś, potknął się i wylądował na ziemi. Natychmiast rzucało się na niego kilku facetów z drużyny przeciwnej i nacierało śniegiem. Nikt przy tym nie zwracał uwagi na padający bez przerwy śnieg ani na podmuchy zimnego wiatru. Co więcej, niektórzy rozgrzali się walką do tego stopnia, że zdecydowali się na zdjęcie ciężkich, ciepłych kurtek i pozostanie w samych tylko podkoszulkach i flanelowych koszulach.

– No, żołnierze! – usłyszeli w końcu krzyk Arctowskiego. – Dość zabawy na dziś! Ubierać mi się natychmiast i jazda z powrotem do świetlicy! Bo mi do roboty jutro nie wstaniecie! Nie mam zamiaru niańczyć potem dziesięciu paralityków z zapaleniem płuc! Doktor Garlicki by mnie chyba za to zabił!

– Dobra, dobra! – Machnął jeden lekceważąco ręką. – Nic nam nie będzie!

– Za pięć minut nie chcę tu nikogo widzieć! – odkrzyknął stanowczo i wszedł do środka. Skręcił w wąski korytarz po lewej, minął kuchnię i wszedł do świetlicy. – Co jest?! – krzyknął zdumiony. – Kto, do jasnej cholery, pootwierał tu okna?!

– Ja je otworzyłem – wystękał trochę przestraszony kucharz, którego wszyscy nazywali kuchcik truchcik z racji tego, że zawsze biegał po kuchni. Podczas gotowania biegał od gara do gara, sprzątając, biegał ze szczotką od jednej ściany do drugiej, nawet przy zmywaniu przebierał nogami. – Tak tu napalą, że nie ma czym oddychać. – Rozłożył bezradnie ręce i zrobił do tego odpowiednio bezsilną i wzbudzającą litość minę.

– Pozamykaj je, proszę, nie chcę, żeby mi się cała załoga rozłożyła na jakieś choróbska – poprosił łagodnie. – Jak chcesz, to wywieś im jakąś tabliczkę o zakazie palenia czy coś w tym guście – dodał wyrozumiale, ale w końcu kucharz był osobą niezbędną i wręcz kluczową, dobry kucharz to szczęśliwy kucharz i dobre jedzenie, a terroryzowany dymem papierosowym i obrażony to... lepiej nie mówić.

Drzwi otworzyły się z głośnym trzaskiem, jakby ktoś je kopnął, i do wnętrza wtoczyła się grupa dziesięciu rozkrzyczanych mężczyzn. Zmęczeni, ale zadowoleni opadli bardziej niż usiedli, na krzesłach. Rozcierając zgrabiałe od mrozu i zimnego śniegu dłonie, przykładali je do ust i dmuchali, próbując je rozgrzać.

– Skocz no i wstaw wodę na herbatę – rozkazująco powiedział Andrzej Gradowski, równocześnie wodzowsko wysuwając podbródek.

– Sam sobie skocz! Decydent się znalazł! Patrzcie go! – stanowczo odmówił Dąbrowski.

– Co tu tak rześko...? – zauważył w końcu któryś z nich, sięgając jednocześnie po leżącą na stole paczkę papierosów. – Puknę rurkę w płucko, walnę kielicha na wzmocnienie, napiję się gorącej herbaty i zmiatam pod prysznic. A potem siusiu, paciorek i spać. Jak mama kazała.

– Won mi na dwór z tym papierosem! – krzyknął na całą świetlicę czerwony do granic możliwości kucharz, który dotąd spokojnie przysłuchiwał się wymianie zdań. – Już ja was nauczę! Od dziś nie ma tu palenia! Przekręcić się można od tego dymu! Kto chce zapalić, będzie musiał wyjść na zewnątrz!

– Spokojna twojej babci rozczochrana główka – odparł lekko zdziwiony brodacz, po czym włożył sobie papierosa do ust. – Wyjdę, jeśli ci to przeszkadza.

Wstał z krzesła, zdjął przewieszoną przez oparcie kurtkę i wyszedł.

– Kurde, wiecie, co mi przyszło do głowy? – zapytał ktoś z siedzących przy stole, a pozostali na niego spojrzeli. – Każdy z nas nosi zarost, jedni większy, drudzy mniejszy, ale jego broda i wąsy przekraczają wszelkie granice. Zawsze dziwiło mnie, jak on trafia papierosem do ust? Nie zastanawia to was?

Spojrzenia słuchaczy dość jasno wyrażały to, co myśleli o jego stanie psychicznym. Niektórzy zdobyli się nawet na wyrażające politowanie uniesienie do góry kącików swoich ust i ledwo widoczne kiwanie głowami.

– Zdradź nam tę tajemnicę... w jaki sposób przeszedłeś testy, żeby dostać tę robotę?

– Zamilcz, ty nieokrzesany prostaku! – odgryzł się Przemysław Sądecki, pogardliwie wydymając usta i udając obrażonego.

– Sam jesteś nieokrzesany! Ciesz się, że wzięliśmy cię ze sobą, bo inaczej kiblowałbyś teraz w akademii, a nie spędzał czas pomiędzy kulturalnymi i inteligentnymi ludźmi! Czyli z nami! – Zadowolony Rafał Kowalski wstał i uniesionymi rękoma wykonał coś w rodzaju okręgu, mającego na celu dodatkowe podkreślenie wagi słów „czyli z nami”, oczywiście, wykluczając Sądeckiego.

– Widzieliście go?! A to łobuz i nieuk jeden! A do zżynania ode mnie na zajęciach to był pierwszy! Opędzić się od tego gamonia nie mogłem!

Przemek był poruszony do tego stopnia, że do zimnej już herbaty dolał sobie słuszną ilość prądu i wypił jednym haustem.

– Aaaaaa!!! – Roześmiał się na cały głos Kowalski. – A to chytrus! Takie rzeczy wypominać! A już nie pamiętasz, jak ci aranżowałem spotkanie z Mariolką?

– Jak to nie pamiętam! – odparł, śmiejąc się Przemek.

– No i co z nią? – wtrącił się Maciej Praski.

– Nie wyszło nam – wyjaśnił Sądecki.

– Głupia ta Mariolka była jak but! – dodał od siebie Rafał. – Zostawić takiego jurnego kogucika jak nasz Przemuś! – Przy czym klepnął Przemka w plecy, wprawiając jednocześnie wszystkich w ogromne zdumienie, unosząc kilka razy w zawrotnym tempie brwi do góry.

– Żałujesz? – dopytywał się Maciej.

– Przyznam się szczerze, że nie – odpowiedział Sądecki.

– No i prawidłowo! Od takich kobiet trzymamy się z daleka! Teraz masz super żonę, pięknego syna i fajne życie. No i najważniejsze: jesteś z nami – skwitował ze śmiechem Praski.

– Panowie! – powiedział głośno Przemysław Sądecki, unosząc do góry kubek z herbatą. – Za życie! I... za nasze żony... bez pozwolenia których nie byłoby nas tutaj! – dokończył szczerząc zęby.

Wypili.

Sądecki postawił pusty kubek na stole i nadział się na spojrzenie Rafała Kowalskiego.

– Co znowu? – zapytał zdziwiony.

– Musisz tak głośno pić? Skupić się, normalnie, nie można! Gulgoczesz tą swoją wielką grdyką jak jakiś indor... gul... gul... gul... – naśladował głośno Kowalski, specjalnie mocno się czerwieniąc i trzymając kciukiem oraz palcem wskazującym za gardło.

Wszyscy wybuchnęli śmiechem.

– Spadaj! – odpowiedział na to Przemek, niebezpiecznie mocno odchylając się do tyłu na krześle i śmiejąc się głośno.

– Ale kiedy to prawda, co mówi Rafał – zabrał głos milczący do tej pory Marek Trzciński. – Gulgoczesz jak indor.

– Nie no, albo zaraz mnie wyniosą, albo puknę w ramy! – krzyknął Kowalski, płacząc ze śmiechu.

– Puknij sobie lepiej rurkę w płucko! – powiedział Trzciński, wstając z krzesła i pokazując Kowalskiemu paczkę papierosów. – Idziesz zapalić?

– A możemy za pięć minut? – odpowiedział Rafał.

– Boże, co ja się mam z tym człowiekiem! – rzekł Sądecki, łapiąc się za głowę. – Idź, jak cię kumpel zaprasza!

– Sam sobie idź! – odparł Rafał. – Jak będę tyle palił, to gwiazdki nie dożyję.

– Panie Jezu, ty widzisz i nie grzmisz! – rzekł uśmiechnięty Trzciński, unosząc w nabożnym geście ręce do góry. – Gdzie się rodzą tacy gamonie?

– Co?! – powiedział, wstając z krzesła i opierając się o blat stołu Przemysław Sądecki. – Jak nazwałeś mojego kumpla?!

– I mojego?! – dodał Rafał Kowalski, starając się nadać swej twarzy groźny wygląd.

– A tak w ogóle to was obu! – Śmiał się dalej Trzciński. – Nie słyszeliście?

– Ooooo! – krzyknął Sądecki. – Ta zniewaga krwi wymaga! Panowie! – zwrócił się do obecnych. – Ma ktoś przy sobie rękawiczki? Muszę go trzasnąć przez pysk jak Zbyszko z Bogdańca tego wstrętnego Krzyżaka na... Krzyżakach.

– Wybieraj! – Kowalski pochylił się nad Trzcińskim i poważnie zapytał: – Miecze czy topory?

– Siłujcie się na rękę! – odkrywczo krzyknął idący z herbatą w ręku Andrzej Gradowski.

– No dobra... – Trzciński wstał i zaczął podwijać rękaw koszuli, ukazując silne i żylaste przedramię prawej ręki. – Który pierwszy? Czy mam was wziąć obydwu na raz?

– Ja! Ja! – krzyknął Kowalski, siadając i podwijając rękaw. – Czuję się bardziej urażony, a więc ja pierwszy!

Usiedli naprzeciw siebie, robiąc miny jak dwa wściekłe koguty, ale z wesołymi iskrami w oczach, otoczeni przez tłum dopingujących ich głośno kibiców.

– Szefie! – krzyknął ktoś. – Prosimy o sędziowanie!

– Znowu? – zapytał Arctowski, podnosząc wzrok znad książki. – Jak tak dalej pójdzie, to będę musiał zmienić zawód. Następny mecz?

– Żaden mecz. Tym razem sprawa jest o wiele poważniejsza! – zaczął tłumaczyć Gradowski. – Otóż, powstał pewien... spór, który należy jak najszybciej rozstrzygnąć.

W kilku słowach wprowadził Arctowskiego w zawiłe przyczyny powstałego, jak to nazwał, sporu.

– Panie Boże... jak dzieci w szkole... – westchnął Arctowski, zamykając książkę i podnosząc się z fotela. – Panowie! – Podszedł do obu zawodników i objaśniał reguły: – Gleba przez trzy sekundy oznacza przegraną. Nie wolno robić łychy. Karą za łychę będzie dziesięć pompek... jesteście gotowi?

Obaj kiwnęli potakująco głowami na znak, że są gotowi.

– Moment, szefie... – wtrącił się Eryk Dąbrowski. – Stawiam trzy papierosy na Rafała!

– Trzy i dokładam kolejne trzy na Marka... cały dzień go dziś nie widziałem, więc pewnie schował się gdzieś w jakimś kącie i się opieprzał... jest wypoczęty, a więc wygra – odparł na to Andrzej Gradowski.

– Tyyy... – Marek wskazał palcem na Andrzeja. – Ty będziesz następny – dodał, siląc się na powagę.

– No to uważaj, bo jestem już trzeci w kolejce – odpowiedział Gradowski, udając przestrach. – Ręka ci się zmęczy i nie będziesz miał siły na inną robotę.

Głośna salwa śmiechu, jaka gruchnęła w następnej chwili, była w stanie pobudzić wszystkie niedźwiedzie polarne zamieszkujące okolicę.

– No dobra... – zaczął Arctowski, ocierając sobie łzę z oka. – Możemy zaczynać?

Skinęli głowami i spletli dłonie.

– Czas oddzielić mężczyzn od chłopców! – oznajmił poważnie Kowalski, patrząc Trzcińskiemu prosto w oczy. – To będzie bolało...

Ten tylko zmarszczył nos i wyszczerzył zęby w odpowiedzi.

– Nie powiem... powiało grozą jak cholera... – Arctowski, kręcąc głową, ścisnął swoimi dłońmi dłonie Rafała i Marka. – Uwaga... jeden... dwa... trzy!

Puścił!

– Marek! Marek! – krzyczeli kibice Trzcińskiego.

– Rafał! Rafał! – starali się ich przekrzyczeć sympatycy Rafała Kowalskiego.

Tymczasem na stole rozgrywało się autentyczne piekło walki. Szala zwycięstwa przechylała się to na jedną stronę, to na drugą. Czerwone z wysiłku twarze, żyły nabrzmiałe na rękach i głośne sapania świadczyły o tym, że każda ze stron traktowała pojedynek ze śmiertelną powagą i żadna nie zamierzała ustąpić.

Po pewnym czasie w miarę wyrównanej walki Rafał zaczął wyraźnie słabnąć. Pot, cieknący ciurkiem po jego spiętej z wysiłku twarzy, wskazywał na to, że przechodzi kryzys. Wyczuwający swą szansę na pokonanie przeciwnika Marek, marszcząc w niewyobrażalny sposób twarz, podwoił wysiłki. Ku zaskoczeniu wszystkich zdawało się, że Rafał złapał drugi oddech. Wydając z siebie jakieś koszmarnie fantastyczne dźwięki i warknięcia, udało mu się odrobić straty i doprowadzić do pozycji wyprostowanej. Szmer niekłamanego podziwu rozległ się po sali. Po kilku sekundach łapania oddechu Rafał postawił wszystko na jedną kartę i zaatakował z całych, pozostałych mu jeszcze sił. Marek próbował nadal desperacko kontratakować, ale wszystko na próżno. Sztywne od długiego wysiłku ramię nie miało już wystarczająco dużo siły do powstrzymania naporu przeciwnika, spocona dłoń z białymi z odpływu krwi palcami, nie była w stanie zaciskać się dostatecznie mocno na dłoni przeciwnika. Bezsilna i mocno już zmęczona ręka Marka Trzcińskiego uderzyła z głośnym hukiem o stół. Wyczerpany straszliwym bojem Rafał Kowalski uniósł do góry ręce w geście triumfu.

– Szacunek za wspaniałą walkę! – Podał rękę pokonanemu. – Nie martw się, przegrać ze mną to żaden wstyd! – dodał łaskawie.

– Zmęczony byłem i dałem ci fory! – Marek roześmiał się, masując jednocześnie obolałe ramię.

– No to teraz ja! – Zadowolony Przemek Sądecki usiadł na krześle i wyciągnął owłosioną rękę z uprzednio już podwiniętym rękawem w kierunku Trzcińskiego.

– A potem ja! – groźnie dodał Andrzej Gradowski.

– O, tak, jasne! – krzyknął Trzciński. – Trzymajcie mnie, ludzie, bo się rozpędziłem!

– No, ale jak to? Przecież kilka minut temu sam tego chciałeś!

– Ale teraz już nie chcę – odpowiedział wesoło Trzciński. – Idę zapalić papierosa.

– A to przypadek tego naszego Mareczka! – Kowalski roześmiał się.

– Wiecie co, on to jeszcze nie najgorszy... przypadek – zaczął Eryk Dąbrowski, wskazując na wychodzącego Trzcińskiego. – Otóż, mój serdeczny kumpel jest od wielu lat żonaty. Małżeństwo żyłoby sobie pełnią szczęścia, gdyby nie córka. Ma szesnaście lat i jest modelowym przykładem niedorozwiniętej nastolatki. Kiedyś, opowiadał, mieli przyjść do nich goście i żona kazała mu skręcić stół, żeby można go było wieczorem rozłożyć. On po przyjściu z pracy wziął skrzynkę z narzędziami i zabrał się do roboty. W pewnej chwili zabrakło mu jakiegoś klucza czy wkrętaka... w tej chwili nie pamiętam, w każdym razie leżąc pod tym stołem z zamkniętymi oczami, próbował sobie odtworzyć w pamięci, gdzie go położył. A ta idiotka, widząc go leżącego z zamkniętymi oczami pod tym stołem i myśląc, że jest nieprzytomny, chlusnęła mu prosto w twarz gorącą herbatą! Wiecie... – kontynuował, krztusząc się ze śmiechu. – Ona szła do dużego pokoju na telewizję i widok leżącego bez ruchu pod stołem własnego ojca kompletnie zburzył wewnętrzny spokój dziewczęcia i zachwiał jej delikatną równowagą emocjonalną. Musieli dzwonić po pogotowie, owinęli mu łeb bandażami z jakąś śmierdzącą maścią i tak siedział przez cały wieczór z gośćmi. Co gorsza – dodał ze śmiechem – między innymi to była jego teściowa, a to już zupełnie pogrążyło go w jej oczach.

– O Boże!!! – Mało brakowało, a pospadaliby z krzeseł ze śmiechu. – Ale czad!

Porozmawiali jeszcze jakiś czas, po czym stopniowo zaczęli opuszczać pomieszczenie, aż Arctowski został na świetlicy sam. Wsypał do szklanki łyżeczkę czarnej herbaty, a następnie zalał ją wrzątkiem. Lubił pić herbatę w tych rosyjskich szklankach z grubego szkła i z metalowymi koszyczkami. Tym razem jednak wyjął szklankę z koszyczka, otoczył ją dłońmi i tak podnosił do ust, pijąc gorący napój małymi łykami.

Gwar ucichł już całkowicie. Oznaczało to, że wszyscy powinni już spać w swoich łóżkach. Wymył szklankę, zgasił światło i poszedł do swojego pokoju. Jemu, jako kierownikowi całej ekspedycji, przysługiwał oddzielny pokój. Pozostali spali w pokojach dwuosobowych. Jego pomieszczenie było małe, ale przytulne i nawet z czasem je polubił, co jakiś czas temu przyznał przed samym sobą. Oprócz łóżka zmieściło się w nim jeszcze małe biurko, szafa na ubrania, niewielkich rozmiarów komoda, a na ścianie obok drzwi zawiesił półkę na książki, którą sam sobie zrobił.

Otworzył okno na rozcież i wyszedł do łazienki. Zawsze miał zwyczaj wietrzyć pokój przed snem. Kiedy tu przybyli, jego łóżko stało pod oknem, pierwszej nocy otworzył okno i po powrocie z wieczornej toalety zastał je pod śniegiem. Wobec tego przesunął je na przeciwległą ścianę pokoju. Po kwadransie wrócił do pokoju, wymacał włącznik światła, jednym susem dopadł okna, zamknął je, zgasił światło i wślizgnął się pod kołdrę.

Kilka razy próbował tej sztuczki po ciemku, ale za każdym razem przewracał się o buty, a od czasu, jak prawie wybił sobie zęby o ramę łóżka, zawsze przed zamknięciem okna zapalał światło i sprawdzał, czy na podłodze nie ma nieoczekiwanych przeszkód, które sam przed chwilą tam zostawił.

Zasnął natychmiast.

– Wstawaj, wstawaj. – Nagłe szturchnięcie za ramię spowodowało, że otworzył oczy, aczkolwiek nie był jeszcze w stanie odróżnić snu od rzeczywistości. – Wstawaj!

„Znowu nie zamknąłem drzwi na klucz!” – przebiegło mu przez myśl. Gwałtownie usiadł na łóżku, szybkimi ruchami obu dłoni przetarł twarz i oczy.

– Co się stało? – zapytał prawie gniewnie. – Pali się?!

– Piotrek Staszewski zniknął! – powiedział szybko pochylający się nad nim Marek Trzciński.

– Jak to zniknął? Nie ma go? Może wyszedł na chwilę do łazienki albo do kuchni? – dopytywał się nerwowo Arctowski, zapalając lampkę.

– No właśnie nie! – Trzciński cały czerwony na twarzy starał się nie krzyczeć. – On w ogóle dziś nie wrócił! Nie ma nawet jego ciuchów!

– Jesteś tego pewien? – zapytał zaniepokojony.

– Tak jak dziś rano wyszedł do pracy, tak do tej pory nie wrócił do pokoju. – Gorączkowo wymachiwał rękami.

– I dopiero teraz mi o tym mówisz?! – krzyknął z wyrzutem. – Która jest godzina? – Spojrzał na stojący na szafce obok łóżka budzik. – Daj mi pięć minut – poprosił, schodząc z łóżka i sięgając po ubranie.

– Budzić chłopaków?

– Nie... – zastanowił się. – Na razie ich nie budź. Pójdziemy się rozejrzeć i w razie czego pomyślimy, co dalej. Weź klucze od laboratorium.

Arctowski szybko się ubrał i pobiegł do wyjścia, gdzie niecierpliwie czekał już na niego Trzciński. Dokładnie zasłonili sobie całe twarze, założyli gogle i czapki. Na zewnątrz wiał tak silny wiatr, że Trzciński musiał mocno naprzeć całym ciałem na drzwi, aby je otworzyć, pokonując opór stawiany przez wicher, i przedzierając się przez mocno padający śnieg, pochyleni przebiegli do laboratorium. Kilka sekund nerwowej szarpaniny z zamkiem w drzwiach i po chwili byli już w ciepłym pomieszczeniu laboratorium. Arctowski zdjął rękawiczki i przekręcił wiszący na ścianie czarny włącznik światła. Z kilku nisko zawieszonych lamp popłynęły jego mocne snopy, dokładnie oświetlając każdy zakamarek laboratorium.

W środku panował idealny porządek. Wyłożone jasnymi kafelkami ściany były obudowane szafkami, na których stały probówki, kolby, menzurki, krystalizatory i jakieś inne drobne sprzęty należące do wyposażenia większości laboratoriów na świecie. Następnego dnia pracy na stolikach laboratoryjnych oczekiwały wirówki, rozdzielacze, palniki i sublimator. Pod przeciwległą ścianą stał dość pokaźny regał w niewielkiej tylko części zagospodarowany przez książki i dzienniki prac, które prowadził Staszewski.

Stojąc na środku, bezradnie rozglądali się po pomieszczeniu. Arctowski spojrzał na leżący na stole zeszyt, w którym zwykle zapisywano wyniki i uwagi do badań.

– Może tu coś znajdziemy? – zapytał z ciekawością.

Wziął zeszyt do ręki i otworzył od końca.

Ostatni wpis dokonany został o godzinie 17:55.

– A więc do wieczora tu był... – stwierdził, unosząc wzrok znad kartek zeszytu. – Na obiedzie był? – zapytał.

– Nie wiem. Dziś była moja kolej w teren. Przez ten cholerny śnieg zeszło mi się cały dzień... aż do wieczora... widziałeś przecież – odpowiedział Trzciński zmęczonym głosem.

– Hm... – zamyślił się – no tak... a Piotrka też nie było dziś na świetlicy, nie?

– No faktycznie, nie... wiesz, szefie, nie chcę się drapać po nie swojej głowie – powiedział po chwili, drapiąc się jednocześnie po swojej. – Ale może gościowi odwaliło? Wiesz, jak to jest? Siedzisz tu tyle miesięcy oderwany od wszystkiego, codziennie robisz to samo, wciąż widzisz tę samą grupkę ludzi, rutyna... do tego ta pustka naokoło? – Trzciński obrócił się wokół własnej osi.

– Nie chce mi się w to wierzyć... – odparł szybko – ...aczkolwiek nie możemy wykluczyć tej możliwości – dodał jednak po krótkim namyśle.

Doskonale wiedział, że nie byli to przypadkowo dobrani ludzie. Oprócz ogromnej wiedzy fachowej, którą każdy z nich dysponował, musieli być nie tylko zdrowi i silni fizycznie, lecz także posiadać silną psychikę. Komu zdarzyło się miewać różnego rodzaju depresje, nagłe zmiany nastroju czy nie umiał sobie radzić z silnym stresem, ten odpadał. Ale po tylu miesiącach pobytu tutaj? Sam już nie był do końca pewien...

Obszukali dokładnie całe laboratorium, nie znajdując jednak niczego, co mogłoby ich naprowadzić na jakikolwiek trop Staszewskiego.

– Gdzie on mógł pójść? – zapytał sam siebie. – Nie masz jakiegoś pomysłu? – Odwrócił głowę.

Tamten pokręcił głową, rozkładając jednocześnie ręce w geście bezradności.

– Dobrze – podjął decyzję. – Idź do centralki po klucze do wszystkich budynków z wyjątkiem głównego, a ja tymczasem obejdę stację dookoła. Nie sądzę, żebym na coś trafił, tym bardziej że wciąż pada śnieg, ale będę spokojniejszy, jak to zrobię. Spotkamy się tutaj za piętnaście minut.

Co prawda, nie był do końca pewien, czy w takiej temperaturze, przy takim wietrze i przy tak gęsto padającym śniegu zdoła w kwadrans obejść całą stację dookoła tak, żeby wszystko dokładnie sprawdzić. W razie czego postanowił wrócić do laboratorium, aby się chwilę ogrzać i podjąć poszukiwania na nowo.

– Zgaś światło – poprosił. – Ale nie zamykaj drzwi na klucz.

– Poczekaj jeszcze chwilkę. – Podszedł do szafki wiszącej po prawej stronie drzwi i wyjął z niej potężny, bez mała czterokilogramowy reflektor o mocy prawie pięciu tysięcy lumenów.

W każdym z budynków stacji znajdowała się podobna szafka, zawsze w tym samym miejscu – sto pięćdziesiąt centymetrów po prawej stronie drzwi i na wysokości stu siedemdziesięciu centymetrów nad podłogą. Przechowywane były tam latarki, reflektory, a także w pełni wyposażone apteczki pierwszej pomocy. Sprawdził, czy działa.

– O niech mnie! – krzyknął z podziwem. Wszystko wewnątrz dosłownie eksplodowało w strumieniach jasnego światła. – Do diabła z tym! – Obrócił się z powrotem, odkładając reflektor do szafki. – Mocna latarka będzie wystarczająca.

Ponownie sprawdził, czy działa.

Wyszli z pomieszczenia.

Udał się na tyły budynku laboratorium, skąd planował rozpocząć obchód. Niewiele światła przedostawało się tu z frontów budynków i latarni placu – jak go wszyscy nazywali: głównego – ale i nawet tak niewielka ilość światła pozwalała mu stwierdzić, że chociaż tyły zostały dziś odśnieżone, to i tak zdołało już napadać około dziesięciu centymetrów śniegu. Włączył latarkę, snopem białego światła, przecinanego płatkami padającego śniegu, oświetlił zaspę sztucznie utworzoną przez człowieka, a konkretnie przez któregoś z chłopaków, który przejechał się dziś tędy ciągnikiem z pługiem.

Szedł powoli wąskim, śnieżnym korytarzem, starając się oświetlać każdy fragment swojej trasy. Nie liczył jednak na wiele, nawet jeśli Staszewski by tędy przechodził, ślady jego butów już dawno zostały ukryte pod świeżą warstwą śniegu. Przeczuwając beznadziejność swoich poszukiwań, przystanął, ściągnął gogle, zmrużył oczy i spojrzał na otaczające stację góry.

Ciemne, potężne, rozciągające się na wiele kilometrów pasmo skał, lekko odbijało się blaskiem świecącego na nie księżyca od czarnego tła nocnego nieba. Wiszące nieruchomo nad nimi zielone gwiazdy dopełniały tego zapierającego dech w piersiach widoku. Wokół czarnych i ostro zakończonych szczytów, głośno wyjąc, buszował wiatr, który wzniecał co chwila tumany osuwającego się w dół śniegu.

Stojąc tak i patrząc się na te góry, nie był w stanie oprzeć się wrażeniu, że wobec nich jest tylko nic nieznaczącym małym płatkiem śniegu, którego krótkiego istnienia one nawet mogą nie zauważyć. Stał tak, walcząc z uderzeniami wiatru, patrzył na góry, a ich nieskończona ponura potęga podsuwała mu na myśl jakieś straszne, nierealne wyobrażenia.

– Poprosiliśmy o pomoc śnieg i wiatr, które wam zesłaliśmy, a wy nie posłuchaliście ostrzeżenia?! Wynoście się albo gorzko tego pożałujecie! – zdawały się ryczeć przez szalejący wicher, nachylając się nad nim, małym, drobnym, nic nieznaczącym pyłkiem, unosząc w górę swoje ręce z dłońmi zaciśniętymi w pięści, groźnie łypiąc oczami pełnymi zielonych błyskawic.

Przyszło mu nagle do głowy, co by było, gdyby został tu całkowicie sam. Jedzenia starczyłoby mu pewnie na długo... ale czy te góry pozwoliłyby mu żyć? Pobudzona wyobraźnia podsunęła mu obraz przychodzących po niego w nocy skalnych olbrzymów, obejmujących go czarnym, kamiennym ramieniem, poprzez padający śnieg unoszących do góry na wysokość swoich szczytów, otoczonych koroną z chmur, gdzie powietrze jest rzadkie i lodowate...

– A nie mówiliśmy? – wyły przejmująco wiatrem. – Trzeba było stąd uciekać... a teraz jesteś nasz i nigdy nie pozwolimy ci odejść...

Poczuł, jak dreszcz strachu przebiegł mu po plecach, od szyi aż do pośladków. Wzdrygnął się na samą myśl o tym, że miałby tu zostać do końca swoich dni. Czując, że twarz zaczyna mu sztywnieć, osłonił ją, z powrotem założył gogle i skierował się w drogę powrotną. Jeszcze raz wszystko dokładnie oświetlał.

Palące się w środku światło wskazywało na to, że Trzciński oczekiwał już na niego z kluczami do pozostałych budynków.

– Co ty, szefie. – Spojrzawszy niedowierzająco na jego czerwoną twarz i mokre włosy, zapytał: – Zdjąłeś gogle? I kaptur? W taką pogodę?!

– Tylko na chwilę – potwierdził, rozcierając sobie twarz dłońmi. – Chciałem coś sprawdzić.

– Dobrze – odparł energicznie, zbierając się do wyjścia. – To teraz posiedź parę minut i ogrzej się, a ja skoczę i jeszcze raz obejdę całą bazę.

– W porządku – odpowiedział, siadając na krześle.

Spojrzał na zegarek, była 23:49. Zmartwiony Arctowski żywił gorącą nadzieję, że tamtemu jednak niczego nie uda się znaleźć. „Gdyby Staszewski wyszedł po godzinie osiemnastej – zaczął rozważać w myślach – i z jakiegoś powodu nie udał się na kolację, ale poszedł gdzieś na zewnątrz i coś by mu się stało, to w żaden sposób by nie przetrwał. Nie, w takiej temperaturze zamarzłby na kamień... ale gdzie on mógłby pójść w taką pogodę?” Nic tu nie trzymało się kupy.

Nie wyobrażał sobie, że wróci bez jednego członka ekspedycji. Lubił tych chłopaków, szanował ich i podziwiał, ale nade wszystko czuł się za nich odpowiedzialny. Oparł się łokciami o stolik, obejmując rękami głowę.

„Co się, do ciężkiej cholery, mogło stać?!” – myślał przybity. „Może to jakiś kawał?” – przeszło mu przez głowę. „Kurde, jeśli okaże się, że tak, to z dupy nogi powyrywam i na żadną wyprawę więcej ze mną nie pojedzie!”

– Nic nie znalazłem. – Trzciński po kilkudziesięciu minutach stanął w drzwiach zmarznięty. – Ani śladu – dodał, otrzepując kurtkę ze śniegu.

Ściągnął kaptur, gogle, rozpiął kurtkę i usiadł na krześle. Zaczął bawić się wyciągniętym z kieszeni pudełkiem zapałek. Oparł je o blat stołu i strzelając do góry kciukiem, obserwował wyczyniane przez nie w powietrzu piruety.

– Co teraz robimy? – zapytał po dłuższej chwili milczącej zabawy zapałkami. – Czekaj! – Otwartą dłonią uderzył się w czoło, zanim Arctowski zdążył cokolwiek odpowiedzieć. – Przecież on zawsze miał zwyczaj odwiedzać psy po pracy!

– A szlag by to trafił! – jęknął Arctowski. – Na śmierć zapomniałem!

– Co się stało? – zapytał zdziwiony Trzciński.

– Dziś była moja kolej karmienia! Przecież Robert jest chory! – krzyknął, podrywając się z krzesła. – Idziemy!

– Dokąd? Do psiarni?

– Tak, wstawaj! – Mówiąc to, energicznie zapinał kurtkę.

Podekscytowani tą zgoła nieoczekiwaną nadzieją, prawie że wybiegli z budynku.

– A tu jak zwykle nie ma światła! – grzmiał Arctowski, kręcąc włącznikiem na wszystkie strony. – Już ja się jutro za tego lenia wezmę! Tylko by jadł i opieprzał się całymi dniami! – narzekał dalej, wiedząc jednak, że nie do końca była to prawda, gdyż Dąbrowski zawsze starał się wywiązywać ze swoich obowiązków na bieżąco.

Włączyli latarki, podniecone ich obecnością psy rzuciły się przednimi łapami na pręty klatek, skowycząc głośno. Weszli do każdej z klatek, zebrali puste miski, nasypali do nich karmy, po czym wstawili je z powrotem.

– Wołczar! – Widząc kompletny brak zainteresowania psa jedzeniem, Arctowski podszedł do niego. – A ty czemu nie jesz? – Przykucnął na kolana przy psie. – Nie jesteś głodny?

Pies podczołgał się do niego i oparł swój kształtny łeb na jego kolanach.

– No co się stało? – Pogłaskał go. – A może ty jesteś chory, co?

Pies wstał, spojrzał Arctowskiemu prosto w oczy i zaskamlał. Wyglądał na wyraźnie czymś przygnębionego. Arctowski przytulił psa, podniósł się z kolan i wyszedł z klatki.

– Trzeba rano powiedzieć o tym Goryckiemu. – Oparł się o pręty klatki, obserwując Wołczara. – Może psiak jest na coś chory... tak jakoś dziwnie się na mnie patrzył... jakby chciał coś powiedzieć? – Tknięty jakąś myślą, odwrócił się do Trzcińskiego. – Ciekawe, czy psy potrafią wyczuć chorobę swojego opiekuna, nie?

Robert Gorycki od dwóch tygodni leżał w łóżku z kaszlem, bólem gardła i gorączką. Co prawda, on sam twierdził, że już jest zdrowy i może wstać, ale lekarz stanowczo mu tego zabronił. Po długich i burzliwych negocjacjach wyraził w końcu zgodę na to, aby Gorycki sam chodził do stołówki na posiłki, ale tylko pod warunkiem, że założy na siebie dodatkowy sweter.

– Czy ty wiesz – tłumaczył mu lekarz – co w tych warunkach oznacza zapalenie płuc?! Obustronne zapalenie płuc?! – podkreślił to, z niebywałą szybkością machając Goryckiemu palcem przed nosem.

– Dokąd teraz? – zapytał Marek Trzciński.

– Sprawdźmy jeszcze garaż... jeśli w nim nic nie znajdziemy, to trzeba będzie obudzić chłopaków i przetrząsnąć całą stację.

Biegnący za Trzcińskim Arctowski złapał go mocno za ramię i pokazał światłem latarki na mijaną właśnie po drodze szopę. Drewniana szopa stała zupełnie niezagospodarowana. Mieli kiedyś plan, żeby urządzić w niej jakiś mały warsztat, jeśli ktoś chciałby sobie na przykład zrobić jakąś półkę do pokoju, ale jakoś nigdy nikomu nie chciało się za to zabrać.

Przyjrzeli się jej uważnie... Drzwi do szopy były lekko uchylone! Podeszli do nich, świecąc w nie latarkami. Drzwi nie miały kłódki, smętnie dyndały tylko, poruszane wiatrem, haczyk i skobel.

Otworzyli je i weszli do środka, szopa nie była wielkich rozmiarów, zdołali więc objąć ją całą tylko jednym spojrzeniem. Po krótkiej chwili Arctowski nakazał gestem wyjście. Nagle przystanął, odwrócił się gwałtownie na pięcie, złapał Trzcińskiego za plecy i prawie siłą wciągnął go z powrotem do szopy. Nerwowo zerwał kaptur i gogle.

– Zobacz! – krzyknął podniecony.

Część drewnianej podłogi, najbliżej drzwi, wciąż pokryta była płytką warstwą śniegu, na którym widać było rozmieszczone blisko siebie ślady butów zupełnie tak, jakby ktoś tu stał i dreptał w miejscu.

– On tu był! – stanowczo stwierdził Arctowski i pochylił się, dostrzegając coś leżącego na podłodze.

– A skąd wiesz, że to był on? – spytał niedowierzająco Trzciński. – Przecież to mógł być każdy.

Arctowski podniósł coś i zaczął palcami przeczesywać śnieg wokół śladów.

– A to? – Pokazał Trzcińskiemu trzymany w ręku niedopałek. – Jakie on pali papierosy? To, że pali, to wiem na pewno, bo wiele razy widziałem go z papierosem.

– Carmeny – odparł Trzciński.

Chwycił ostrożnie w dwa palce leżący na ziemi niedopałek, podniósł go na wysokość oczu i obejrzał dokładnie. Biały papieros z białym filtrem. Carmen.

– Poświeć mi jeszcze latarką – poprosił Arctowski i szukał dalej.

Po chwili znaleźli jeszcze jeden i cztery nadpalone zapałki.

– Mówię ci! On tu był! – powtórzył pewnym głosem.

– Może tak, a może nie... – Trzciński pokręcił niedowierzająco głową. – W każdym razie, nawet jeśli to był on, czego nie wiemy na sto procent, bo ktoś jeszcze może palić takie papierosy, to nie wiemy, gdzie on jest teraz!

– Musimy kontynuować poszukiwania aż do skutku. Nie ma innej rady! Idziemy do garażu! – oznajmił stanowczym głosem Arctowski, wyprostowując się.

Po kilkunastu metrach szybkiego biegu Arctowski oświetlił kłódkę, którą starał się otworzyć Trzciński. W końcu mu się udało, zdjął ją, zawiesił na skoblu i uchylił drzwi. Już stojąc na samym progu, wciągnęli do płuc charakterystyczną mieszaninę zapachów składającą z benzyny, smarów i olejów. Głośno tupiąc, weszli do środka. Trzciński wymacał na ścianie włącznik i z zamocowanych pod sufitem prostokątnych lamp popłynął szeroki strumień światła, oświetlając całe pomieszczenie.

Przymocowane do ścian metalowe półki uginały się pod ciężarem rozmaitych puszek z olejami i rozpuszczalnikami, skrzynkami i innymi niezbędnymi lub zbędnymi narzędziami czy częściami. Kiedyś nawet się śmiali, że w razie nagłej potrzeby nie byłoby problemów ze zbudowaniem czołgu. Nieraz dostawał gęsiej skórki na widok tak uginających się pod tym ciężarem półek i na myśl o tym, że któregoś dnia mogą one nie wytrzymać tego naporu i po prostu runąć z tym wszystkim na ziemię. Niestety, nie było innej możliwości składowania części, bo na podłodze garażu też już nie było wiele wolnego miejsca. Na środku pomieszczenia stały dwa potężne, agresywnie pomalowane mocno połyskującym czerwonym lakierem, ciągniki. Jeden miał zamocowaną z przodu szuflę, zza której ledwo było widać czarną gumę ogromnych opon. Tego używali do codziennego odśnieżania. Kilka razy nawet pokłócili się o to, kto dziś będzie odśnieżał! I bynajmniej nie chodziło o to, że nikomu się nie chciało, ale wręcz przeciwnie – każdy chciał odśnieżać!

Początkowo Arctowski ustalił, że mają zdać się na ślepy los i ciągnąć zapałki, ale po kilku takich dość emocjonujących losowaniach poświęcił trochę swojego czasu na napisanie grafika odśnieżania. Dziwne, w domu pewnie nie można ich zagonić do roboty, a tutaj się o nią wykłócają.

Po prawej stronie od wejścia stały trzy pary sań, których używali do niedalekich wypadów w celu zebrania próbek czy sprawdzenia stacji meteorologicznych. Do dalszych wypraw służył wspaniały skuter śnieżny, schowany za saniami. Ta maszyna dosłownie wgryzała się w śnieg, błyskawicznie połykając kilometry. Paliwo, przy okazji, również.

– Co oni... – zagadnął Arctowskiego zdziwiony Trzciński, spoglądając na podłogę. – Sprzątali tu dziś? Popatrz. – Wskazał ręką na betonową podłogę udekorowaną charakterystycznymi wzorami, jakie powstają podczas zamiatania miotłą. – Trochę to dziwne, bo jak wracałem z terenu, to chyba...

– Na to wygląda – odparł tamten, niespecjalnie jednak zainteresowany spostrzeżeniem kolegi.

Chwilę postali w drzwiach garażu, lustrując jego wnętrze, po czym Arctowski zaczął sprawdzać od prawej, a Trzciński od lewej ściany budynku. Arctowski wszedł pomiędzy jeden z ciągników a sanie, z ciekawością spojrzał na jakiś duży pakunek, leżący na jednych z nich, gdy nagle zelektryzował go pełen przerażenia krzyk Marka Trzcińskiego.

– Heniek!!! Henryk!!! Szybko!!!

Arctowski zerwał się i pobiegł do Trzcińskiego.

– O, Jezus Maria... – wyszeptał pobladły na twarzy.

Piotr Staszewski leżał na plecach z szeroko rozrzuconymi rękami, sina twarz zastygła w grymasie bólu i zdziwienia, zasnute bielmem śmierci półotwarte oczy nie widziały już niczego.

Nie żył.

Zszokowani stali nieruchomo nad ciałem kolegi. Po chwili całkowicie załamany Arctowski usiadł po turecku obok zwłok i ukrył twarz w dłoniach. Spełniły się jego najgorsze obawy, starał się je odrzucać, spychać gdzieś daleko w otchłań podświadomości, ale one co chwila wracały i wbijały się głęboko i boleśnie w jego umysł. Nie będzie mu dane przywieźć wszystkich z powrotem do domu. Wiedział, że Staszewski zostawił tam żonę, wiedział, że bardzo się kochali, wiedział również, że będzie musiał spojrzeć jej w oczy. Coś krzyczało w jego duszy, że to nie była niczyja wina, to mogło przytrafić się każdemu, nawet jemu, to był wypadek... A jednak... widok martwego kolegi sprawiał, że tępy ból rozsadzał mu czaszkę do tego stopnia, że bliska była eksplozji.

– Uspokój się.

Poczuł rękę Trzcińskiego na swoim ramieniu.

– To nie była twoja wina. To był wypadek.

– Marek – wykrztusił wstrząśnięty Arctowski nie uniósłszy głowy do stojącego nad nim Trzcińskiego. – Biegnij i budź doktora Garlickiego. Niech tu natychmiast przyjdzie, być może będzie chciał obejrzeć zwłoki, zanim je stąd zabierzemy.

Trzciński patrzył ze smutkiem na leżące ciało Piotra Staszewskiego, po czym bez słowa założył gogle, czapkę, narzucił kaptur na głowę i wyszedł. Po kilku minutach szok zaczął ustępować i robić miejsce dla opanowania i trzeźwej oceny sytuacji. Wstał z podłogi, chcąc przywrócić sobie jasność myślenia, otwartą dłonią uderzył się kilka razy w twarz, po krótkiej chwili zastanowienia wyszedł na zewnątrz i natarł ją mocno śniegiem.

Wrócił do garażu i klęknął obok ciała Staszewskiego. Staszewski miał na głowie kaptur, na prawej skroni i w okolicach oka Arctowski zauważył niewielką kałużę zakrzepłej krwi i cieniutką jej stróżkę biegnącą na tył głowy. Ostrożnie spróbował wsunąć swoją dłoń pomiędzy głowę denata a kaptur. Natrafił na coś gęstego i lepkiego, wysunął dłoń, która była w na wpół zakrzepłej krwi zmieszanej z małymi kawałeczkami kości czaszki i mózgu.Wstał z kolan i podszedł do umywalki. Intensywnie myśląc, dokładnie szorował ręce, używając do tego szarego mydła i szczotki z grubym i sztywnym włosem. Wytarł je do sucha, po czym podszedł do opartej o ścianę drabiny, przy której znaleźli Piotra Staszewskiego. Dwa szczeble na wysokości jego klatki piersiowej były złamane: jeden był całkowicie wyłamany, a z drugiego zostały dwa smętnie zwisające kawałki. Spojrzał na leżące w pobliżu ciało z szeroko rozrzuconymi rękami i nogami.

„A więc tak to musiało wyglądać... – pomyślał – przyszedłeś tu, chciałeś wziąć coś z górnej półki, poślizgnąłeś się na drabinie i spadłeś”.

Zapiął kurtkę, włożył ręce do kieszeni i wyszedł przed garaż. Ze zdziwieniem zauważył, że przestał padać śnieg, a i wiatr trochę ucichł, jakby wyczuwając, że Arctowski chciał przez kilka chwil pobyć sam na sam ze swoimi myślami, popędził gdzieś w stronę nieznacznie oddalonych od stacji gór.

Zaczerpnął głęboko do płuc świeżego mroźnego powietrza i westchnął:

– Ile bym teraz dał za papierosa.

Rzucił palenie krótko po ślubie. Żona nie lubiła, gdy palił w domu, a po jakimś czasie ciągłe wychodzenie na dwór na papierosa zaczął odbierać jako zwyczajnie irytujące. Zresztą, myśleli o dziecku. Postanowił rzucić. Łatwo poszło. Spodziewał się morderczej walki z nałogiem, ale po kilku dniach zupełnie przestał odczuwać głód nikotyny.

Aż do teraz. Z oddali widział dwa światełka latarek, szybko zbliżające się w jego stronę. To byli doktor i Marek Trzciński. Doktor w ogóle nie wyglądał jak doktor. Zamiast tryskać zdrowiem i tężyzną fizyczną, jak na lekarza przystało, to ten był człowiekiem, po którym na pierwszy rzut oka widać było, że sport nie był jego pasją. Dodatkowo obrazu człowieka lubiącego wszelkie wygody i dobrą kuchnię dopełniała pucołowata twarz, ozdobiona ciągle opadającymi na nos okularami w okrągłych metalowych oprawkach i dość głośny oddech po przebiegnięciu kilkudziesięciu metrów.

– Cześć – wysapał zziajany Garlicki. – Możesz mi powiedzieć, co się stało?! Bo ten – wskazał ręką na Trzcińskiego – nic mi nie chce powiedzieć! Bawi się w jakieś tajemnice! Obudził mnie, jakby się paliło, kazał się szybko ubierać i iść ze sobą!

– Piotrek Staszewski nie żyje! – wypalił prosto z mostu.

Doktor znieruchomiał z otwartymi ustami i zatrzepotał powiekami.

– Jak to nie żyje?! – spytał z niedowierzaniem. – Co się stało?!

– Wypadek – odpowiedział. – Prawdopodobnie spadł z drabiny.

Wprowadził Garlickiego do środka.

– Boże Najmiłościwszy... – wyszeptał przerażony nowiną doktor. – Taki młody chłopak... wiecie, jak to się stało?

– Tak jak mówiłem przed chwilą – odparł Arctowski. – Wydaje nam się, że szukał czegoś na górnej półce, poślizgnął się, widocznie miał mokre i ośnieżone buty, spadł i uderzył głową o podłogę. Pomyślałem – kontynuował dalej – że będziesz chciał zobaczyć ciało, zanim je zabierzemy.

Pochylił się nad zmarłym i chyba tylko dla lekarskiej formalności dotknął jego szyi i nadgarstka.

– Zabierzmy go z tej podłogi... niestety, nic już nie poradzimy... – powiedział smutno po chwili.

Zabójca

Przytłaczający swym ogromem ponury budynek, stojący w samym sercu miasta. Wysoki na trzy metry, żółtobrązowy mur, na szczycie którego wbite były metalowe pręty z przewleczonymi przez nie kłębami drutu kolczastego. W czterech rogach otaczającego budynek muru postawiono wysokie na dziesięć metrów wieże ze spadzistymi dachami. Na każdej z nich znajdowało się po dwóch, uzbrojonych w pistolety maszynowe, żołnierzy.

Miejsce o przerażającej historii, brudne wydarzeniami, które się tu rozgrywały. Ściany tego budynku były świadkami potwornych tortur zadawanych podczas przesłuchań przez zwyrodniałych sadystów, chłonęły nieludzkie krzyki udręczonych w nim ludzi, spijały krew cieknącą po jego obskurnych ścianach, z lubością wsłuchiwały się w odgłosy strzałów w wilgotnych piwnicach i ciemnych kazamatach, kiedy wyrokiem był najwyższy wymiar kary.

Ciężkie wrota bramy powoli rozsunęły się ze zgrzytem. Kierowca delikatnie nacisnął pedał gazu, starając się nie przekraczać dozwolonej tu prędkości: piętnastu kilometrów na godzinę. Po przejechaniu kilku metrów zatrzymał się przed bramką. Do samochodu podeszło dwóch wysokich i szczupłych żołnierzy. Pasażer opuścił szybę.

– Dzień dobry – powiedział jeden z nich, przykładając dwa palce do daszka czapki, podczas gdy drugi odsunął się na odległość około dwóch metrów od samochodu z bronią gotową do strzału. – Dokumenty proszę.

Bez słowa podał je żołnierzowi. Żołnierz dokładnie je obejrzał. Wśród nich było imienne wezwanie do stawienia się dziś o 9:00 w gabinecie pułkownika.

– Proszę chwilkę poczekać – powiedział uprzejmie, aczkolwiek w jego głosie bez trudu można było wyczuć stanowczość. – Mam obowiązek sprawdzić i potwierdzić.

Skinął głową i patrzył, jak żołnierz wchodzi do dyżurki, podnosi słuchawkę od telefonu i chwilę z kimś rozmawia.

– Wszystko w porządku. – Wyszedł po chwili. – Proszę wjechać do garażu, a następnie windą na pierwsze piętro, gdzie wystawią panu przepustkę.

Bez słowa odebrał dokumenty i zasunął szybę. Na pierwszym piętrze żołnierz w stopniu sierżanta wystawił mu przepustkę i polecił potężnie zbudowanemu szeregowemu odprowadzić go do gabinetu pułkownika. Adiutant wprowadził go do gabinetu. Pułkownik siedział za biurkiem, podpisując jakieś papiery. Na jego widok uniósł głowę.

Pociągła, ascetyczna twarz ozdobiona była parą małych i okrutnych oczu, wąskie usta, z których czasami wyłaniały się żółte od tytoniu, drobne zęby, nadawały tej twarzy wyraz zwierzęcej drapieżności. Przerażająco szczupły, wzrostem przewyższający najwyższych ludzi, jakich miał okazję spotkać w swoim życiu, pułkownik budził strach w swoich współpracownikach, a grozę w swoich wrogach.

Ciężkie biurko, pancerna szafa na dokumenty, wieszak na ubrania, dwa krzesła stanowiły całe wyposażenie gabinetu. Przez zakratowane od zewnątrz małe okno nawet słońce nie miało ochoty zaglądać. Drewniana, pachnąca pastą podłoga zaskrzypiała pod jego skórzanymi, wysokimi butami, kiedy podszedł do biurka. Pułkownik wstał, podał mu lodowato zimną dłoń, otoczył ją długimi palcami tak, jak to robią ośmiornice chwytające swoje ofiary, po czym mocno uścisnął. Gestem wskazał krzesło.

– Wyjedziesz – zaczął bez ceregieli, opierając się tak mocno o biurko, że aż słychać było charakterystyczne skrzypienie drewnianego blatu. – Daleko. I zrobisz coś dla mnie.

– Co mam zrobić, towarzyszu pułkowniku?

– Jak się ma twoja matka? Pamiętasz ją jeszcze?

Na jego twarzy nie drgnął ani jeden mięsień. Kąciki ust pułkownika uniosły się lekko w górę.

– Gdyby cię teraz widziała, byłaby z ciebie dumna, prawda? – zapytał.

– Tak jest, towarzyszu pułkowniku!

– To wszystko na dziś. Możesz odejść.

Pojechał do swojego mieszkania. Dokładnie wyszorował ręce, a następnie starannie wytarł je do sucha ręcznikiem. Zdjął koszulę, złożył ją w kostkę i włożył do pojemnika z brudnymi rzeczami. Nie zamierzał już dziś nigdzie wychodzić. Zaparzył sobie herbaty i pił ją, gorącą, patrząc przez okno na miasto. Ulica wyłożona kocimi łbami, wzdłuż której ciągnęły się rzędy bliźniaczo do siebie podobnych, szarych, czteropiętrowych kamienic o brudnych ścianach z odpadającym w wielu miejscach tynkiem. Szarzy, smutni, pełni strachu i nic nieznaczący ludzie, przemykający pomiędzy nimi, od czasu do czasu dźwięk klaksonu samochodu czy dzwonka głośno jadącego tramwaju. Niedziałająca latarnia z odrapanym czarnym lakierem, o którą właśnie chwiejąc się, opierał się lewym ramieniem jakiś mężczyzna o prymitywnej, grubo ciosanej twarzy i oddawał mocz na środku ulicy, mrucząc przy tym coś pod nosem. Nieciekawa i niebezpieczna dzielnica, zamieszkana głównie przez nieznających przed niczym strachu miejskich watażków, dziwki, męty i różnej maści kryminalistów. Aczkolwiek, musiał to przed sobą przyznać, zawsze robiły na nim wrażenie ich tatuaże, z których potrafili czytać jak z księgi.

Jeden rzut oka wystarczył, aby wiadomo było, czy ma się do czynienia ze złodziejem, czy z zabójcą, a także kto, ile, gdzie i za co przesiedział. Kiedyś, wracając dość późnym już wieczorem do swojego mieszkania, został znienacka siłą wciągnięty przez trzech potężnie zbudowanych oprychów do jednej z mijanych obskurnych, cuchnących moczem i wymiocinami bram. Po chwili szarpaniny i ostrzeżeń z jego strony wywiązała się pomiędzy nimi straszliwa walka, której wynik nie trudno było przewidzieć. Jeden z nich zginął od straszliwego ciosu w odsłonięte gardło, drugi stracił oko, trzeci zaś miał złamaną szczękę i wszystkie pięć palców lewej dłoni.

Następnego dnia rano oglądał ciało zabitego przez siebie człowieka, leżące już w miejskiej kostnicy. Na prawym przedramieniu miał wytatuowaną różę w podkowie, na barku stopień majora, nad lewym okiem cynkówkę, sporo innych tatuaży na plecach, na brzuchu i klatce piersiowej, którym nie miał czasu dłużej się przyglądać. „Musiał być z niego niezły... – pomyślał – szkoda”.

Zaczął padać śnieg z deszczem. Chodniki na ulicach powoli pokrywały się brudną pluchą. Białe płatki śniegu zmieszane z brudnym ulicznym błotem. Dobro i zło ściśnięte ze sobą w odwiecznych śmiertelnych zapasach. Nie miał żadnych wątpliwości, po której stronie stoi i która z nich jest właściwa. Jednym łykiem dopił resztę herbaty. Poszedł do kuchni i starannie wymył szklankę w gorącej wodzie. Wrócił do pokoju, zgasił światło, położył się na łóżku i zasnął.W otchłani snu zobaczył może dwunastoletniego chłopca, stojącego w rozkroku, rękami opartego o żelazne, solidne kraty i odliczającego głośno każde uderzenie szerokiego wojskowego pasa w jego nagie plecy. Za nim stał kwadratowy człowiek z tępą i zapoconą twarzą prymitywnego sadysty, który całą siłą swojego potężnego ramienia wymierzał bolesne uderzenia. Chłopiec dzielnie znosił ciężkie razy, zacisnął wargi, aż poczuł gorzki smak swojej krwi, za wszelką cenę starając się nie krzyczeć i nie płakać. Niedługo potem jakby z mgły wyłonił się wysoki mężczyzna o przerażającej twarzy kościotrupa. Chwilę obserwował kaźń, jak gdyby napawając się każdym trzaśnięciem pasa o nagie plecy chłopca, po czym wyciągnął w jego stronę swój długi, kościsty palec i przez wąskie usta syknął: „chcę ciebie!”. Dano mu piętnaście minut na spakowanie się, a następnie wsadzono go do samochodu, a właściwie do ciemnej budy bez okien, i wywieziono.

Droga zabrała około trzech godzin, przez cały jej czas przerażony chłopiec myślał, co się z nim teraz stanie. W pewnej chwili czując, że samochód jakby zwolnił, rzucił się do drzwi i szarpiąc je, próbował otworzyć i uciec jak najdalej. Niestety, drzwi były dobrze zamknięte i nie drgnęły nawet na ułamek centymetra.

W końcu dojechali na miejsce. Nie miał pojęcia, gdzie się znajduje, ale było tam wielu takich samych zagubionych chłopców jak on. Pierwszego dnia, kiedy zaledwie kilka minut spóźnił się na śniadanie, straszliwie go zbito.

– My ci, gówniarzu, pokażemy, co to znaczy dyscyplina! – darli się, stojąc nad nim, kulącym się na podłodze i odmierzając bez żadnego opamiętania uderzenia ciężkimi pasami. Nikogo nie obchodziło to, że on po prostu nie wiedział, gdzie jest stołówka. Nikt zresztą nie pytał dlaczego. Spóźnił się i musiał zostać za to ukarany, przecież to było jasne jak słońce.

Bicie dostawał codziennie dopóty, dopóki nie opanował obowiązujących go reguł i zasad. Na początku były biegi. Długie, wyczerpujące, wielokilometrowe, przez las, przez błoto, w czasie burzy i deszczu czy w spiekocie letniego słońca. Potem ściśnięty żołądek, skurcze i wymioty. Jeśli ktoś upadł, nie wolno było pomóc mu się podnieść, niech sobie radzi sam. Na początku biegał tylko w krótkich spodenkach i podkoszulku. Później kazano mu wyciągnąć ręce i kładziono na nich ciężki i gruby kawał metalu przypominający z wyglądu pręt. Jesteś w punkcie A! Biegnij do punktu B! Szybko! Z powrotem masz unieść ręce nad głowę, tak jakbyś się poddawał i trzymając jednocześnie w nich ten kawał żelastwa, biec z powrotem do punktu A! Jeśli uda ci się dokonać tej sztuki, możesz paść na ziemię, gwałtownie łapiąc powietrze i wyrzygać całą zawartość żołądka.

Po kilku tygodniach biegał już z pełnym obciążeniem: plecakami wyładowanymi kamieniami, małymi sztangami trzymanymi w rękach, biegał na czas, biegał na odległość. Nie robiło to już na nim żadnego wrażenia, ot, ćwiczenie, które trzeba było wykonać i tyle. Ćwiczył sztuki walki, uczył się, jak kontrolować swój strach, tłumić emocje i wybuchy agresji. Z czasem jego ciało i umysł zaczęły przypominać doskonale funkcjonującą i naoliwioną maszynę.

Uczył się taktyki walki bezpośredniej, sztuki przetrwania w nieprzyjaznym i trudnym terenie, strzelał do znudzenia, w nieskończoność powtarzał wciąż te same ruchy, dochodząc w tym do perfekcji, setki razy pokonywał najtrudniejsze i najbardziej wyczerpujące tory przeszkód. Wszechstronne wyszkolenie pozwalało mu działać w najprzeróżniejszych warunkach klimatycznych pod różnymi szerokościami geograficznymi.

Stając nago przed dużym lustrem, powolnymi ruchami wykonywał kata, podziwiał jednocześnie grę naprężonych mięśni, stalowych ścięgien, wpatrując się w doskonałość swojego ciała.

Po jakimś czasie nabrał przekonania, że niewielu ludzi na świecie jest zdolnych do pokonania go w bezpośredniej walce. Nauczył się przekraczać granice, które wcześniej wydawały mu się nieprzekraczalne, stał się silny, nieludzko wytrzymały i diabelnie inteligentny. Stał się żelazem! Uczył się także na pamięć map różnych miast, opanowywał nazwy ulic, placów, parków, wiedział, gdzie są szpitale, hotele, gdzie mógł wypożyczyć samochód, gdzie można się schować i przeczekać niebezpieczeństwo, a także, których miejsc lepiej unikać.

Często wieczorami, zazwyczaj, kiedy był wyczerpany fizycznie całodziennym treningiem i zajęciami, sadzali go przed biurkiem naprzeciwko ponurego człowieka, który pokazywał mu w milczeniu setki zdjęć twarzy różnych mężczyzn, kobiet i dzieci. Potem budzili go w środku nocy, świecąc latarką w oczy, pokazywali mu jakieś zdjęcie i krzycząc, pytali:

– Widziałeś dziś tę twarz?! Widziałeś?! – Uderzenie otwartą dłonią w policzek. – Widziałeś?! Odpowiedz!

– Tak!!! Widziałem!!! – krzyczał na całe gardło.

– Możesz iść spać. – Za godzinę kolejny wrzask: – Wstawaj!

– Widzisz ten tunel?! Przeczołgasz się nim!

– Trzydzieści metrów!

Szybko zszedł na dół i natychmiast poczuł potwornie słodki, przyprawiający go o mdłości, smród. Leżąc w ciemnym i wąskim tunelu, wymacał dłonią coś oślizłego i obrzydliwego. Wsadził sobie w usta punktową latarkę i pomimo tego, że ryzykował bicie, zaświecił. Zobaczył ociekające krwią wnętrzności: leżące pod nim, zwisające nad nim, otaczały go ze wszystkich stron, pozbawiały go oddechu, dusiły swoim słodkim smrodem. Kiedy nagły atak paniki uderzył we wszystkie jego zmysły, udało mu się go skontrolować dopiero po kilku pełnych napięcia dramatycznych sekundach. Starał się nie oddychać przez usta, dlatego zaczął się czołgać najszybciej, jak potrafił. Gdy zostało już, według niego, kilka metrów do końca tunelu, zgasił latarkę.

– Wiemy, że zapaliłeś latarkę – powiedzieli bez emocji. – Nie będziemy cię jednak za to karać. Nie pozwoliłeś, by panika wzięła nad tobą górę, wiedziałeś, kiedy ją zgasić, żebyśmy nie wiedzieli. Ale my o tym wiemy. Dobrze się spisałeś. Wracaj teraz do łóżka i prześpij się trochę. Jutro od rana indoktrynacja i polityka. Odpoczniesz sobie trochę od ćwiczeń.

Od samego początku pobytu tutaj przechodził intensywną indoktrynację polityczną. Jego młody umysł chłonął wszystko jak gąbka, wszystko przyswajał z takim niezmąconym zaufaniem, jakim młody chłopiec może obdarzyć swojego nauczyciela, do którego czuł bezgraniczny szacunek i uwielbienie. Pokazywano mu różne straszne zdjęcia i filmy z wojen, obozów koncentracyjnych, zdjęcia dołów, które były pełne rozkładających się trupów, filmy przedstawiające sceny rozstrzeliwania ludności cywilnej, zdjęcia kryminalistów, pacjentów szpitali psychiatrycznych, spalonych miast i wsi.

– Popatrz! – mówili głośno. – Widzisz, co robią nasi wrogowie?! Musimy się przed nimi bronić!

– Przyjdą tu i nam zrobią to samo!

– Musimy się przed nimi bronić, prawda?! – powtarzali po raz drugi, tym razem żądając od niego potwierdzenia.

– Tak jest! – krzyczał przejęty ze łzami w swych młodzieńczych oczach. – Musimy! I będziemy się przed nimi bronić!

Patrzyli na niego z nieukrywanym zadowoleniem.

– Zuch! – chwalili.

Dwa razy w miesiącu przyjeżdżał do niego wysoki, przeraźliwie chudy mężczyzna. Przywoził mu biszkopty, chłopiec właśnie tutaj miał okazję jeść je po raz pierwszy w życiu. Zamykali się razem w pokoju, pili herbatę, jedli biszkopty i długo ze sobą rozmawiali. Chłopiec mówił, a mężczyzna słuchał, prawie nigdy mu nie przerwał, zawsze czekał, aż skończy, często kiwał głową z uznaniem dla dokonań i postępów młodzieńca. Był z niego bardzo zadowolony. Chłopiec wkrótce pokochał swojego mentora jak ojca, którego nigdy nie miał. Wiedział, że miał kiedyś matkę, ale było to bardzo dawno temu i pamiętał ją jak przez mgłę. Wraz z upływem czasu, kiedy chłopiec dorósł i stał się mężczyzną, zaczęto zlecać mu pierwsze zadania. Na początku proste i drobne: a to podłożenie jakiegoś pakunku do czyjegoś samochodu, który potem znajdowała milicja, a to śledzenie kogoś, a czasem wysłanie na kilka tygodni na chirurgię któregoś z działaczy opozycji, który akurat naraził się czymś komuś z góry lub jako ostrzeżenie dla innych. Niech sobie poleży trochę w gipsie i przemyśli niektóre sprawy.

Ze wszystkich zleconych zadań wywiązywał się celująco. Na prawdziwy test przyszedł czas kilka miesięcy później. Zaprowadzono go do wyłożonej białymi kafelkami sali oświetlonej mocnymi jarzeniówkami. Sala znajdowała się w podziemiach jednego z tych ogromnych i posępnych budynków, jakich kilka znajdowało się w każdym większym mieście w kraju. Na środku niej stało przytwierdzone do podłogi krzesło, na którym siedział okropnie pobity nagi człowiek z rękami ściśniętymi żelaznymi obręczami przykręconymi do podłokietników. Podłoga w tym miejscu była widocznie wybrzuszona, a z wybrzuszenia odchodziły wąskie kanaliki, które kończyły się pod ścianami sali.

Kwaśny odór potu mieszał się ze smrodem kału i moczu, a przede wszystkim zwierzęcego strachu, co nawet trochę wprawiło go w zdumienie, gdyż do tej pory nie przypuszczał nawet, że strach może wydzielać jakiś zapach.

Jedno spojrzenie wystarczyło mu, żeby dostrzec dwa ogromne granatowo-żółte siniaki po obu stronach żeber, pomiędzy rozkraczonymi nogami zobaczył sine genitalia, napuchnięte do rozmiarów piłki do tenisa, a z palców prawej dłoni, w miejscu, w którym są paznokcie, zwisały strzępy ciała i zakrzepłej krwi.

Siedzący na krześle człowiek raczej go wyczuł, niż zobaczył, przez tak zapuchnięte oczy nie mógł dostrzec niczego. Powoli i z wielkim bólem uniósł do góry coś, co kiedyś było głową i twarzą, wydając ze swojego gardła basowy i przeciągły dźwięk. Gdy podszedł bliżej, stwierdził, że z uszu skatowanego ciekła krew, a pod krzesłem obok zakrwawionych obcęgów leżały cztery wyrwane zęby.

– Zabij go. – Włożono mu w dłoń pistolet. – To zdrajca. Zdradził nas. Zaprzedał się obcym – powiedziano spokojnie.

Bez żadnych emocji uniósł broń i strzelił siedzącemu przed nim skatowanemu człowiekowi prosto w czoło. Tył czaszki rozpadł się na maleńkie kawałki, a krew, fragmenty kości i mózgu obryzgały białe kafelki. Huk wystrzału, który eksplodował w całym pomieszczeniu, spowodował dokuczliwie narastający w jego głowie pisk.

Chcąc oddać pistolet, odwrócił się w stronę dwóch oficerów, którzy go tu przyprowadzili, i zobaczył, że obaj stoją, śmieją się i mocno zasłaniają sobie uszy rękoma.

– Zawsze zakładamy się – zaczął jeden z nich, odsłaniając sobie uszy – czy któryś z narybku poprosi o klamkę z tłumikiem.

– Jeszcze się nie zdarzyło, aby któryś z was poprosił! – dodał drugi, śmiejąc się głośno. – Dlatego teraz zakładamy się tylko o przekonanie.

W otwartych drzwiach stanął odrażający człowiek w zakrwawionym fartuchu, przypominającym taki, jaki nosili technicy robiący w szpitalach zdjęcia promieniami Roentgena lub rzeźnicy z grubymi, sięgającymi łokci, gumowymi rękawicami. Był niski, galaretowato tłusty, ostrzyżony na jeża z krótkimi, grubymi nogami i rękami.

Schylił się po leżący na zimnej, betonowej podłodze szlauch.

– Znowu mam robotę. – Zaśmiał się, ukazując dwa niekompletne rzędy czarnych, popsutych zębów.

Wyprowadzono go z sali i zaprowadzono do windy. Nacisnął przycisk z literką „p”. Winda ruszyła ciężko i ospale, wydając przy tym głośne, metaliczne dźwięki.

Nagle, otoczona pancernym szkłem i grubymi drutami, żarówka błysnęła i przestała świecić, winda stanęła z głośnym hukiem i szarpnięciem, po czym runęła w dół z taką szybkością, że jego ciało gwałtownie uniosło się do góry.

– Synku...

Usłyszał cichy, pełen bezgranicznej miłości i bezbrzeżnej żałości głos, jakby z zaświatów.

– Co oni z ciebie zrobili...

Rzucił się na łóżku jak rażony prądem. Łapał gwałtownie powietrze jak człowiek, który za długo przebywał pod wodą. Otworzył oczy. Otaczała go gęsta i nieprzenikniona ciemność nocy. Mózg wybuchał mu co chwila zwierzęcym przerażeniem i uczuciem, którego nawet nie potrafił nazwać, ale podświadomość mówiła mu, że doznał go bardzo dawno temu. Przez pierwszą chwilę nie był w stanie określić, czy znajduje się jeszcze w szponach tego strasznego snu, który był mieszaniną lęków i głęboko ukrytych wspomnień z dawno już utraconej przeszłości, czy też dzieje się to wszystko na jawie.

Pomimo panującej w pokoju wysokiej temperatury jego ciało było zimne, chłodzone wciąż wylewającym się z niego lodowatym potem. I nagle doświadczył czegoś dziwnego i wcześniej u niego niespotykanego: jego oczy stały się wilgotne i ukazała się w nich jedna łza. Przyłożył wskazujący palec do policzka, pozwolił, aby nań spłynęła, i położył sobie ją na języku, doznając jakiegoś dziwnie nieznanego, a jednocześnie ciepłego odczucia.

Po krótkiej chwili jednak jego twarz stężała, stała się zacięta i zła, a dłonie, spoczywające dotąd wzdłuż jego ciała, zamieniły się w pięści.

Nikt go nigdy nie szkolił do stawienia czoła takiej sytuacji, a więc musiał dać sobie radę sam.