Okładka

Strona tytułowa

Joanna Svensson

Tajemnica medalionu

Strona redakcyjna

REDAKCJA: Paweł Pomianek

KOREKTA: Katarzyna Czapiewska

OKŁADKA: Krystian Żelazo

SKŁAD: Katarzyna Gołąb

© Joanna Svensson i Novae Res s.c. 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wszelkie podobieństwo do realnych postaci i sytuacji jest całkowicie przypadkowe.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-177-0

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.

Konwersja do formatu EPUB:

Legimi Sp. z o.o. | Legimi.com

Mojej ukochanej

babci Helenie

1.

Ostatni dzień sierpnia i przepiękne zachodzące słońce. Olbrzymie, czerwone jak zaczarowana ognista kula. Niedługo wtopi się w horyzont, aby potem zniknąć w morzu.

– Boże, jak tu pięknie – wzdycham, patrząc przymrużonymi oczyma na tę małą zatokę w Sandviken otoczoną jałowcami i kwitnącym wrzosowiskiem.

Na piaszczystej, malutkiej plaży siedzi chłopak z dziewczyną. Objęci tulą się do siebie. Pewnie o całym świecie zapomnieli.

– Boże, jak tu pięknie – mówię jeszcze raz sama do siebie, prawie krzycząc.

Zakochani z plaży odwracają się w moją stronę i śmiejąc się, machają do mnie. Pewnie mnie poznali. W końcu na tej małej wysepce w archipelagu Karlskrony znają się ze sobą prawie wszyscy. Jestem jedyną Polką, jaka tu mieszka. „Ściska mnie w dołku”, bo przypomina mi się historia Hanny, „mojej przyszywanej babci-matki” na obczyźnie. Z pewnością obydwie trafiłyśmy tu zrządzeniem losu. Tylko w różnym czasie. Ona jako dojrzała kobieta, a ja młoda dziewczyna – trzydzieści lat później. Czuję, że łzy lecą mi po policzkach. Wycieram je ukradkiem rękawem. Głęboko oddycham, czując fizyczny ból w sercu. To zaledwie jedenaście miesięcy jak zmarła. Była mi bardzo bliska. Może nawet wtedy, gdy żyła, nie zdawałam sobie sprawy jak bardzo.

W ogóle to całkiem niesamowita historia – myślę, patrząc na zatokę. Słońce prawie zaszło, widać tylko jeszcze jego mały kawałeczek, ale niebo jest niesamowite. Chmury w kształcie postaci i tak jakby to była droga do nieba oświetlona czerwono-złocistymi promieniami. Przymykam oczy i widzę sama siebie wchodzącą na tę drogę. Może to szlak do raju – myślę. Pójść dalej czy zawrócić? – zastanawiam się.

Z zamyślenia wyrywają mnie znajome głosy Andersa i Karin.

– Co, znowu śnisz na jawie, Julio?

– Bo ja wiem? – odpowiadam zażenowana. – Pewnie głęboko się zamyśliłam, bo tu tak pięknie, że aż dech zapiera... i to niesamowite dzisiaj niebo. Tak jakby to była droga do raju, zobaczcie – Wskazuję wyciągniętą ręką.

– To tylko chmury – stwierdza Anders. – Masz bardzo wrażliwą duszę. Ja tam nic nie widzę.

Karin posyła mu zimne spojrzenie i delikatnie kopiąc go w piętę, daje mu do zrozumienia, żeby się wycofać.

Udaję, że nic nie widzę.

– To fantastyczne miejsce, tu w Sandvinken, i ten olbrzymi, granitowy kamień. Chyba jest zaczarowany i ma niesamowitą moc. Od przeszło dwudziestu lat przyjeżdżam tu na rowerze w każdy wolny wieczór, kiedy jest ładna pogoda. Zawsze mam termos z kawą i coś do pisania.

– Wiemy, wiemy, marzycielko, i z pewnością blok w kratkę – mówi Anders, serdecznie uśmiechając się do mnie.

– Skąd o tym wiesz? – pytam zakłopotana.

– Od Mattiasa – mówi Anders, drapiąc się po głowie. – Przecież twój syn wie, że wiersze piszesz tylko na papierze w kratkę.

– Wiersze, wiersze, jakie tam wiersze – odpowiadam. – Nie lubię tego słowa. To moje odczucia, wrażenia, moje myśli, które przelewam na papier. A to, że piszę na papierze w kratkę, to chyba przypadek związany z moimi młodymi latami. Gdy miałam czternaście lat, zakochałam się w jednym z Beatlesów – Johnie Lennonie. Wiadomo, to beznadziejna miłość bez żadnych szans. Ale to była pierwsza, platoniczna, miłość nastolatki. Wtedy to na lekcji matematyki spojrzałam w okno i ogarnęła mnie nostalgia. Była piękna jesień. Liście opadały z drzew, a ja myślałam tylko o Johnie Lennonie. Sama nie wiem dlaczego, ale zaczęłam pisać w zeszycie do matematyki list do „ukochanego”. Ten zeszyt mam nawet do dzisiaj, chociaż kartki papieru całkiem pożółkły. A list zaczynał się tak:

„Wiatr strąca liście z drzew, a ja do Ciebie list piszę...”.

Milknę na chwilę zażenowana. Poprawiając spódnicę, o mało nie spadam z kamienia.

– Tak to właśnie się zaczęło – mówię – z tym pisaniem na papierze w kratkę. Listy też zawsze piszę na takich kartkach.

– Dobrze, Julio – mówi Karin z zaciekawieniem. – Ale co dalej?

– No właśnie, co dalej? – przyłącza się Anders.

– Usiądźcie na chwilę. Nie stójcie nade mną, to opowiem wam całą historię.

Siadają obok mnie, tuląc się do siebie, i prawie jednocześnie mówią:

– Jakie to romantyczne.

Wybuchamy na cały głos śmiechem, aż pływające łabędzie zrywają się do lotu.

– Dobrze, opowiem, chociaż nie mogę powiedzieć, że to było romantyczne. Nauczyciel matematyki „nakrył” mnie na pisaniu tego wiersza. Dostałam dwóję z zachowania, uwagę do dzienniczka i wyleciałam za drzwi.

– No i co było dalej, Julio, z tym pisaniem?

– Nic. Mama podpisała uwagę. Za dwóję nie dostałam tygodniowego kieszonkowego i to właściwie wszystko. Po jakimś czasie, już wiosną, spotkałam swoją drugą, już nie platoniczną, miłość. Stefan był o parę lat starszy ode mnie. Dla niego też napisałam wiersz, tylko już nie na lekcji matematyki. Pamiętam, że pocałował mnie w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie, ofiarowując mi bukiecik fiołków. Był to mój pierwszy pocałunek w życiu.

– Boże, jakie to romantyczne, Julio – mówi Karin, głęboko wzdychając i teatralnie przewracając oczyma.

– Uspokój się, Karin – przerywa jej Anders. – Za te teatralne wygłupy czuje się prawie urażony.

– Co, trafiłam? – odgryza się Karin.

– Nie o to chodzi – odpowiada Anders. – Chcę tylko powiedzieć, że szwedzkie dziewczyny są same sobie winne. Z jednej strony chcą, aby mężczyzna był Don Juanem i je zdobywał, zabiegał o ich względy, a z drugiej strony są takie wyemancypowane. Mężczyzna wypada z roli i nie czuje się kogutem.

– Przestańcie się kłócić – przerywam tę burzliwą dyskusję. – Chcecie wiedzieć, co było dalej? Tak czy nie?

– Tak, tak, chcemy – odpowiadają, sadowiąc się wygodniej na kamieniu.

– Chłodno się robi. Zdejmijcie z mojego roweru koc i poncho, to się trochę przykryjemy.

– Dobrze, ja je przyniosę – mówi Karin i odwracając się do Andersa, posyła mu w powietrzu pocałunek.

– A może rozpalimy ognisko w tym dołku obok kamienia? – proponuję.

– A wtedy to już będzie bardzo romantycznie – to powiedziawszy, Karin, śmiejąc się, zatacza się w tańcu, trzymając się sama w objęciach.

Anders wstaje ociężale i przeciągając się, mówi półgłosem sam do siebie:

– Och, te baby.

– Nie zapomnij wiadra z wodą – woła za nim Karin.

Po chwili pali się ognisko. Jest przyjemnie i przytulnie.

– Prawie jak na koloniach – wzdycham z rozrzewnieniem.

– Co powiedziałaś, Julio? Co to są kolonie?

– Ach, Anders, nie wiem, czy będę umiała ci to wytłumaczyć, bo nie orientuję się, czy w Szwecji jest odpowiednik kolonii. Na dodatek to było tyle lat temu... Wiesz, że urodziłam się w Warszawie, stolicy Polski. Jako dziecko miastowe wysyłano mnie i moje rodzeństwo na kolonie, to znaczy takie urlopy wypoczynkowe, tyle tylko, że bez rodziców. Wyjazdy te organizowały zakłady pracy czy też związki zawodowe. Dokładnie nie pamiętam, bo to przeszło dwadzieścia pięć lat temu w komunistycznej Polsce. Teraz jest tam demokracja, ale tak naprawdę w polskiej polityce nie bardzo się orientuję. Kocham ten kraj mojego urodzenia, życzliwość i gościnność mieszkających tam ludzi, ale za rzadko tam bywam, aby wiedzieć, jakie zmiany socjalne tam zaszły.

– Chcemy słuchać dalej, jak było z tym pisaniem wierszy – mówi Karin, kładąc delikatnie palec na ustach Andersa, aby nie zadawał kolejnych zbędnych pytań.

– Dobrze – odpowiadam. – Skończyliśmy na wierszu dla Stefana i fiołkach w ogrodzie botanicznym. Bardzo często pisałam wiersze, wierszyki i zapisywałam swoje myśli, wrażenia i odczucia. Zawsze na papierze w kratkę. To jest trudno wytłumaczyć, ale czasem wystarczył uśmiech kwiaciarki, która na rogu Nowego Światu sprzedawała konwalie, moje ulubione kwiaty. Czy też jesienne liście wirujące w powietrzu. Bardzo często były to właśnie spostrzeżenia dotyczące przepięknej natury, gdziekolwiek byłam – czy to były góry, lasy, doliny, morze czy też jeziora. Z czasem było tego coraz więcej. Swoje zapiski przechowywałam w pudełku po butach, a na wierzchu kładłam co roku nowe kasztany... Boże, zrobiło się już prawie ciemno – wołam, wstając i prostując nogi. – Per pewnie się denerwuje, że mnie tak długo nie ma. Nawet nie wiem, która jest godzina, bo zapomniałam zegarka.

– No i co z tego – mówi Anders, również wstając. – Ja też nie mam zegarka. Gdy idę na plażę, nigdy go nie biorę, aby się nie stresować, skoro mam wolne. Zresztą Per wie, gdzie możesz być. Tu, na swoim kamieniu w Sandviken, albo u Albina. Per wie, że jest mu ciężko po śmierci Hanny.

– Mnie też – dodaję, wzdychając. – Chociaż wiem, że to dla niej lepiej, to mimo wszystko mi jej brakuje.

– Julio, proszę cię, powiedz, jak ty się znalazłaś w Szwecji? – mówi Karin, otulając się moim poncho.

– Nie bądź ciekawa – wtrąca się Anders.

Karin przerywa mu, mówiąc:

– To pewnie romantyczna historia, taka jak z filmu.

Anders zaczyna się śmiać.

– Dobrze, dobrze. Może ty, Karin, napiszesz książkę albo film nakręcisz – mówi i śmieje się w głos.

– Przestańcie! – przerywam. – Nie chcę, abyście się przeze mnie pokłócili.

– Dobrze, już będziemy cicho – mówią prawie jednocześnie.

Tym razem Karin się śmieje, nie mogąc się opanować, aż dostaje czkawki.

Anders odchodzi parę kroków dalej, aby zapalić papierosa. Widzę, że trochę się zdenerwował.

– Co ty, znowu palisz? – dziwi się Karin. – Przecież miałeś palić cztery dziennie, a ten jest już piąty.

– Wiem, wiem, ale siła wyższa – odpowiada. – Julio, chciałbym powiedzieć ci coś na temat romantyczności. Karin mi powiedziała, że nie jestem romantyczny, że powinienem do niej pisać listy czy przynosić jej czasami bukiet polnych kwiatów, tak jak tobie Per. No ale sama powiedz, po co mam pisać listy, skoro Karin mieszka dwa domy ode mnie. Wiosną przyniosłem jej nawet bukiet żonkili. Najpierw się bardzo ucieszyła, ale potem mnie obleciało, bo moja babcia się pożaliła, że jej wszystkie żonkile wyciąłem, chociaż wcześniej sama na to pozwoliła.

– Tak, ale nie pozwoliła ci, żebyś wyciął wszystkie. Mogłeś mi tylko jeden przynieść i też bym się ucieszyła.

– Tak, tak. Pewnie byś powiedziała, że jestem chytry. Chcia-łem ci dać bukiet mleczy, ale byś pomyślała, że to dla twojego królika Miglansa.

– Anders, bądź takim, jakim jesteś. Romantyczność to pojęcie względne. Najważniejsza jest prawdziwa miłość. Uczucie się liczy.

– Julio, ty masz rozsądną odpowiedź na wszystko. No... prawie na wszystko – dodaje pospiesznie.

– Anders, wiesz, jestem sporo starsza od was i może mam po prostu więcej doświadczenia. Być może jestem bardziej wrażliwa na niektóre odczucia i doznania, ale ludzie są przecież różni. I to jest właśnie dobre, bo wtedy można podyskutować. Najważniejsze jest, aby umieć się cieszyć tym, co się ma. Kochać siebie. A jeżeli chcemy coś zmienić, to trzeba stanąć przed lustrem i zacząć od tej osoby, którą w lustrze zobaczymy, czyli od siebie. Jeżeli nie będziesz kochać siebie, to też nie będziesz mógł dać miłości. Mówię tu o prawdziwej miłości, a nie o seksie.

Anders patrzy na Karin, poruszając ustami:

– Jag älskar dig – wyszeptał, położył rękę na sercu i ukląkł na piasku.

Karin patrzy na niego dużymi oczyma jak dziecko w Julafton na choinkę.

– Tylko się nie śmiej. – Grożę Karin palcem. – Anders jest na swój sposób romantyczny i na pewno cię kocha.

– Jävla skit! – słyszymy z oddali.

Odwracamy się odruchowo. Ktoś przewrócił się na rowerze. Wstaje, otrzepuje się i zbiera jakieś rzeczy.

Podnosimy się i idziemy pomóc.

– To ja, Per – słyszymy. – Wiedziałem, że cię tu znajdę, bo u Albina cię nie było. Dzwoniłem, ale mi powiedział, że byłaś krótko. Posiedziałaś pół godziny i pojechałaś do Sandviken. Aha, Albin dziękował za kanelbullar.

Idziemy w stronę kamienia. Per podrapał sobie kolana, bo wpadł w jałowce. Chciał sobie skrócić drogę, ale jest już dość ciemno i widoczność była kiepska.

– Mam termos z kawą i parę kanelbullar – mówi Per. – Ale mam tylko jeden kubek.

– Ja też mam termos, więc są już dwa kubki... I jedną plastikową szklankę.

– Nie wiedziałem, że ty też brałaś ze sobą termos.

– Tak, wzięłam – odpowiadam. – Chciałam razem z Albinem wypić kawę i zjeść bułeczki, ale jak przyszłam do niego, to był już po kolacji, więc trochę z nim posiedziałam i przyjechałam tutaj. Nie chciałam cię budzić, Per. Spałeś na górze, w pokoju telewizyjnym, a tak chrapałeś, że słychać cię było na dworze koło garażu.

– Ukoił mnie zapach twoich specjałów, Julio – mówi Per, głaszcząc mnie po policzku. – No i zapach twojego śliwkowego ciasta... Czy to ciasto było dla któregoś z twoich podopiecznych, czy dla nas? – pyta po chwili. – Bo już jednej trzeciej blachy nie ma – wyjawia. – Mattias z Eveliną się dobrali. No i ja też – dodaje z uśmiechem.

– Nie, to wszystko dla nas, Per. Trzeba tylko trochę zamrozić, bo nam obeschnie.

– Twoja mama się tym zajęła. Kazała mi po ciebie jechać, bo robi się ciemno. Nie wiedziałem, że nie jesteś sama.

– Ja też nie wiedziałam, że nie będę – mówię z uśmiechem, patrząc na Karin i Andersa. – Spędziliśmy dwie godziny na bardzo kreatywnych rozmowach... Boże, Anders, przynieś jeszcze trochę drewna z plaży, bo nam zagaśnie to ognisko – dodaję.

– Dobra, dobra, już lecimy – odpowiada, widząc, że również Per podniósł się z miejsca.

Mężczyźni pobiegli na plażę, a my z Karin rozłożyłyśmy koc obok kamienia.

– Ten olbrzymi kamień, właściwie wystająca skała – mówi Karin – to jak jakaś półka albo stół.

– Nie, Karin. To jest zaczarowany kamień. Kamień siły. Kamień--przyjaciel. On zna moje marzenia, pragnienia, tęsknoty.

– O Boże, Julio, jaką ty jesteś marzycielką.

– Cicho, Karin – mówię półgłosem. – Idą z powrotem.

Jest piękna noc. Pełnia księżyca. Płonące ognisko. Żyć nie umierać. Pijemy kawę w milczeniu, tylko w oddali słychać motor małego rybackiego kutra. Dwa nietoperze latają zwabione naszym ogniskiem. Jest bezwietrznie i ciepło. Czuję się bezpieczna. Czuję się szczęśliwa na wyspie moich marzeń.

– Hej, Julio! Co ty, znów się zamyśliłaś?

– Tak troszkę. Tak tu przyjemnie i bezpiecznie.

– Cieszę się, że masz takie odczucie – mówi Per. – Jestem dumny z tego, że się tak dobrze zaaklimatyzowałaś i twoja druga ojczyzna podoba ci się jak twoja ukochana Warszawa i cała Polska.

– Per, wiesz, że przez pierwszy rok bardzo tęskniłam i miałeś ze mną problemy. Twoi rodzice dużo nam wtedy pomogli.

– Tak, to prawda, ale ty też byłaś na wszystko otwarta. Chciałaś nauczyć się wszystkiego, aby być jedną z nas.

– I tak z rozpędu nauczyłaś się więcej niż umiemy my, rodowici mieszkańcy wyspy – wkręca się do rozmowy Karin.

– A ty skąd wiesz? – pytam. – Taka młoda jesteś.

– Moja mama i babcia mi mówiły. Wiesz, na wyspie wszyscy wiedzą wszystko o wszystkich.

– Per, masz jeszcze jedną kanelbullar? – pyta Anders.

W ciemności prawie go nie widzę.

– A ty gdzie byłeś? – pytam chłopaka. – Nawet nie widziałam, jak odszedłeś.

– A co, mam ci mówić, jak idę siusiu?

– Nie, oczywiście, że nie, tylko nie wiedziałam, że wstałeś.

– Pewnie byłaś zamyślona albo marzyłaś. To przecież twoja noc: pełnia i bezwietrznie.

– Per, masz zegarek? Która jest godzina?

– Nie, nie mam ze sobą. A wy co? Nikt z was nie ma zegarka?

– Nie, naprawdę nikt z nas nie ma – odpowiadamy niemalże chórem.

Per, patrząc w stronę księżyca, mówi:

– Z pewnością jest koło północy albo troszkę później.

– Posiedźmy jeszcze trochę. To magiczna noc. Tak tu pięknie i spokojnie.

Siedzimy w milczeniu, patrząc na zatokę. Łabędzie wróciły i przytulone do siebie bielą się w pełni księżyca. Mam takie odczucie, jakby czas stanął w miejscu. Jestem szczęśliwa, młoda i niewinna. Nie dopuszczam do siebie myśli, że za trzy miesiące skończę czterdzieści lat.

– O Boże, jaki to krótki czas – nieopatrznie mówię głośno.

Wszyscy patrzą na mnie, jakbym spadła z księżyca.

– Julio, a z tobą co jest? O jakim krótkim czasie mówisz?

Zmieszana patrzę przed siebie. Mówię powoli:

– Za trzy miesiące skończę czterdzieści lat.

– Co? To chyba niemożliwe – mówi Karin. – Ty wyglądasz tak na trzydzieści do trzydziestu pięciu lat.

– Karin, dobrze by było, ale tak nie jest. Pomyśl, Mattias skończy pod koniec tego miesiąca dziewiętnaście lat, a urodziłam go, jak miałam dwadzieścia jeden.

– No tak, zgadza się, ale mimo wszystko nie wyglądasz na swój wiek.

– Dziękuję za komplement. – Uśmiecham się. Dokładam do ognia kawałek drewna i powoli podnoszę się, aby trochę się rozruszać. – Wiecie, te dwa wypadki rozłożyły mnie dokumentnie. Myślałam, że się pozbieram, ale jakoś strasznie powoli do siebie dochodzę.

– O jakich wypadkach mówisz, Julio? – w ciemnościach odzywa się głos Andersa.

– Anders, a ty gdzie znowu jesteś?

– W jałowcach – odpowiada. – Opiłem się kawy i znów mi przybrało.

– Mówię o dwóch, bo jeden miałam w pracy. I kiedy już wszystko było na dobrej drodze, jadąc na przedostatnią rehabilitację do Karlskrony, miałam poważny wypadek samochodowy i wszystko się pogorszyło. Samochód nadawał się tylko na złom.

– Najważniejsze, że przeżyłaś – odzywa się Per. – Mam w nosie samochód. Ubezpieczenie pokryło wszystkie koszty, bo samochód był nowy. Miał zaledwie trzy tygodnie. No i wina nie była po twojej stronie.

– O tym wypadku samochodowym to słyszałem i czytałem w gazecie, było nawet widać twój numer rejestracyjny w tej kupie złomu. Ale o tym w pracy to nic nie wiedziałem – stwierdza Anders.

– A ja słyszałam od mojej cioci – wtrąca się do rozmowy Karin. – Co prawda było to już parę lat temu, ale ciocia opowiadała, że to zdarzyło się w tym czasie, jak szpital strajkował w Karlskronie. Ciebie przywiozła wtedy karetka z pracy. Miałaś na sobie służbowe ubranie i kołnierz usztywniający wokół szyi.

– Dziwne, ale ja myślałem, że ty byłaś na zwolnieniu z innego powodu – odzywa się Anders, w zamyśleniu kiwając głową.

– Anders, najgorsze ze wszystkiego to były te wszystkie pro-szki, jakimi mnie naszpikowali – mówię ze łzami w oczach.

– A co to były za środki? – pyta, ziewając.

– Nie ziewaj tak, bo wpadnie ci nietoperz do gęby – mówi Per, sam ziewając, ale zasłaniając przy tym usta.

– Po pierwsze to najróżniejsze przeciwbólowe – odpowiadam Andersowi. – Już sama nie pamiętam... Zastrzyki z kortyzonu. Najgorsze z tego wszystkiego było to, że wpadłam w depresję i straciłam chęć do życia. Wyszłam z tego tylko dzięki pomocy Pera.

– Nie tylko mojej – odzywa się Per. – Przecież twoja mama przyjeżdżała wiosną i zostawała do później jesieni, aby cię odciążyć. Nie mogę zrozumieć – ciągnie dalej Per – jak mogli ci zapisywać takie ilości Rohypnolu i Stresolidu.

– Co? O czym wy mówicie? O Rohypnolu i Stresolidzie?! Przecież to środki uzależniające – stwierdza Anders ze zdziwieniem w głosie.

– Tak, to prawda – mówi ze smutkiem Per. – Jeszcze do tej pory Julia nie doszła całkiem do siebie.

– Co to znaczy, nie doszła do siebie? – pytam z kolei ja.

– To znaczy, że nie jesteś taka, jak byłaś. Kiedyś miałaś więcej zapału do niektórych spraw. Ja czułem to, czytając twoje wiersze, i nadal mam nadzieję, że ochota wróci.

– O jakiej ochocie mówicie? – pyta Karin z zaciekawieniem.

– Zapomnij o tym, Karin, i nie pytaj, bo są takie sprawy, o których nie chcę rozmawiać. Są po prostu za bardzo prywatne.

Per spojrzał na mnie tak, jakby wszystko zrozumiał, chociaż bardzo w to wątpię. No ale mniejsza o to.

– No to co, zbieramy się do domu? – pytam. – Nie wiemy nawet, która godzina. Co prawda jutro niedziela, ale babcia się będzie denerwować.

– Nie będzie. Przecież mówiłem ci, Julio, że miała pomrozić twoje specjały. Migrena przeszła jej już koło południa, ale nie wychodziła do nas, bo na dworze unosił się zapach twoich ciast i nie chciała ci przeszkadzać albo chciała zupełnie już do siebie dojść. Widziałem z góry, z pokoju Mattiasa, jak siedziała przed letnim domkiem na leżaku, a potem poszła się położyć na bujaku w tujach.

– To co, zbieramy się?

– Nie, posiedźmy jeszcze trochę. Przecież obiecałaś, że opowiesz o tej historii pierwszego spotkania z Hanną i w ogóle, w jaki sposób ona się znalazła na tej małej wyspie – nalega Karin. – Ogień się jeszcze nie wypalił.

– Per, co ty na to?

– Mnie wszystko jedno. Ja nie jestem zmęczony.

– To przynieście jeszcze trochę drewna, aby było jaśniej, przyjemniej i cieplej.

Siedzimy przez chwilę w milczeniu. Per dokłada drew do ognia i płomień bucha do góry. Przyjemnie trzaska płonące polano. Jest nadal bezwietrznie, nawet komarów jakoś nie ma.

– Boże, jak ten czas galopuje. Tak właśnie mówiła Hanna. To wszystko było jakby wczoraj. Właściwie to ona mnie znalazła. Wiecie, tu na wyspie wszyscy wiedzą o sobie nawzajem wszy-stko. Dowiedziała się od znajomych, że Per ożenił się z Polką. Z dziewczyną z Warszawy i podobno bardzo młodą. Zapukała do drzwi naszego domu, przedstawiła się po polsku. Bardzo się ucieszyłam, że będę mogła porozmawiać w ojczystym języku. Co prawda mówiłam już dość dobrze po szwedzku...

– A gdzie się go nauczyłaś? – przerywa niespodziewanie Karin. – Przepraszam, że ci przerwałam – mówi i milknie.

Pewnie się zaczerwieniła, ale nie widać w tych ciemnościach.

– Może niech Per wam opowie, to on wszystko zorganizował.

– Nie, nie, Julio, ty opowiadaj. Masz taki przyjemny głos z tym swoim słowiańskim akcentem.

– Szwedzki jako język jest trudny do nauczenia i rzadko kiedy ktoś chce się go nauczyć ot tak sobie. Z reguły trzeba mieć ku temu powód. Dla mnie powodem była miłość. Zapragnęłam tego może nie od razu, ale po jakimś czasie od poznania Pera. Najpierw mówiliśmy po angielsku. Mówiłam dość dobrze, bo moja mama posyłała mnie na prywatne lekcje.

– Jak to na prywatne? – wtrąca się Anders. – Szkoła nie wystarczała?

– W szkole w tym czasie uczyliśmy się języka rosyjskiego. Angielskiego uczyła mnie prywatnie stara nauczycielka. Dorabiała sobie do emerytury. Pamiętam, że już od drzwi pachniało u niej herbatą. Czajniczek stał na samowarze. Na stole paliła się świeczka i były porozkładane najróżniejsze obrazki.

– A po co te obrazki? – tym razem przerywa Per.

– Słuchaj, to się dowiesz. To była idea pani Piaseckiej, tej mojej nauczycielki. Mówiła, że mam niesamowitą pamięć obrazkową i że w ogóle powinnam się języków uczyć, bo mi same do głowy wchodzą. Udzielała mi tych lekcji dwa razy w tygodniu. Godzinę konwersacji, godzinę pisania. Po pięciu latach już dość dobrze mówiłam i pisałam. I w tym czasie przez przypadek poznałam Pera. Był sam i jakiś taki smutny. Dowiedziałam się potem, że zostawiła go dziewczyna i że bardzo to przeżywał, chociaż o tym nie mówił. Od razu mu się spodobałam, ale mi tego nie powiedział. Dowiedziałam się tego po dłuższym czasie.

– Nie chciałem cię przestraszyć – wyrwało się Perowi spontanicznie. Powiedział to tak głośno i stanowczo, że wszyscy zaczęliśmy się śmiać.

W zatoce spłoszone łabędzie zerwały się do lotu, piszcząc tak, jakby robiły nam wymówki, że zakłócamy ciszę nocną.

– Właśnie: spłoszyć – mówi dalej. – Po pierwsze byłem od ciebie o osiem lat starszy. Byłem już ustabilizowany, a ty byłaś jeszcze uczennicą. Byłaś taka naturalna, promieniałaś radością życia, może trochę naiwna, bo wierzyłaś każdemu na słowo we wszystko. I pewnie jest tak do tej pory.

– No pewnie! – mówię dobitnie. – To by było straszne, gdybym podejrzewała wszystkich, że są kłamcami, oszustami i że za każdym rogiem czyha na mnie niebezpieczeństwo.

– Julio, chcę dodać, że jeszcze pięknie pachniałaś konwaliami i że był to bardzo gorący maj w Warszawie. O tych konwaliach dowiedziałem się od twojej koleżanki. No wiesz, od tej Marleny, która mieszka od lat w Halmstad i z którą do dzisiaj jesteście z nią jak siostrzane dusze. Mieliśmy jechać na dwa dni do Nieporętu. Dostałaś pozwolenie od swojej mamy, a ja zobowiązałem się odstawić cię całą i zdrową. Wracałem właśnie z pracy i idąc w podziemiach skrzyżowania Alej Jerozolimskich z Marszałkowską, zauważyłem kobietę sprzedającą konwalie. Kobieta była bardzo stara i słabiutkim, cichym głosem zapraszała do kupna kwiatów. W tym momencie zauważyłem ciebie idącą z naprzeciwka w moim kierunku. Niewiele myśląc, poprosiłem o wszystkie bukieciki, jakie miała w wiaderku.

„Panie szanowny, ale tu jest jeszcze siedem bukiecików”.

„Nic nie szkodzi. Poproszę wszystkie”.

– Właśnie w tej chwili nadeszłam. Byłam bardzo zakłopotana, gdy mi te bukieciki wręczyłeś, a kwiaciarka powiedziała na cały głos: „Proszę państwa, to prawdziwa miłość. Proszę zobaczyć”. I robiąc krzyż nad nami, uśmiechnęła się tak radośnie i serdecznie, że mi się gorąco zrobiło. Parę ciekawskich przystanęło, a parę innych jeszcze się oglądało w naszą stronę, idąc dalej. Pewien młody mężczyzna powiedział półgłosem sam do siebie:

„Ja też bym swojej Magdusi dał wszystko, o co by mnie poprosiła, ale co ja mogę się z tym Szwedem równać, jak on zarabia tyle w ciągu jednego dnia, co ja na miesiąc”.

Nutka rozżalenia w jego głosie sprawiła mi przykrość. Ale to prawda, tak naprawdę było w komunistycznej Polsce w latach siedemdziesiątych.

– Jakie to romantyczne – wzdycha Karin z rozmarzeniem. – Tak jakby to było z filmu o miłości.

Widzę kątem oka, że Anders pokazuje jej język. Karin tego nie zauważa albo nie chce widzieć.

– Julio, wiesz, nie znam nikogo, kto potrafi się cieszyć wszystkim i ze wszystkiego tak jak ty. Pewnie cieszyłabyś się nawet, gdyby Per podarował ci bukiet pokrzyw.

– Pewnie, że tak – mówię, śmiejąc się. – Dostałam już parę razy bukiet pierwszych mleczy, bukieciki koniczyny i innych kwiatów, w zależności od pory roku. Polne czy też leśne kwiaty są dla mnie najpiękniejsze.

Przerywam, a po chwili stwierdzam:

– Słuchajcie, przecież miałam wam powiedzieć, gdzie uczyłam się szwedzkiego języka, a opowiedziałam wam historię naszej miłości.

Per spojrzał na mnie ciepło i porozumiewawczo mrugnął okiem.

– Jakie to rom...

– Karin, przestań wreszcie wzdychać i przewracać oczyma! A o romantyczności ani słowa więcej! – przerywa jej bezlitośnie Anders. – Pewnie dzisiejszej nocy ze dwadzieścia razy już to powiedziałaś.

– Julio, swoją drogą, może zamiast wierszy napisałabyś powieść opartą na niektórych autentycznych wydarzeniach, powieść o waszej miłości – mówi podekscytowana Karin, niewiele sobie robiąc z uwagi chłopaka.

– Być może jeszcze kiedyś napiszę. Przecież życie nie kończy się na czterdziestce. Zresztą, czterdzieści kończę dopiero za trzy miesiące.

– O, nie za trzy miesiące – przekomarzał się Per. – Dokładnie za dwa miesiące i dwadzieścia sześć dni.

– No dobra, niech ci będzie – ulegam. – Proszę szanownego państwa, zbieramy się z plaży. Słońce już wschodzi – dodaję.

Potem kłaniam się z dworską elegancją we wschodnią stronę, mówiąc:

– Dzień dobry, kochane słoneczko. Dzisiaj będzie piękny dzień. Mimo iż całą noc przegadaliśmy. Per, przynieś jeszcze jedno wiadro wody i zalej na nowo ognisko, bo się tli. No co, wszystko pozbierane? Świetnie. To idziemy.

Jest prawie widno. W oddali słychać motory kutrów rybackich. W powietrzu unosi się zapach świeżo wędzonych ryb.

– To pewnie Lennart wędzi, bo zapach idzie z tamtej strony – mówi Per. – On to robi najlepiej w okolicy.

Idziemy przez chwilę w milczeniu, podziwiając wschodzące słońce. Jest cisza i spokój. Nawet jeden listek nie drga na drzewach i krzewach. Jest bezwietrznie, spokojnie. Czuję się taka bezpieczna i tak jakby mnie miłość otaczała w koło.

– Słuchajcie – przerywam ciszę – chciałam wreszcie powiedzieć, że języka szwedzkiego uczyła mnie pewna śpiewaczka operowa, która zakochała się w szwedzkim tenorze na jakimś tournée. Dla niego nauczyła się szwedzkiego i to świetnie. Po jego tragicznej śmierci wróciła do Warszawy. Już nie śpiewała, ale udzielała lekcji języka szwedzkiego. Była trochę dziwna, ale sporo się od niej nauczyłam i byłam co nieco przygotowana, nim przeprowadziłam się z Perem do Szwecji i na dobre zaczęłam naukę w szkole.

– Ta śpiewaczka operowa pewnie też miała bardzo ciekawe i bogate w zdarzenia życie – mówi Karin.

– Pewnie tak – odpowiadam. – Nigdy nic na ten temat nie mówiła, tak jakby była rozgoryczona. Wiem tylko, że ten szwedzki tenor to była jej wielka miłość.

Zatrzymujemy się przy drodze zaskoczeni. Patrzymy na siebie, kładąc palec na ustach. Przyglądamy się łosiowi, który pałaszuje jabłka w ogrodzie Peterssonów.

– Jak on tam wlazł? Furtka zamknięta. Płot cały – zastanawiam się.

– Nie mów tak głośno, Julio – mówi Per, przyciągając mnie do siebie. – Łosie mogą być agresywne. Zobacz, jakie długie ma nogi. To dla niego żaden problem przez płot przeskoczyć. Zresztą u Peterssonów płot jest tylko z przodu i po bokach, a z tyłu jest las. Z pewnością przepłynął z sąsiedniej wyspy.

Łoś widzi nas. Ale nawet nie reaguje, tylko nadal je jabłka. Idziemy dalej, jeszcze z kilometr do domu. Na zakręcie widzimy Mattiasa jadącego na rowerze z wiadrem w ręce.

– A ty gdzie? – pytam.

– Jak to gdzie? Do domu.

– A gdzie byłeś całą noc?

– O to samo mógłbym się spytać was – mówi Mattias, zeskakując z roweru. – Przed północą byłem w domu i babcia powiedziała, że tata pojechał po ciebie i że pewnie siedzicie na plaży przy ognisku. Eveliny też nie ma, bo miała nocować u Karoliny. Babcia robiła coś na drutach. A ja byłem z dziadkiem na węgorzach. Dużo nie złapaliśmy, ale osiem ładnych jest. Starczy na obiad.

– Mattias, wiesz co? Masz fajną mamę – mówi Anders. – Ja też bym chciał taką jak twoja. Moja tylko zrzędzi i narzeka.

– Przestań, Anders, tak mówić. Wszystkie mamy zrzędzą i narzekają mniej lub bardziej. Moja też.

– Czy to prawda, Julio?

– No pewnie – odpowiadam, patrząc poważnie na Andersa. – Powiem ci jeszcze jedno: twoja mama jest fantastyczna. Pomyśl. Po śmierci twojego ojca zajęła się wszystkim w domu, a przecież pracuje na cały etat.

– Tak, to prawda, masz rację, Julio, ale ja też pomagam przy tym, co potrafię.

– To świetnie – mówię z uśmiechem.

Tu nasze drogi się rozchodzą. Anders z Karin idą parę domów dalej, a my, stojąc przed naszym domem, przyglądamy się sarnie z dwojgiem młodych, stojącej z drugiej strony płotu.

– Jakie te młode piękne – mówi Mattias.

Przytakuję, kiwając głową. W tej chwili spłoszone sarny umykają w kierunki zarośli. W naszym domu światła się już nie palą. Babci pewnie znudziło się czekanie i poszła spać do „letniego” domku.

– Nie jestem wcale zmęczony, choć całą noc nie spałem – mówi Per, ziewając.

– To czemu ziewasz? – mówię przekornie.

– Tak mi się ziewnęło i koniec. Może skoszę trawę wokół domu?

– Zwariowałeś?! Jeszcze za wcześnie. Wszystkich pobudzisz. Mattias, która godzina?

– Piętnaście po szóstej – odpowiada zmęczonym głosem. – Wy róbcie, co chcecie, ja idę spać. Dobranoc, kochani.

– Dobranoc... a właściwie dzień dobry, kochany synu – poprawia się Per.

– Per, może zajmiesz się węgorzami, to byśmy na obiad zrobili.

– A co z gulaszem?

– Zamrożę go i zjemy w środku tygodnia. A węgorze najlepsze świeże. Zrobię dobrą surówkę, ziemniaki, a ty zajmiesz się rybą.

– Dobrze. W porządku.

– Per, ale teraz idę wziąć prysznic, żeby się trochę odświeżyć. Też nie czuję się specjalnie zmęczona. Oberwę resztę śliwek, bo się zmarnują.

– Chcesz jeszcze jedno ciasto śliwkowe upiec?

– Nie, Per, wystarczy już tych ciast. Zrobię jeszcze parę słoików konfitury śliwkowej.

– A co, chcesz sklep otworzyć? – mówi Per, przekomarzając się.

– Nie sklep, tylko wiesz, że nie lubię, jak coś się marnuje.

– Boże, Julio, cała spiżarnia jest zapchana specjałami. Kto to wszystko będzie jadł?

– O to niech cię głowa nie boli. Część pojedzie z mamą do Warszawy.

– Grzyby marynowane i ogórki też?

– Tak, ale nie wszystkie. Nie martw się, wystarczy dla nas. To zasługa mamy, że tyle tego wszystkiego jest. Od mojego wypadku upłynęło już tyle czasu, a ja jeszcze do siebie nie doszłam.

– Wiem, Julio, przykro mi z tego powodu. Ja pomagam ci, jak mogę. Birgit też co jakiś czas przychodzi, aby cię odciążyć i moralnie podbudować.

– Wiem, wiem, Per. Ale jest jeszcze inny problem, który leży mi na sercu. Powiedziałabym, że... trochę jakbyśmy się od siebie oddalili.

– Co masz na myśli, Julio? – mówi Per cichym głosem. – Przecież wiesz, że bardzo cię kocham.

– Wiem, ale jesteś jakiś inny... Nie taki jak kiedyś.

– Julio, uspokój się. Powiedz, jaki miałbym być? Przecież te dwadzieścia parę lat temu byliśmy sami dla siebie. Jeszcze nie mieliśmy wtedy dzieci ani tego domu. Ty też się zmieniłaś. Unikasz bliższych kontaktów ze mną, tak jakbyś straciła ochotę na seks. Czasami mam wrażenie, że wypełniasz tylko obowiązki małżeńskie.

– Przykro mi, Per, ale mogę tylko potwierdzić twoje odczucia. To także jest dla mnie problem. Byłam nawet u lekarza po poradę.

– Szkoda, że mi nic nie powiedziałaś, to poszlibyśmy tam razem – mówi Per rozgoryczony.

– Zrobiłam to celowo, bo sama chcę sobie poradzić.

– No i co doktor powiedział? – pyta Per, wpychając z powrotem węgorze do wiadra. -Patrz, te cholery podważyły dekiel i próbują wyjść – stwierdza.

– Nie tylko próbują, ale dwa już wylazły i wiją się w trawie. Łap je, Per, bo uciekną do rowu! – wołam, zasłaniając jednemu drogę nogą.

– Nie martw się tymi rybami. Powiedz lepiej, co doktor powiedział.

– No... – przeciągam. – No... powiedział, że to prawdopodobnie te proszki: Stresolid i Rohypnol są winne. Ale...

– No co ale...?

– To może być kryzys wieku średniego. Rehabilitacja niewiele pomogła, wisi mi nad głową renta. A ja chciałabym jeszcze coś nowego w swoim życiu zrobić, przeżyć.

– Julio, to może byś gdzieś wyjechała, żeby do siebie dojść. Zastanów się może nad nowym wykształceniem. Przecież jest wiele możliwości. Pomyśl o tym – mówi, odchodząc w stronę garażu.

Zadumana idę do domu. Muszę naprawdę się sobą zająć. Może nową fryzurę sobie wykreuję. Może jakieś nowe ciuchy wyskokowe kupię. Sama nie wiem. Nim wchodzę pod prysznic, już rozebrana, przyglądam się sama sobie w lustrze.

– Z pięć kilo przydałoby się schudnąć. To wszystko przez ten kortyzon. No i te parę cellulitów na udach też trzeba skorygować. Tylko jak? Zmarszczek jakoś nie mam. No, dzięki Bogu. Włosów siwych też na razie nie widać. Tak kiepsko z tobą, Julio, nie jest – mówię do odbicia w lustrze. – No, może tę jedną oponę z brzucha trzeba by zlikwidować.

Wskakuję pod prysznic. Czuję się lepiej, tak jakby woda płynąca po moim ciele oczyszczała mnie ze zmartwień i negatywnych myśli. Gotowa schodzę na dół do kuchni.

– Dzień dobry – mówię do krzątającej się przy śniadaniu mamy.

– Dzień dobry, włóczykije – odpowiada z humorem, patrząc przez okno. – Per, choć już na śniadanie. Julia też jest już gotowa.

Per siedzi na leżaku przed domem i ostrzy noże. Odwraca się w moją stronę, uśmiecha się.

– Zobacz, co ci przyniosłem.

– O, jakie piękne! – wołam, widząc piękny bukiet wrotyczu.

– Rosły za płotem, tam gdzie była ta sarna z małymi.

– Piękne – powtarzam raz jeszcze.

Per patrzy na mnie.

– Świetnie wyglądasz. Jak dobra wróżka z bajki – mówi i przyciąga mnie do siebie.

– A wam co się na amory z samego rana zebrało – dobrotliwie zrzędzi mama. – No chodźcie wreszcie na śniadanie, bo jajecznica wystygnie. Wszystko stoi na stole.

– Tak jest, pani Janeczko – odpowiada Per, wstając. – Julio, ale te kwiaty trzeba najpierw do wazonu wstawić, bo zwiędną – zwraca się do mnie.

– Nie trzeba, bo ja chcę je ususzyć. Trzeba je tylko uwiązać i powiesić pod dachem.

– Na konopnym sznurku – dodaje Per.

– Tak, jak zwykle na konopnym sznurku – odpowiadam z uśmiechem.

– Chodź, Julio, bo babci będzie przykro, że zwlekamy, a ona siedzi już przy stole.

– Smacznego, mamo – mówimy prawie jednocześnie.

– Siadajcie wreszcie i jedzcie, bo i kawa też wystygnie. Może niepotrzebnie nalałam.

– Wszystko w porządku. Jest jeszcze nawet za gorąca do picia.

Pierwszy wrześniowy dzień. Za oknem widać brzozę z delikatnie żółknącymi listkami i parę jarzębin rosnących tak blisko siebie, że pewnie z czasem się zrosną. „Jak kochający się ludzie” – myślę.

– O Boże! – krzyczę. – Aj, aj...!

Tak się zamyśliłam, że wylałam kawę, parząc sobie rękę.

Per pospiesznie wstaje.

– Julio, szybko włóż rękę pod zimną wodę, to nie będzie bolało. Pokaż. No, bardzo źle nie jest, ale bąbel na pewno będzie.

***

Siedzimy przy kuchennym stole i popijając kawę, podziwiamy widok za oknem. Mama ciężko wzdycha i mówi:

– Czas leci coraz szybciej. Im człowiek starszy, tym bardziej się to odczuwa.

– Mamo, przecież dla każdego z nas idzie tylko w jedną stronę. Już z chwilą urodzin codziennie starzejemy się o jeden dzień – odpowiadam, tuląc się do niej.

– Wiem, wiem – mówi – ale naprawdę mam takie odczucie, będąc na emeryturze.

– Nie mówmy już o takich rzeczach, cieszmy się każdym nadchodzącym dniem. Zobacz, kochana, jaki piękny dziś dzień.

– Pierwszy września – wzdycha mama. Zamyśla się, a po chwili mówi: – W tysiąc dziewięćset trzydziestym dziewiątym też było tak pięknie. Miała właśnie zacząć się szkoła, ale o piątej rano ojciec nas obudził i kazał się nam ubierać. Powiedział, że Niemcy napadli na Polskę. Nie bardzo jeszcze rozumiałam, co to wojna. Parę dni wcześniej skończyłam dopiero dziewięć lat. Wiedziałam tylko, że to coś strasznego. Moja mama i wujek Wojtek płakali, pospiesznie pakując kosz z jedzeniem i piciem.

„Prędzej, prędzej!” – pospieszał nas ojciec.

„Ale gdzie, tato?” – pytałam przestraszona.

„Do lasu na jagody”.

„Przecież jest jeszcze ciemno i jagód nie będzie widać”.

„Boże, Janeczko, pospiesz się, bo niedługo przylecą «złe gawrony» i wtedy będzie bardzo niebezpiecznie” – powiedział ojciec, zakładając na plecy związane sznurkiem koce i swetry.

Pamiętam, że biegliśmy przez łąkę do lasu wraz z innymi ludźmi i że się przewróciłam. Ojciec podniósł mnie i biegł ze mną na rękach. Dopiero robiła się szarówka. Pamiętam dokładnie, że niesamowicie się bałam i cała się trzęsłam jak osika na wietrze. Ojciec przykrył mnie kocem i przytulił do siebie.

„Nie płacz, Janeczko. Wszystko będzie dobrze – mówił. – Najważniejsze, abyśmy byli razem”.

Chłopiec sąsiadów dał mi potrzymać kotka, którego zabrał ze sobą. Pamiętam, że był czarny i miał jedno oko niebieskie, a drugie zielone.

– To bardzo dziwne, że pamiętasz aż takie szczegóły, mamo – mówię, głaszcząc ją po głowie.

– Tego nigdy nie zapomnę... W dzisiejszych czasach to ludzie chodzą do psychologów, psychiatrów z bardziej błahymi może problemami.

– Mamo, to było przecież tyle lat temu. Czasy się zmieniły i bardzo dobrze, że są lekarze, do których można się zwrócić o pomoc. Przypominają mi się moje wizyty u psychologa, jak wpadłam w depresję po tym strasznym wypadku samochodowym.

Zamyślam się.

– Tak, Janeczko, to bardzo dobrze, że są psycholodzy... – słyszę głos Pera.

Odwracam się w jego stronę, kładąc palec na ustach. Per urywa w połowie zdania. Przypomina mu się, o co go prosiłam: aby w żadnym wypadku nie mówił mamie, jaka byłam wtedy chora. Ona i tak ma dosyć swoich zmartwień. Ja czuję się teraz dobrze, więc po co ją niepotrzebnie martwić.

– Babciu Janeczko, powiedz, co było dalej tego pierwszego dnia wojny. To takie ciekawe. Nigdy o tym nie mówiłaś – prosi Per.

– Chodźmy może do altany – proponuję, wstając od stołu. – Jest tak pięknie i ciepło. Per, przynieś jeszcze jeden leżak z ga- rażu – komenderuję.

Sadowimy się na leżakach. W powietrzu unosi się zapach świeżo upieczonego chleba.

– Pewnie od sąsiadów z przeciwka tak pachnie – mówię. – Swoją drogą, ja też powinnam w przyszłym tygodniu zabrać się za pieczenie, bo w zamrażalniku za dużo nie zostało.

– Pieczenia chleba też nauczyłaś się od mojej mamy – mówi Per. – Pamiętam, że już jak pierwszy raz byłaś z wizytą, nie mogłaś jeść szwedzkiego chleba, bo był dla ciebie za miękki i za słodki.

– To prawda. I chociaż już od dawna się przyzwyczaiłam i do tego kupnego chleba, to nadal piekę ten z przepisu twojej mamy.

– Mnie ten wasz chleb też bardzo smakuje.

– Dziękuję. Bardzo mnie to cieszy – odpowiadam mamie, tuląc się do niej.

– Chodź do mnie, moja malutka – żartuje mama. Ale zaraz poważniejąc, dodaje: – Tak właśnie mówił do mnie ojciec w lesie w pierwszym dniu wojny.

– No i co było dalej? – nalega Per.

– Już pierwszego dnia wojny bombardowali. W Celestynowie, niedaleko od miejsca, gdzie mieszkaliśmy, bomba trafiła w studnię dróżnika. Zginęła jego czternastoletnia córka, którą znałam. Już po tygodniu zaczęła się okupacja. Pamiętam dokładnie, jakby to było wczoraj. To była niedziela, przepiękna pogoda, jak dzisiaj. Z Kołbieli w kierunku Karczewa jechało dwóch oficerów kawalerzystów w polskich mundurach. Mówili ludności, że niedługo będzie przejeżdżać polskie wojsko, żeby ludzie wyszli ich witać. Później okazało się, że to byli przebrani Niemcy, a zamiast wojsk polskich przyszły wojska niemieckie. Jechali i jechali, końca nie było widać. Ludzie, którzy obserwowali to z ukrycia, mówili, że półtora dnia to się odbywało. Po tygodniu zrobiło się jeszcze gorzej, bo zaczęli systematycznie bombardować i ostrzeliwać z karabinów maszynowych. To były niemieckie sztukasy. Samoloty te obniżały się tak nisko, że siedzący tam żołnierze strzelali do wszystkiego, co się ruszało. To było straszne. Wy, kochani, to nawet nie możecie sobie tego wyobrazić. Z oddali widać było łunę płonącego dworku Katelbacha. On co prawda uciekł wcześniej z rodziną, ale jego dobytku broniło jego prywatne wojsko.

– Jak to prywatne? – wtrąca Per z nutą niedowierzania.

– Ano prywatne – powtarza mama. – To był bardzo bogaty człowiek. Niemiec z pochodzenia chyba... Z pokolenia dziadków. Tak mówili, ale dokładnie nie wiem. W każdym razie to był bardzo dobry człowiek. Pomagał biednym w okolicy. Wybudował szkołę i kościół. Zawsze, jak rok szkolny się zaczynał, to biedne dzieci dostawały od niego mundurki, buty i materiały szkolne.

– Ty też, babciu Janeczko?

– Ja nie. Nas było w domu tylko dwoje. Ja i Wojtek. Ojciec był zaradny. Nie dość, że zarabiał dobrze jako szewc, to pracował jeszcze w pobliskiej cegielni. No i chodził z komornikiem ściągać podatki.

Per zaczyna się śmiać. Przerywam mu, machając ręką w jego stronę:

– A ty co myślisz, że tam były Skattemyndigheter i że sami mogli sobie podatki przekazać? – rzucam i sama zaczynam się śmiać.

Mama, również się uśmiechając, mówi dalej:

– Nie, naprawdę muszę przyznać, że miałam zaradnych rodziców i że u nas pieniędzy nigdy nie brakowało. Jedliśmy dobrze i w domu wszystko było. Ja z Wojtkiem też pracowaliśmy latem, jak mieliśmy wolne.

– A gdzie? – dopytuje się Per.

– W cegielni. To było dobrowolne. Nikt nas nie zmuszał, ale już od najmłodszych lat wpajano nam poszanowanie pracy. Ja jako dziecko miałam własne pieniądze. Wojtek miał zawsze więcej, bo był ode mnie o pięć lat starszy. Pamiętam, jak mu wtedy zazdrościłam. On rozkładał pieniądze na stole. Dzielił na kupki i liczył. Czasami mi coś dawał. Cieszyłam się bardzo i wkładałam to do pudełka po czekoladkach. Oj, można by na ten temat długo opowiadać. Dnia i nocy by nie starczyło – dodaje, wstając. – Kochani, zbieramy się. Trzeba się z węgorzami rozprawić, bo obiad będzie późno, a tu trzeba jeszcze po śniadaniu posprzątać. Wszystko stoi jeszcze na stole.

Po chwili wszystko już gotowe. Mama obiera ziemniaki, a Per smaży węgorze.

– A ja co mam robić? – pytam żartobliwie.

– Ty, Julio, możesz... Sam nie wiem. Nazbieraj salaterkę jeżyn za domem. Będą na deser z bitą śmietaną. W tym roku tak obrodziły. Są takie duże i słodkie, że prawie same wchodzą do wiaderka.

– I to do niejednego wiaderka – dodaje mama i śmieje się, widząc minę Pera. – Będzie świetne wino jeżynowe na zimę.

– Widząc tyle jeżyn w tym roku, kupiłem trzydziestolitrowy gąsior – mówi Per.

– Co wy z tym wszystkim będziecie robić?

– Wypijemy – śmieje się Per. – Część pójdzie na prezenty dla znajomych, a część będzie na przyszły rok do Warszawy – wyjaśnia na poważnie. – Przecież Filip bardzo je lubi. Nawiasem mówiąc, to kiedy on nas wreszcie odwiedzi?

– W tym roku pewnie nie. Miał przyjechać na czterdzieste urodziny Julii, ale skoro ona ich nie chce obchodzić uroczyście, tylko normalnie jak zwykle w malutkim gronie, to trzeba to zaakceptować – mówi mama z przekąsem, patrząc ma mnie wymownie.

– O Boże kochany, co mama na mnie tak żałośnie patrzy?! Co to za różnica, czy to są czterdzieste, czy czterdzieste pierwsze urodziny. Każde są ważne. Zresztą każdy dzień, każda godzina, a nawet minuta naszego życia są niepowtarzalne. Trzeba się cieszyć wszystkim, co nas otacza. Po prostu cieszyć się życiem takim, jakie jest. Nie mam zamiaru robić czegoś na pokaz i dla innych. Ze znajomymi, przyjaciółmi czy rodziną spotykam się stosunkowo często, bez żadnej konkretnej okazji.

– No dobrze, już dobrze – odpowiada mama, z zakłopotaniem dostrzegając, że Per zaczyna się śmiać.

– Widzisz, kochana pani Janeczko, córki zmienić się nie da. Zawsze miała filozoficzne zapatrywania na życie i nigdy nie zrobi nic na pokaz.

– To co, zupełnie nic specjalnego nie będzie na twoje czterdzieste urodziny? – jeszcze raz dopytuje się mama, jakby z nutką żalu w głosie.

– Oczywiście będzie – odpowiadam, hamując irytację w głosie – ale tak jak zwykle na każde urodziny.

Mama milknie, ale po chwili stwierdza:

– Was to razem z Adamem złączyć. Macie takie same wartości życiowe. Tak jak byście byli bliźniakami w poprzednim życiu.

– Być może byliśmy – odpowiadam, śmiejąc się. – Mieliśmy co prawda nieraz burzliwe dyskusje na różne tematy, ale w sumie to bardzo interesujący, inteligentny człowiek.

– Przyjaciel rodziny – dodaje Per. – Pomyślcie, wszyscy go tu w Szwecji lubią, chociaż bariera językowa czasami ogranicza głębszą dyskusję. Szkoda, że go dopiero po śmierci Hanny poznaliśmy.

– Ja go poznałam przez jego listy i telefony – zaznaczam. – Już wtedy wiedziałam, że to nieprzeciętny człowiek. Swoją drogą, to ja wierzę w zrządzenie losu – mówię półgłosem sama do siebie.

Zamyślam się na chwilę, patrząc przez okno na przepiękne, błękitne niebo, tylko gdzieniegdzie przyprószone delikatnym puszkiem białych chmurek.

– A ty co, znowu śnisz na jawie? – słyszę głos Pera, tak jakby z daleka, z oddali, tak że docierają do mnie tylko resztki jego słów.

– Co, co? ...yyy. Przecież mieszam surówkę – odpowiadam.

– Dobrze, to mieszaj dalej, aż się z niej pudding zrobi – mówi Per, stawiając na stole usmażone węgorze.

Drzwi wejściowe trzaskają z hukiem.

– Boże, ale się przestraszyłam. Pewnie przesunął się klocek w drzwiach, a przeciąg zatrzasnął drzwi.

Idę go wcisnąć miedzy drzwi a próg. W połowie drogi zatrzymuję się, bo na samym środku holu stoi metalowa miska z jeżynami.

– Kurczę, skąd one się tutaj wzięły?

– Z nieba spadły – słyszę głos Eveliny.

– Evelina, gdzie ty jesteś? Nie słyszałam, jak wróciłaś.

– Jestem w łazience, ale wróciłam z pół godziny temu. Może nawet ze trzy kwadranse. Słyszałam waszą rozmowę przez okno pralni i postanowiłam nazbierać jeżyn na deser.

– Siadajcie do stołu, obiad gotowy – mówi Per, stawiając ziemniaki na stole.

– Co z Mattiasem? – niepokoi się babcia.

– Niech się wyśpi – mówi Per, sadowiąc się przy stole. – Znając jego, to pewnie jeszcze ze dwie godziny będzie spał. Siadajcie wreszcie, bo wszystko wystygnie – dodaje zniecierpliwiony.

Jedząc w milczeniu, rozkoszujemy się wyśmienitym węgorzem. Ciszę przerywa Per.

– Wiecie, jak nazywa się ta potrawa z węgorza? – I nie czekając na odpowiedź, mówi: – Ala kalops, tak się mówi tu, na wyspie. Po polsku ta potrawa nazywałaby się węgorz obtaczany w mące razowej, smażony na rumiany kolor i duszony z cebulą, świeżym koprem i śmietaną.

– Pycha – dodaje na zakończenie mama. – To jedna z najlepszych szwedzkich potraw, jakie jadłam, no ale oczywiście na pierwszym miejscu...

– ...janssons frestelse – mówimy wszyscy chórem, wcale tego nie planując.

Wybuchamy śmiechem jednocześnie, i wraz z mamą, patrząc na Pera, który zaczyna robić niesamowite grymasy, obie śmiejemy się, nie mogąc się opanować.

W tym momencie otwierają się drzwi od sypialni Mattiasa:

– Dom wariatów! – słychać z góry jego wołanie. – Przestańcie się tak głośno śmiać, bo spać nie można. Właściwie to z czego się śmiejecie od samego rana? – pyta, ukazując się naszym oczom i mocno się przeciągając.

Na jego widok zaczynamy się śmiać jeszcze głośniej. Patrzymy, jak powoli schodzi ze schodów z rozczochranymi włosami, szeroko ziewając.

– Myślałem, że z samego rana dziadek odtańczył kankana z laską.

– Z jakiego rana? Spójrz na zegar, Mattias, która to już godzina.

– Dochodzi prawie piętnasta – mówi Per, wstając od stołu. – Siadaj na swoim miejscu, tu, przy oknie.

– Za chwilę, papa – odpowiada Mattias, przeciągając się jeszcze raz i sadowiąc się ociężale na swoim ulubionym miejscu przy oknie. – To jest z pewnością trzecia rano, a nie po obiedzie – przekomarza się Mattias, ziewając raz jeszcze. Sma- czne – dodaje, pakując do ust całą garść jeżyn.

– Najpierw zjedz obiad, a nie zaczynasz od deseru – mówi Per, odstawiając salaterkę z owocami. – Wszystko jeszcze ciepłe.

– Dobrze, już dobrze, niech wam będzie.

Po chwili, już jedząc, dodaje:

– Dzisiaj obiad prawie za darmo. Węgorze złowione przeze mnie i dziadka, ziemniaki, koper i cebula z naszego ogródka. Jeżyny rosną wszędzie, gdzie okiem sięgnąć. Same wcho- dzą do miski. Tylko śmietanę trzeba było kupić – konstatuje, dokładając sobie węgorza. – Świetne! – dodaje, mlaskając przesadnie.

– Zamknij gębę i przestań mlaskać! – mówi zgryźliwie Evelina. Zbiera talerze ze stołu i, przechodząc koło Mattiasa, dodaje jeszcze: – Było wydoić krowę po drodze, jak wracałeś z ryb. To byś miał zupełnie wszystko za darmo.

– Co ty dzisiaj taka uszczypliwa jesteś? – pyta Per, patrząc na Evelinę.

– Jak to dzisiaj? – przekomarza się Mattias.

– Przestańcie – przerywam, bo widzę, że topór wojenny został odgrzebany.

– Kto się czubi, ten się lubi – mówi babcia żartobliwie. – Ja mam was czworo i dokładnie pamiętam, jak było w waszym dzieciństwie. Tak jak w każdej rodzinie – dodaje, uśmiechając się do nas.

Moja mama to naprawdę mocna kobieta, myślę o niej z szacunkiem. Przytulam się do niej, a ona głaszcze mnie po głowie, mówiąc:

– Moja malutka.

Nawiasem mówiąc, to w naszej rodzinie zawsze okazywało się uczucia w zupełnie naturalny sposób. Nie wstydzono się tego. I tak jest do tej pory, a mamusia ma specjalne miejsca w naszych sercach.

– Boże, jak ten czas szybko zleciał – wdycham. – Całą noc przesiedziałam na plaży, potem śniadanie, obiad, a tu już popołudnie.

– Jak człowiek czuje się bezpieczny i szczęśliwy, to czas szybko leci i wszystko przychodzi lekko i łatwo – stwierdza babcia Janeczka i zamyśla się na chwilę.

Po chwili mówi ni z tego, ni z owego:

– Tak właśnie było z nauką języka niemieckiego podczas okupacji. Zupełnie nie wchodził mi do głowy, bo musiałam się go uczyć na siłę. Języka wrogów. Co prawda nauczyłam się go dość dobrze, ale tylko dlatego, że musiałam. Potem to samo było z językiem rosyjskim w komunistycznej Polsce. Też musiałam go sobie przyswajać na siłę. Pamiętasz, Julio? To było pod koniec lat sześćdziesiątych. Zaczęłam wtedy szkołę wieczorową, aby zrobić maturę i przekwalifikować się. Żeby po prostu zacząć robić coś nowego, innego. Tu zaczęły się problemy, bo jak tylko miała być lekcja języka rosyjskiego, to przypominał mi się tragiczny los mego brata, Wojtka.

Historię wuja Wojtka znają wszyscy, ale siedzimy cicho, a mama mówi dalej:

– Rana żalu jest tak głęboka, że do dzisiaj się jeszcze nie zagoiła. To, co się wydarzyło, zostawiło duże ślady w jego psychice i naznaczyło dalsze życie. Ale życie idzie dalej. Dobrze mu się wiedzie, jest bardzo zaradny i zadowolony z tego, co ma teraz. Naprawdę potrafi cieszyć się życiem. Pamiętam, jak wojska rosyjskie wkroczyły. Stacjonowały zaledwie od paru godzin. Nasz dom został otoczony. Wojtek wyskoczył przez okno i próbował uciec do lasu, ale go dopadli i bili kolbami pistoletów, a mnie i mamę trzymało dwóch żołnierzy. Myślałyśmy, że go zabiją na miejscu. Potem nieprzytomnego ciągnęli go przez nasz ogród i łąkę. Ciągnęli go w tym kierunku, gdzie mieli obozowisko. Dopiero po jedenastu latach, gdy wrócił ze zsyłki na Syberię, dowiedziałyśmy się, jaki straszny los go spotkał i to za walkę o wyzwolenie Polski. Był członkiem Armii Krajowej. Był mniej więcej w twoim wieku, Mattias – mówi ze łzami w oczach, patrząc na niego.

Chłopak wstaje i przytula się, siadając obok babci. Zapada cisza, tak jakby każdy chciał wczuć się w tamten odległy czas. Słyszeliśmy co prawda historię wuja Wojtka, ale nie tak szczegółowo. Teraz, gdy mama jest starszą kobietą, jest jej trochę łatwiej o tym mówić.

– To wszystko jest straszne i niesprawiedliwe – mówi Mattias, przytulając się jeszcze raz do babci. – Swoją drogą, wuj to człowiek z charakterem – dodaje. – Pamiętam, jak był u nas w odwiedzinach trzy lata temu. Mimo iż nie znał szwedzkiego i nie mogliśmy swobodnie rozmawiać, od razu wszyscy go polubili i cieszyli się, że z każdym dniem coraz więcej po szwedzku umie powiedzieć. Nie miał żadnych trudności z nawiązywaniem kontaktów i był taki uczynny. We wszystkim chciał pomagać.

Zaczynam się śmiać.

– A ty, mamo, przepraszam, to z czego się śmiejesz? – obrusza się Mattias.

– No przecież nie z wuja Wojtka – odpowiadam. – Przypomniało mi się, jak sąsiadce z naprzeciwka poszedł pomagać gruszki zrywać.

Zaczynamy teraz śmiać się na dobre.

– Nie wiedząc o tym – ciągnę dalej, patrząc przez okno w stronę jej domu – że skwaszona Helga jest kłótliwą kobietą, nieutrzymującą żadnych kontaktów z sąsiadami. Był wtedy przepiękny wrześniowy dzień, tak jak dzisiaj. Wojtek był właśnie w ogrodzie. Siedział i czekał na waszego dziadka, z którym miał pojechać nad morze łowić flądry. Widząc „Skwaśniałą Helgę” wchodzącą z wiadrem po drabinie, przeskoczył przez nasz mały płotek, jakby był młodym chłopakiem. Podszedł do niej i trzymając drabinę, poprosił, aby z niej zeszła. Widziałam to wszystko przez kuchenne okno. Nie wiem, co dokładnie jej powiedział. Widziałam tylko, że gdy zeszła, on się ukłonił i pocałował ją w rękę, a potem sam wszedł na drabinę. Wasz dziadek mało co z wrażenia z roweru nie spadł, bo właśnie w tej chwili nadjechał. Do tej pory się o tym mówi na wyspie. I o tym, że Helga od tej pory się zmieniła.

Znowu się śmiejemy.

– A wam co tak wesoło? – pyta Per, który podczas rozmowy był w łazience.

– A, tak sobie wspominamy pobyt wuja Wojtka i jego szlachetne sąsiedzkie serce.

Per patrzy, myśli i też się śmiejąc, mówi:

– A, pamiętam. Chodzi o te gruszki u „Skwaśniałej Helgi”.

– Tak właśnie – dodaję.

– Dzisiaj zebrało się jakoś wszystkim na wspomnienia – mówi mama. – Może dlatego, że to pierwszy września, ten pamiętny dzień. Mimo wszystko przeżyliśmy i życie toczy się dalej. W Polsce jest coraz lepiej. Następują zmiany i reformy. Trzeba się teraz cały czas przestawiać na nowe tory. W ogóle ludzie są bardziej pogodni i życzliwi i nie tak podejrzliwi, jak w komunistycznej Polsce.

– Tak, to prawda – zgadzam się.

– No, wtedy człowiek nie wiedział, z kim może mieć do czynienia. Cały czas trzeba było uważać na to, co się mówi. W szczególności po powrocie Wojtka z Syberii w pięćdziesiątym piątym roku.

– I potem też – wtrąca Evelina – jak był strajk na Uniwersytecie Warszawskim.

– A, masz na myśli, jak studenci okupowali Uniwersytet

Warszawski... Wtedy była cała rozróba – odpowiada babcia. – Filip spakował parę rzeczy w podręczna torbę, wziął koc i śpiwór. Nie chciałam go puścić, płakałam, prosiłam. Przypomniało mi się wtedy, jak Rosjanie zabierali Wojtka – mówi mama ze łzami w oczach. – Nic nie pomogło. Poszedł i koniec. Nie chciał się ze mną pożegnać. Posłał mi tylko pocałunek w powietrzu, mówiąc:

„Nie żegnam się, bo wiem, że wrócę cały i zdrowy. Wtedy będziesz ze mnie dumna. Wtedy się przywitamy”. Poleciał i koniec. Za chwilę wrócił, bo zapomniał gitary i zeszyciku z tekstami.

„Siadaj, cholero – powiedziałam – bo ci się nie poszykuje” – i postawiłam przed nim stołek.

„Dobrze, już dobrze, kochana mamusiu”.

„Policz jeszcze do trzech i się przeżegnaj”.

Wykonał moje polecenie i jeszcze raz posłał mi przelotny pocałunek i szelmowsko mrugnął okiem. Boże, jak ja się wtedy bałam. Przez kilkanaście dni kompletnie nie wiedziałam, co się z nim dzieje. Już za te teksty w zeszyciku można było do ciupy trafić.

– I co dalej? – dopytuje się Mattias.

– To za długa historia, aby teraz o wszystkim opowiadać. Robi się późno, niedługo trzeba kolację robić. Obiecałam wam racuchy ze śliwkami, a z tym trochę zejdzie.

– Co, babcia? – dziwi się Evelina. – Dopiero co obiad zjedliśmy. Papa będzie z pewnością jeszcze kawę poobiednią pić, a babcia o kolacji mówi.

– No tak, macie rację – mówi powoli, przeciągając słowa.

Do mnie dotarło, że mamie nawet dzisiaj trudno o tym mówić.

– Kochani, kto chce kawę? Ręka do góry. Jedna, druga, trzecia czwarta i ja piąta – dodaję żartobliwie. – Dobrze, wobec tego nastawiam kawę.

– Poczekaj jeszcze na mojego ojca. Zadzwonię do niego, aby mu się przypomnieć. Powiedział, że po obiedzie do nas przyjdzie.

Mama odwraca się w stronę okna i woła:

– O! Bengt już idzie. Per, twój ojciec, tacha olbrzymią, napchaną czymś torbę. Pomóż mu, bo widać, że mu ciężko. Ja robię kawę.

– Mattias, pomóż dziadkowi.

– Już się robi, Papa – odpowiada Mattias, wstając.

Za chwilę są już obaj. Zapach kawy przyjemnie unosi się w kuchni.

– Co słychać? – mówi Bengt, głaszcząc się po brzuchu.

– Wszystko w porządku – odpowiadam. – Prawie cały dzień spędziliśmy razem. Dzisiaj jest dzień wspomnień. Choć zupełnie nieplanowany.

– A jakich wspomnień? – pyta Bengt zdziwiony, nadal głaszcząc się po brzuchu.

– Różnych – odpowiadam. – Dzisiaj jest pierwszy dzień września i tak jakoś zaczęliśmy...

– ...wojenne czasy wspominać – przerywa mi Bengt.

– Ano właśnie – mówię, patrząc na mamę. – Bengt, co ty się po tym brzuchu tak głaszczesz? Boli cię?

– Boli, nie boli. Za dużo zjadłem i tyle. Macie coś na tra-wienie?

Wybuchnęliśmy śmiechem prawie chórem. Wiadomo było, o co mu chodzi.

– Per, nalej ojcu Akvavitu, to od razu lepiej się poczuje.

– Kochani, no to na zdrowie! – mówi prawie czystą pol- szczyzną.

– Na zdrowie! – odpowiadamy.

– No to jeszcze jednego, Bengt. Na druga nogę – dodaję, dolewając mu.

Bengt śmieje się i mówi:

– Teraz za Polskę na zdrowie.

– Pięknie dziękuję – odpowiada mama i dodaje: – To może jeszcze jednego za Warszawę?

– No to może jeszcze jednego za piękną Warszawę, ale już naprawdę ostatniego.

– Kawa już gotowa! Przesuń się Julio, nie stój na samym środku. Chcesz, abym cię poparzył?

– Poczekaj chwilę, Per, proszę. Trzeba to gdzieś przestawić, bo nie ma gdzie się podziać. – Wskazuję na leżącą na środku torbę.

– Ach,właśnie, zapomniałem – mówi Bengt, przysuwając torbę do siebie. – Przyniosłem wam gruszki i śliwki. Tak obrodziły w domu moich rodziców, że Margit nie wie, co z nimi zrobić. Wszystkich do Sztokholmu przecież nie zabierze.

– Nie wiedziałam, że Margit też ma przyjechać. Myślałam, że tylko twoja najmłodsza siostra, Petra, przyjedzie.

– Ja też tak myślałem. Zrobiły mi niespodziankę.

Pijąc już kawę, rozmawiamy o różnych sprawach, żartujemy.

– W naszej kuchni jest przyjemnie i przytulnie – mówi Per.

– To twoja zasługa – odpowiadam.

– Zrobiłem tak, jak chciałaś. To prezent na twoje czterdzieste urodziny, a właściwie jeden z prezentów – poprawia się pospiesznie Per.

– A co jeszcze dostanę? – przekomarzam się, ciągnąc go za rękaw od koszuli.

– Julio, przestań, bo się kawą obleję.

– Gorzej niż dzieci – mówi mama.

Mattias z Eveliną wstają od stołu i idą do swoich pokoi. Zostajemy we czworo. Robi się cicho. Tak jakby każdy był zajęty swoimi myślami. Spoglądam przez okno. Niebo bezchmurne. Jest prawie bezwietrznie. Po drugiej stronie ulicy czerwienią się jarzębiny. Błyszczą w promieniach słońca przydrożne wrotycze. Pachnie świeżo ściętą trawą. Przez uchylone drzwi od werandy słychać grającego świerszcza.

– Jak tu pięknie – mówię na głos.

– A tobie co się stało? – Per się wzdryga.

– Przepraszam, tak głośno mi się powiedziało.

– Dziwne – mówi mama. – Powiedziałaś to, o czym ja my- ślałam.

– I ja też – mówi Per.

– I ja również – dodaje Bengt.

– Nigdy w moim życiu nie czułam się tak bezpiecznie i dobrze – mówię, wstając od stołu. – Muszę się trochę rozruszać. Trochę za dużo dzisiaj siedziałam i wszystko mnie boli.

– To weź proszek przeciwbólowy – mówi Bengt.

– Lepiej niech nic nie bierze – wtrąca się Per. – Co tata jej doradza? Czy tata już zapomniał, co proszki z niej zrobiły? Dopiero od paru miesięcy jest trochę lepiej, tak że chociaż może spać w nocy.

– To bardzo dziwne – mówi Bengt zamyślony.

– O czym tato mówi, że dziwne?

– No, to bardzo dziwne – zaczyna od nowa – że zupełnie dobrze z Julią to nadal nie jest...

– I nigdy nie będzie – wtrąca Per.

– Tak, ale po tylu rehabilitacjach, zabiegach i terapiach... myślałem, że ją wreszcie na nogi postawią.

– Postawili – mówi trochę poirytowany Per – ale cudów nie mogą czynić. Julia musi się oszczędzać i dostosować do sytuacji. Ja jej też pomagam, jak mogę. Wyremontowałem dom, powymieniałem krany. Kupiłem nowy samochód ze wspomaganiem, aby było jej łatwiej jeździć. Ma też bardzo wyrozumiałą i kochającą matkę, która pomaga jej, ile może. Od czasu, kiedy przeszła na emeryturę, przyjeżdża na całe pół roku. Gdy wyjeżdża do Warszawy, zostawia tyle specjałów, że starcza do następnego roku. Musiałem dokupić jeszcze jedną zamrażarkę, bo narzekały z Julią, że w tych dwóch już nie ma miejsca.

– No, będę się zbierać. Margit z Petrą zaprosiły mnie jeszcze na kolacje na dziewiętnastą – mówi Bengt, wstając od stołu.

– Bengt, przecież dopiero czwarta po południu. Masz jeszcze trzy godziny.

– Tak, to prawda, ale chciałem się jeszcze na chwilę położyć. Czuję się trochę zmęczony, bo nie kładłem się po obiedzie, tylko od razu przyszedłem do was na kawę. No cóż, starość nie radość – mówi, przytulając moja mamę.

Ta, uwalniając się z jego objęć, mówi:

– Nie jest tak źle z tobą, Bengt. Świetnie się trzymasz, jak na swój wiek.

– Dziękuję ci bardzo za komplement, Janeczko.

– To nie komplement. Tak jest naprawdę.

Bengt uśmiecha się i dziękuje za kawę. Już stojąc przy drzwiach, przypomina sobie o torbie z owocami.

– Czy mogłybyście te owoce przełożyć do czegoś innego? Bo torbę muszę oddać z powrotem Margit.

– Tak, oczywiście. Mamusiu, weź ten koszyk ze spiżarni, to włoży się do niego gruszki. Są jeszcze twarde. A te śliwki włożymy do stalowej misy.

– Boże, ile tego?! – mówi Per, pomagając nam przekładać śliwki.

– No, już gotowe. Bengt, oto torba. Podziękuj od nas twoim siostrom za owoce.

– Same to zróbcie. Jest taka piękna pogoda. Idźcie się przejść nad morze i przy okazji je odwiedzicie. Na pewno się ucieszą.

– Dobra myśl, Bengt. Mamo, to co, idziemy? – pytam.

W tej chwili otwierają się drzwi od pokoju Eveliny.

– Gdzie się wybieracie?

– Idziemy odwiedzić siostry dziadka.

– Poczekajcie na mnie chwilę. Chętnie pójdę z wami.

– Pospieszcie się – prosi mama już z dworu.

– Już idziemy. Wezmę jeszcze jeden kawałek ciasta śliwkowego. Jutro upieczemy kolejne. Jest w tym roku tyle śliwek, że nie wiadomo, co z nimi robić. Hej! du! Per – mówię, zamykając drzwi.

Idziemy w milczeniu, rozkoszując się widokiem morza. Jest nadal bezwietrznie. Tafla wody wygląda jak czarodziejskie lustro. Jest taka błyszcząca. W oddali widać sąsiednie wysepki.

– Jest tu tak pięknie, że czasami zdaje mi się, że to tylko sen – mówię, przerywając ciszę.

Evelina spogląda na mnie, mówiąc:

– Coś ty taka romantyczna dzisiaj?

– Co prawda kocham kraj mojego urodzenia i moją Warszawę, ale tu jest moje miejsce. Tu zawsze czułam się bezpieczna i kochana. Mieszkańcy wyspy mnie zaakceptowali. Czuję, że jestem jedną z nich. Jestem najszczęśliwszą osobą na ziemi – stwierdzam i zataczam się w tańcu, obejmując samą siebie.

– Mamo, przestań! Zwariowałaś?! Jeszcze cię ktoś zobaczy – mówi Evelina i zastawiając mi drogę, zatrzymuje mnie. – Pomyśl, co ludzie powiedzą.

– A co mogą powiedzieć? – mówię lekko urażona. – Co, przepraszam, nie wolno się cieszyć na swój sposób?

– Nie kłóćcie się! – przerywa nam mama.

– Niedługo będziemy na miejscu. Trzeba jeszcze, idąc tą małą ścieżką, skręcić w lewo. W oddali widać już domek.

Nim zdążyłyśmy dojść, drzwi się otwierają, a na progu stoją Margit i Petra, machając do nas przyjaźnie.

– Hej, dziewczyny! – mówi Petra. – Myślałam, że nas już nie odwiedzicie.

– Przepraszam, ale czas jakoś szybko zleciał.

– Na pisaniu, co? – rzuca Petra, nie czekając na wyjaśnienia.

Widząc moje onieśmielenie, rozbawiona głaszcze mnie po policzku.

– Proszę się nie tłumaczyć – żartuje dalej. – Wszystko i tak wiem. Rozmawiałam z Perem. Akurat zdążyłyście wyjść z domu. Zadzwoniłam, aby spytać o Bengta, ale jego już tam nie było. Wejdźcie do środka. Mamy kawę w termosie i kanelbullar.

– Zostańmy na dworze. Tu tak pięknie – mówię, wskazując ręką morze.

– No dobrze, siądźmy tu przed domem, ale z dala od tej śliwy – odpowiada Margit.

Dopiero teraz widzę, że ma spuchniętą z jednej strony twarz.

– A tobie co się stało? – pyta Evelina.

– Osa mnie użądliła podczas zbierania śliwek.

– Boli? – pyta Evelina ze współczuciem.

– No pewnie. Ale na szczęście nie jestem uczulona, więc wszystko będzie dobrze – odpowiada Margit, odciągając ogrodową ławkę jak najdalej od śliwy.

– Proszę, to dla was – mówię, podając prezent.

– A co to jest?

– Ciasto śliwkowe.

– Pięknie dziękujemy. Takie samo jak w zeszłym roku?

– Tak – odpowiadam – takie samo. To z przepisu mojej mamy.

Petra odciąga mnie delikatnie na bok.

– Julio, powiedz, co dzisiaj twoja mama taka poważna?

– Nic się nie stało. Pewnie myśli o minionych latach dzieciństwa. No wiesz, dzisiaj jest rocznica wybuchu II Wojny Światowej. Tak przypadkiem weszliśmy na ten temat i to pewnie dla niej za dużo.

– Co tak na boku stoicie? Zapomniałyście o nas i po cichu rozmawiacie? – dopytuje się Margit.

Mama siedzi bez słowa, oglądając szwedzki tygodnik. Evelina bawi się z kotem sąsiadów, Burasem.

– Siądźcie wreszcie – mówi Margit.

– Ach, jaki piękny dzień – mówię, siadając obok mamy.

– Tak, to prawda – potwierdza Margit. – W szczególności tu na wyspie.

– To co, pijecie kawę czy chcecie coś innego? – z domu słychać głos Petry.

Po chwili widać ją przez otwarte okno.

– Nie, my naprawdę dziękujemy pięknie, ale przyszłyśmy się tylko przywitać. Kawę wypiłyśmy w domu dosłownie z pół godziny temu.

– No to może chociaż wodę mineralną albo kompot ze śliwek? – nalega Petra.

– Ja naprawdę dziękuję, nie mogę. A ty, mamo?

– Ja też nie.

– A ja poproszę trochę kompotu – mówi Evelina.

– Julio, powiedz, zastanowiłaś się nad zaczęciem szkoły, przekwalifikowaniem się? – pyta Margit. I nie czekając na odpowiedź, kontynuuje: – Wiesz, ja zrobiłam maturę, mając czterdzieści pięć lat. Tak sama dla siebie. Pomyśl... Nawet dostałam pracę. Chociaż przez dwadzieścia lat byłam w domu przy mężu. Wiesz, kiedyś tak było. Mój mąż był zamożnym człowiekiem i to byłby dyshonor, gdyby jego żona pracowała. Bardzo mi go brakuje. – Odwraca głowę, patrząc na morze. Kącikiem oka widzę, że ma łzy w oczach. – To już trzy lata, jak zmarł, a mnie się zdaje tak, jakby to było niedawno – dodaje, wstając.

Patrząc cały czas na morze, poprawia swoje włosy, podnosi ręce do góry i stoi nieruchomo.

Milczymy, aby jej nie przeszkadzać. Mama szturcha mnie delikatnie w bok, pytając wzrokiem, co ona robi.

Ja kładę znacząco palec na ustach i cichutko mówię:

– Potem ci powiem, o co chodzi.

– Zostaw to, głupi! – ciszę przerywa głos Eveliny.

Odwracamy się wszyscy w jej stronę. Gdy widzimy, jak mocuje się z kotem, aby odebrać mu kawałek cynamonu, ogarnia nas śmiech. Wygląda to tak komicznie... Buras, który nie chce wypuścić z pyszczka kawałka cynamonu, i Evelina, która trzyma przyprawę z drugiej strony, w ten sposób podnosząc kota do góry.

– Co, trenujesz go do występów w cyrku? – śmieję się przez łzy.

– Co wam tak wesoło? – obrusza się Evelina. – Nie wiecie, że to dla kota jest niebezpieczne?

– Na pewno tego nie połknie, bo to za duży kawałek – stwierdzam, śmiejąc się dalej.

– No, mam go wreszcie – woła Evelina z ulgą, trzymając spory kawałek cynamonu w palcach.

Obrażony Buras kładzie się pod różanym krzewem.

Margit odwraca się w moją stronę i mówi z powagą w głosie:

– Julio, czy ty się zastanawiałaś poważnie nad tym, aby wydać tomik wierszy? To, co mi pokazał Per, jest naprawdę dobre.

– Czasami tak, a czasami nie, w zależności od nastroju. Przede wszystkim piszę dla siebie. W ogóle to nie lubię tego słowa: wiersz. Dla mnie to jest zapisywanie wrażeń, przeżyć, czasami marzeń. Po prostu tego, co czuję naprawdę. Pisząc, mogę być na sto procent szczera z kartką papieru.

– Papieru w kratkę – dodaje Petra.

– Tak właśnie, w kratkę. Dla mnie świat jest nagi, nie upiększam go ani nie oczerniam. Tylko piszę o nim tak, jak go widzę. I mój świat starzeje się razem ze mną. I wtedy, kiedy nadejdzie chwila mojego odejścia, będę mogła zabrać ze sobą tylko moje doświadczenia życiowe, przeżycia. Wszystko co widziałam. Dobre i złe.

– Znowu wykład z filozofii – wzdycha Evelina.

– Takie jest życie – mówię, wstając. Przeciągam się. – Przepraszam, ale zastały mi się gnaty. Jakoś wszystko mnie dzi-siaj boli.

– Nie tylko dzisiaj – mówi Evelina.

– No dobrze, już dobrze. Dzisiaj bardziej niż zwykle. No, kochane, zbieramy się do domu. Petro, Margit, serdecznie dziękujemy za gościnę.

– To my pięknie dziękujemy za odwiedziny i przepyszne ciasto – mówią jedna przez drugą.

– Życzymy wam spokojnego powrotu do Sztokholmu i jeszcze miłego pobytu przez te ostatnie dwa dni.

Żegnamy się pospiesznie. Rzeczywiście zrobiło się trochę późno. Idziemy, oglądając się. Margit i Petra nadal stoją i machają nam na pożegnanie.

– Fajne kobiety – mówi moja mama.

Odwracam się w jej stronę, a ona patrzy na mnie z zainteresowaniem i wyciąga z kieszeni spodni chusteczkę.

– Co jest, mamo, co tak na mnie patrzysz?

– Nie mam lusterka przy sobie, bo bym ci pokazała. Gdzie ty się tak wybrudziłaś na twarzy?

– A gdzie?

– Tu, koło nosa, na czole i na policzku.

– Sama nie wiem – opowiadam, dotykając twarzy.

– Najlepiej nie ruszaj, bo to wszystko rozmażesz.

– Dobrze, zaraz będziemy w domu, to się umyję.

– Co to za maź? I tak dziwnie pachnie – dziwi się mama. – Evelina, chodź, zobacz co to?

Evelina zwalnia kroku i odwraca się w moja stronę. Śmiejąc się, mówi:

– A ty co, w piekle byłaś, że cię terą wymazali?

– O, już wiem, kiedy to było. Jak przechodziłyśmy koło tego starego bunkra, dotykałam Mattiasa båt, czy już wysechł. Bengt go konserwował i uszczelniał. Prawdopodobnie wtedy się ubrudziłam, a potem się podrapałam, bo komary zaczynały latać wkoło i ciąć niesamowicie, gdzie tylko się dało. Mniejsza o to, jeszcze chwila i będziemy w domu.

Będąc już przed furtką wejściową, czujemy przyjemny zapach racuchów. Dzwonimy do drzwi wejściowych, chociaż wiemy, że są otwarte. Drzwi się otwierają, a w nich stoi uśmiechnięty Per w moim kuchennym fartuchu.

– Proszę bardzo! Witam w domu! – Odsuwa się, aby nas przepuścić.

– Co ty, Per, sam racuchy smażysz?

– Tak, a co, nie wolno? – odpowiada, szelmowsko mrużąc oko.

– Wolno. Oczywiście, że wolno – mówię.

– Twój mąż to skarb. Lepiej niż milion w totolotka – mówi mama, patrząc z dumą na Pera.

– Dziękuję ci serdecznie, babciu Janeczko. – Kłania się przed mamą. – Przepraszam was – mówi, znikając pospiesznie w kuchni.

– Co się stało? – pytam go, idąc za nim.

– Dzięki Bogu nic. Myślałem, że zapomniałem wyłączyć kuchnię. Co prawda to ostatnie sześć racuchów, ale szkoda, aby się spaliły. Chciałem wam zrobić niespodziankę.

– I naprawdę zrobiłeś! – podkreślam.

– Dziękuje raz jeszcze. Nawet nie było trudno. Poszperałem w twoim zeszyciku z polskimi przepisami. Znalazłem i zrobiłem dokładnie tak, jak było napisane. Mam nadzieję, że będą wam smakowały.

– Czy Mattias jeszcze śpi? – pytam, patrząc na zegar.

– Nie, już dawno nie. Wstał z godzinę temu. Wziął prysznic. Wtedy ojciec zadzwonił, żeby pomóc mu z rowerem. Pobiegł tam, bo ja akurat zacząłem smażyć placki. Lada chwila będzie z powrotem. O, już jest. Widzę go na ulicy.

Mattias zagląda do skrzynki na listy, choć to dzisiaj niedziela i żadnej poczty nie ma. Po chwili siedzimy już wszyscy przy stole, jedząc w milczeniu. Czuję, że ogarnia mnie zmęczenie. Ta nieprzespana noc na plaży daje o sobie znać. „No cóż – myślę – człowiek nie ma już dwudziestu lat. Za trzy miesiące skończę czterdziestkę”. Wdycham głośno, mówiąc:

– Starość nie radość.

– A tobie co, Julio?

– Nic, nic, tylko czuję się taka zmęczona.

– Ja właściwie też – mówi Per – ale póki człowiek jest na chodzie, to tego tak nie odczuwa. A jak się usiądzie, to jakby powietrze z balonu uszło.

– To prawda – potwierdza mama. – Ja też to czasami czuję.

– Mamo, jakby nie było, to jesteś o dwadzieścia pięć lat starsza ode mnie.

– Tak, tak – mówi i zamyśla się na chwilę, w milczeniu kiwając głową. Po chwili, wstając, dodaje z westchnieniem: – Boże, jak ten czas leci... Gdybyś nie była tak zmęczona, to byśmy poszły na nasz wieczorny spacer.

– Możemy iść – odpowiadam, powstrzymując ziewanie. Wstaję, przeciągając się. – Tylko może na trochę krótszy, dobrze?

Po chwili wychodzimy, zamykając cichutko drzwi. Idziemy w milczeniu. Wieczorna bryza delikatnie głaszcze wodę w zatoce. Łabędzie spokojnie kołyszą się koło mola, wcale nie zwracając uwagi na siedzących tam chłopców.

– Woda pewnie jest jeszcze ciepła – przerywa milczenie mama.

– Pewnie tak – odpowiadam. – To bliźnięta sąsiadów – mówię, przystając.

– Ile oni lat mają?

– Nie pamiętam. Ale chyba trzynaście czy czternaście. Chodź, pójdziemy dalej w stronę mostu. A potem do głównej ulicy – dodaję, odchodząc parę kroków od niej.

Mama nadal stoi, podziwiając zachód słońca. Po chwili idziemy już razem.

– Wiesz – mówi – dzisiejszy dzień będę pamiętać do końca mojego życia. Tak właśnie: do końca mojego życia – powtarza, kładąc nacisk na ostatnie słowa. – Być może wyrównały się przeżycia wojenne z tym spokojem i bezpieczną atmosferą u was, w Szwecji. Tak jakby to wygładziło moje traumatyczne wspomnienia z czasów wojny.

– O, jak ty to, mamusiu, pięknie powiedziałaś – mówię, przystając. – „Wygładziło traumatyczne przeżycia” – powtarzam, patrząc na nią.

– Tak właśnie – odpowiada. – Kończący się dzisiejszy dzień jest jakby zakończeniem czegoś i początkiem nowego. To będzie mój magiczny pierwszy dzień września.

Milkniemy w zamyśleniu. Idziemy w milczeniu, dochodząc aż do mostu.

– I co dalej? Z powrotem tą samą drogą czy skręcamy w prawo? – pytam.

– Zostańmy tu chwilę. Zobacz, jak pięknie wygląda miasto w oddali... i ten bajeczny zachód słońca.

– Fantastyczna gra kolorów – potwierdzam. – Ostatnie promienie słońca i ten malutki kawałeczek widoczny jeszcze na horyzoncie. O, zobacz! Już... już... go prawie nie widać. O! Już go nie ma. Ale niebo jest przepiękne, pomarańczowo-złociste chmurki poprzeplatane błękitem, granatem i bielą. I jeszcze światła miasta odbite w wodzie. Fantastyczne, co?

Spoglądam na mamę. Ta przytakuje mi, kiwając głową.

– Tu jest tak pięknie, że aż nie chce się iść do domu. I te rysujące się w półmroku kontury sąsiedniej wyspy. Taki widok zainspirowałby pewnie niejednego malarza czy poetę. Swoją drogą, Julio, to masz szansę, aby teraz zrobić maturę i... może zaczęłabyś pisać zawodowo.

– Co mama znowu – obruszam się. – Prosiłam cię, abyś na razie nie poruszała tego tematu. W każdym razie nie teraz, bo mam parę spraw do rozwiązania. Mamo kochana – obejmuję ja i przytulam się do niej – ja wiem, że dla ciebie zawsze będę dzieckiem, niezależnie od tego, ile będę miała lat, ale ja muszę sama podjąć decyzję.

– Tak, oczywiście. Tylko ja, właśnie jako matka, czuję, że ten czas nadszedł. Masz prawie dorosłe dzieci i wszystko co kobieta może sobie wymarzyć.

– Przestań! Bardzo cię proszę jeszcze raz, kochana. Zako-ńczmy ten dzień na rozmowie na inny temat, dobrze?

– Dobrze, zgadzam się – odpowiada, przesadnie głośno wciągając nosem powietrze. Następnie zmienia temat: – Tak tu pięknie pachnie. To świeżo skoszona łąka. Pomyśl, ile tu ziół, kwiatów. W ogóle ile pożytecznych roślin. Tak właśnie pachniała łąka w moim dzieciństwie, gdy byłam u mojej babci i podczas wojny jak uciekliśmy z miasta, bo na wsi było łatwiej o jedzenie.

– To co – przerywam – idziemy z powrotem tą samą drogą czy naokoło?

– Idziemy tą samą drogą. Ściemnia się i powoli zapada zmrok, więc lepiej chodźmy tędy.

– Dobrze, że mnie wyciągnęłaś na ten spacer. Byłam taka zmęczona, że wszystko zaczynało mnie drażnić.

– Właśnie. Ja cię znam i wiedziałam, że wieczorny spacer dobrze ci zrobi. Jutro wstaniesz wypoczęta. Nie będę cię wcale budzić. Wstanę, jak Pera już nie będzie, i zrobię śniadanie Evelinie i Mattiasowi. A ty się będziesz mogła wyspać.

– Mamo, wiesz co?

– Słucham.

– Nic, właściwie nic, ale... muszę przyznać, że jesteś bardzo kochającą babcią, która nadal rozpieszcza swoje wnuki, chociaż to prawie dorosłe osoby.

– Nie rozpieszczam – odpowiada. – Po prostu przyzwyczaiłam się. Jak jestem w Warszawie, to zajmuję się Marzenką... Tęsknię za nią.

– Niedługo ją zobaczysz – odpowiadam. – Za pięć, sześć tygodni mamy zamiar jechać. Czas szybko zleci, zobaczysz. Chyba że chcesz wcześniej, to powiedz, dobrze? – pytam, przystając. – Kurczę, a co to? Mało co się nie przewróciłam – mówię poirytowana.

– To jeż – mówi mama. – O... o... jeszcze jeden. W tym roku widziałam u was dużo jeży – dodaje.

– To prawda. Jest w tym roku dużo jeży i jesiennych owoców.

Za zakrętem widać nasz dom. Oświetlony na zewnątrz i wewnątrz. Zbliżamy się powoli. Przystajemy na chwilę.

– Zobacz, nawet kwiaty są podlane – mówię, widząc gdzieniegdzie kapiącą ze skrzynek wodę.

– Więc idziemy już spać, Julio. Ja teraz też czuję trochę zmęczenie.

– Tak, idźmy już spać. Dobranoc, przyjemnych snów.

– Dobranoc – odpowiada mama, odchodząc w stronę letniego domku.

Wchodzę po cichu do domu. Telewizor gra na górze. Per pewnie tam śpi. Gaszę wszystkie światła i kładę się spać. „Może powinnam go obudzić – myślę – aby położył się wygodnie w sypialni”. Ale jestem taka zmęczona, że od razu zasypiam.

2.

Budzę się dopiero następnego dnia przed południem. Cisza w całym domu. Z ogrodu słychać przyjemną muzykę. Wiatr porusza delikatnie firanką w sypialni. Z kuchni dolatuje zapach duszonego mięsa. Wstaję, przeciągając się. Boli mnie kark. Muszę się trochę rozchodzić. Przez uchylone drzwi werandy widzę mamę. Siedzi na leżaku i obiera jabłka. Radio stoi na trawie i właśnie leci „Santa Lucia” w wykonaniu Pavarottiego.

– Do Świętej Łucji trzynastego grudnia jeszcze daleko – mówię, wychodząc na dwór. – Dzień dobry, mamo.

– Cześć. Dzień dobry. Pospałaś. Niedługo będzie obiad, proszę pani – żartuje, wstając. – Chodź, zrobimy kawę, bo bez niej nie dojdziesz do siebie.

Krząta się przy kuchni, gotuje kawę. Podnosi pokrywkę garnka z mięsem.

– O, już gotowe – mówi. – Naprawdę piękna pieczeń wołowa i taka smaczna, i soczysta.

– Bo to ze szczęśliwego byka – mówię, śmiejąc się.

– Może i był kiedyś szczęśliwy na pastwisku, ale chyba teraz to już nie jest – stwierdza i zaczyna się śmiać.

– Uważaj – wołam – bo kawa wykipi!

Po chwili pijemy kawę. Przeglądam „Blekinge Lan”.

– Weź prysznic i podszykuj się trochę. Nie podoba mi się, że ostatnio nawet makijażu sobie nie robisz.

– Robię, robię. Tylko nie codziennie.

– Lepiej idź się myć, bo nie zdążysz do dentysty.

– Do jakiego dentysty?

– Proszę, tu jest kartka.

– Gdzie?

– Boże, tu, przecież mówię. Położyłaś na niej gazetę.

– Aha, już ją mam. „Nie zapomnij o dentyście” – odczytuję na głos.

– Prosiłaś, aby ci przypomnieć. Proszę, jak będziesz wracała, kup mleko i nie zapomnij odebrać lekarstw.

– Muszę się pospieszyć.

***

Prysznic dobrze mi zrobił. Czuję się świeża i wypoczęta. Pospiesznie robię sobie makijaż. Upinam wyschnięte już włosy.

– Ten koczek babuni to musi być, Julio?

– Dzisiaj tak – odpowiadam, spinając klamrą włosy. – Muszę je trochę ściąć. Może nawet lekką trwałą zrobię.

– Tylko nie obcinaj za dużo.

– Mamo, co ty znowu. Przecież nie jadę teraz do fryzjera, tylko do dentysty. Poza tym to mam zamiar iść do fryzjera w Warszawie. No wiesz, tam, w Alejach Jerozolimskich. Co stolica, to stolica – dodaję, już wychodząc.

W drodze do dentysty myślę. Prawie każdy mój dzień jest podobny do drugiego. Wszystko jest poukładane jak w szufladkach. Czasami chciałabym zmiany. Tylko że nie wiem jakiej. Co prawda zdaję sobie sprawę, że wiele osób zazdrości mi pięknego domu, kochającego męża i dorodnych dzieci. W ogóle tego, że mając zaledwie dwadzieścia lat, wyszłam za mąż. Nie dlatego, że musiałam, ale z wielkiej miłości.

Spoglądam na zegarek. Za dziesięć minut powinnam już być u dentysty. W ostatniej chwili skręcam w prawo. Pojadę przez Grönadalnadal, to będzie szybciej. Zdążyłam punktualnie na czas. U dentysty wszystko dobrze. Nawet nie muszę długo czekać na swoją kolej. W drodze powrotnej zatrzymuję samochód. Pójdę zobaczyć, czy na polance, tu w pobliżu, są już rydze. Wjadę kawałek w las tą drogą. Nie padało, więc nie ugrzęznę. Teraz, w ciągu dnia, nie ma tu ludzi, ale trzeba uważać, bo czasami konno jeżdżą. Jadę powolutku i zatrzymuję się. Wysiadam. Od razu coś chrupie mi pod butem. Patrzę, to nie rydz, tylko mały prawdziwek. Szkoda. Na szczęście o krok dalej jest jeszcze jeden, większy. Przyniosę sobie torbę z samochodu.

Kurczę! Nic nie mam. Per wysprzątał samochód i wszystko powyrzucał. Idę z powrotem, zobaczę, czy rydze są... Jakoś nie widać, ale zbiorę parę prawdziwków i podgrzybków... Nie będę ich brała. Wybrudzę się. Obiecałam, że się pospieszę, a muszę jeszcze do Konsumu jechać. Wsiadam z powrotem do samochodu i jadę w kierunku domu. W sklepie schodzi mi trochę. Miałam kupić tylko mleko, a w koszyku mam jeszcze parę rzeczy. Tak jak zwykle gdy jestem sama – myślę. Coś miałam jeszcze... Aha... jeszcze moje lekarstwa. Prawie zapomniałam. Po chwili wreszcie wychodzę i pospiesznie jadę do domu.

– Hej, jestem z powrotem! – wołam od drzwi.

– No to fajnie – słyszę dochodzący z kuchni głos Mattiasa.

– A Evelina jest?

– Jest u siebie w pokoju – mówi mama, wychodząc mi naprzeciw. – Wszystko gotowe. Nawet kisiel z jeżyn i sos waniliowy. Czekamy tylko na Pera.

– O wilku mowa – mówię.

Z dworu słychać jego samochód.

Wkrótce wszyscy siedzimy przy stole.

– O czym tak myślisz? – słyszę głos Pera.

– O niczym. Tak się tylko zamyśliłam.

– A u dentysty co?

– Nic.

– Co to znaczy „nic”?

– To znaczy, że wszystko w porządku. – Uśmiecham się do niego.

– Lubię twój uśmiech, mała. Przypominają mi się lata siedemdziesiąte. Byłaś wtedy taka... inna – stwierdza Per.

– Jak to „inna”?

– No... taka nieprzeciętna. Długie włosy do pasa. Delikatny makijaż. I ten uśmiech. Cała twoja twarz promieniała. Tak jak w tym momencie. – Jeszcze raz na mnie patrzy. – Tak, właśnie tak – przytakuje sam sobie. – Twój uśmiech jest czarujący.

– I co, do tej pory papa jest zaczarowany? – podśmiewa się Evelina.

– Pewnie.

– Cisza, proszę jeść – mówi mama. – Bo wszystko wystygnie.

– Tak jest, pani Janeczko – odpowiada Per.

Jemy obiad, rozmawiamy o codziennych sprawach. O dzisiejszym dniu i o zbliżającym się wyjeździe mamy.

– Naprawdę będzie nam ciebie brakować, babciu Janeczko – mówi Per, zbierając naczynia ze stołu.

Wstaję i ja, aby mu pomóc.

– Mamo, siedź proszę. Narobiłaś się wystarczająco przez cały dzień – mówię, widząc, że i mama się podnosi.

***

Po wieczornych czynnościach cisza i spokój. Każdy poszedł do siebie. Jestem sama. Eveliny jeszcze nie ma. Mama ogląda z Perem telewizję. Czuję zmęczenie i ból w karku. Biorę proszek przeciwbólowy i idę do sypialni położyć się na chwilę.

– Nie do wytrzymania – wdycham ciężko.

Czuję się jakoś ociężale. Może będzie zmiana pogody albo po prostu jestem zmęczona. Te dwa poprzednie dni były tak intensywne. Ziewam i czuję, że usypiam.

***

Budzę się dopiero następnego dnia rano, słysząc krzątającego się w kuchni Pera. Boże, całą noc przespałam! Nawet bez wstawania do toalety. Wchodzę cichutko do kuchni. Per uśmiecha się do mnie. Kładąc palec na ustach, mówi cicho:

– Nie chciałem cię budzić wczoraj, abyś mogła się wyspać. Widziałem, że brałaś środki przeciwbólowe. Lepiej? – pyta, przyciągając mnie do siebie.

– Trochę... Jutro mam gimnastykę rehabilitacyjną i po raz pierwszy mają zastosować akupunkturę. Mam nadzieję, że pomoże.

– Trzeba być dobrej myśli. Idę po gazetę do skrzynki. Julio, usiądź wreszcie, a nie: stoisz w przeciągu. Chcesz, aby cię zawiało?

– Nie – odpowiadam, siadając ciężko na krześle.

Po chwili Per jest z powrotem. Przegląda pospiesznie gazetę, jednocześnie pijąc kawę.

– Idź i połóż się z powrotem, Julio. Dzieci są dorosłe i same sobie poradzą. Twojej mamie też to mówiłem. Ale znasz ją. Dla niej wnuczki będą zawsze wnuczkami, niezależnie od tego, ile będą miały lat.

– Tak, to prawda – dodaję, ziewając. – O, przepraszam cię, Per – mówię i zasłaniam usta ręką.

– Kochanie, idź i połóż się. Wyglądasz na zmęczoną.

– Masz rację. Nie najlepiej się czuję i na dodatek wszystko mnie boli.

– No, idź i połóż się wreszcie!

Idę do sypialni. Kładę się i zasypiam. Chyba od razu, bo nawet nie słyszę, kiedy Per wychodzi.

Budzi mnie dopiero dzwonek telefonu. Słyszę, że mama odbiera i rozmawia po polsku. Chyba z Filipem. Spoglądam na budzik. Boże! która godzina! Widząc na zegarze dziewiątą trzydzieści, pospiesznie wstaję. Wchodzę do kuchni i nastawiam kawę.

– Dzień dobry, Julio. Pozdrowienia od Filipa – mówi mama, odłożywszy słuchawkę telefonu.

– Dziękuję. Co u niego?

– Wszystko w porządku. Nic specjalnego się nie dzieje.

Siadam bez słowa. Wraca natrętnie wczorajsza myśl. „Wszy-stko w porządku. Poukładane jak w szufladkach. Prawie każdy dzień podobny do drugiego”.

– O czym tak myślisz? – ciszę przerywa głos mamy.

– O niczym szczególnym. Każdy dzień jest podobny do drugiego. Cisza, spokój.

– A ty czego byś oczekiwała, Julio?

– Sama nie wiem. Może to tak zwany kryzys wieku średniego.

– To weź się za siebie.

– Wezmę się, wezmę – odpowiadam poirytowana. – Per też jest taki inny – dodaję po chwili.

– A ty czego byś chciała, żeby ci codziennie wyznawał miłość na kolanach? Masz dobrego męża, nie narzekaj. Jedźcie razem na urlop. Widzisz, że jest przepracowany. Poza tym – dodaje z irytacją w głosie – jemu też na kark pięćdziesiątka wchodzi. Za dwa lata. A to już niedługo. Pewnie i w jego organizmie hormony się zmieniają czy też przestawiają. Sama nie wiem, jak to nazwać. Można to porównać z kobiecą menopauzą. Zresztą, nie rozmawiajmy już na ten temat, bo już nie raz to robiłyśmy. Zrób z siebie atrakcyjniejszą kobietę, a zobaczysz, że i Per to zauważy.

– Dobrze, już dobrze. Niech mama przestanie.

– Dobrze, przestanę, ale ty, kochana, przestań narzekać, dobrze?

– Dobrze. Ale moja choroba... – zaczynam.

– O chorobie też nie chcę słyszeć – przerywa. – Ona nic nie zmienia i koniec. Teraz wyszykuj się, bo jak mamy jechać do lasu na grzyby, to już najwyższy czas.

Czuję się jak skarcone małe dziecko. Nic jednak nie mówię. Mama ma rację. Ostatnio czuję się jak szara gęś.

– Zacznę od fryzjera w Warszawie – mówię na głos.

– To już coś – mówi mama, uśmiechając się do mnie.

– Nowe ciuchy – dodaję. – Jest ich pełno w warszawskich butikach. Co stolica, to stolica – mówię któryś raz z kolei. Przeciągam się. – A teraz pójdę wziąć prysznic.

– Nie przesadzaj, kochanie! – oburza się mama. – Gdybyś chciała, to tu też byś znalazła różne ciekawe rzeczy. A ty chodzisz tylko w dżinsach i podkoszulkach. Już nie pamiętam, kiedy widziałam cię w sukience. Jeszcze parę lat temu jeździłaś do Malmö, a nawet i do Kopenhagi po ciuchy i zawsze znalazłaś coś wyskokowego. No... może lepsze byłoby słowo nietuzinkowego. Coś, co można by założyć na każdą okazję.

– Ale to było przed chorobą i wyp...

– Prosiłam, abyś przestała szukać wymówek! – przerywa mi w pół słowa.

– Dobrze, już dobrze. Przepraszam jeszcze raz i kłaniam się nisko kochanej dyktatorce.

– Nie jestem, kochanie, dyktatorką, tylko twoją mamą, która chce dla ciebie jak najlepiej. Poza tym mam doświadczenie życiowe i wiem, co mówię. Nie marudź, tylko idź wreszcie pod prysznic – mówi zniecierpliwiona.

Wchodzę powoli na górę. „Coś jeszcze miałam zrobić” – myślę. Zatrzymuję się w połowie schodów. „O kurczę! Zapomniałam odwołać wizytę u kosmetyczki!” Schodzę z powrotem. Mama kręci z politowaniem głową.

– Kobieto, co z tobą jest?! Jedź do kosmetyczki, a na grzyby pojedziemy jutro.

– Nie, postanowiłam, że do kosmetyczki i do fryzjera pójdę w Warszawie. Przypomną mi się lata siedemdziesiąte. Zaraz się tam odmłodzę i lepiej poczuję.

– No dobrze, niech tak będzie. Dzwoń i pospiesz się wreszcie.

Po krótkiej rozmowie z kosmetyczką jestem już pod prysznicem. Ciepła woda leci przyjemnie. Zamykam oczy. O, jak fajnie. Namydlam się mydłem migdałowym. Podobno ma ono zbawienny wpływ na cellulit. W każdym razie tak obiecuje producent. Jeszcze raz się spłukuję. O, teraz naprawdę czuję się świetnie.

Schodzę spokojnie na dół. Nikogo nie ma. Mama pewnie poszła do siebie. W parę minut jestem gotowa. Jeszcze lekki makijaż i suszenie włosów. Przy tej drugiej czynności zastanawiam się, czy nie wziąć czegoś do jedzenia i picia i nie zostać trochę dłużej w lesie. W końcu takiego pięknego września dawno nie było.

Po chwili mama stoi w progu.

– Gdzie jest koc? – pyta.

– Co? Po co ci koc?

– Pomyślałam, że skoro jest taka piękna pogoda, to może zrobiłybyśmy sobie piknik w lesie na jakiejś polanie. Koszyk z jedzeniem i piciem już naszykowałam. Stoi na dworze.

Zaczynam się śmiać. Widząc zdziwioną minę mamy, mówię:

– O tym samym przed chwilą myślałam.

– Widzisz – odpowiada zadowolona – nadal dobrze się rozumiemy. Ale powiedz, gdzie ten koc?

– Jest u Eveliny w pokoju. Brała go do Karoliny. Widziałam go wczoraj na łóżku.

Otwieram drzwi do jej pokoju.

– O, nie mówiłam? Jest tu, na fotelu. No to co, wychodzimy? Mamy wszystko, co nam potrzebne?

– Tak, chyba wszystko... Boże! zapomniałam o koszyku i nożykach – mówi nagle mama, rozkładając ręce. – Przecież mamy jechać na grzyby, a nie tylko na piknik.

Pospiesznie zdejmuję drugi koszyk z szafki i wkładam do niego nożyki.

– No i co, mamo? Teraz już wszystko?

– Weź jeszcze paczkę chusteczek do nosa.

– Dobrze... Już są. I co jeszcze?

– To już wszystko. Zobacz jeszcze, czy drzwi od werandy są zamknięte i kuchenka wyłączona.

Po chwili, siedząc już w samochodzie, pytam, gdzie jedziemy:

– Do Johannishus czy Saxemara?

– Sama nie wiem. I tu, i tu pięknie.

– Najpierw pojedziemy do tego lasu przed Grönadal. No wiesz, tam, gdzie zawsze rosły rydze. Byłam tam wczoraj, wracając od dentysty. Rydzy jakoś nie było...

– To jeszcze za wcześnie – przerywa mi w pół zdania. – No co? Zapomniałaś, że rydze pojawiają się dopiero, gdy nie ma już prawdziwków? – pyta.

– Proszę, daj mi dokończyć. Rydzy, jak już mówiłam, nie było, ale były prawdziwki i podgrzybki.

– Jak były wczoraj, to na pewno dzisiaj ich nie ma. O! o! Stań! Zatrzymaj się!

– Boże, co się stało?!

– Widziałam całą rodzinę czerwonych koźlaków. Jeden olbrzymi.

Przerywam jej, mówiąc:

– To na pewno kapeć.

Mimo wszystko zatrzymuję wóz i daję do tyłu.

– No i gdzie to było?

– Jeszcze kawałek, tam, jak te małe brzózki.

Cofam i po chwili się zatrzymuję.

– O, właśnie tu – mówi mama, wysiadając.

Wchodzi na górkę zwinnie niczym młoda dziewczyna. Widzę ją pochyloną. Wchodzi jeszcze w krzaki koło brzózek. Wraca po chwili, uśmiechając się. Zadowolona pokazuje mi zawartość koszyka.

– Zobacz, jakie piękne. Siedemnaście sztuk. Same małe. Będą na zamarynowanie.

– A te duże to co?

– Kapcie, tak jak mówiłaś. W krzakach jeszcze dwa duże znalazłam, ale też kapcie.

– Mam nadzieję, że te wczorajsze prawdziwki i podgrzybki nie sflaczały do dzisiaj – mówię, ruszając z miejsca.

– Jeżeli jeszcze są – mówi mama, układając koźlaki w ko-szyku.

– Myślę, że są – mówię, skręcając w prawo. – Jeszcze kawałek i już będziemy tam, gdzie je wczoraj widziałam.

W milczeniu idziemy na polanę. Pięknie pachnie lasem. Brzozy leciutko pożółkły. Na ziemi leżą pierwsze jesienne liście.

– O, jest! Wczoraj go tu zostawiłam. – Nachylam się i ucinam prawdziwka. – O, nawet zdrowiusieńki – dodaję, wkładając go do koszyka.

– Ja też mam – woła mama z drugiego końca polany. – Powinnyśmy mieć dwa koszyki, bo ja nie mam do czego zbierać – stwierdza.

– E tam – odpowiadam. – Obejdziemy polanę i jedzie- my dalej.

– Boże, ile tu grzybów! – słyszę jej głos. – Przynieś ten koszyk.

Idę w jej kierunku.

– O rzeczywiście, tyle podgrzybków naraz!?

Pochylone wkładamy jeden za drugim. Jest pół koszyka.

– Jak tak dalej pójdzie, to nie będzie sensu jechać już dalej – mówię.

Mama zabiera koszyk. Ja idę w stronę lasu. Sosny i dęby pachną intensywnie. Przystaję przed starą sosną. Zamykam oczy. Obejmuję ją. Czuję, jak pulsuje w niej życie.

– Pewnie jesteś dużo starsza ode mnie – mówię. – Dziękuję ci za twoją energię.

Odchodzę kawałek. Siadam pod rozłożystym dębem.

– A ty co? Dobrze się czujesz? – słyszę z oddali.

– Świetnie. Jak nowo narodzona.

Widzę, że idzie w moją stronę. Wstaję powoli.

– Siedź, siedź – mówi. – Chciałam ci tylko pokazać, co znalazłam w sosnach z tamtej strony.

W koszyku żółcą się kurki.

– Jak dużo! I jakie dorodne!

Biorę parę do ręki.

– I jak pięknie pachną – dodaję.

– Jest pełno – mówi mama. – Niektóre, niestety, podeptałam. Nie było ich widać w trawie. Chodź, wyzbieramy, ile się da.

Idziemy razem w kierunku, który wskazała.

– Rzeczywiście – mówię, gdy jesteśmy na miejscu. – Dawno nie widziałam tylu kurek naraz.

Po chwili stwierdzam:

– Zbieramy tylko chwilę, a tu już pełny koszyk.

– Wiesz co? Pewnie tu zostaniemy i nie będziemy jechać dalej – mówi mama. – Zobacz, ile tego jest. Prawie pod każdą sosną i na dodatek całe kolonie. Nie wyzbieramy tego. Przynieś ten drugi koszyk... W ogóle to rozłóż koc tu, na słońcu, to potem usiądziemy.

Idę w stronę samochodu. Słońce grzeje jeszcze mocno jak na tę porę roku. Babie lato w całej okazałości. Wcale nie chce mi się zbierać tych grzybów. Najchętniej usiadłabym pod którymś z drzew i opisała to piękno natury, które widzę. W mojej głowie słowa same układają się teraz w zdania.

– Gdzie jesteś!? – słyszę głos mamy. – Chodź wreszcie, bo nie mam do czego zbierać.

– Idę już, idę – odpowiadam, podążając w jej kierunku. Na trawie obok sosny leży cała kupka kurek. – No, rzeczywiście nie ma co jechać gdzie indziej.

Wkładamy pospiesznie kurki do koszyka.

– Zobacz, jeszcze pół kosza.

– Wieczór mamy z głowy.

– Co się martwisz – mówi mama, szturchając mnie w bok. – Za to zimą będą wam smakować. Per też nam pomoże, to szybko pójdzie. Zobacz, jak tu pięknie. I to zaledwie kawałeczek od drogi. Wszędzie tu u was jest tak ładnie – dodaje, sadowiąc się na kocu.

– Zaniosę kosze z grzybami do samochodu, bo tu na słońcu za gorąco. Masz zegarek – pytam, kiedy powracam – bo swojego zapomniałam.

– A po co ci zegarek? Przecież mamy czas. Obiadu dzisiaj nie gotujemy. Wszyscy mają przyjść później. Dopiero wczesnym wieczorem.

– A, rzeczywiście. Zapomniałam. Wiesz co, mamusiu, zróbmy im niespodziankę i usmażmy te kurki na maśle. Będzie super kolacja. Jak wrócimy do domu, to zadzwonię do Pera do pracy, aby świeże bułeczki kupił.

– Nie masz po co dzwonić. Per wziął sobie pół dnia wolnego. Miał pracować tylko do obiadu.

– No to ładnie. Tobie powiedział, a mnie nie.

– Nie obrażaj się. To miała być dla ciebie niespodzianka.

– Dla mnie...? – przeciągam przesadnie. – To pewnie ma związek z moimi czterdziestymi urodzinami – mówię, uśmiechając się.

– Nic ci na ten temat nie powiem, bo obiecałam Perowi milczenie.

– Na pewno z urodzinami – dodaję pewnie.

– Nie bądź taka pewna. Będzie przecież też wasza dwudziesta rocznica ślubu – mówi tajemniczo mama.

– Powiedz, co wiesz, mamo, proszę – przekomarzam się żartobliwie.

– Jeszcze raz ci mówię, że nie powiem, bo obiecałam. I koniec – dodaje z naciskiem.

– Przecież żartuję, mamo. Znasz mnie.

– Tak i to nawet bardzo dobrze.

Siedzimy chwilę na kocu. Jest cieplutko, przyjemnie. Bąk przelatuje z kwiatka na kwiatek. Tak jakby robił zapasy na zimę z pyłku kwiatowego. W trawie słychać grające świerszcze. W górze błękitne niebo leciutko przyprószone białym puszkiem z chmurek. W powietrzu unosi się intensywny zapach żywicy.

– To pewnie od tych ściętych sosen tak pachnie – mówię, przeciągając się.

– Tak, to na pewno te sosny. Pewno świeżo ścięte. Taki zapach i spokój, że drzemka mnie na siedząco złapała.

– To się połóż.

– Co to, to nie – mówi, śmiejąc się. – Przyniosę kawę i kanapki. Julio, gdzie to wszystko jest?

– Postawiłam na tylnym siedzeniu – odpowiadam.

Po chwili wraca obładowana, ledwo wszystko donosząc.

– Przepraszam cię, mamo. Zapomniałam, że przecież koszyki zajęte.

– Nie ma sprawy. Przecież sobie poradziłam. Weź tylko ode mnie te kubki.

Siadamy. Przyjemnie pachnie kawą.

– Z czym kanapki, mamo?

– Z wczorajszą pieczenią i z serem.

– Smaczne – mówię, odgryzając spory kawałek. Dzisiaj smakuje jeszcze lepiej.

Siedzimy jeszcze trochę. Patrzymy przed siebie.

– Jaki piękny jesienny dzień. Wrzesień to mój ulubiony miesiąc roku. Nosi moje ulubione kolory. Tak było zawsze, od kiedy pamiętam.

– Tak, wiem, Julio, i do tej pory się to nie zmieniło... No, trzeba się zbierać. Wstajemy, kochanie, i pakujemy się. Z grzybami trochę zejdzie. Najpierw zrobimy kurki, a dopiero po kolacji resztę.

Idziemy powoli w stronę samochodu. Słońce grzeje w plecy.

– Jest nadal ciepło, mamo, co?

– No, czuję to właśnie na plecach – odpowiada. – Ale trzeba niestety jechać do domu, żeby na spokojnie wszystko zrobić.

– Do widzenia, kochany lesie – mówię, uruchamiając sa-mochód.

Dojeżdżamy już prawie do mostku. Widzę w oddali czerwone pulsujące światło.

– O cholera! Będziemy musiały czekać.

– Co ty się tak brzydko wyrażasz?

– Przepraszam, mamo, tak mi się powiedziało.

– Dobrze, w porządku, nie gniewam się.

Po chwili widać przepływający żaglowiec.

– Szybko minęło. Niecałe dziesięć minut. Zaraz będziemy w domu.

Przygotowania do kolacji nie trwały długo. Wszystko udało się zrobić szybciej niż myślałyśmy. Domownicy najedzeni i zadowoleni. Teraz siedzimy przed telewizorem i oglądamy dziennik. W piekarniku suszą się grzyby.

– Zostały jeszcze ze cztery słoiki do zamarynowana.

– Mamo, ale dopiero po wiadomościach, proszę. Ha, ha... ha. Per, przestań mnie łaskotać! – mówię przez łzy.

– Przecież cię nie łaskoczę – mówi spokojnie.

– Jak to nie?!

– To są szkolne zaloty – mówi, znów mnie łaskocząc.

– Per, przestań, proszę.

– Przestanę, jak powiesz, że mnie kochasz.

Mattias z Eweliną patrzą na siebie i też zaczynają się śmiać. Mama wstaje i mówi:

– To może lepiej, jak ja wyjdę.

– My też wyjdziemy – mówią jedno przez drugie Mattias i Evelina.

– Co się dzieje? Siadajcie wszyscy, do cholery!

– Miałaś brzydko nie mówić – słyszę głos mamy.

– Jeszcze raz cię przepraszam. Wybacz mi. A ty, Per, nie wariuj. Co, na amory ci się zebrało?

– A tak właśnie.

– Najlepiej idźcie do sypialni albo jedźcie na weekend do Kopenhagi – mówi Evelina, chowając głowę pod poduszką.

– Nie bądź taka mądra – odgryzam się. – Co, namówiliście się na mnie czy co? Mamo, chodź na dół, a oni – zataczam koło nad całą trójką – niech się rechoczą dalej.

Wstaję z zamiarem udania się na dół.

– Usiądź, Julio, na chwilę – prosi Per.

– Dobrze, ale na chwilę i pod warunkiem, że się uspokoicie. – Siadam dla pewności po drugiej stronie stołu. – Słucham was.

– Mnie masz słuchać, bo to ja chciałem ci coś powiedzieć.

– Tak, słucham – mówię jeszcze raz trochę zniecierpliwiona.

– Kochanie, zbliżą się nasza dwudziesta rocznica ślubu. W związku z tym chciałem cię zaprosić na kilkudniowy wyjazd. Dzisiaj byłem w Karlskronie i parę godzin spędziłem na chodzeniu od biura podróży do biura podróży. Chciałem znaleźć coś związanego z kulturą i jednocześnie ciekawego. Postanowiłem, że tym razem zrobię ci niespodziankę i sam podejmę decyzję. Ale jak przyszło co do czego, to nie mogłem się zdecydować, bo zawsze robiliśmy wszystko razem. Przyniosłem dwie najciekawsze propozycje. Zobacz, ta tutaj jest na trzy dni w Hotelu Sheraton w Goeteborgu. W tym jeden wieczór teatr i jeden wieczór kabaretowy. Oprócz tego można na własną rękę pójść na jakąś wystawę. Tam jest wiele możliwości przyjemnego spędzenia czasu. Potem moglibyśmy pojechać na dwa, trzy dni do Oslo. To tak niedaleko Göteborga.

– A druga propozycja?

– Jeszcze nie skończyłem, Julio. Daj mi dokończyć – mówi spokojnie, patrząc na mnie.

– Co mi się tak przyglądasz, Per?

– Zdaje mi się, że masz kleszcza na przedramieniu albo uciął cię komar. Jest jakieś zaczerwienienie. Chodź bliżej, bo na odległość nie widzę. – Per dokładnie ogląda zaczerwienienie. – Kurczę! to naprawdę kleszcz. Mattias, przynieś, proszę, pęsetę i spirytus.

– Już przynoszę, tato.

Po chwili Per wyciąga malutkiego kleszcza i kładzie go na papierze.

– Jeszcze się rusza, ale już niedługo – dodaje ściskając papier. – Mam nadzieję, że zaczerwienienie zejdzie, bo jak nie, to będziesz musiała pójść do lekarza.

– E... pewnie wszystko będzie dobrze. – Masuję delikatnie zaczerwienione miejsce. – Mów dalej. Co z tym Oslo?

– Aha, tak... W Oslo można zwiedzić miasto, iść na koncert i spędzić miło czas w dobrych restauracjach czy kawiarniach. Ty zdecydujesz, co ma być, Julio. Ty masz zawsze dobre pomysły.

– No, bez przesady. Ty też zawsze miałeś dobre i oryginalne idee. A jaka jest ta druga propozycja?

– Znowu mi przerywasz.

– Przepraszam, Per, ale byłam przekonana, że skończyłeś.

– Prawie, ale niezupełnie – odpowiada. – Wracając: po pobycie w Oslo w drodze powrotnej do domu możemy pojechać przez Halmstad, odwiedzić Marlenę i jej męża. Druga propozycja to Sztokholm. Pięć dni w Grand Hotelu, teatr, muzea, wystawy. Zwiedzanie do wyboru. No i oczywiście możemy odwiedzić moją siostrę i jej męża, jeżeli zechcesz. A w drodze powrotnej chciałbym odwiedzić kolegę, którego nie widziałem od dwudziestu lat.

– Którego kolegę? – pytam zaskoczona.

– Nie wiem, czy pamiętasz tego Gunera z Norrköping.

– O tak, pamiętam... Prawdę mówiąc, to wolałabym do Goeteborga i Oslo, ale z drugiej strony, to może być i Sztokholm, skoro chcesz kolegę odwiedzić.

– Nie powiedziałem, że chcę go odwiedzić. Powiedziałem tylko, że gdybyśmy się ewentualnie na Sztokholm zdecydowali, wtedy w drodze powrotnej moglibyśmy go odwiedzić. No to co, Julia? Decydujemy się na ten Goeteborg i Oslo.

– Jeżeli ty się zgadzasz i chcesz, to tak – odpowiadam.

– No to świetnie. Jutro zadzwonię z pracy i potwierdzę rezerwację.

– To nawet rezerwację zrobiłeś?

– Tak – odpowiada. – Tak na wszelki wypadek, bo były ostatnie dwa miejsca. Do Sztokholmu było więcej, więc myślałam, że do jutra może poczekać.

Zamilkliśmy. W telewizji właśnie pokazują olbrzymiego prawdziwka. Ekspert stwierdza, że mamy grzybowy rok.

– Tylu grzybów i to takich okazów dawno nie było – przerywam ciszę.

– Wszyscy tak mówią – odzywa się Per.

Wstaję ociężale.

– Idę na dół mamie pomóc.

– Nie ma takiej potrzeby – słychać jej głos. – Wszystko już zrobione. Nawet zmywarkę już nastawiłam. Zaraz do was przyjdę.

– Julio, jeszcze jedno. Co z twoim prezentem na czterdzieste urodziny? Czy już się namyśliłaś?

– Właściwie tak. Tylko nie wiem gdzie?

– A... – mówi przeciągle – a jednak jakaś podróż.

– Tak – odpowiadam. – Tylko nie mogę się zdecydować, gdzie chciałabym pojechać.

– To samo mówisz od tygodni. No to może pomocny będzie pomysł Eveliny, ale musisz zdać się na przypadek.

– Przypadków nie ma – odpowiadam. – Każdy ma swój los i swoje przeznaczenie w życiu. I to, że ciebie spotkałam, Per, i to, że jestem tu, w Szwecji, i mamy dwoje dzieci. Tak po prostu musiało być.

– Z tego się bardzo cieszę – mówi Per, uśmiechając się do mnie. – Zresztą mniejsza o to. Ważne, że zrządzeniem losu spotkałem ciebie.

– O... o... – właśnie przytakuje Evelina – bo by mnie nie było na tym świecie.

– Co to za pomysł? – dopytuję się z zainteresowaniem, wracając do słów wypowiedzianych przed chwilą przez Pera.

– Ciekawość to pierwszy stopień do piekła.

– Nie zgadzam się z tobą, Evelino. Ciekawość i cierpliwość to pierwszy stopień do nieba.

– Takiego powiedzenia to jeszcze nie słyszałam.

– To usłyszałaś i zapamiętaj, że być ciekawym życia i cierpliwie dążyć do celu zawsze się opłaca i można w ten sposób daleko zajść.

– Ale to filozoficzne. E... tam. Idę po ten pomysł.

– Co? Po co idziesz? Nie rozumiem.

Po chwili jest już z powrotem. Trzyma w ręku jakiś złożony papier.

– A teraz, mamo, masz zamknąć oczy. Dopiero jak ci powiem, to otworzysz. Raz, dwa, trzy, czteryyy... – przeciąga. – No, już możesz otworzyć.

– Co to?

– Jak to co. Duża mapa. Rozłożyłam na podłodze.

– Skąd ją masz?

– Czy to takie ważne, mamo? Kupiłam w Bokhornan w Karl-skronie. A teraz mój pomysł. Słuchaj uważnie, mamo. Skoro naprawdę nie możesz się zdecydować, gdzie masz jechać, to niech los zaprowadzi cię tam, gdzie powinnaś się udać.

– Oj, jak ty to ładnie, Evelino, powiedziałaś.

– Dobrze, kochana mamusiu. Nie rozczulaj się. Słuchaj, bo nie dokończyłam. A więc: przyjrzyj się teraz mapie. Zamknij oczy, a ja zawiążę ci na nich jeszcze moją czarną opaskę. Stań przede mną. Będę cię obracać.

– Starczy już, bo kręci mi się w głowie.

– Właśnie o to chodzi... ale już wystarczy.

Pomaga mi usiąść na podłodze.

– Teraz pokaż palcem wskazującym, gdzie chcesz jechać.

– Ale ja nie wiem gdzie.

– Mamo, przecież wiem, i dlatego jeszcze raz ci mówię, niech cię tam los zaprowadzi.

Biorę głęboki oddech. Wyciągam prawą rękę przed siebie. Wiruję w powietrzu i mój wskazujący palec ląduje w...

– Gdzie jestem?

– W Jerozolimie – mówi Evelina.

– Gdzie?! – pytają prawie jednocześnie Per z Mattiasem.

– W Jerozolimie – mówi raz jeszcze Evelina.

Uwalniam się z opaski Eveliny.

– Jak to w Jerozolimie?

– Twój palec tam wylądował. I tam pojedziesz.

– Ale tam jest niespokojnie – próbuję jeszcze coś po- wiedzieć.

– Wszędzie może być niespokojnie. Jutro, jak będę wracała ze szkoły, przyniosę prospekty. Wszystko co będzie możliwe na temat Izraela. A więc, mamusiu, to będzie twoja podróż życia. Cieszysz się, co?

– Nie wiem, czy się cieszę, czy nie – odpowiadam. – Muszę to przetrawić. Na temat Jerozolimy rozmawiałam dosłownie przedwczoraj z naszym pastorem Jonssonem. Boże, jaki zbieg okoliczności!

– No widzisz. Masz tam jechać. To żaden zbieg okoliczności, tylko los cię tam kieruje.

– Evelina, Evelina. – Per grozi jej palcem.

– Muszę powiedzieć, że mnie zatkało i nie wiem, co mam powiedzieć – zaznaczam.

– To się czegoś napij, Julio. Czegoś mocniejszego.

– A co mamy?

– Wszystko mamy – słychać z dołu głos mamy. – Co wam przynieść?

– Per, co ma być?

– A co chcesz?

– Ja?... Może koniak.

– Niech będzie koniak.

– Mamo, w pokoju klubowym stoi napoczęty Hennessy. Mogłabyś go przynieść?

– Tak, oczywiście, zaraz przyjdę, tylko sobie jeszcze tacę wezmę.

Po chwili słychać jej kroki na schodach. Podchodzę, aby jej pomóc.

– A to co, mamo?

– Nic... Pomyślałam, że jak masz do Ziemi Świętej jechać, to trzeba to jakoś uczcić. No i właśnie troszkę naszykowałam. Weź najpierw ten koniak.

Stawiamy na stole oliwki z migdałami i parę krakersów.

– A my to co? Dla nas z Eveliną to nic nie będzie?

– O Boże, nie pomyślałam – odpowiada zakłopotana babcia.

– Ja pójdę po Cider – mówi Evelina i idzie na dół.

– Cieszysz się, Julio? – pyta mnie, nalewając koniaku do kieliszków.

– No to za Świętą Ziemię – wznosi toast mama.

– Za Świętą Ziemię – odpowiadamy.

– A może papieża spotkam?

– Co ty, mamo, papież przecież jest w Watykanie, a nie w Jerozolimie.

– Tak mi się powiedziało. Jakoś skojarzyła mi się Ziemia Święta z Ojcem Świętym.

– Mama pewnie spotka króla Salomona – żartuje Eve-lina.

– No pewnie – odpowiadam – ale na seansie ezoterycznym... Kochani, robi się późno. No, może nie aż tak późno – dodaję, patrząc na zegarek – ale ja czuję się bardzo zmęczona i znów wszystko mnie boli. Chciałabym się położyć.

– No to idź, Julio. Połóż się, a my jeszcze trochę posiedzimy. Prawda, babciu? – mówi Per i biorąc do ręki butelkę koniaku, nalewa mamie i sobie po jeszcze jednym kieliszku.

Ziewam, przeciągając się.

– Przepraszam was, ale czuję się, jakby mnie ktoś poturbował.

– Dobranoc, dobranoc – odpowiadają.

Schodzę powoli do sypiali. Z góry słyszę głos Eveliny.

– Niech ci się przyśni Jerozolima i król Salomon!

***

Leżąc już w łóżku, myślę o podróży do Izraela. Zawsze fascynował mnie ten kraj i jego historia. Miałam nawet znajomego, który był Żydem. Przyjechał do Szwecji w latach sześćdziesiątych, a po śmierci jego żony opiekowałam się nim. Co prawda mieszkał w rezydencji dla seniorów Servis Hus, gdzie pracowałam, ale ja mu pomagałam też po pracy. Zawsze chciał pojechać do Izraela.

Mówił:

– Wiesz, Julio, wiem, że już niedużo mi zostało i dopóki jestem na chodzie, to chciałbym pojechać do Izraela. Pojedź ze mną. Ja za wszystko zapłacę. Nie mam nikogo, nie znam angielskiego. Sam sobie nie poradzę.

Do tej pory żałuję, że z nim nie pojechałam. Prawie się zdecydowałam, a i Per nie miał nic przeciwko temu. Mój wypadek pokrzyżował jednak wszystkie plany. Pamiętam, że mój znajomy pojechał z zupełnie obcą osobą i po powrocie parę tygodni później zmarł. Ale o tym dowiedziałam się dopiero po wyjściu ze szpitala. Było mi bardzo przykro, że nikt mnie nie zawiadomił o jego pogrzebie. Czuję, że mam policzki mokre od łez. Jak przychodziłam, żeby mu zrobić prysznic, to mi zawsze mówił, że będzie czyściutki na Szabat. Prysznic był zawsze w piątek rano. Potem zawsze schodził na obiad wyelegantowany i pachnący. Widząc mnie, zawsze zapraszał.

– Julio, przyjdź do mnie po pracy, nim pojedziesz do domu, to ci coś na skrzypcach zagram, nim się Szabat zacznie.

Czasami przychodziłam. Piliśmy kawę, a potem on wyciągał skrzypce z szafy i grał. Nie pamiętam, o której Szabat się zaczynał. Wiem tylko, że gdy zapadał zmrok. Przekręcam się na bok. Czuję, że ogarnia mnie sen.

Drr... drr... – dzwonek telefonu. Słyszę, że Per na górze szybko odbiera. Mimo wszystko sen jakoś odszedł. Ziewam, przeciągam się i kładę się na drugim boku. Pewnie tamci na górze myślą, że już śpię. Ciekawe, kto tak późno dzwonił. Jeszcze raz przekręcam się na bok twarzą do okna. Rolety są niezaciągnięte. Ściemniło się już dobrze. Mimo wszystko za oknem widać łąkę z gdzieniegdzie rosnącymi na niej jałowcami. W mroku wyglądają jak dobre duchy pilnujące domu. Czuję się w naszym domu bezpiecznie, żyjąc wśród kochających i życzliwych mi ludzi. Tulę się do poduszki. Głaszczę ją. Tak przyjemnie pachnie świeżym powietrzem.

– Boże, jak mi dobrze – wzdycham, prostując się i kładąc na wznak.

Nachodzi mnie myśl, że dawno się nie modliłam. Wstaję po cichutku i klękam przed łóżkiem.

– Dziękuję ci, Boże, za wszystko co mamy. Dziękuję ci za to, że jest nam dane godziwie żyć.

Modlę się chwilę półszeptem. Słyszę sama siebie. Potem kładę się z powrotem do łóżka. Jest mi lekko na duszy. Czuję się uprzywilejowana i wybrana przez Boga, skoro obdarzył mnie dobrym życiem. Nawet nie wiem, kiedy zasypiam. Budzę się w nocy, gdy Per zaczyna mi chrapać nad uchem.

– Per, kochanie, przekręć się na bok. – Szturcham go lekko.

Tym razem reaguje. Przekręca się, głośno mlaskając. Wzdrygam się, aż mnie ciarki przechodzą. „Jak słowo honoru, kupię smoczek i włożę ci w usta” – myślę, wstając do toalety. Na dworze już świta. Która właściwie jest godzina? Spoglądam na kuchenny zegar. Wpół do czwartej. No, to parę godzin spałam. Wchodząc do łazienki, o mało się nie przewracam. Zapalam światło.

– Evelina, Evelina, ty mała bałaganiaro – mówię szeptem.

Odsuwam jej leżącą na podłodze kosmetyczkę. Gdy wychodzę z łazienki, widzę auto na ulicy. Rozwożą już gazety. Idę jeszcze spać. Za wcześnie na wstawanie.