Okładka

Strona tytułowa

Anna Rychter

Trener duszy

Strona redakcyjna

Redakcja i korekta: Zuzanna Gościcka-Miotk

Projekt okładki: Ewa Grocholska

Skład: Monika Burakiewicz

© Anna Rychter i Novae Res s.c. 2014

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7722-352-9

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.

Konwersja do formatu EPUB:

Legimi Sp. z o.o. | Legimi.com

Rozdział 1

Od kilku dni życie toczyło się niezmiennym rytmem: od rana padał deszcz, a wieczorem niebo rozpogadzało się i zza chmur wychodziło słońce, które o tej porze dnia powinno już szykować się do snu. Delikatna zieleń nabierała blasku, a jej seledynowy odcień wpływał kojąco na duszę nawet najbardziej zatwardziałego realisty.

Właśnie kończył się kwiecień i przyroda na nowo rozpoczynała swój cykl. Do życia budziły się: trawa, drzewa, żonkile, stokrotki, wróble, wrony, psy, koty, motyle, no i oczywiście ludzie.

Na barwy wiosny nie ma siły – wszystko jest tak przemyślane przez Stwórcę, że po bieli śniegu, szarości błota i dotkliwych wichurach każdy musi zauważyć zieleń pąków, żółtość mleczy, różowość kwiatów jabłoni i czerwień tulipanów. To właśnie różni nas, ludzi strefy umiarkowanej, od tych żyjących w innych klimatach. Nie mamy wyjścia – co roku dostajemy od Boga ten sam dar: wiosnę. I musimy się z niego cieszyć. Nie ma usprawiedliwienia nawet dla niewidomych. Oni też zmuszeni są czuć ciepły powiew na twarzy i delektować się zapachem kwitnącej mirabelki.

Ludzie strefy umiarkowanej cierpliwie czekają kilka długich, burych miesięcy, aż na przekór politykom, wieszczom i czarnowidzom świat zrobi się zielony.

Tego szczęścia nigdy nie zaznają mieszkańcy tropików, strefy podzwrotnikowej czy Arktyki. Tam pory roku są zawsze nużąco stałe. Jak można żyć w takiej oczywistości? Czy ci ludzie są szczęśliwi wśród wiecznie zielonych palm, tęczowych ryb i pstrokatych ptaków? A cóż to za atrakcja móc o każdej porze roku kąpać się w koralowo ciepłym morzu? Albo w styczniu wycinać maczetą tropikalne zarośla, płosząc chmary wielkich motyli? Albo kaleczyć się o zawsze zielone kaktusy, konając z pragnienia na bezkresnej piaskownicy? Jak można naiwnie wierzyć, że stopnieje pięćdziesiąt ze stu centymetrów wiecznego śniegu, i w kółko jeździć na nartach albo skuterach śnieżnych, mając pewność, że nawet w lipcu zza jakiejś zaspy wyłoni się Święty Mikołaj?

Wiosna... Feniks powstający z popiołów, odrodzenie, propaganda sukcesu...

Jedyna stuprocentowa nadzieja, że przyjdzie, przyjdzie na pewno.

Raz zjawia się wcześniej. Jest wtedy jak niespodziewany gość – zaskakuje w progu. Raz przybiega później. Jest tym bardziej oczekiwana, wypatrywana przez umyte okna. Ale w końcu zawsze nadchodzi, czyniąc ludzi strefy umiarkowanej szczęśliwymi.

Szczęśliwa stara się być również Jesienna. Wprawdzie to zupełnie nie jej pora roku, ale niezbadana dogłębnie euforia ogółu opanowała także ją. Wszędzie zapanował optymizm, a więc i Jesiennej nie wypada się smucić, choć najlepiej wnika w swoją duszę około połowy sierpnia. Mimo że wówczas w przyrodzie króluje jeszcze głęboka zieleń, ona czuje podświadomie, iż nieuchronnie nadchodzi jej pora – magiczny czas jesieni.

Nasiona traw i ziół pękają z cichym trzaskiem, wysypując swoją zawartość na ziemię. Świerszcze grają głośno, najgłośniej jak umieją, bo to czas na ich doroczne koncerty. A Jesienna jak barometr powoli opada w dół, czekając, aż spełni się cała w złotych liściach, dojrzałych owocach, niciach babiego lata, w ciszy gasnącego ogrodu. Powoli, leniwie czeka na swoją porę pesymizmu, smutku, wichru, świata w kolorze sepii. Będzie wtedy miała czas na przemyślenia i refleksje, na wyciszenie. Jej życiowy cykl zaczyna się wraz z pierwszym opadłym z drzewa pożółkłym liściem.

Jesień i wiosna to pory przejściowe, ale wiosna wybucha nagle, zaskakuje, narzuca się człowiekowi, a Jesienna woli nieśpiesznie przygotowywać się na zmiany, nie lubi niespodzianek, boi się entuzjazmu tłumów. Jesień jest najbardziej zgodna z jej naturą, bo nadchodzi niezauważalnie, krok po kroku i łagodnie obejmuje panowanie nad całą strefą umiarkowaną.

Ale teraz Jesienna przyłącza się do tego szoku wiosennego, powstałego nagle, jednego poranka, kiedy ludzie obudzili się, spojrzeli w okna i oniemiali zobaczyli cud natury: jednej nocy bez dotyku słońca jakaś nadprzyrodzona siła spowodowała, że wszystko stało się zielone.

*

Tego właśnie pierwszego w roku wiosennego poranka Jesienna długo stała w oknie, trzymając w ręku koraliki od rolety. Patrzyła na seledynowe chmury na drzewach, których administracja osiedla nie zdążyła jeszcze jakimś cudem wyciąć. Na widok tej zieloności ogarnął ją smutek. Z lękiem pomyślała, że jutro lub pojutrze na pewno pojawi się kilku facetów z piłami, przyjadą ciężarówką z platformą na wysięgniku i zacznie się rzeź niewiniątek. Z zimną krwią obrąbane zostaną dopiero co zazielenione gałęzie, wypłoszone ptaki i wiewiórki, które zamieszkały w dziuplach i wśród konarów drzew, naiwnie wierząc, że znajdą tu spokój i wychowają swoje potomstwo.

„Architekci krajobrazu” – bo tak mówią o sobie rzeźnicy drzew – wypełniają ich zdaniem dziejową misję. Mieszkańcy osiedla twierdzili podobno, że przez te rozpostarte gałęzie z soczystymi liśćmi panuje straszna wilgoć w ich niewietrzonych mieszkaniach, a kwitnące wierzby i topole wyciskają z oczu i nosów alergiczne sople.

Tak więc, wychodząc naprzeciw słusznym postulatom lokatorów, administracja osiedla co roku na wiosnę urządzała planową kastrację zieleniny.

Jesienna spojrzała w dół na trawę pod balkonem. Wychodziły z niej główki stokrotek i fiołków. Lada dzień i one zostaną przejechane przez ciężarówkę wywożącą pocięte drewniane kłody albo rozdeptane przez ciężkie buciory rzeźników drzew. Ocalała reszta będzie „nawożona” psimi odchodami tak skutecznie, aż zrobi się żółtobrunatna.

„Wiosna... Wobec tego cieszyć się czy dać sobie spokój?” – Jesienna machnęła ręką i wróciła myślami do swojego tu i teraz. Mimo że za oknem tyle się zmieniło, dla niej zaczynał się normalny, zwykły dzień.

W kuchni włączyła czajnik, żeby zrobić sobie poranną kawę. Z lodówki wyjęła jogurty, masło i wędlinę, a z szafki pieczywo. Musiała jak co dzień zrobić pierwsze i drugie śniadanie sobie i domownikom.

Najpierw jednak powlokła się do łazienki. „Będzie zmiana pogody, bo cholernie boli mnie kręgosłup” – pomyślała, pochylając się nad umywalką, żeby umyć zęby.

Tak było od kilku lat, ale zdążyła się do tego przyzwyczaić. Ćmiący ból był nieodłącznym bodźcem, który już z rana powodował, że szybko zmywała z siebie resztki nocy. Neurolog i ortopeda na zmianę dwa razy do roku wysyłali ją na rehabilitację. Brała wtedy zwolnienie z pracy i przez dziesięć dni delektowała się zabiegami, polem magnetycznym, masażem, ultradźwiękami albo „smutnym zwisem”, jak nazywała ćwiczenia w odciążeniu. Miała wtedy ze sobą ulubione kryminały Agaty Christie i cieszyła się, że przez dwie godziny dziennie może pobyć w miejscu, gdzie inni zajmują się nią, podłączają i odłączają różne urządzenia, klepią, pytają, czy nie jest jej za gorąco albo za zimno, mają czas dla zaganianej kobiety. Po zabiegach następowała chwilowa poprawa, a potem wszystko wracało do normy.

„Powinnam gimnastykować się w domu chociaż pół godziny dziennie” – z goryczą pomyślała o ignorancji wobec własnego organizmu. „Za oknem wiosna, czas zdjąć puchową kurtkę, a ja mam wałki tłuszczu na brzuchu, zimową oponę od terenówki na biodrach, a cellulitis na udach sięga już do kolan zgrubiałych przez zimę nóg. Jak włożyć teraz lekki płaszczyk, cienkie rajstopy i pantofelki? Zgroza!”.

Jesienna zdjęła górę od piżamy i zbaraniała. Tu też klęska! Bary i bicepsy jak u Pudziana nie pozwalają przywdziać obcisłej bluzki. Na szyi i dekolcie szczerzy kły chyba ze sto włókniaków wyhodowanych przez zimę w cieple wełnianych golfów. A piersi? Smutno wiszą pod własnym ciężarem, pełne rozstępów po porodzie, karmieniu, tyciu i chudnięciu.

Załamana swoim nagim obrazem, nałożyła czarny szlafrok w czerwone cętki i – podobnie jak czyniła przez kilka ostatnich miesięcy – szczelnie zasunęła suwak na ostatni ząbek, pod samą szyję.

Miała ochotę schować się głęboko do szafy, przeczekać tam całą wiosnę i cudownie schudnąć, ociosać wałki tłuszczu jakimś zmyślnym urządzeniem, nadmuchać smutny biust, rozwałkować cellulitis, zerwać włókniaki, wyćwiczyć obolały kręgosłup, zrobić wszystko, żeby stał się cud, bo tylko on mógł ją uratować.

Ach, być taką, jaką pamięta siebie każdej wiosny sprzed wielu lat! Ale przecież ćwierć wieku temu miała inne problemy: nauka, szkoła, studia, egzaminy, kartki na cukier i nieszczęśliwa miłość. Wtedy były to poważne zmartwienia. Za to teraz...

Czajnik wyłączył się, a z dzióbka zaczęła wydobywać się para. Jesienna zalała kawę w swoim ulubionym kubku. Miał kształt dzwoneczka i był przyozdobiony rysunkiem różowo-białego kwiatu dzikiej poziomki. Gruba porcelana idealnie pasowała do jej ust.

Lubiła tę porę dnia: 6.20 rano. Wszyscy śpią, a ona już jest na nogach. Nikt jeszcze nie biega po mieszkaniu, nie pyta o nic, nie kołacze do drzwi łazienki, że musi wejść, bo nie wytrzyma, bo się spóźni do szkoły, do pracy.

Przy stole w kuchni piła spokojnie gorącą kawę z cynamonem i imbirem, czując, że staje się zdolna przyjąć wyzwanie od wiosny.

Za oknem małe miasteczko powoli budziło się do życia. Do sklepiku obok bloku przyjechał samochód dostawczy z pieczywem. Wielki rogalik z makiem – smakowita reklama piekarni, namalowany z boku czerwonego forda transita, wywołał u Jesiennej uczucie porannego głodu. Otworzyła waniliowy jogurt, ochlapując cukiernicę drobnymi kropkami gęstej zawiesiny z mało kulturalnymi bakteriami, i zaczęła smakować go niewielkimi łykami. „Wolałabym zjeść takiego złotego rogalika z grafitowym makiem na nacięciach” – pomyślała łakomie, ale zaraz przypomniała sobie swoje odbicie w lustrze, które kwadrans temu widziała w łazience po zdjęciu piżamy. „To jakiś koszmar – muszę schudnąć! Znajdę w internecie superdietę, przez tydzień będę odchudzać się w mózgu, wreszcie przełamię się i zastosuję wszystkie możliwe restrykcje wobec własnej, tak słabej silnej woli” – postanowiła.

Wiedziała jednak, że będzie ciężko. Całe dorosłe życie odchudzała się i tyła na przemian, dbała o siebie i dawała sobie wolne. Ale każdej następnej wiosny było tylko gorzej. W zimie wracała do starych nawyków: pierożki, makaron, placki, ciasteczka, czekoladki, cholesterolowe sosiki, smażone mięsko i świeże bułeczki. Tymczasem ukryte pod grubymi ubraniami ciało pasło się bezkarnie przez kilka miesięcy, by wraz z wiosną obnażyć w pełnej krasie swój stan posiadania.

„Co robić? Co robić?” – Jesienna maniakalnie zaczęła myśleć o sobie. „Czas na zdrowy egoizm, czas zająć się swoim ciałem! I to jak najszybciej! Przecież mam czterdzieści pięć lat, to wcale nie tak dużo, żeby nosić rozmiar 44, cholera!” Właśnie zdała sobie sprawę, że w jej przypadku wiek i rozmiar ubrań zaczęły niebezpiecznie się wyrównywać. „Muszę wziąć się za siebie, choćby nie wiem co!” – nerwowo zgniotła plastikowe opakowanie po dietetycznym jogurcie i dopiła resztkę kawy. Wypłukała ulubiony kubek i zajęła się robieniem kanapek na drugie śniadanie.

Najpierw prowiant dla Mrówki: biała bułeczka cieniutko posmarowana masłem, a do tego plasterek żółtego sera. Całość koniecznie trzeba zapakować w papier, a nie w folię, bo kanapka w folii wraca nietknięta ze szkoły, a Mrówka komentuje: „Śmierdzi plastikiem. Nie dawaj mi, mamo, nigdy więcej folii do wąchania”. A więc dobrze, biała bułeczka z żółtym serem wpada do papierowej torebki.

Teraz kanapka dla Zamyślonego. Musi być zrobiona z chleba. Ale nie może to być żaden tam czarny, z ziarnami, bo odkąd Zamyślony wyszczerbił obie górne jedynki na razowcu z zapieczonymi na kamień otrębami, nie chce słyszeć o zdrowym pieczywie. Ma to gdzieś. Zbyt dużo kosztowała go naprawa zębów, żeby miał dbać o żołądek i jelita, jednocześnie nabijając kabzę dentyście.

Zwykły biały chleb firmowy – dwie kromki, dużo masła, dwa grube plastry baleronu. Żadnej zieleniny ani nowalijek, bo w jelitach gazują, pęcznieją i nie można usiedzieć w biurze. Zrozumiałe. Po co więc robić coś bez sensu?

Jesienna dobrze zna swoją rodzinę i już przystosowała się do indywidualnych preferencji każdego z domowników. Czas na kanapkę dla niej. Zza chlebaka wydobyła dawno otwartą paczkę chrupkiego pieczywa. Cztery kawałki „dykty” dietetycznej muśnięte masłem, plaster chudej wędlinki, a do tego po listku sałaty posypanej natką pietruszki, dwa jabłka, pomarańcza. Całość wrzucona do foliowej torby ląduje w jej osobistej torebce.

Jest punkt 7.00. Trzeba budzić rodzinę.

Mrówka jęczy, że chyba dziś nie pójdzie do szkoły, bo chce spać.

Zamyślony sapie, że późno się położył, bo czytał coś ważnego, a potem oglądał TV do drugiej w nocy. Ale kogo to obchodzi?

– Musicie wstawać – Jesienna cieszy się w duchu, że to nie ona ma trudności z podnoszeniem się z łóżka.

– Wyjrzyjcie przez okno! W nocy przyszła wiosna.

Sama bierze kosmetyczkę i przy stole w pokoju zaczyna powoli robić makijaż.

Ze swoich pokoi wypełzają w piżamach nocne mary. Zaraz zaczną się kłócić o pierwszeństwo u wrót łazienki. Rozespani i wściekli ojciec z córką wymieniają na dzień dobry poranne uprzejmości:

– Czy nie można było wcześniej położyć się spać, żeby rano wstać, jak Pan Bóg przykazał? – warczy Zamyślony, podciągając obwisłe spodnie od rozciągniętej piżamy.

– Nie można, bo przeszkadzało mi światło, które przebija się przez twoje drzwi, a do tego telewizor ryczał i nie mogłam zasnąć! – ripostuje Mrówka.

– Akurat! Dzisiaj pójdziesz spać po dobranocce – Zamyślony chyba nie wie, co mówi.

– Akurat! Dzisiaj mam dużo nauki i będę długo siedzieć wieczorem, może dłużej niż ty! – Mrówka wskakuje sprytnie do łazienki, zamykając Zamyślonemu drzwi przed nosem.

W powietrzu wisi codzienna bezsensowna awantura. Wydaje się, że mimo różnicy wieku intelektualny poziom rozmówców jest o siódmej rano taki sam.

– Zobacz, jak zielono – Jesienna wie, jak odwrócić uwagę Zamyślonego od zamkniętej łazienki.

Przez okno w kuchni widać wiosenne drzewa i wielki trawnik, pełen białych punkcików.

– Nareszcie, nareszcie! – Zamyślony kocha wiosnę, więc cieszy się jak dziecko. W jednej chwili pazernie wbija wzrok w piękny krajobraz, zapominając, że powinien być wściekły, bo Mrówka przechytrzyła go w wyścigu do łazienki. Wygląda na to, że teraz jest z tego nawet zadowolony. Ziewając, patrzy na nieprzetrzebiony zagajnik za oknem, i widać, jak rozmarza się jego twarz. To pewne, że w taki dzień śniadanie i obiad będą mu smakować, petenci w biurze nie zdołają wyprowadzić go z równowagi, a Mrówka spokojnie wykona poranną toaletę, nieponaglana pukaniem do drzwi.

Jesienna także może spokojnie dokończyć makijaż i ubrać się. Dzisiaj nie musi rozstrzygać porannych sporów. Wiosna zrobiła swoje.

Makijaż skończony, ale czas na nowe wyzwanie: „Co tu na siebie włożyć?” – odwieczny problem wszystkich kobiet. Jesienna otworzyła szafę i z niechęcią zaczęła przeglądać wieszak po wieszaku. Brązowa spódnica była za ciasna, czarna za cienka, a ta w kratkę nie będzie pasować do bluzki w kwiatki, którą zamierzała włożyć.

„Przydałby się jakiś nowy ciuch – i to niejeden. Oczywiście, w większym rozmiarze. A kysz! Nie będę planować żadnych zakupów, dopóki nie schudnę. Muszę to zrobić, muszę!”.

Z tym mocnym postanowieniem ściągnęła z wieszaka nieśmiertelne czarne spodnie z dużą domieszką lycry. Dzięki temu składnikowi rozciągały się wraz z przybywającymi kilogramami. Włożyła je na siebie i szybkim ruchem zapięła trzy guziki. Niewymagające prasowania spodnie były bardzo niebezpieczne, bo nie wyznaczały granicy, do której można było bezkarnie dojść w obżeraniu się.

„Brr!” – Jesienna przestraszyła się samej siebie. „Tracę kontrolę nad własnym ciałem? Może to już menopauza? Ale nie, okres mam co miesiąc, w nocy śpię jak zabita, napięcie przedmiesiączkowe też jest planowo, serce nie kołacze, chyba że na widok George’a Clooneya, nie jestem zlana potem, co najwyżej przy odkurzaniu mieszkania, więc raczej jeszcze nie przekwitam”.

Spojrzała nerwowo na zegar w przedpokoju. Dochodziła 7.30. „Znowu spóźnię się do pracy, ale przy tych zarobkach nie ma się do czego spieszyć. Jaka płaca, taka praca” – szybko usprawiedliwiła samą siebie. Mimo wszystko jednak wrodzone poczucie obowiązku wzięło górę nad poranną filozofią. Szybko włożyła czarną bluzkę w kolorowe kwiaty (od Hindusa), na szyi zapięła srebrny łańcuszek z małą zawieszką z cyrkonii (prezent od Poważnej), do tego cienki czarny sweterek i oliwkowy płaszcz, kupiony dwa lata temu w szmateksie za jedyne 12 złotych. Wprawnym ruchem owinęła wokół szyi złocisty szal – prezent od Zamyślonego na kolejną rocznicę ślubu. Na nogi włożyła podkolanówki, oczywiście, z lecącymi oczkami, i czarne czółenka (polskie?) z lekko startymi flekami. Złapała pomarańczową torebkę – hit tego sezonu (od Chińczyka), rozdała po małym całusku Mrówce i Zamyślonemu, po czym z okrzykiem: „Do zobaczenia!” zbiegła ze schodów trzeciego piętra.

„Spóźniłam się jak nic, przecież już jest 7.40” – zerknęła na komórkę, na której w tym momencie wyświetlił się komunikat, że bateria jest słaba. „Dlaczego wciąż się rozładowuje? Przecież miesiąc temu nabyłam w firmowym salonie nową komórkę za złotówkę na kolejne dwa lata swojego życia. Niby najnowszy model – kupiony od ręki kosztowałby prawie pięć stów!”

Jednak komórka za złotówkę była tym, na co od długiego czasu mogła sobie pozwolić. Jeśli nie przekroczyła limitu rozmów, to razem z komórką Mrówki płaciła stówę na miesiąc. Niby żadna forsa, ale jak się zarabia co miesiąc trochę powyżej najniższej krajowej, to trzeba umieć liczyć. A liczyć mogła jedynie na Zamyślonego, bo w jej budżetówce nie było szans na podwyżki. Władzom wciąż brakowało kasy, żeby rozdzielić ją na mniej ważne jednostki samorządowe. Te ważniejsze, z władzami na czele, jakoś potrafiły hojnie obdarowywać się zarobkami, premiami czy nadwyżkami finansowymi. Byli równi i równiejsi. Biali i Czarni, a nawet Bardzo Czarni. Jesienna należała do Bardzo Czarnych. Jej ani-budżetówka – ani-samorządówka była zdecydowanie sto lat za Czarnymi, jakby wstydliwie utrzymywana przez miasto tylko dlatego, że istniał odgórny obowiązek finansowania takowej.

Myśląc o tym wszystkim, Jesienna zwolniła kroku. Tak właściwie to zupełnie nie opłacało się iść do tej roboty. „Po co ja w ogóle zdzieram buty, kupione i tak przez Zamyślonego, skoro jedyną korzyścią z tej pracy jest fakt, że to tam odwalają mi podatek i to tam podpisuję listę obecności, zamiast figurować w rejestrze dla bezrobotnych jak jedna czwarta mojego miasteczka leżącego na wschód od Wisły?”

Spojrzała przed siebie i wzięła głęboki oddech. Kwietniowe słońce przypiekało już od rana, dając nadzieję, że nabrzmiałe sokami pąki na drzewach szybko rozwiną się w liście i kwiaty.

Mimo spóźnienia wstąpiła jeszcze do sklepiku osiedlowego po butelkę mineralnej bez gazu. „Będę się przecież odchudzać, więc muszę oszukiwać żołądek, tak jak radzą prawie wszystkie diety”.

Za ladą stała Iskierka – ekspedientka, którą Jesienna bardzo lubiła. Śliczna, drobna, zawsze uśmiechnięta młoda matka i żona. Iskierka była dla Jesiennej zagadką minionej młodości. „Jak ona to robi, że jest szczęśliwa, wesoła, starannie umalowana, ma ułożoną fryzurkę i francuski manicure bez odprysków?” – myślała z podziwem i zazdrością Jesienna, która na dobrą sprawę mogłaby być matką młodej sprzedawczyni. „Przecież sklepik jest czynny od szóstej rano, więc ona musi wstać co najmniej o piątej, żeby z drugiego końca miasta przyjechać rowerem i przyjąć świeży towar. A jej dzieciak? Chyba mąż idzie później do pracy i po drodze odstawia go do przedszkola. Nie ma innego wyjścia, musi istnieć jakaś synchronizacja”.

Ale dzisiaj Iskierka była smutna i zdenerwowana. Miała oklapnięte włosy i zaniedbane paznokcie. Podała Jesiennej wodę mineralną, a przy wydawaniu reszty w jej oczach zakręciły się łzy.

– Co się stało? – Jesienna nie mogła uwierzyć, że w ten piękny wiosenny poranek można być tak ponurym.

– Nic, nic... – Iskierka opuściła nieumalowane rzęsy.

– Wiosna idzie wielkimi krokami, tak zielono zrobiło się przez noc... – usiłowała ją pocieszyć Jesienna.

– A co mnie to wszystko obchodzi? Jestem załamana. Od wczoraj wiem, że znowu nie jestem w ciąży. Dlaczego? – łzy Iskierki zaczęły kapać na kasę fiskalną.

– Nie jest pani w ciąży i dlatego płacze? Nie rozumiem... Gdyby było odwrotnie... Przecież ma pani już jedno dziecko... więc o co chodzi? – Jesienna sama była zdumiona swoimi mało delikatnymi pytaniami wścibskiej baby w wieku chimeryczno-klimakterycznym.

– Mam, mam – i co z tego? Jedno dziecko to nic, to za mało! Misiek ma przecież już cztery latka, a wciąż jest sam. Będzie cholernym samolubem i egoistą. Wie pani chyba, że „z jedynaka to ni pies, ni sobaka”. Jeszcze przed ślubem planowaliśmy z Kochającym, że będziemy mieć co najmniej trójkę dzieci, a teraz co? Minęło pięć lat od ślubu, pracujemy obydwoje, mamy mieszkanie, a Misiek wciąż singluje. Jestem zdrowa, byłam parokrotnie u lekarza i wszystko jest ze mną w porządku... Teraz chyba Kochający będzie musiał zrobić specjalistyczne badania. To z nim na pewno coś jest nie tak. Wie pani, on ciągle jeździ tym samochodem, całymi dniami siedzi za kółkiem, żeby jak najwięcej zarobić, bo chcemy powiększyć rodzinę. Może przez te sztuczne tureckie dżinsy przegrzały mu się jądra i ugotowały plemniki? Czytałam w jakimś czasopiśmie kobiecym, że tak może być! Kochający przecież nie pali i nie pije. Więc co innego? Chyba że dwa lata temu zaraził się od Miśka świnką i to wszystko naraz zrobiło go bezpłodnym. Przecież nie ma innego wytłumaczenia. Nie stosujemy żadnej antykoncepcji. A może pani zna jakiegoś specjalistę, to ja namówię Kochającego i pójdziemy do niego razem... Nasz Misiek nie może być jedynakiem!

Zbaraniała Jesienna kiwnęła głową:

– Popytam dziewczyn w pracy. Będzie pani jutro rano w sklepie? Postaram się jakoś pomóc, czegoś poszukam w internecie, tylko niech pani nie płacze...

– Muszę, muszę to wypłakać, żeby znowu wziąć się do kupy i próbować w tym miesiącu. A może na wiosnę obudzi się i mój Kochający? My musimy mieć drugie dziecko!

Jesienna wzięła z lady swoją mineralną, włożyła do portfela resztę pieniędzy i wyszła ze sklepiku. „Drugie dziecko! Nie do wiary! Myślałam już, że nie ma takich małżeństw. A tu się okazuje, że dzisiaj, w dobie kolejnego oczekiwania na cud gospodarczy, emigracji zarobkowej, rozwodów, wspólnych z rodzicami mieszkań »na kupie« są młodzi, którzy chcą mieć drugie, a może i każde następne dziecko. Heca! Mnóstwo ludzi, których znam, nie chce mieć potomstwa, dopóki nie będzie mieszkać we własnym domu, dobrze zarabiać, zanim zrobi karierę. Jedno dziecko pokrzyżowałoby im plany, a co mówić drugie...”

Spojrzała na swoją komórkę. Była 7.49. „Pięknie! Od dwudziestu minut powinnam siedzieć przy swoim biurku i pracować. Nie mam już żadnego morale pracowniczego”.

Od długiego czasu czuła instynktowny opór przed przestrzeganiem dyscypliny pracy. Zaczęła lekceważyć codzienne obowiązki, coraz częściej się spóźniała, głośno narzekała na głodową pensję i brak perspektyw. Jej instytucja wciąż istniała, nie było redukcji ani drastycznych reform, a mimo to sytuacja pogarszała się z dnia na dzień. A może właśnie dlatego? Rzeczywistość wokół zmieniała się, wirowała, tasowali się urzędnicy, na ratuszu zasiadały nowe władze, a tu, w małym samorządowym Ciemnogródku, wciąż było jak dawniej. Jedyne, co zmieniło się na korzyść, to wysokość poborów Wciąż Tego Samego Guru.

Wsteczny, zachowawczy, niedopuszczający krytyki Wciąż Ten Sam Guru był jak Święta Inkwizycja. Od lat tępił heretyków, którym zamarzyły się zmiany albo podwyżki pensji w Ciemnogródku. Minęło kilka lat, odkąd chcąc nie chcąc i Ciemnogródek wszedł w unijny związek, ale nie miało to żadnego znaczenia dla Wciąż Tego Samego Guru. On ani myślał czegokolwiek zmieniać, a tym bardziej samego siebie, rezygnować z piedestału, na który dawno temu przypadkowo wlazł. Dewizą Wciąż Tego Samego Guru było nie narażać się Najwyższemu i dzierżyć za mordy ciemnogrodzkich heretyków. Takie były podwaliny władzy, ugruntowane latami kurczowego trzymania się jedynie słusznej, niereformowalnej linii. Standard małego miasteczka we wschodniej Polsce.

Jesienna, świadoma beznadziejności swojej sytuacji, szła coraz wolniej osiedlowym deptakiem, myśląc z niechęcią i obrzydzeniem, że oto mimo nadejścia wiosny w jej życiu zawodowym nic się nie zmieni. Już powinna przyzwyczaić się, że nie czekają jej żadne awanse, podwyżki czy pochwały, dopóki na tronie będzie Wciąż Ten Sam Guru. Bezsensowna stagnacja, brak perspektyw i raz w miesiącu zasiłek – szumnie nazywany poborami. Ohyda!

Dochodziła właśnie do osiedlowego bazaru, gdy usłyszała znajomy głos. Pomiędzy straganami z sałatą, rzodkiewką, jabłkami i ruskimi „kanfietami” przemykał jak co dzień rano Całujący Rączki – emerytowany major Ludowego Wojska Polskiego. Był żołnierzem Czarnowidzącego Generała (teraz w stanie spoczynku), przez którego Jesienna nie miała studniówki, bo wprowadził w grudniu 1981 zakaz zgromadzeń (i nie tylko). Całujący Rączki swoje już w życiu zrobił i dostaje za to całkiem niezłą emeryturę. Dzięki temu mógł teraz od rana spokojnie filozofować z Kramarzami Od Pietruszki i uboższymi od niego Cywilami Na Emeryturze. Przy tym z wojskową galanterią całował w rączki wszystkie spotkane na swojej drodze panie. Z panami zaś politykował, wymądrzał się, doradzał im, podpierając się autorytetem i mądrością oficera Ludowego Wojska Polskiego (w stanie spoczynku). Całujący Rączki był wypoczęty i czasowy, nikomu nie przepuścił płazem, każdy rozmówca musiał wysłuchać jego filozoficznej dykteryjki. No i na polityce znał się jak mało kto.

Każdego ranka wybiegał ze swojego mieszkanka w bloku, które za wierną służbę podarował mu Czarnowidzący Generał. Przemierzał marszowym krokiem osiedlowe dróżki, robiąc poranne zakupy. Wiosna przygnała go na ryneczek po nowalijki i świeże pieczywo dla swojej Urządniczki, której był wierny od ponad trzydziestu lat. Razem z nią wychowali potomstwo, które już dawno rozpierzchło się po świecie, a teraz we dwójkę dogadzali sobie na co dzień, posiłkując się emeryturą Całującego Rączki i pensją Urządniczki, która urządziła się na wieki, piastując posadę w Urządzie Miasta. Urządniczka od wielu lat była radną, często bezradną, wsteczną i bezmyślną, ale co miała robić, jak jej elektorat składał się z takich samych jak ona Osiedlowych Żon Emerytowanych Oficerów – sierot po Czarnowidzącym Generale? Ona była odzwierciedleniem ich potrzeb, nadziei, oczekiwań i kultury politycznej.

Prozaiczne sprawy dnia codziennego Urządniczka załatwiała poprzez Całującego Rączki. To on robił zakupy, sprzątał mieszkanie, wypełniał kwity i formularze, ścierał się z innymi urządnikami, którzy mieli zwyczajowy bałagan w papierach.

W tym czasie Urządniczka intensywnie myślała, jak tu najlepiej (dla siebie) urządzić lokalny świat. W przerwach od myślenia odpoczywała na sesjach Rady Miasta. Całujący Rączki promował cnoty i kompetencje swojej żony wszędzie, gdzie tylko zaniosły go emerytowane nogi: w sklepie, na straganie z marchewką, w aptece, w pralni i na zebraniu zarządu osiedla. Dzięki temu upewniał Urządniczkę, że może spać spokojnie, bo jej elektorat wciąż wierzy, że dotrzyma swoich obietnic, składanych na wszystkich osiedlowych słupach podczas nudnych kampanii wyborczych.

Jeśli zaś nie uda się Urządniczce w tej kadencji zrealizować jej wyborczych zamiarów, to sprawa prosta – należy wybrać ją na następną. Wtedy bogatsza duchowo i bardziej doświadczona będzie wiarygodniejszym reprezentantem osiedlowego elektoratu. Co nagle, to po diable. Do wszystkiego trzeba dochodzić systematycznie, ucząc się na własnych błędach.

*

Tak oto Jesienna, upewniona od samego rana, że tej wiosny nie może ją spotkać nic dobrego, dowlokła się do swojego samorządowego Ciemnógrodka. Podpisała leżącą na ladzie w szatni listę obecności, tak jak robiła to od dwudziestu lat. Zdjęła z haczyka na ścianie klucz z numerem 1 i długim korytarzem doszła do ostatnich, szarych drzwi po lewej stronie. Przekręciła klucz w zamku, weszła do pokoju, rzuciła torebkę na biurko, powiesiła na wieszaku płaszcz i zasiadła do służbowego komputera.

Biurko naprzeciwko niej stało puste. Mimo że była już 8.10, Poprzedniej jeszcze nie było w pracy. Ale Jesiennej wcale to nie zdziwiło. Od paru miesięcy Poprzednia autentycznie była samotna. Dwadzieścia osiem lat małżeństwa skończyło się dla niej książkowo i prozaicznie – Wiecznie Młody znalazł Jeszcze Młodszą o dwadzieścia pięć lat. Wziął rozwód, kupił nowe mieszkanie i ożenił się z Jeszcze Młodszą, bo z Poprzednią nie miał syna, tylko trzy córki. Zamarzył mu się następca, dziedzic, nosiciel nazwiska, a na to przecież nie mógł liczyć u jej boku. Jak się okazało, tamte trzy ciąże rozczarowały go dogłębnie. Za każdym razem czekał w napięciu, że będzie syn, a tu córka, córka, córka. Kto więc przejmie po nim sklep z artykułami metalowymi, jeśli nie potomek płci męskiej? Kto zrozumie zamiłowanie do samochodów? Kto pojmie militarne niuanse bitwy o Pearl Harbor? Kto na meczu piłki nożnej zrozumie, co to jest „spalony”? Przecież mózgi córek nie są w stanie pojąć tych męskich specjalności. Do tego zdolny byłby tylko syn. A skoro Poprzednia nie chciała już więcej rodzić, bo: wiek biologiczny (pięćdziesiątka na karku) i zdrowy rozsądek (trzy córki na wydaniu), to Wiecznie Młody musiał sam zadbać o ciągłość męskiego rodu. Zresztą wierzył, że winę za „dziurawe wojsko” ponosi wyłącznie Poprzednia, która jego zdaniem „nie starała” się wcale, by dać mu dziedzica. Jednym cięciem postanowił zmienić swoje życie. Zakochał się w koleżance swojej najstarszej córki i właśnie czekał na narodziny upragnionego synka.

Nowa żona, nowa sytuacja i nowe wyzwania dodały skrzydeł i tak Wiecznie Młodemu. Zrzucił parę kilogramów nadwagi, zaliczył pięć seansów w solarium, z resztek włosów zrobił sobie nową fryzurę, zaciągnął dwa kredyty w banku, kupił modne ciuchy, lepszy samochód i po prostu oddychał pełną piersią. Żył i oczekiwał prawdziwego szczęścia tuż przed pięćdziesiątką.

Niestety, rozwód poczynił totalne spustoszenie w organizmie i wyglądzie Poprzedniej. W ciągu kilku tygodni postarzała się o dziesięć lat, dyszała zemstą, na przemian śmiała się nerwowo i płakała. Groziła Wiecznie Młodemu, że pozbawi go sklepu, błagała, żeby wrócił, brała leki uspokajające, upijała się, trzeźwiała i znowu piła, bała się, że córki nie zechcą być z nią, bo skoro ojciec odszedł, to na pewno ona jest temu winna.

Po trzech miesiącach zmęczyła się śmiertelnie i popadła w apatię. Wszystko jej zobojętniało: przestała robić makijaż, do pracy spóźniała się ponad godzinę, a gdy wreszcie przychodziła, była nieobecna duchem. W domu nie sprzątała, nie rozmawiała z córkami, nie odbierała telefonów. Wreszcie opadła z sił i podpisała papiery rozwodowe, jakby była nieświadoma, że chodzi o nią i prawie trzydzieści wspólnych lat z tym samym facetem. Wydawać się mogło, że poddała się i zrozumiała, że to jedyne wyjście, bo na miłość nie ma siły. Widocznie uznała, że Jeszcze Młodsza kocha silniej, lepiej, tak, że ona nie ma z nią szans. Wtedy zwątpiła we wszystko. Były takie dni, kiedy Jesienna bała się, że Poprzednia popełni samobójstwo. Żadne racjonalne argumenty nie docierały do nieszczęsnej. Wyglądało na to, że Wiecznie Młody to dla niej jedyny samiec na całej planecie, z którym warto być, bo jest niezastąpiony, pożądany, idealny. Tylko dlaczego odszedł do innej? Tego Poprzednia nijak nie mogła pojąć. Ciężko było wytłumaczyć jego decyzję. Zakochał się? Jak mógł? Przecież ma w domu cztery kobiety do kochania. Po co mu piąta? Czy te wszystkie cztery są naprawdę nic niewarte?

Pytania retoryczne zadawane od paru miesięcy przez brutalnie porzuconą kobietę po prostu wykończyły Jesienną. Namawiała koleżankę na wizytę u psychologa i skorzystanie z fachowej pomocy, zanim Wiecznie Młody będzie przekonany, że zrobił interes życia, odchodząc od niej.

Lecz Poprzednia wyglądała tak, jakby uszło z niej całe powietrze. Była coraz bardziej pomarszczona i bezsilna. Czasami wydawało się, że razem z biurkiem w końcu spadnie w jakąś niewidzialną przepaść.

Jesienna nie miała pojęcia, jak ma się zachować. Nie tak łatwo odciąć się od cudzych problemów i poświęcić pracy, kiedy kobieta siedząca za biurkiem obok tak przeżywa rozwód.

„Właściwie to dobrze, że dziś jej nie ma, bo chyba nie miałabym siły wysłuchiwać wszystkiego od początku” – pomyślała z ulgą o nieobecnej koleżance.

Odruchowo włączyła komputer. Zalogowała się w programie i zaczęła śledzić wzrokiem kolumny cyferek.

Charakter jej biurowej pracy nie należał do specjalnie interesujących. Nudne kwity, wiecznie te same czynności, ich przewidywalna powtarzalność i bezsens. Jedyną rozrywką może być oderwanie się od wypełniania rubryk i skok w internet. Ale co tam można znaleźć? Wiadomości, zawsze najświeższe, na czasie.

Jesienna kliknęła na pasek swój program, przerywając w połowie inwentaryzację bezdusznych liczb i danych. Cóż tam nowego na świecie? Strajk pielęgniarek, chcą podwyżek, bo robotę mają, że nie daj Boże, a zarobki śmieszne. No i racja, trzeba walczyć o swoje. Razem są silne, na pewno część swoich postulatów zrealizują, a z czegoś będą musiały zrezygnować. Dobrze, że się skrzyknęły, bo ten sfeminizowany zawód wymaga od nich poświęceń i harówki, a co dostają w zamian? Nic dziwnego, że te kreatywniejsze uczą się angielskiego albo niemieckiego i wyjeżdżają gdzieś do Unii, bo tam przynajmniej można godnie zarobić.

A inne nowinki? No tak, kolejna afera korupcyjna, kogoś wsadzili do paki, ale zaraz wypuścili, bo wpłacił kaucję. O! Prezydent znowu pokłócił się z premierem. Nic nowego... Znowu polski żołnierz ranny w Afganistanie... Po powrocie krótko będzie bohaterem – dostanie jakiś medal i na tym się skończy. Wróci do kraju, do żony i dzieci. Może będzie mu brakować nogi, ręki albo piątej klepki, ale rodzina sama będzie musiała borykać się z losem kaleki. Dla mediów nie będzie już bohaterem jak wtedy, w chwili wybuchu bomby podłożonej przez talibów. Dopadnie go proza życia, marna renta, której nie starczy na przeżycie połowy miesiąca, a rzeczywistość skoczy do gardła jak drapieżny zwierz, kiedy trzeba będzie kwestować wśród litościwych kolegów, żeby wstawić protezę w miejsce brakującej kończyny.

Jakie to dziwne – ponad trzydzieści lat temu Rosjanie na siłę posyłali do Afganistanu swoich chłopaków, był przymus jak za cara, ale teraz? Czasy się zmieniły, nasi żołnierze idą na cudzą wojnę na ochotnika. W końcu można trochę zarobić. Jeśli oczywiście się uda... Można wrócić cało, ale tylko fizycznie, bo na psychice na pewno odciśnie się piętno. Każda wojna pozostawia traumę, również ta, w której udział jest dobrowolny. Sąsiad Jesiennej wrócił z tej wojny prosto na cmentarz. Taki młody chłopak! Na pamiątkę rodzina dostała zaplombowaną trumnę i błyszczący w słońcu medal wbity w aksamitną poduszkę koloru żylnej krwi, a on pośmiertny awans na kaprala i uliczkę ze swoim nazwiskiem prowadzącą wprost na cmentarz... Lokalny bohater...

Jesienna przeskoczyła myszką na inne tory. Znowu jakiś skandal obyczajowy w świecie artystycznym... Ślub dwóch piosenkarzy... O... całują się w usta...

Rozwód, znowu ślub, plagiat...

A... tu są nowe tabletki na odchudzanie! Nawet dobrze nie przeczytała ich nazwy, a już miała pomysł na twórcze spędzenie popołudnia. Jest za gruba, to fakt, więc dzisiaj zaktywizuje się i wieczorem wskoczy na rower! Genialnie! Tylko trzeba obejrzeć ten jej bicykl, który stoi w piwnicy. Po zimie zapewne należałoby napompować koła, no, może trochę przetrzeć go z kurzu i sprawdzić, czy działają światła. Uff, to jest myśl, dzięki Bogu, że trafiła na te proszki odchudzające. Weźmie się za siebie i zrobi się na Wiosenną.

Podniecona perspektywą odchudzania nie mogła doczekać się końca dnia pracy. Jak ten czas się wlecze! Rzuciła okiem na zegarek – dwadzieścia minut służbowego czasu przeznaczyła na prywatę. No cóż, trzeba zająć się robotą. Wróciła do programu inwentaryzacji. W zamian za to szybciej zje drugie śniadanie i zajmie się sumiennie tym, za co tak mało jej płacą. Od razu poczuła się lepiej. Zrobi wszystko, co do niej należy, wróci do domu, przygotuje obiad, rozejrzy się, chwilę odsapnie, zmusi Zamyślonego, żeby obejrzał rower – i dalej do przodu, za miasto, walczyć z nadwagą.

Ale co tu na siebie włożyć? Dresy chyba będą za bardzo opięte po zimie... A buty? Już w tamtym roku były mocno rozczłapane i obdarte. Czemu zawsze wszystkiego sobie żałuje? Czy już nie lubi siebie samej? Kiedy ostatni raz sprawiła sobie przyjemność? Ach, wczoraj pożarła przecież całą czekoladę z bakaliami, powodowana rozpaczą na widok wagi łazienkowej, której wskazówka przekroczyła magiczną liczbę składającą się z dwóch cyfr: 7 i 0. Brr! Dziś to już przeszłość. Rękawica została rzucona! Żadnych czekolad, żadnych stresów do zajadania. Będą tylko leciutkie posiłki i rowerek. I pozytywne myślenie. Nie będzie czytania wiadomości, koniec z wiedzą o Polsce i świecie współczesnym. Teraz ona, Jesienna, jest najważniejsza tej wiosny.

Myśl, że oto zacznie nowy rozdział w życiu, bez przejmowania się mediami, polityką, rozwodami, wojnami i korupcją kompletnie nią zawładnęła. Musiała sięgnąć do swojej pomarańczowej torebki po ziołową tabletkę uspokajającą, bo żołądek podskoczył jej do gardła jak małej dziewczynce, która niecierpliwie czeka, żeby pokręcić się na karuzeli w lunaparku.

Popiła lekarstwo wodą mineralną i próbowała ponownie skupić się na równiutkich kolumnach cyfr i tabelkach. Beznadzieja! Czy do tego potrzebny jest uniwersytet, który ukończyła dawno temu z samymi piąteczkami? Nie, na pewno nie. Do tego ta płaca... Od lat nie osiągnęła chyba nawet połowy średniej krajowej. Była zła na samą siebie, ale ucieszyła się, że już wcześniej łyknęła środek uspokajający. Zaraz powinna poczuć się lepiej, pewniej. A może te ziołowe specyfiki są już za słabe? Może się do nich przyzwyczaiła i trzeba brać coś mocniejszego, żeby żołądek tak nie skakał, a myśli nie przewalały się po głowie jak fale na morzu? Nie, nie, od tego cholerstwa można się tylko uzależnić, a tego Jesienna bała się bardziej niż wrzodów żołądka. Tak, rower, rower i jeszcze raz rower! To panaceum na stres, na tycie, na seriale w TV.

„Będzie cudownie i od razu trochę się opalę. Ciemniejsza skóra sprawi, że będę zajmowała mniej miejsca” – Jesienna powróciła myszką na ekran monitora. Żeby jeszcze można było podepchnąć wskazówki zegarka do przodu! Siedzi tu dopiero dwie godziny...

Poprzednia nie przyszła do pracy. „Może zadzwonić do niej? Nie, nie będę jej niepokoić. Może po prostu wzięła zwolnienie lekarskie? Na pewno się odezwie...”

Cyfry w tabelkach przeskakiwały Jesiennej przed oczami, odruchowo naciskała poszczególne klawisze na klawiaturze. Tyle lat robiła to samo. Tak jak koń dorożkarski, który zna każdą przecznicę, ona miała wbite w pamięć kolejne pola i podpola.

Czy tak wygląda każda biurowa praca przy komputerze? Nic się nie dzieje, nie potrzeba twórczego wysiłku ani nawet myślenia, ręka sama wykonuje ruchy, które wcześniej zlecają jej oczy i mózg. Przyszło jej na myśl, że tak samo jest z seksem z tym samym partnerem przez wiele lat. Mimo inwencji, a nawet czasem kreatywności wciąż byli dla siebie jednakowi, przewidywalni i powtarzalni jak pory roku. A Wiecznie Młody, zresetowany przez Jeszcze Młodszą, zmienił swój świat przed pięćdziesiątką. Może lepiej późno niż wcale?

Pomyślała nagle o Poprzedniej, której nikt nie zresetował, a wręcz przeciwnie – Wiecznie Młody po prostu zawiesił ją w cyberpróżni. „A gdyby Zamyślony zrobił mi coś takiego? Jak ja bym to przyjęła? Na pewno wydałabym wojnę na śmierć i życie. Oczywiście, śmierć dla Nowej, a życie dla mnie. A co dla Zamyślonego? Jakaś kara, długa i dolegliwa...”

Komputer się zawiesił. Dobrze, że zapamiętała dane! Wcisnęła jednocześnie trzy klawisze: CTRL + >ALT + DEL. Nagle pogasły światła jak na Titanicu, ale za chwilę system wznowił pracę.

„A co ugotuję na obiad?” Żołądek wykonał lekki ruch obrotowy. „Kupię pierożki z kapustą i grzybami, a do nich smalec ze skwareczkami. A zupa? Może flaczki wołowe? Mniam! O, nie! To dla Zamyślonego i Mrówki. Bo ja się przecież odchudzam! Ugotuję sobie warzywa na parze i zjem z ziołami”. Wygłodzony żołądek znowu podskoczył w stronę serca. „Zjem moją dyktę”. Jesienna sięgnęła do torebki, odwinęła nibykanapkę i zatopiła w niej zęby. Okruchy czerstwego pieczywa posypały się na klawiaturę.

„Robię sobie przerwę” – wstała i włączyła żółty służbowy czajnik. Jak wytrzymać do 15.30 o jednym kawałku suchara z przezroczystym plasterkiem szynki? „Może jednak wyskoczę do pobliskiego sklepiku i kupię sobie chrupiącą bułeczkę albo chociaż drożdżówkę? Nie, lepiej będzie, jak zjem to, co mam i wypiję dużo odchudzającej ziołowej herbaty. To jedyny słuszny wybór”.

Zalała wrzątkiem torebkę jakiegoś wysuszonego zielska, które znalazła w biurowej szafce. Woda w kubku zrobiła się żółtozielona i zapachniała mokrym sianem. „Fuj, co za świństwo, jak to w ogóle można wypić praktycznie na czczo?”

Niesamowite – kiedy człowiek postanowi sobie, że będzie się odchudzać, wszystkie myśli jak szalone satelity zaczynają obsesyjnie krążyć wokół ulubionych potraw. I właśnie teraz Jesienna przypomniała sobie smak domowych pierogów z serem i ziemniakami, polanych roztopionym na patelni, drobniutko pokrojonym boczkiem, przesmażonym z cebulką. Jej narząd trawienny znowu wykonał piruet, jakby tkwił w nim malutki mózg, który wysyła impulsy smakowe kwasom żołądkowym.

„Czym by tu się zająć? Najlepiej jakąś terminową robotą, to wtedy szybko mija czas i nie myśli się o głodzie”. Ale puste tego dnia biurko Poprzedniej zaczęło coraz bardziej niepokoić Jesienną.

Łyknęła szybko zielonkawego wrzątku, dokończyła jedzenie drugiego śniadania, po czym wystukała na służbowej słuchawce znany na pamięć numer. Patrząc w ekran komputera, zaczęła wsłuchiwać się w sygnał uciekający w eter. Po chwili zgłosiła się któraś z córek Poprzedniej. Może Średnia, trudno było poznać, bo wszystkie miały podobne głosy.

– Halo, dzień dobry, czy jest może mama?

– A, to pani... Miałam właśnie zadzwonić, ale nic jeszcze nie wiadomo...

– Co się stało? – Jesienną zaintrygował smutny głos dziewczyny.

– Mama jest w szpitalu. Wczoraj połknęła wszystkie tabletki uspokajające, bo nie mogła zasnąć. W nocy poczuła się źle... To na szczęście takie ziołowe specyfiki, ale wie pani, mama ostatnio nie jest w najlepszej kondycji, więc pogotowie zabrało ją na kardiologię. Od rana mieli robić jej jakieś specjalistyczne badania, może nawet zatrzymają ją na kilka dni... Doprawdy nic więcej nie wiem. Dziś będziemy z siostrą u niej, to dowiemy się, o co chodzi. Jeśli mama dostanie dłuższe zwolnienie, to jutro dostarczę...

– Gdzie leży mama?

– W nowym szpitalu, drugie piętro, kardiologia, pokój nr 4, za dyżurką pielęgniarek. Wybiera się pani?

– Może po pracy, ale nie wiem, czy mama będzie miała ochotę widzieć się ze mną. Zadzwonię wcześniej na jej komórkę, dobrze?

– Telefon ma wyłączony, bo powiedziała, że nie chce nic wiedzieć o nikim i żeby nikt o niej nic nie wiedział. Mówi, że ma złamane serce.

– Dobrze, to dziś nie pójdę. Dowiem się jutro. Jeśli zostanie dłużej w szpitalu, to wtedy podskoczę. Proszę pozdrowić mamę. Do widzenia.

– Dzięki, do widzenia.

Jesienna odłożyła słuchawkę. „Może to i dobrze, że zatrzymają Poprzednią w szpitalu? Zrobią badania, ktoś będzie się interesował jej stanem zdrowia, nie będzie musiała wracać do domu, do miejsc tych samych od lat: do łóżka, w którym nie ma już Wiecznie Młodego, do kuchni, w której nie musi robić jego ulubionych pulpetów w sosie pomidorowym ani żurku na zakwasie, do toalety, gdzie codziennie z podłogi wokół sedesu ścierała kropelki moczu spadłe z jedynego fiutka w domu, do łazienki, żeby wynieść na balkon jego ręcznik mokry po kąpieli...

Cholera... Ciekawe, czy do samego końca nie była zorientowana, że Wiecznie Młody ma Inną. Niczego nie podejrzewała? Przecież on na pewno od dawna gorliwie się kąpał i szedł do Młodszej, a Poprzednia, nieświadoma jak dziecko we mgle, wywieszała ten jego ręcznik na balkonie, ręcznik, którym się wycierał, by być czystym i pachnącym dla Innej. Co za hipokryzja...

A może po prostu tak było do chwili, kiedy on sam nie był jeszcze pewien swoich uczuć? Na pewno z początku bał się określić, może był zaskoczony rozwojem wypadków, nie czuł, że to miłość, nie wiedział, czy Młodsza tak na poważnie... Bo czy ona – z jej figurą, urodą, ciałem, wykształceniem, mieszkaniem, dobrymi zarobkami, do bólu samodzielna – zechce być ze starszym facetem, twórcą trzech córek prawie w jej wieku? Mógłby być jej ojcem, dużo starszym bratem, ale partnerem? Z takimi zobowiązaniami? Czy on jeszcze jest wydolny seksualnie? Przecież Jeszcze Młodsza musi dostać wszystko, co najlepsze!

Jak on musiał się starać, ile nauczyć! W dodatku cały czas w konspiracji przed żoną. Czysta partyzantka! Ale spryciarz! Jak on to wszystko robił? Prestidigitator cholerny! To chyba jedyny istotny powód, dla którego Poprzednia powinna rozpaczać po stracie tak łebskiego faceta.

Ale Poprzednia widocznie czuła inaczej, bo przecież to, co się z nią działo, było silniejsze od niej samej. Zdradzona, zraniona, opuszczona, zaniedbana, a teraz jeszcze chora, ze złamanym sercem.

„Może by tak udać wariata i mimo wszystko odwiedzić ją w szpitalu? Ale co nowego jej powiem? Że dobrze, że jest w szpitalu, bo trochę odpocznie? Musiałaby chyba odciąć sobie głowę, żeby pozbyć się natręctwa myśli. Nie, dam jej trochę czasu, może w końcu ochłonie” – pomyślała spokojnie. Czas goi rany, jak mówi przysłowie. Przysłowia zaś są mądrością narodu, a Jesienna jest przecież jego częścią i nawet uważa się za mądrą i rozsądną. Grunt to dobre samopoczucie!

Po chwili jednak znów dopadły ją wątpliwości. Czy można być mądrym i rozsądnym wobec takiej życiowej rewolucji? Przecież to tak, jakby ktoś obcy włamał się do domu i pozbawił człowieka dorobku całego życia. Wracasz z pracy, stajesz w progu i co widzisz? Gromadzony latami kapitał z dnia na dzień został zwinięty sprzed nosa tylko dlatego, że na twojej drodze stanął ktoś sprytniejszy i młodszy od ciebie, kto wiedział, jaki cios zadać, żeby wejść w posiadanie najdroższych ci wartości. A te wartości? Może były zaniedbywane przez lata, może straciłaś je na własne życzenie, bo nie miałaś czasu dostrzec tego, co nagle zobaczyła Młodsza o ćwierć wieku od ciebie Hakerka?

No właśnie, Wiecznie Młody padł łupem miłosnego spisku! Już niedługo sam się o tym przekona. Minie kilka lat i znowu popadnie w rutynę, tym razem z Młodszą o dwadzieścia pięć lat. A Poprzednia i jej trzy dorosłe córki na pewno stale będą mu o sobie przypominać. Do tego nie wiadomo, ile dzieci da radę począć z Jeszcze Młodszą i jak będzie funkcjonował jego sklep. W końcu mimo że udaje Wiecznie Młodego, i tak będzie się starzał z każdym rokiem. A żyć jakoś trzeba. Będzie musiał wydać za mąż trzy córki, no i Młodsza o te dwadzieścia pięć lat na pewno ma jakieś swoje standardy, z których nie zrezygnuje, bo nie po to brała się za dinozaura polskiego drobnego handlu, któremu niedługo da pierworodnego syna, żeby pogorszyć sobie życie. Tak – wypije z niego całą krew i oszczędności, a potem zamieni go w suchy wiór, który wiatr zemsty przywieje pod próg Poprzedniej. Może już nawet za jakieś pięć, sześć lat...

„Pójdę jutro do szpitala i swoją spiskową teorią dziejów podniosę na duchu koleżankę z pracy. Dam jej przecież nadzieję, że Wiecznie Młody wróci do niej jak bumerang i razem będą płacić alimenty dla jego dzieci spłodzonych podczas groteskowej sielanki. Wtedy powiem uprzejmie Poprzedniej: »A nie mówiłam? Ta miłość od początku miała krótkie nogi«”.

I Jesienna poczuła, że kamień spadł jej z serca, bo takie logiczne argumenty muszą rozbroić Poprzednią. Od razu też poprawią się wyniki badań kardiologicznych.

Bardzo zadowolona z siebie wzięła się ochoczo za liczenie swoich bezdusznych cyferek i ani się spostrzegła, jak w ciszy i spokoju, nie niepokojona przez nikogo, dokończyła wreszcie całą zaplanowaną pracę. Nawet nie zerkała nerwowo jak co dzień w prawy dolny róg ekranu monitora, żeby wkurzać się na zbyt wolno płynący czas. Była tak nabuzowana tym, że swoją misterną filozofią wyprowadzi Poprzednią z zapaści miłosnej, że przesiedziała przy klawiaturze piętnaście minut dłużej. Kiedy zorientowała się, że na nią już czas, wyłączyła komputer i sięgnęła do torebki po kosmetyczkę, aby przed wyjściem na ulicę poprawić makijaż. Patrząc w lusterko, spostrzegła, że pogłębiły się bruzdy wokół jej ust, a na brodzie wyrosły trzy nowe sztywne włosy. Do tego dołączyła się pionowa zmarszczka u nasady nosa i te cholerne kurze łapki...

„Muszę iść z tymi włosami do endokrynologa. To pewnie jakieś zaburzenia hormonalne. No jasne, to normalne w moim wieku! Dużo jest kobiet, które nic sobie z tego nie robią, mają piękne wąsy i brody, oddzielone od siebie pasmem szminki. To chyba jakiś symbol równouprawnienia i parytetów. Tyle teraz mówią w telewizji o tym, żeby się zrównywać. Ale ja mimo wszystko kupię dziś depilator do twarzy w kremie. Nie dam się zrównać pod względem zarostu z facetami!”

Jesienna sięgnęła po pęsetę i wyrwała nieszczęsne owłosienie. Potem przypudrowała twarz, domalowała kredką brązowe kreski wewnątrz oczu, pociągnęła rzęsy ciemnozielonym tuszem i orzechową szminką nakreśliła kontur swoich bladych ust, dokładnie w tym miejscu, gdzie być powinny. Lekko podtapirowała oklapnięte włosy i spryskała je lakierem, który zawsze miała w szufladzie biurka. Spakowała kosmetyczkę do torebki i zasunęła suwak. Zamknęła pokój na klucz, który następnie położyła na ladzie w szatni straszącej pustymi o tej porze roku wieszakami jak sklep mięsny w PRL-u. Jedynym atrybutem tego miejsca był smutno wiszący szalik w czarno-białą kratkę, pozostawiony na zimniejsze czasy przez jakiegoś roztargnionego klienta urzędu. Za pół roku będzie jak znalazł.

Wyszła z budynku. Na chodniku stał portier i z zamkniętymi oczami wygrzewał się w gorącym słońcu.

– Do widzenia – Jesienna przestraszyła go swoją kurtuazją. – Klucz położyłam na ladzie. Do jutra.

– Do widzenia, dzięki – portier spojrzał na nią niewidzącymi od słońca oczami i Jesienna pożałowała, że wyrwała go z zadumy. „Może myślami był gdzieś na Kanarach albo nad jakimś jeziorkiem... Po prostu oderwał się na chwilę od rzeczywistości, bo jego skromna płaca na pewno nigdy nie pozwoli mu na wyjazd nad ciepłe morze. Co najwyżej może podskoczyć autobusem MZK nad lokalny zalew i wędkować, oczywiście, jak mu żona pozwoli. Bo chyba ma jakąś żonę?”

Jesienna nie mogła zrozumieć, że są żony, które w despotyczny i niezrozumiały sposób zabraniają mężom rozwijać ich pasje. Zakazują im tego pod karą śmierci, rozwodu, wyrzucenia z małżeńskiego łoża, pozbawienia dostępu do schabowych bądź pierogów ze skwarkami czy utraty możliwości wypicia dwóch piw w czasie wieczornych wiadomości. A wszystko dlatego, że nie mogą pogodzić się z faktem, iż mąż musi się wyluzować, odreagować codzienność bez ich stałego dozoru i powtarzać cyklicznie jedną z poniższych czynności:

1. Łowienie ryb – chociaż nigdy w życiu nie złowi złotej rybki, zamglonym świtem siedzi sobie nad brudnym bajorkiem i kurząc tanie fajki, myśli o tym, jak był młody i na swoją wędkę niejedno(ą) już złowił.

2. Majsterkowanie – tworzenie całymi godzinami kasetek z posklejanych do kupy zapałek, oskrobanych z siarki. Kasetki przeznaczone będą do przechowywania nieużywanych od lat spinek do mankietów męskich koszul. W dobie wypierania zapałek przez różnego rodzaju zapalniczki takie kasetki mogą być reliktem pokazującym, co to były zapałki i do czego mogły służyć człowiekowi w XXI wieku.

3. Naprawianie samochodu – rozkręcanie całego mechanizmu śrubka po śrubce, przy aprobacie sąsiada, tak samo lub jeszcze mniej znającego się na rzeczy i budowie silnika, bez szansy na złożenie wszystkiego kiedykolwiek do kupy i możliwości pełnienia funkcji, do której został przeznaczony (silnik).

4. Uprawa działki ekologicznej – sadzenie, okopywanie, podcinanie drzewek owocowych, aby tuż przed porą owocobrania wyciąć je w pień, bo okazało się, że to nie „ta” odmiana albo że zżarły je szkodniki, bo na ekologicznym poletku świadomie nie zostały użyte opryski.

5. Politykowanie w osiedlowej pijalni piwa – śledzenie na bieżąco sojuszy militarno-politycznych i wraz z ilością opróżnionych kufli umacnianie lub zrywanie tychże.

6. Totalne nicnierobienie – uczestniczenie we wszystkim tym, cokolwiek ten zwrot oznacza.

Wszystkie wyżej wymienione czynności odbywają się w oderwaniu od ziemskiej czasoprzestrzeni i mają służyć wyłącznie osiągnięciu całkowitej nirwany. Taka joga w męskim wydaniu.

Portier wyglądał na takiego, co osiąga szczytowanie tylko w trakcie łowienia ryb na pięciokrotnie już wulkanizowanym (przez kolegę Majsterkowicza) pontonie. Ciekawe, jak często żona pozwalała mu na te wyjazdy? Może stała się tolerancyjna po kilku latach partnerskiego związku i kiedy on cały wolny czas spędzał na moczeniu kija, ona cieszyła się, że choć w weekendy może być żoną marynarza i zamiast czekać z talerzem gorącej zupy, spokojnie leży sobie z odmładzającą maseczką na twarzy – ku obopólnemu zadowoleniu?

Jesienna szła wolno w kierunku swojego osiedla. „Do jakiej z wymienionych kategorii zakwalifikować mojego Zamyślonego? Chyba jest to oddany sprawie Majsterkowicz”. Po dłuższej chwili wahania nagle zdziwiła się, że po tylu latach małżeństwa z tym samym mężczyzną ma trudności ze wskazaniem odpowiedniego rysu charakterologicznego dla swojego męża. Czyżby wciąż był dla niej zagadką?

„Ależ tak, Majsterkowicz, to pewne!” Jak się za coś bierze, to z iście zegarmistrzowską precyzją. Najpierw skrupulatnie robi plany: co, jak i z czym ma być powiązane, rozrysowuje schemat milimetr po milimetrze. Potem zaczyna gromadzić narzędzia potrzebne do wykonania zadania. Jeździ do sklepów, z namaszczeniem kupuje każde wiertełko, pilniczek, gwoździk, deseczkę, klej.

A sama realizacja? O! To trwa najdłużej i wymaga natchnienia, przypływu weny twórczej, odpowiedniego nastroju, no i oczywiście wolnego czasu i cierpliwości. A tych zawsze mu brakuje.

Na przykład naprawa zawiasów w drzwiach kuchennej szafki trwała dziewięć miesięcy, czyli tyle, co prawidłowa ciąża u kobiety. Poród nastąpił w stadium pełnej dojrzałości płodu i odbył się jedynie z lekkimi powikłaniami, ponieważ trzykrotnie łamało się wiertło w wiertarce i po każde kolejne trzeba było jechać do sklepu. Komplikacje zostały określone przez Zamyślonego jako chiński sabotaż, albowiem jedyne dostępne w całym mieście wiertła pochodziły właśnie z tego najludniejszego na świecie kraju. Cóż, najważniejsze, że drzwiczki zostały w końcu naprawione i wyglądały jak nowe. A przede wszystkim zakryły panujący w szafce bałagan. Idea ich prozaicznej naprawy musiała dojrzeć w głowie Zamyślonego jak mityczna Atena w głowie Zeusa, aby dopiero w bólu móc się urodzić.

Dobrze, że nie był to non stop cieknący kran albo pralka, która z niewiadomych przyczyn każde pranie podgrzewa do dziewięćdziesięciu stopni, wygotowując nawet dżinsy i czarne skarpetki. Wprawdzie dla zepsutej pralki można było znaleźć jeszcze inne wyjście: otóż należało poczekać, aż zepsuje się kuchnia gazowa, i zacząć gotować obiady w pralce. Ciekawe, jak smakuje ugotowany w taki sposób rosół i czy Zamyślony dostrzegłby jakąś różnicę?

Niestety, w przypadku poważniejszej awarii Jesienna musiała zwracać się o pomoc do Wielkiego Mistrza w Swoim Fachu. Lecz on też nie pojawiał się na zawołanie. Trzeba było zawsze odczekać swoje, umówić się z nim wcześniej, wcisnąć gdzieś w ten jego zatłoczony kalendarz usług swój cieknący kran albo gotującą pralkę. A kiedy już przyszedł czas na wizytę Mistrza, Zamyślony patrzył na niego spode łba, bo czy to możliwe, aby ktoś inny był w stanie dokładnie naprawić usterki? Przychodzi do domu obcy facet, coś grzebie przy wodomierzu, rzuca torbę z narzędziami na terakotę w kuchni i niszczy płytki, a przecież miał tylko naprawić zawór, a nie rozwalać podłogę.

Zamyślony traktował każdego Mistrza jak intruza, który wyciąga kasę. Przecież on sam zrobiłby to o wiele lepiej, tylko potrzebuje czasu, którego Jesienna już nie ma, bo to ona musi prać, gotować i na noc obwiązywać bandażem kran w kuchni, ponieważ kapiąca w nocy woda doprowadza ją do szaleństwa i nie pozwala jej spać, za to każe zastanawiać się nad cyferkami przesuwającymi się na wodomierzu.

Zresztą każda awaria urządzeń domowych powoduje zachwianie równowagi emocjonalnej Zamyślonego. Jego reakcja jest zawsze taka sama:

– Zepsuta pralka? Bo za często pierzesz w niej ubrania! Kran cieknie? Bo ciągle coś myjesz! Lodówka mrozi? No, oczywiście, bo na okrągło jest włączona! Odkurzacz nie działa? Jasne! Po co odkurzasz co sobotę?

Te retoryczne pytania zawsze sprawiały, że Jesienna, stojąca bezradnie z rurą od milczącego odkurzacza w ręku, czuła się jak kretynka, która chciała posprzątać, ale nie wiedziała, że odkurzacz może również posłużyć do tego, że zepsuje się w trakcie pracy. Była wtedy w sytuacji ukochanej teściowej z kawału: „Ile zębów zdaniem zięcia powinna mieć dobra teściowa? Dwa – jeden, żeby otwierała nim zięciowi piwo, a drugi, żeby ją bolał”.

Wprawdzie Jesienna jeszcze nie była niczyją teściową, ale wobec nieczynnego urządzenia miała właśnie takie odczucia. Przecież nie może sobie pozwolić na to, by nie prać, nie odkurzać, nie zmywać. Nie może zastanawiać się przez kilka miesięcy, jak naprawić lodówkę, która zepsuła się prawdopodobnie tylko dlatego, że była non stop włączona. Akurat to urządzenie tak działa.

Irracjonalne podejście Zamyślonego do prozy życia obezwładniało Jesienną i sprawiało, że czasami miała ochotę pieprznąć to wszystko, odwrócić się na obcasie i głośno zamknąć za sobą drzwi. Na zawsze. Chyba na zawsze. Nie, nie może zrobić tego na zawsze. Zaraz i tak musi wrócić, bo bez lodówki zepsuje się całe jedzenie. Trzeba jak najszybciej dzwonić po Mistrza i stawić czoła awarii. A będzie jak zwykle.

Mimo wszystko tego pięknego wiosennego dnia Jesienna miała nadzieję, że nic takiego się nie zdarzy. Przynajmniej nie dzisiaj.

„Aha, a rower? Żeby tylko Zamyślony był w domu, bo to on musi go obejrzeć, sprawdzić powietrze i różne śrubki. Dzisiaj rozpoczynam sezon, nie mogę czekać parę miesięcy na napompowanie kół, nie mam czasu, bo tak się roztyję, że potem nie wsiądę na rower”.

Coraz szybciej szła do domu. Wstąpiła jedynie do sklepu po paczkę pierogów z kapustą i grzybami, którymi zamierzała nakarmić swoją rodzinę. Na ryneczku kupiła sobie kapustę pekińską i dwa pomidory, po czym z mocnym postanowieniem stosowania diety za wszelką cenę skręciła w alejkę prowadzącą do bloku.

Rano wyszła do pracy inną drogą, a teraz była na głównej promenadzie, wiodącej wprost do gierkowskiego punktowca z lat siedemdziesiątych, w którym wraz z Zamyślonym i Mrówką żyli na swoich czterdziestu metrach kwadratowych.

Na początku alejki stał wyładowany po brzegi kontener na śmieci. Wokół niego poniewierały się reklamówki wypełnione odpadkami, leżały dwa krzesła bez siedzisk, zaś na samym wierzchu stała pralka automatyczna, a właściwie tylko jej obudowa, gdyż bęben, stanowiący kiedyś jej wnętrze, taszczył właśnie Emerytowany Majsterkowicz z sąsiedniego bloku.

– Dzień dobry – facet z bębnem zatrzymał się, żeby przepuścić Jesienną.

– Witam, witam, a po cholerę to panu? – Jesienna nie mogła ukryć zdumienia. – Przecież na złom nadaje się chyba bardziej ta obudowa... – podsunęła facetowi pomysł z nadzieją, że ten ściągnie metalowe pudło z pokrywy śmietnika.

– Może i na złom to tak, ale ja nie zbieram złomu. Ten bęben biorę sobie na działkę. Czy pani wie, jaki będzie z niego grill? Palce lizać!

– Ale przecież tu były detergenty, różne fosforany, ta pralka ma już chyba parę lat, więc swoje przeszła. Chce się pan zatruć takim mięsem z grilla? Przecież można kupić nowe urządzenie w każdym hipermarkecie. Nie jest wcale drogie...

– Co pani mówi? Toż ta pralka to stary Polar! Jej bęben na pewno jest zrobiony z polskiej stali, tam nie ma żadnej trucizny, bo teraz te grille to wszystko chińskie... Mówili w telewizji, że Chińczycy najgorsze gówno wysyłają do Europy, żeby nas wykończyć.

– Boże, co pan mówi?

– A pani to nic nie rozumie, nie słucha pani radia, telewizji, gazet pani nie czyta? Komputer ma pani?

– Mam – i w domu, i w pracy...

– Na pewno chiński, cholera. Napromieniuje się pani jak nic! A oczy pieką?

– No, pieką...

– No i proszę, a nie mówiłem! Mój grill z polskiej pralki będzie zdrowszy niż pani chiński komputer. Od niego sama pani będzie niedługo wyglądać jak Chińczyk. Oczy się pani zwężą, o tak... – i Emerytowany Majsterkowicz chytrze zmrużył oczy, czekając na reakcję Jesiennej.

– Śpieszę się, przepraszam, do widzenia.

– Do widzenia, do widzenia i niech pani sobie kupi jakiś inny komputer, bo zobaczy pani, że to się źle skończy. Ja tam jestem patriotą – wszystko tylko polskie, teraz Polska, teraz grill!

Jesienna poprawiła torebkę na ramieniu. „Jasny gwint, torebka jest chińska, komputer chiński i buty może też chińskie. Niczego nie można być pewnym. Wszędzie nalepki: »Made in China«”. Jedyne, czego Jesienna mogła być pewna, że nie zostało zrobione w Chinach, to ona sama. Jej rodzice na pewno nigdy tam nie byli. Chyba że wycierali się kiedyś chińskimi ręcznikami i pili chińską herbatę z chińskiej porcelany. Ale przecież w latach sześćdziesiątych XX wieku to wszystko było obiektem pożądania. A teraz? Mercedesy składane w Chinach... To jakaś paranoja. Jesienna obejrzała się za siebie. „Że też diabli nadali na mojej drodze z pracy tego skośnofoba, czy jak go tam nazwać. A dlaczego ten śmietnik nie został wywieziony? Czy ja płacę taki czynsz co miesiąc, żeby oglądać ten cały syf?”

Zerknęła raz jeszcze na pryzmę śmieci – wokół kontenera nie było gdzie wcisnąć palca. Samochód przy samochodzie, lusterka boczne niemal zazębiały się o siebie. Zajęte było też miejsce przy samym śmietniku, oznaczone iksem. „Pewnie śmieciarka nie mogła tu wjechać, bo po prostu się nie dało” – pomyślała zmęczona.

Parking był przykładem burzliwego rozwoju motoryzacji w Polsce. To osiedle, wybudowane prawie czterdzieści lat temu, nie było przystosowane do przyjęcia tylu ton blachy. Dawno temu w Polsce samochody można było nabyć jedynie na talony albo wygrać w losowaniu bonów oszczędnościowych PKO.

„Pamiętam, jak mój kuzyn kupił malucha. Boże, co to było za wydarzenie!”. Cała rodzina cieszyła się tak jak wtedy, gdy urodził się jej młodszy brat. Właśnie... co z nim? Co teraz dzieje się ze Spokojnym? Już tak dawno nie miała od niego żadnych wieści. Po tym, jak kilka lat temu rozpadło się jego małżeństwo z Pazerną, zostawił w Polsce ją i Mikrusa i wyjechał w nieznane. Był zdruzgotany i załamany wszystkim, co go spotkało, bliski obłędu, nie chciał słuchać nikogo, kto mówił, że może jeszcze jakoś się ułoży, żeby dał swojemu małżeństwu kolejną szansę, bo przecież jest Mikrus. Ale on już nie mógł, a może nie chciał...

Kiedy wyprowadził się z domu i zamieszkał na stancji, Jesienna chciała jakoś im pomóc, bo była pewna, że się z Pazerną pogubili, że to tylko przejściowy kryzys, w dodatku mieli małe dziecko. Uwielbiała Spokojnego, bo był dla niej nie tylko młodszym bratem, lecz opiekuńczym mężczyzną, cichym i dobrodusznym. Był zrównoważony i oczytany, przy nim można było odpocząć i wyciszyć się. Świetnie gotował, lubił być w domu, cieszył się, gdy ktoś go odwiedzał. Zaraz smażył naleśniki z dżemem, robił mocną herbatę, usługiwał, podsuwał pod nos smakołyki, słuchał każdego zdania, pocieszał. Taki Brat Łata. Nie nadużywał alkoholu, mało palił, ciężko pracował – same zalety, a jednak...

Kiedy poznał Pazerną, była ciężko chorą dziewczyną z wadą serca, spisaną na straty przez jej własnych rodziców. Nie mieli pieniędzy na operację córki w dobrej klinice, więc po prostu zdali się na łaskę Boga. Zepchnięta na boczny tor przez młodszą, ładniejszą i zdrową Siostrę, zahukana brzydula ledwie po podstawówce czekała niepewnie na każdy następny dzień życia. Ciągle brała jakieś lekarstwa uspokajające, żeby stresem nie nadwerężać chorego serca. Zdaniem rodziców do niczego się nie nadawała, bo nawet nie była w stanie posprzątać mieszkania – dodatkowa dziura przy jednej z zastawek sprawiała, że Pazerna szybko się męczyła. Nie była więc dobrym materiałem ani na żonę, ani na sprzątaczkę. Cichutko wegetowała przy rodzicach w cieniu ślicznej Siostry – licealistki, ich jedynej nadziei.

Właśnie wtedy zupełnie przypadkowo poznała Spokojnego. Serdeczny i cierpliwy zakochał się w niej do szaleństwa i postanowił, że zrobi wszystko, by odmienić jej zły los.

Z perspektywy tego, co stało się później, Jesienna zaczęła wracać myślami do fenomenu tej miłości. „Jak teraz wygląda ich życie? Może to wcale nie była miłość, ani z jego, ani z jej strony? Może pchnęło ich ku sobie zupełnie coś innego? Czyżby nim kierowała tylko litość, przemożna chęć niesienia pomocy bezradnemu biedactwu, misja naprawiania niedoskonałego świata? Miłosierdzie? A ona? Może dostrzegła wreszcie szansę na wyrwanie się z domu, na wyleczenie, na posiadanie mężczyzny i własnej rodziny. Obopólny interes, nie do końca jasne, choć w większości szlachetne przesłanki. Czy dlatego dzisiaj są już po rozwodzie? Ale przecież wyglądali na zakochanych!”.

Wtedy Jesienna patrzyła na nich z nieukrywaną zazdrością. Ona i Zamyślony mieli już za sobą kilka wspólnych lat. Raczej niezbyt udanych... Pamięta z brutalną dokładnością ten jesienny wieczór: deszcz o zapachu zdrady, taksówkę, bezduszne, sinawe światło nocnej lampki w pustym pokoju.

A więc tak się czuje zdradzana kobieta? Co to w ogóle za określenie: „zdrada”? To słowo chyba lepiej pasuje do szpiegów, agentów, jakichś spraw militarnych, politycznych, ale gdy dotyczy dwojga ludzi, to coś więcej, coś, co trudno wytłumaczyć jednym wyrazem.

Tyle w tym wszystkim jest do opisania, że aż brak słów.

Jak to przeżyli inni? Czy podobnie jak Poprzednia rozpamiętywali każdy dzień skończonego małżeństwa, czy może mieli mniej cierpliwości od niej i woleli szybko wyrzucić z serca Niewiernego i znaleźć Pocieszyciela? Wszystko zależy chyba od indywidualnego podejścia do sprawy. Jak w każdym przypadku losowego kataklizmu w życiu.

To trochę tak jak z przebiegiem pospolitych chorób: dawno zostały opisane przez specjalistów, znany jest ich prawdopodobny przebieg, objawy, sposób zakażenia, zapobiegania, leczenia i rokowania. Ale jednostkowo może dojść do komplikacji, bo każdy przypadek jest inny, a wyjątek tylko potwierdza regułę.

Przecież to miała być ukochana pora roku Jesiennej – wrzesień dokładnie trzynaście lat temu. Jak co roku szykowała się do wyciszenia przed nadejściem zimy, ale tamtej jesieni nie miało być jej to dane. To była najgorsza jesień w jej życiu z Zamyślonym.

Dawno nieodświeżane wspomnienia stanęły nagle przed oczami, wywołując nerwowy skurcz żołądka. „Jak ja to wszystko zniosłam? Dzisiaj już chyba nie dałabym rady”. Przebaczyć znaczy zapomnieć? Łatwo powiedzieć! Tyle lat minęło, a ucisk w okolicy serca wciąż jest tak samo mocny jak wtedy, gdy zobaczyła swojego męża z Tamtą, jak wpatrzeni w siebie coś szeptali przy barowym kontuarze.

„Czy naprawdę do końca życia będę to jednakowo boleśnie przeżywać?” – ze zdziwieniem stwierdziła, że nie myśli już z wściekłością o Tamtej i Zamyślonym, lecz po prostu rozczula się nad sobą. „Po co w ogóle do tego wracam? Było, minęło”.

Ale pamięć jak na złość znowu zaczęła przywoływać zdarzenia sprzed lat – rozmowę w knajpie, pewne siebie spojrzenie Tamtej i Zamyślonego jakiego dawno nie widziała: usłużny, szarmancki dżentelmen, wpatrzony w nieznaną jej kobietę. I wcale nie wydawał się zmęczony, mimo że już od dłuższego czasu nie wracał po pracy do domu.

Jesienna patrzyła z niedowierzaniem na własnego męża, którego, jak się okazało, w ogóle nie znała. Nigdy nie przypuszczała, że inna kobieta może zawrócić mu w głowie. A wyglądało na to, że Tamta zawróciła. Ba, nawet przewróciła.

Zamyślony, z którym od kilku małżeńskich lat byli razem, sprawiał wrażenie twardego realisty, nieczułego na wdzięki kobiet. Zawsze mówił (kiedy jeszcze w ogóle to mówił), że kocha tylko ją, Jesienną, i nie jest idiotą, żeby to zmieniać, szukać, zakochiwać się w Innej, bo za jakiś czas i ta Inna będzie Taka Sama. A jednak... do czasu, gdy trafił na Tamtą.

Wtedy, w tym piwnym barze Jesienna zobaczyła w jego oczach to „coś”, czego nigdy dotąd nie widziała i zrozumiała błyskawicznie, że ona nigdy nie potrafiła mu „tego” dać. Dla niej był zawsze zranionym w uczuciach, przedwcześnie dojrzałym chłopcem, którego nieletnia matka podrzuciła pod drzwi kościółka Franciszkanów. Bracia zakonni oddali płaczące zawiniątko na komisariat milicji, a stamtąd przewieziono maleństwo do domu dziecka. Nikt w miasteczku nie znał jego matki, jedynie stara żebraczka, która codziennie przed pierwszą mszą przysiadała na jednej nodze u wrót kościoła, widziała tego mroźnego styczniowego poranka młodziutką dziewczynę o cygańskiej urodzie odchodzącą pośpiesznie od muru kościelnego. Na widok tobołka ucieszyła się, że ktoś pewnie podrzucił dla niej znoszone ubrania. Zaczęła drapieżnie rozgarniać skłębione szmaty, licząc na to, że znajdzie jakiś ciepły sweter, a tu niespodzianka – płaczący noworodek o oliwkowej cerze i oczach w kolorze habitów franciszkańskich. A oprócz tego żadnej karteczki, żadnej wiadomości, imienia wskazówki, nic. I tak już zostało. Pierwszą metrykę urodzenia wystawiła Zamyślonemu przykościelna żebraczka. Wychowywał się w domu dziecka, był posłuszny, inteligentny i świetnie się uczył. Może ze względu na urodę nikt nigdy nie postanowił go zaadoptować. Od najmłodszych lat wiedział, że może liczyć tylko na siebie.

Kiedy zaczęli spotykać się z Jesienną, nie było mowy o szalonej miłości od pierwszego wejrzenia. Najpierw oboje dojrzewali do bycia razem, uczyli się siebie, poznawali. Dopiero po pewnym czasie okazało się, że są zakochani. Uczucie narastało etapami, kształtowało ich obydwoje, było rozłożone w czasie. A teraz... Tamta zadziałała na Zamyślonego jak katalizator w reakcji chemicznej, zmieniła go w kogoś innego. Jesienna, która już wcześniej podejrzewała męża o romans, tamtego wieczora zobaczyła wreszcie na własne oczy, jak wygląda zadurzony facet z maślanym wzrokiem, trochę wstawiony, rozanielony, odważny, przebojowy, w rozpiętej marynarce, z teczką porzuconą pod barowym stołkiem. Trochę jak rozbuchany kozioł, który napasł się na łące szalejem i jest gotów obskoczyć każdą samicę swojego gatunku.

Bo Zamyślony zawsze miał deficyt miłości. I trzeba było Jesiennej takiego wieczoru jak ten, żeby mogła wreszcie to zrozumieć.

A Tamta?

Chyba nic sobie z tego nie robiła, bo to nie była jej pierwsza tego typu zdobycz. Zdaje się, że lubiła dla rozrywki odłowić jakiegoś żonatego gościa, rozbujać go, pojeść i popić w knajpach na jego koszt, by wreszcie pójść z nim do łóżka. Takie kobiety są jakby żywcem wyciągnięte z dziewiętnastowiecznego burdelu, tylko że teraz oferują facetom siebie w otoczce współczesnego marketingu. Są jak wytrawny psycholog: wyszukują w tłumie znudzonego żoną pracoholika i zmuszają go do akcji.

Zamyślony szybko uległ tanim komplementom, prawionym mu przez Tamtą przy kolejnej butelce piwa, w półmroku intymnego kącika w barze piwnym, po brzegi wypełnionym papierosowym dymem. Nareszcie wyrwał się z małżeńskiego kołowrotu! Tamta nie wymagała od niego punktualności, robienia zakupów, poważnych rozmów o życiu, płacenia rachunków, nie snuła wspólnych planów. Była tylko tu i teraz, bez zobowiązań, pośpiechu i nagabywania, no i nie gderała, że on może za dużo pije, a jutro przecież musi iść do pracy, bo wiadomo: obowiązki... W domu czekała wierna żona, zimny obiad, wyprasowana koszula i wymówki – słowem: nic, do czego warto się spieszyć.

Zamyślony błyskawicznie przestał być realistą. Jesienna widziała otumanionego romantyka, poruszającego się jakby na zwolnionych obrotach, w innym wymiarze.

Nagle ogarnął ją smutek: „Co to jest wierność, lojalność, uczciwość małżeńska? Dlaczego mimo obopólnie składanej przysięgi to wszystko często dotyczy tylko jednej strony?”

Tamtego wieczora Zamyślony nie wrócił na noc do domu. I właściwie trudno mu się dziwić. Jesienna narobiła mu niezłego obciachu w tej knajpie. Najpierw jakby nigdy nic przysiadła się do pary gruchających gołąbków, udając, że zupełnie przypadkiem trafiła do tego lokalu.

Na widok połowicy Zamyślony zwrócił się do Tamtej:

– To moja żona – krótko przedstawił Jesienną, a ona podała jej drżącą rękę.

– A to moja dobra znajoma z pracy – powiedział o Tamtej.

– Miło mi poznać żonę takiego fajnego faceta – Tamta nie dała zbić się z tropu, bo przecież była tylko koleżanką żonatego kolegi.

Przez chwilę Jesienna była całkowicie skołowana: „A może to tylko przypadkowe spotkanie znajomych, którzy dawno się nie widzieli?” – myślała naiwnie. Najbliższa godzina pokazała jednak, jak bardzo się myliła.

Tych dwoje miało już jakąś tajemniczą przeszłość, rozmawiali o im tylko znanych osobach, miejscach, sytuacjach, mrugali do siebie porozumiewawczo, chichotali, a nawet rozumieli się bez słów.

Jesienną ogarnęła panika: „Czy to na pewno jest mój mąż, który nigdy nie przepuszcza mnie pierwszej w wejściu do domu, nie zapala mi papierosa, nie obiega dookoła samochodu, by własnej żonie otworzyć drzwi?” Nie, ten tu dzisiaj to był zupełnie inny facet – podpity macho w przekrzywionym krawacie, który kupiła mu jako praktyczny prezent na ostatnie urodziny. Gdyby w takiej sytuacji zobaczyła męża którejś z koleżanek, pewnie pokładałaby się ze śmiechu, ale teraz nie było jej wcale wesoło. „Oni mają romans, to pewne, bez dwóch zdań!” Skąd to wiedziała? Nigdy dotąd nie była zdradzaną żoną. To chyba był instynkt. Czuła przez skórę, że dzieje się coś dziwnego, niedobrego, coś, czego nie potrafiła nazwać, a czego panicznie się bała. Już nie była jego jedyną Jesienną – właśnie poznała wspólniczkę w małżeństwie, choć wcale o takiej spółce nie marzyła.

Tymczasem romansująca parka zamówiła kolejne drinki. Jesienna odmówiła picia alkoholu, a jedynie sama sobie zapaliła papierosa, bo siedzący obok mąż nie kwapił się z podsunięciem jej pod nos zapalniczki. Właśnie był zajęty szukaniem papierosów w torebce Tamtej, ponieważ poprosiła go o to z szelmowskim błyskiem w oczach.

Tak, Jesienna już się dla niego nie liczyła, ba, czuła, że jest wręcz niepożądanym gościem przy barowej ladzie.

– Masz świetnego męża! Jest taki miły i uczynny – powiedziała nagle Tamta, wydmuchując dym z liliowych ust. W takim samym kolorze miała paznokcie i torebkę, która właśnie zdobiła ramię Zamyślonego, popijającego drinka drugą, wolną ręką.

– Właśnie widzę, że pani również się podoba – powiedziała Jesienna głosem tak głębokim, jakby wydobył się aż z okolicy drżących kolan. – Niestety, jest zajęty, chyba to pani łaskawie zauważyła...

– Doprawdy? – Tamta posłała kolejny kłąb dymu z różowych warg prosto w oczy Jesiennej i podchmielona ciągnęła podjęty temat: – Jest zajęty mną, bo to ja zwróciłam na niego uwagę, to ja siedzę tutaj godzinami i z nim gadam – i to ja odkryłam go przed nim samym...

Jesienna zupełnie nie wiedziała, jak ma zareagować. Była wściekła, przerażona, zdezorientowana, no i nie miała ani różowych ust, ani niebotycznie długich paznokci, ani takiej torebki. „Od kiedy on lubi różowy kolor? Zawsze mówił, że jest dobry tylko na majtkach” – pomyślała zdziwiona. Jej torebki nigdy nie przewiesiłby sobie przez ramię. Facetów, którzy noszą torebkę za swoją panią, nazywał pogardliwie psituchami.

Kim więc był teraz tu, w tej zadymionej spelunce, z błyszczącym kawałkiem liliowej ceraty na ramieniu?

– Błagam cię, chodźmy do domu – Jesienna razem z barowym stołkiem przysunęła się do męża, starając się za wszelką cenę mimochodem strącić mu z ramienia torebkę Tamtej. – Jesteś żałosny z tym różowym gównem na plecach i wyfiokowaną lalą przy ladzie. Skąd wytrzasnąłeś taką znajomą? Przecież nigdy nie zapraszałeś jej do nas. Czy ona ma jakiś dom, rodzinę? Przecież to niemożliwe. To jakaś zdzira knajpiana...

Zamyślony skoczył jak dźgnięty nożem:

– Co ty o niej wiesz? Bywaliśmy razem na kursach z marketingu i zarządzania, zna się na komputerach i piłce nożnej, w ogóle jest super, nie to, co te twoje koleżaneczki z wiecznymi pretensjami do życia, zdradzane przez swoich mężów. To jest dopiero kobieta!

Kobieta tymczasem podniosła do ust kolejnego drinka i bezczelnie przyglądała się reakcji Zamyślonego na szepty Jesiennej. Wiedziała, że to o niej mowa, że czyjaś żona usiłuje dowieść swoich praw, walczy o małżeństwo, męża, własną dumę. Jesienna widziała, jaką satysfakcję sprawia Tamtej fakt, że to ona jest dzisiaj zwyciężczynią, to jej należą się laury, bo ma przewagę nad wściekłą i poniżoną żoną.

– Jeszcze raz cię proszę, weź teczkę, pożegnaj się z panią i jedźmy do domu – wycedziła półgłosem przez zęby.

Na tę propozycję Zamyślony odsunął się gwałtownie od żony.

– Z tobą nie przyszedłem i z tobą nie będę wracał! Znam drogę do domu, nie musisz mnie prowadzić, więc jak ci nie odpowiada nasze towarzystwo, to możesz iść, bo my jeszcze tu zabawimy, prawda? – i spojrzał porozumiewawczo na Tamtą, a ona łaskawie skinęła mu utlenioną głową.

Świat zawirował Jesiennej przed oczami. „Idę stąd, wychodzę natychmiast, niech się dzieje, co chce, bo zaraz się rozpłaczę. Nie będę przecież walić ich po pyskach, choć przydałoby się, ale nie mogę dalej dać się poniżać, w końcu mam resztki babskiego honoru”. Nagle olśniła ją myśl jak tonącego: „Zaraz złapię jego teczkę i tak trzasnę po dziobach tych, pożal się Boże, kochanków, że zostaną po nich tylko dwie różowe plamy...” Ale opanowała się ostatkiem urażonej dumy: „Nie będę przecież bić się o samca, który potwierdził właśnie, że monogamia to coś wymyślonego przez mężczyzn tylko dla ich żon”.

Odwróciła się szybko, bo poczuła pierwsze piekące łzy pod powiekami. Wybiegła z baru na mały placyk, pełen plastikowych stolików i krzeseł poustawianych pod wielkimi parasolami, reklamującymi jakąś markę piwa. Sezon letni już się skończył, parasole były zamknięte, na dworze nie było nikogo, bo siąpił wrześniowy, gęsty deszcz.

Poszła na sam koniec placyku, nad ostatnim stolikiem rozłożyła ciężki parasol i jak automat usiadła na mokrym krześle. Twarz paliła ją, czuła się jakby miała gorączkę. Była w szoku. „A więc i ja także, jak miliony innych kobiet! Co teraz będzie? Co ich łączy? Czy zostanę sama jak moja matka, kiedy długo chorowała i ojciec odszedł do innej, zdrowej kobiety? Ale przecież nie jestem chora, więc dlaczego? To chyba fatum rodzinne, powielam schematy, tylko że jeszcze nie zachorowałam, a mój mąż ma już inną...” Zapaliła papierosa i dalej starała się znaleźć jakieś logiczne wytłumaczenie dla tego, co ją przed chwilą spotkało.

Deszcz przybierał na sile, ale nie czuła zacinających kosmyków wody, które z parasola zaczęły spływać jej po plecach. Zdezorientowana wstała z krzesła i usiadła na blacie stolika. Dopiero teraz poczuła, że jest zimny i nieprzyjazny. Chłód plastiku powoli zaczął ją otrzeźwiać. „Ciekawe, jak długo się spotykają? Czy już ze sobą śpią? Kiedy spaliśmy razem? Może on coś mówił, dawał sygnały, a ja niczego nie rozumiałam? To moja wina, nie mamy dziecka, ciągle się dorabiamy: praca, nadgodziny, żeby jak najwięcej uciułać, mieć lepszy telewizor, meble, nowy samochód, a teraz... dla kogo to wszystko? Może nas już nie ma? On ma Tamtą, to ona przejmie stery, może szybko da mu dziecko, a mnie wykopie z pamięci i życia Zamyślonego... Dlaczego on nigdy mi nie powiedział, że chce czegoś innego, że nie zgadza się z tym, co jest, że musimy coś zmienić, ale razem? A on zmienia wszystko sam. No, nie sam. Z Tamtą. Jest nieuczciwy, wolał zacząć z inną, niż próbować ratować to, co stworzyliśmy razem. A może nic nie stworzyliśmy? Dlatego on chce od nowa, z Tamtą...”

Złość, rozpacz, upokorzenie – tysiące myśli i uczuć szarpały Jesienną. Paliła papierosa za papierosem i wciąż siedziała na rozchwianym stoliku. Nie wiedziała, ile czasu tu spędziła, ale zapadła już głęboka noc, a zimny wiatr przywiał jej pod nogi kilka pierwszych, opadłych tej jesieni liści.

Nagle drzwi baru otworzyły się i w dymiącej smudze światła wyszła z nich roześmiana para. To był Zamyślony z Tamtą. Zaskoczeni deszczem przytulili się do siebie, po czym Zamyślony szybko zdjął marynarkę, zrobił z niej rodzaj daszka i przyciągnął do siebie Tamtą, żeby nie zmokła. Jesienna słyszała jej śmiech wibrujący jak silnik samochodu na najwyższych obrotach, podsycony wypitymi drinkami, rozedrgany nutami pożądania, niepokojem, pełnym oczekiwania napięciem, co przyniesie jej ten zimny wrześniowy wieczór u boku gościa bez skrupułów zdradzającego własną żonę.

Biała taksówka prawie bezszelestnie zajechała na plac i zatrzymała się tuż koło ich stóp. Z mroku parasola Jesienna widziała, jak przed reflektorami auta coraz mocniej zacina deszcz. Ciągłość gęstych deszczowych strug została przerwana na krótką chwilę przez nogi Zamyślonego i Tamtej, migające przed maską taksówki. Biegli obydwoje, a on trzymał nad jej głową rozpostartą marynarkę, którą jakieś dwa tygodnie temu Jesienna przyniosła z pralni chemicznej.

Zamyślony otworzył tylne drzwiczki samochodu i Tamta, wciąż śmiejąc się hormonalnie, zniknęła w głębi białego mercedesa. On szybko okrążył taksówkę i wsiadł na tylne siedzenie z drugiej strony. Klapnięcie drzwi i merc odjechał równie cicho, jak się pojawił.

Gdy kochankowie wsiadali do auta, Jesienna w pierwszej chwili chciała wyskoczyć z ciemności i krzyknąć, że ona jeszcze tu jest, że wszystko widzi, że powinni dobrze się zastanowić, ale jakiś wewnętrzny hamulec trzymał ją w miejscu, nie pozwolił wydobyć głosu ani poruszyć żadnym mięśniem. Była jak Niobe zamieniona w skałę – sparaliżowana, wryta w ten koślawy stolik, bezsilna. Tylko procesor w mózgu podsuwał jej coraz to inne obrazy, jakby mało było tego, co właśnie zobaczyła.

Stało się i nic nie zrobiła, żeby temu zapobiec.

Wyszła spod parasola wprost w deszcz. Gdzie ma teraz iść po nocy? Do pustego mieszkania? Po co? Nikt tam na nią nie czeka.

W poczuciu bezsilności opadły jej ręce.