Okładka

Karta tytułowa

Zapomnij patrząc na słońce 1

HANKA. Dobry wieczór

— Dobry wieczór! — Kruk skłonił uprzejmie głowę. Błysnęło czarne jak bryłka węgla oko. Smutne niczym kopalniana hałda, na której nic więcej nie wyrośnie.

— Dobry wieczór! — odpowiedziała równie uprzejmie Hanka. Usiadła i poprawiła kołnierzyk piżamy. Różowy, z angielskim haftem. Obrębione grubą nicią dziurki układały się w kształty kwiatów. Niezwykle gustownie i wieczorowo.

— Co u ciebie? — zapytał ptak konwersacyjnym tonem i przeszedł kilka kroków po ramie łóżka. Trzymał się jej mocno pazurkami, trochę kalecząc sosnowe drewno. Ale inaczej byłby spadł.

— Nic szczególnego. — Hanka pociągnęła nosem i nasadziła sobie jasiek na głowę. Sterczał jak trójkątna czapka pajaca.

— Ech, życie — żachnął się nie wiedzieć czemu kruk. Potarł kilkukrotnie dziobem o kant wezgłowia. Zeskoczył na kołdrę i bijąc skrzydłami dla utrzymania równowagi na jej wybojach, podszedł do Hanki. Wskoczył jej na ramię i zaczął grzebać dziobem we włosach. Doszperawszy się gumki, złapał ją mocno i ściągnął z kucyka. Bardzo lubił ozdoby do włosów. Zwłaszcza kolorowe frotki.

Przez chwilę milczał, zajęty rozszarpywaniem gumki na strzępki. Gdy skończył, rozgrabił je łapkami i wskoczył na wezgłowie. Przeszedł kilka kroków w lewo, a potem kilka w prawo. Potrząsnął głową i rozpostarł przypominające błony pławne skrzydła. Zastygł tak na moment, aby po chwili z łopotem zwinąć się w kulkę.

— No i co? Dziobiemy? — zapytał w końcu.

— Nie, nie dziob mnie — poprosiła Hanka. — Mam czyste paznokcie! — Na dowód wyciągnęła przed siebie dłoń.

— A uszy? — Kruk nie dawał za wygraną.

— Uszy myłam wczoraj.

— A nos?

— Nie mam kataru.

— Nic do wydziobania?

— Absolutnie nic! — Hanka położyła dłoń na sercu.

— No to odfruwamy? — upewnił się ptak.

— Tak — potwierdziła Hanka.

Pofrunęli. Lecieli długo, tak długo, że Hance zrobiło się zimno, a jej plecy pokryły się gęsią skórką. Zaczęła kichać. W końcu zobaczyli w dole wodę.

— Tu się zatrzymamy — powiedział kruk i obniżył lot, a za nim Hanka, jakby uwiązana na niewidzialnej smyczy.

Ptak wylądował na brzegu basenu. Zbiornik miał ostre, prostopadłe krawędzie. Śliskie od glonów i drapiące od pąkli. Gdzieniegdzie, na pogrążonych w mętnej wodzie ścianach połyskiwały białe kafle. Hance basen wcale a wcale się nie podobał.

— Chcę lecieć dalej! — Nadąsała się i tupnęła bosą nogą.

— Nie ty tu decydujesz! — uciął ptak. Trzepnął skrzydłami, podskoczył i dziobnął ją mocno w głowę. We włosach pojawił się koralik krwi. Hanka zrozumiała. Żadnych „ale".

Usiadła na podeście. Chciało się jej płakać. Miejsce dziobnięcia szczypało. Hanka pochyliła się nad rtęciową powierzchnią, aby sprawdzić, czy rana mocno krwawi. Niebo odbijało się w wodzie jak w lustrze.

Pomimo blasku przy dnie zauważyła ryby. Ogromne jak liście łopianu. Poruszały się wolno, wyginając ciała. Błyskały łuski.

— O, płaszczki! — ucieszyła się dziewczynka i zapomniała o dziobniętej głowie. — To znaczy ogończe, widziałam takie w telewizji. Ogończe! — oznajmiła dumna i blada, a kruk z uznaniem pokiwał głową.

— Tak, tak — potwierdził i zanurzył dziób w zbiorniku, aby się napić.

— Jak powiem o tym Agacie, nigdy mi nie uwierzy! — Hanka wstała i zaczęła biegać wzdłuż brzegu. — Prawdziwe ogończe! — piała z zachwytu. Ryby kłębiły się w odmętach, od czasu do czasu prześlizgując się pod samą powierzchnią wody.

— Chcesz ich dotknąć? — zapytał ptak, niby uprzejmy i stroniący od przemocy. Hanka zrobiła się czujna. Przymilny ton zazwyczaj źle wróżył.

— Nie, to niebezpieczne! — Odskoczyła od brzegu i objęła się ramionami. — Widzisz te kolce? — Pokazała krukowi gestem wstęgowaty ogon przepływającej nieopodal płaszczki. — To nie dekoracja, ale śmiertelnie skuteczna broń. Pika. Jadowita pika. Jad zabija powoli i boleśnie. Tak mówili w telewizji.

— Obawiam się, że musisz zaryzykować, moja droga. — Kruk nagle zmienił ton. — Musisz je wyłowić!

— Czym mam je powyciągać? — Hanka rozejrzała się w poszukiwaniu wideł czy oszczepu. Niczego takiego nie zauważyła. Otaczała ją pustka. Nie pustynia. Po prostu brak czegokolwiek. „Jak niczym łowić płaszczki?" — zastanawiała się dziewczynka. Kruk wydawał się jednak niezrażony brakiem sprzętu.

— Wyłowisz je „na rękę". Stary sposób traperów — podpowiedział. — Wkładaj rękę do wody. One lubią ręce. Złapią cię za palce, to je powyciągasz. No, dalej! — ptak syknął niczym wąż i nastroszył pióra.

Przez chwilę Hanka miała ochotę się postawić. Złapać za wiotką szyję, zgiąć ją jak słomkę. Kruchy kręgosłup ptaka pstryknąłby niegłośno. Zamiast kruka satysfakcjonujący trup. To uczucie zniknęło niemal natychmiast. Nie było o czym dyskutować. Prosty wybór: albo ryba, albo dziobanie. Nie takie zwykłe, czyszczące, ale poważne. Do krwi, do kości. Ze strachu Hance zachciało się sikać. Już lepiej zaryzykować z płaszczkami.

Westchnąwszy podwinęła rękaw aż pod pachę. Uklęknęła i pochyliła się nad wodą. Potargane w pościeli włosy łaskotały jej twarz. Odsunęła je ramieniem, a potem zdecydowanym gestem zanurzyła dłoń, najpierw płytko, potem po łokieć. Woda była nijaka. Ani zimna, ani ciepła. Dziwne. Hankę przeraziło to mocniej niż lodowatość czy ukrop.

Ryby od razu zauważyły. Zaczęły krążyć, szybciej i szybciej, unosząc się od dna i zbliżając do przynęty. Ostrożne, ale łakome, podpływały coraz bliżej. Widać było ich wyłupiaste oczy, niczym białka jaja, oślizgłe i wodniste. Od czasu do czasu błyskały białe brzuchy. Hanka zaczęła płakać.

Pierwsza ogończa wgryzła się w jej dłoń tak mocno, że popłynęła krew. W wodzie pojawiły się czerwone smugi, po chwili rozgonione przez pobudzone zapachem mięsa ryby. Hanka wrzasnęła i wyciągnęła rękę z wody. Płaszczka nie puszczała, wżarta w ciało ostrymi, haczykowatymi zębami. Przeleciała nad głową dziewczynki, wciąż kąsając jej ciało. Puściła dopiero wtedy, gdy Hanka plasnęła nią o brzeg. Przez moment ryba łopotała o wyłożony płytami skraj basenu, aby po chwili osłabnąć. Przypominała rozmoczony grzyb mun. Hanka zwymiotowała pod pobliski krzak.

— Dobrze, dobrze! — zakrakał kruk i podskoczył do martwej ogończy. Wydziobał rybie oczy i pożarł je ze smakiem. Równie chętnie konsumował tylko brud zza Hankowych paznokci i zaschnięte na beton strupki zrywane z jej bladych łydek. Dziewczynka przyglądała się mu z obrzydzeniem, ściskając nadgarstek. Krew powoli zastygała. Kruk dziobnął jeszcze nieco wymiocin i otrząsnął się ze wstrętem. Nie podeszły mu.

— Starczy? — zapytała Hanka w nadziei, że ptak się nasycił.

— Nie. Chcę jeszcze! — zażądał kruk. — Ręka do wody!

Hanka wyłowiła jeszcze cztery ryby. Trzecia wygryzła jej spory kawałek przedramienia. Ptak jednak nie ustępował.

— Jeszcze, jeszcze! — krakał i charczał, dziobiąc jej kostki, a Hanka łowiła dalej, bo obiecał, że jak się naje, przestanie ją dźgać i polecą do domu.

Płaszczki były teraz mniej ostrożne. Ich skrzela poruszały się prędko, jakby ryby dyszały z podniecenia. Krew stępiła ich instynkty. Nie bały się zbliżać do powierzchni, która aż falowała od ich pożądliwych ciał. Podwodna orgia. Otępiała z bólu dziewczynka nie zwracała na to uwagi. „Zje i do domu, zje i odlecimy" powtarzała sobie w duchu, zaciskając zęby. Kolejna ryba chwyciła, gdy tylko dziewczynka zanurzyła w wodzie palce.

— A! — krzyknęła Hanka, gdy poczuła wgryzające się do kości zęby ogończy.

Próbowała natychmiast wstać i wywlec zdobycz na brzeg. Ryba była jednak ogromna. Trzymała mocno, nie sposób było jej unieść. Zamiast poddać się jak poprzednie, zaczęła ciągnąć w głąb basenu. Majtała ogonem, waliła płetwami i ciągnęła. Do dna, do dna.

— Pomóż mi! — zawołała Hanka do kruka, ale on wolał przyglądać się obojętnie. Hanka szarpnęła się w tył, poślizgnęła i runęła do basenu.

Woda zalała jej płuca. Ciśnienie rozsadzało głowę. Ale w basenie łatwiej było walczyć z ogończą. Hanka kopnęła ją mocno i ryba puściła jej dłoń. Dziewczynka wynurzyła się na moment.

— Pomóż mi wyjść! — krzyknęła do ptaka i chwyciła się brzegu basenu. Próbowała zaprzeć się o niego, ale był śliski od glonów. Śliski jak tafla topiącego się lodu.

— Nie.

— Proszę, pomóż mi! — Hanka cały czas próbowała się wdrapać na obrzeże zbiornika. Ogończe kąsały jej nogi.

— Właź do wody i łap je! — zakrakał ptak i dziobnął Hankę w głowę. Oszołomiona dziewczynka puściła się i poszła na dno.

Tam zajęły się nią ryby. Zdarły z niej piżamę. Dźgały ją swoimi ogonami. Wygryzały miękkie części brzucha i ud. Hanka krzyczała, a woda wlewała się jej do ust. Od czasu do czasu udawało jej się wynurzyć i złapać oddech. Kiedy wypływała, słyszała kruka. Powtarzał niedorzeczny wierszyk.

Woda głęboka sięga pod pachy

A pod powierzchnią czają się strachy

Cało nie wyjdziesz z zielonej toni

Kolec jadowy w niej cię dogoni

Kruk powtarzał rymowankę i gdy tylko Hanka zanadto zbliżała się do brzegu, wskakiwał jej na głowę i wpychał dziewczynkę pod wodę. Hanka opadała z sił, a ryby dźgały ją i podgryzały z każdej strony. „Ostatni raz" postanowiła i z całej siły odbiła się od dna. Jej głowa na moment wynurzyła się na powierzchnię. Jak boja.

— Tato, tato! — zawołała Hanka i zatonęła.

JANUSZ. Zapomnij, patrząc na słońce

— Cholera, znowu wyje! — mruknęła śpiąca po lewej stronie Sabina. Jej oddech czuć było wytrawnym kiedyś winem, a do spoconych włosów przywarł zapach zleżałych perfum Oui Oui. Jej zdaniem elegancki. Wolała spryskać nimi warkocz, zamiast go po prostu porządnie umyć. Kobieta przewróciła się na drugi bok i zakryła głowę jaśkiem. Spod niedopiętej koszuli nocnej wylała się rozlazła pierś. Nic ciekawego. Janusz miał ochotę wyjść na balkon, aby wywietrzyć z głowy i ten obraz, i tę woń.

— Tato, tato! — dobiegło znowu z głębi mieszkania. Dopiero teraz Janusz zrozumiał, co go obudziło. Odrzucił nieświeżą kołdrę, która upadła z fuknięciem na podłogę. Skoczył na równe nogi i potykając się o własne kapcie, pobiegł do pokoju Hanki. Głos córki był tak alarmujący, że zaschło mu w ustach. Skręcił gwałtownie obok szafy, ślizgając się na wydeptanym chodniku, i w kilku susach dopadł łóżka córki.

Dziecko siedziało z otwartymi oczami, chyba nieświadome, że się obudziło. Drobne dłonie otwierały się i zamykały, jakby łapiąc coś, co dziewczynka widziała we śnie. Spocona piżama przywarła do chudych pleców niczym plastikowa peleryna, zmoczona ulewą. Janusz poczuł ściskające gardło wzruszenie.

— Cichutko, cichutko — wyszeptał i usiadł obok Hanki. — Cicho. — Przytulił mocno trzęsące się ciałko i przygładził zmierzwione włosy.

Hanka była taka drobna. Mała jak na swoje siedem lat, ale mądra i sprytna. Jego krew! Często budziła się po nocach, wołając Janusza. Miewała jakieś koszmarne sny, których nie potrafiła dokładnie opowiedzieć. Mruczała, szlochała, a potem zasypiała w ramionach ojca. Czasem siedział z nią do rana, bo nie potrafił jej odłożyć. Byli wtedy tylko we dwoje, a za oknem popiskiwały wstające o brzasku ptaki. Śpieszące się nie wiadomo do czego.

Dzisiaj Janusz jak zwykle patrzył na gasnące za oknem latarnie i szeptał uspokajające mantry. W oddali widać było kopalniane szyby, okutane mgłą i smogiem. Smętne i beznadziejne. Przy szczytach kominów migały czerwone światła, jak w burdelowej dzielnicy. Na klatce schodowej zaszczekał ratlerek sąsiadki. Piskliwie i przenikliwie.

— Kurwa, ucisz go! — dobiegło z sypialni, a Janusz pokręcił głową z politowaniem.

Kiedyś Sabina wyprowadzona z równowagi przez szczekającego pod klatką czworonoga rzuciła w niego paterą. A potem dwoma garściami orzechów. Janusz naprzepraszał się wtedy za wszystkie czasy. Za żonę. Jak zwykle. Często przepraszał za awantury, jakie Sabina urządzała z byle powodu mieszkańcom „Tysiąclecia". Po prostu lubiła wrzeszczeć na ludzi aż do zaplucia podbródka. Raz oberwała od kogoś w pysk. Pijana w sztok. I dobrze. Janusz spojrzał w kierunku sypialni, aby sprawdzić, czy nie wypełza z niej poirytowana małżonka. Cisza. Nie zamierzał tam wracać.

Z Sabiną był żonaty od dziesięciu lat. Nadal jej nie rozumiał. Był w stanie zaakceptować to, że kobieta nienawidzi, gdy zakłóca się jej sen. Zdumiewał go jednak nieodmiennie stosunek żony do Hanki. Wyglądało na to, że urodzenie córki było pierwszą i ostatnią rzeczą, jaką Sabina dla niej zrobiła. A i to niechętnie. Janusz westchnął. Czasem wydawało mu się, że nic innego nie robi, tylko wzdycha.

Jego własna matka zawsze przy nim była, aby go nakarmić, umyć, przebrać, opatrzyć kolano. Przykładna gospodyni domowa. Sabina nie przejmowała się takimi drobiazgami, chociaż też nie pracowała. Widocznie kobiety są różne. Ech, życie. Janusz przytulił mocniej córkę.

— Co ci się śniło? — zapytał łagodnie i pocałował chłodny policzek Hanki.

— Kolce. Byłam w wodzie, a pod wodą były kolce. Ryby mnie nimi kłuły. I był jeszcze kruk. Nie chciał mi pomóc. Bałam się. Wołałam, ale nikt mi nie pomagał. Siedziałam w basenie i nie mogłam wyjść. Woda, woda, nie mogłam oddychać! Ręce mi pogryzły! Pokłuły! — Hanka zaczęła płakać.

— Nie martw się, to tylko sen — zapewnił ją Janusz. O kruku słyszał od dziecka nie pierwszy raz. Każdy człowiek ma swój dyżurny koszmar, najwyraźniej Hanka postawiła na ptaka. — Popatrzysz rano na słoneczko, zapomnisz. Zapomnisz…

Hanka powoli się uspokoiła. Jej ciało zwiotczało, a oddech stał się równy niczym tykanie zegara. Janusz delikatnie ułożył ją na łóżku, a sam wyciągnął się na podłodze. Trochę chciało mu się spać. Patrzył na popękany sufit i myślał o niczym. Nie było o czym myśleć.

— Śpij, kochanie, zapomnisz, jak spojrzysz na słońce — mruknął do śpiącej Hanki i zamknął oczy.

Śniadanie jak zwykle szykował Janusz. Dla siebie i dla Hanki. Postawił przed dzieckiem miskę płatków śniadaniowych. Bez mleka. Hanka nienawidziła mleka. Potrafiła zwymiotować, czując jego zapach. Sam siorbnął kawę. Była kwaśna jak woda z ogórków. Dziadostwo teraz w tych sklepach. Gówno i dziadostwo. Może gdyby było ich stać na Jacobsa zamiast Fuego, nie byłoby tego kwasu. Kwasica niedostatku. Janusz wzruszył ramionami i sam siebie skarcił za pesymizm. Czasem miał dosyć własnego zachowania.

— Jak ci się spało? — zapytał córkę, udając, że nie pamięta jej nocnych krzyków. Uśmiechnął się z przymusem i nagle poczuł, że w sumie ma ochotę się uśmiechać. Czemu nie? Na przekór!

— Dobrze, tato — odpowiedziała Hanka, krusząc niemiłosiernie i rozsypując naokoło płatki. Janusz wstał i sięgnął po szczotkę. Trzeba zamieść. Jak Sabina wdepnie w okruchy, będzie afera. Odbije się na Hance. Sabinowym worku treningowym.

— A śniło ci się coś? — wymamrotał, czołgając się pod krzesłem dziecka.

— Nie. Nic. A czemu pytasz? — Hanka majtała nogami.

— A tak sobie. Za okienko spojrzałaś z rana? Ładna pogoda nam się szykuje, co?

— No. Patrzyłam. Sroka siedziała na jarzębinie. Mało się gałąź nie złamała! — zaśmiało się dziecko.

— Dobrze. Fajnie — odparł mężczyzna i wysypał zamiecione okruszki do kosza. Szufelkę odłożył starannie na miejsce. Sabina wprawdzie nie sprzątała, ale nienawidziła rozgardiaszu. A pamięć miała dobrą. Wszystko miało swoje miejsce. Dopił kawę i ugryzł kawałek czerstwego chleba. Wrzucił do teczki kajzerkę z żółtym serem. Nie było co przedłużać.

— No, lecę do roboty! — uśmiechnął się do córki i wstał.

Hanka smętnie grzebała paznokciem w szparze stołu. Przesuwała nim powoli, a spomiędzy desek wyłaził zrolowany, czarny tłuszcz. Głowę schowała w ramionach. Jakby chciała się uchylić przed trzepnięciem w głowę. Sabina często ją okładała. Okładała i powtarzała, że jest kretynką. Janusz dostawał duszności na samą myśl, że wściekła z rana żona z pewnością rozrusza się, tresując Hankę. Ale iść musiał.

Powoli założył kurtkę i schylił się po teczkę. Wyprostowawszy się, zauważył, że Hanka na wpół stoi, na wpół wisi na kuchennej framudze i mu się przygląda.

— Pa! — szepnął, a dziecko pomachało do niego i poszło do swojego pokoju. Pewnie posiedzi tam do dziewiątej, aż matka łaskawie wstanie i wyprawi je do szkoły. Ale on naprawdę musiał już iść!

Wyszedł na korytarz i przez moment walczył z przemożną chęcią rąbnięcia z całej siły drzwiami mieszkania. Trzaśnięcia tak, aby tynk poleciał ze ścian. Obudziłby śpiącą harpię, z pewnością wyskoczyłaby z betów jak oparzona. Potem dręczyłby ją ból łba. Dobrze! Opanował się jednak i zamknął je ostrożnie. Póki Sabina śpi, Hanka ma spokój. Może żona wstanie w przyzwoitej formie.

Zbiegł schodami. Jego stopy ślizgały się na krawędziach stopni. Ni to zjeżdżał, ni to schodził. Zupełnie tak, jak wtedy, gdy miał lat piętnaście i gnał do czekających na dole kolegów. Tyle mu zostało z młodości. To durnowate ślizganie się na schodach.

Wypadł przez metalowe drzwi ze stłuczoną szybą. Zamknęły się, skrzypiąc, a Janusz nie oglądając się za siebie i walcząc z osiedlowym tornadem, powlókł się na przystanek. Kiedy dotarł do przejścia pomiędzy ciągnącymi się bez końca blokami, po ładnej pogodzie z wczesnych godzin porannych nie było już śladu. Niebo nagle zaciągnęło się sinymi od smogu chmurami. Zaczął siąpić drobny deszcz, gorszy niż ulewa, bo bardziej wytrwały. Januszowi czasem zdawało się, że pada wyłącznie dla niego. Gdy tylko wychodził na zewnątrz, nagle znikąd pojawiał się deszcz. Krople zostawiały na kurtce szare smugi. Deszczówka w Katowicach przypominała zawiesinę, a nie krystaliczną wodę, którą dawno temu matka Janusza myła włosy. „Najzdrowsza na piękny warkocz!" — śmiała się, mocząc włosy w wiadrze, a jej piersi bujały się na boki. Jak zwykle nie miał parasola. I jak zwykle szedł w pantoflach, które po kilku krokach przemokły. Cholera! Czekał go kolejny dzień w wilgotnym obuwiu. Kolejny wspaniały dzień.

Pod wiatą przystanku tłoczyli się ludzie. Deptali się i przepraszali, a potem potrącali torbami i teczkami. Kotłowali się za pleksiglasową szybą niczym schwytane do słoja ćmy. Szarzy, jacyś tacy włochaci.

Janusz wepchnął się pod daszek i czekał. Nad tłumem unosiła się para o zapachu ziemniaków i kapusty. Jak to na Śląsku. Ta woń jest dosłownie wszędzie. Mężczyzna podniósł kołnierz i wcisnął w niego nos. Ponieważ Sabina rzadko gotowała, tkanina nie przesiąkła wszędobylskim odorem bitek i buraków.

Przez znajdujące się za przystankiem pole przebiegła horda bezpańskich psów. Poszczekiwały na siebie, gnając za pędzonym przez wiatr śmieciem. Kilka z nich kulało. Kundle często atakowały, głównie dzieciaki i staruszki. Oczekujących na przystanku bały się ruszać. Przemknęły tylko obok, rzucając ludziom kilka kaprawych spojrzeń.

Autobus nadjechał nawet punktualnie. Nabity. Rozpłaszczeni na oknach ludzie ledwo oddychali. Janusz wcisnął się na pierwszy stopień i przechylił w tył. Drzwi zamknęły się z sykiem, a on natychmiast został pchnięty przez masę ludzi i przykleił się do szyby. Jeżeli drzwi nagle się otworzą, wypadnie na ulicę. Pęknie czaszka. Poleje się krew. Okradną go z teczki i portfela, a potem zadzwonią po policję. Janusz nie mógł się zdecydować, czy się tego obawia, czy tego pragnie.

Smród nieświeżej odzieży powodował mdłości. Po co prać codziennie? I tak się w robocie upieprzy. Na każdym przystanku Janusz na moment wyskakiwał z pojazdu, aby wypuścić wysiadających i wpuścić nowych pasażerów. Wciskał się potem jako ostatni, aby jak najdłużej cieszyć się świeżym powietrzem. Może nie rześkim i krystalicznym, ale nie powodującym odruchu wymiotnego. W końcu umęczony skakaniem i wciskaniem się w ciżbę, wysiadł dwa przystanki wcześniej.

Jego kopalnię widać było na końcu ulicy. Prostej, wybudowanej tylko dla jego zakładu. Kiedyś potęga, dzisiaj zawalidroga. Pożeracz budżetowych pieniędzy. Kopalnia „Śląska". Na ścianach zakładowej szatni wisiały pomarszczone ze starości zdjęcia z jej otwarcia i co większych imprez górniczych. Januszowi trudno było uwierzyć, że zrobiono je faktycznie w „Śląskiej". Że ktokolwiek kiedykolwiek robił w „Śląskiej" jakieś rekordowe wyniki. Dzisiaj gdy określenie „czarne złoto" wywoływało śmiech, wyglądający wczesnej i hojnej emerytury górnicy ledwo co kopali. Nawet gdyby chcieli robić więcej, i tak nie mieli sprzętu. Zjeżdżali pod ziemię dlatego, że tak robili dziadkowie i ojcowie. Dla chwały. Dla tradycji. Janusz był kopalnianym księgowym. Jednym z marnych gryzipiórków w dziesięcioosobowym dziale. Sabina pogardzała jego stanowiskiem. „Jakbyś był twardszy, byś na dół jeździł!" — kpiła.

Kiedyś gdy górnicy mieli pozycję, nawet sobie chwalił tę pracę. Ryzyko żadne, a profity solidne. I te sklepy górnicze! Dzisiaj… Klepał swoje rozliczenia, stemplował rachunki, drukował pokwitowania. Byle do emerytury. Jemu też należała się wcześniej. Wtedy założy swoje biuro rachunkowe, będzie brał robotę do domu. Nawet lokalu na to nie trzeba! Hance kupi porządny tornister. I pisaki kolorowe. Na studia dla niej odłoży, że hej!

Zapatrzony w swoją świetlaną przyszłość Janusz nawet nie zauważył, kiedy dotarł do bramy. Kopnął w nią bez przekonania.

— Idę, panie, idę! — odpowiedział bełkotliwy głos po drugiej stronie.

Po chwili brama się otworzyła. Nie dumnie, na oścież, ale z obawą. Jak w oblężonej twierdzy. Janusz wślizgnął się do środka. Za nim huknęło głucho metalowe skrzydło.

HANKA. Rwący nurt

Kilka dni później Hanka wstała bardzo wcześnie rano. Czuła się wypoczęta i przytomna. Kruk darował jej tę noc. Uprzedzała, że nie będzie mogła się z nim spotkać z powodu wyjazdu z tatą na ryby. Obiecał, że się nie pojawi i Hanka zdoła się wyspać. Dotrzymał słowa. Kruk nie był aż taki zły.

Za oknem szeleściły liście rosnącej zaraz pod blokiem jarzębiny. Rarytas. Na blokowiskach zazwyczaj nie ma drzew. A Hanka miała. I do tego zaraz obok. Jesienią drzewo pokrywało się kiściami pomarańczowych owoców. Hanka miała do nich najbliżej. W zasadzie to były jej jarzębiny. Ona decydowała, kto i ile może dla siebie zerwać. Chętnych było zawsze więcej niż jarzębinowych pęków.

Usiadła na łóżku i wychyliła się nieco, aby wyjrzeć na zewnątrz. Owoce jarzębiny już się pojawiły, ale były jeszcze bledziutkie. Dopiero lipiec, jeszcze czas. Dziewczynka położyła się z powrotem i czekała, aż słońce wygrzebie się ponad dachy i rozgrzeje asfaltowe ścieżki. Dopiero wtedy, czując już lekki letni zaduch, wstała.

Powędrowała do kuchni. Blat stołu, pokryty zielonkawymi kaflami, był przyjemnie chłodny. Sama kuchnia, położona od zachodu, nie zdążyła się jeszcze nagrzać jak piekarnik. Hanka wyjęła z szuflady nóż, usiadła na krześle i zajęła się jak zwykle wygrzebywaniem brudu ze szpar pomiędzy kaflami. Czekała, aż rodzice wstaną.

Pierwszy pojawił się Janusz. W pośpiechu wypił szklankę wody i zniknął w łazience. Po chwili dziewczynka domyśliła się dlaczego. Z sypialni wychynęła wymięta matka.

Hanka pamiętała ładną Sabinę. Wcale niedawno matka była wręcz piękna. Miała czarne, lśniące włosy upięte w kok o komicznej nazwie „banan". Czasem kręciła je na hydroloki i rozpuszczała. Sięgały jej aż do talii. W szafie stały dwie pary szpilek, jedne czarne, a jedne srebrne. Gotowe do wyjścia na spacer. Gdzie one się podziały? Gdzie te buty? Zostały tylko jakieś łapcie, niemodne i poniszczone. Hanka była pewna, że kiedyś Sabina malowała powieki na zielono i niebiesko. Albo na fioletowo. To było tak niedawno. Może dwa lata temu. Może trzy. Wtedy jeszcze jej się cokolwiek chciało. Na czymś Sabinie zależało. Chociażby na własnym wyglądzie.

Dzisiejsza Sabina nie przypominała młodej Sabiny. Niekiedy trudno było uwierzyć, że ta pomarszczona kobieta z przyklejonym do warg papierosem to ta sama, którą przedstawiają stare zdjęcia o ząbkowanych brzegach. Hanka czasem je przeglądała, w ścisłej tajemnicy. Sabina nie znosiła tych fotografii. Kiedy przyłapała córkę na grzebaniu w albumach, darła zdjęcia na strzępy, a potem wyła w poduszkę. Konieczna była ostrożność. Niedługo nie zostanie ani jedna pamiątka po tamtej Sabinie! Wszystkie pochłonie furia matki.

„Niemożliwe" myślała dziewczynka, porównując Sabinę dzisiejszą z niegdysiejszą. Skąd wzięły się resztki zbrylonej szminki w kącikach wykrzywionych ust? Zacięty wyraz twarzy? Hanka nie mogła pogodzić się z tym, że nie ma już matki w kremowej sukni retro, o polakierowanych i błyszczących paznokciach. Tęskniła. A czasem po prostu się Sabiny wstydziła.

Podczas gdy Hanka rozważała, czy tamtej matki nie podmienił jakiś bebok czy inny diabeł — każde dziecko wie, że czasem tak bywa — Sabina zmagała się ze śniadaniem. Chleb szurał po desce. Kobieta starała się jakoś go pokroić trzęsącymi się rękami. Kromki wyglądały jak urżnięte piłą łańcuchową. Ale lepiej było tego nie komentować. W końcu Sabina cisnęła na stół jakieś kanapki. Nie były takie, jak w kolorowych pismach. Z ogórkiem, pomidorem i rzodkiewką. Hanka chciałaby taką kanapkę. Bardzo. Ale takich matka nie robiła. Chleb, masło, wędlina, dżem albo twaróg. Żadnego filozofowania.

— W dupie ci się poprzewracało! — skwitowała, gdy kiedyś Hanka poprosiła ją, aby posypała biały ser szczypiorkiem. Jadła taki u Agaty, najlepszej przyjaciółki mieszkającej naprzeciwko. Bardzo jej smakował.

Dziewczynka przeżuwała powoli, starając się poradzić sobie bez herbaty. Dziś Sabina nie serwowała napojów. Hance ciężko się przełykało starawe pieczywo, ale lepiej nie narzekać.

— Nie jestem twoją służącą! — syczała na nią Sabina w odpowiedzi na najdrobniejszą nawet prośbę córki. Lepiej się nie odzywać.

Na szczęście po chwili pojawił się Janusz. Wyszedł z łazienki ubrany w stare sportowe spodnie i spraną koszulkę. Pachniał niveą i jakimś podrabianym old spicem czy inną wodą kolońską. Nie ogolił się, ale użył jej, bo wiedział, że Hanka lubi ten zapach.

— O, nie masz nic do picia! — zagadnął do dziewczynki i postawił czajnik na gazie. — Chcesz kawę? — zwrócił się do Sabiny, ale ona tylko prychnęła. Mężczyzna wzruszył ramionami i przygotował dwie herbaty. Żona, chyba urażona ich widokiem, wyszła do salonu.

— Dziękuję — mruknęła do ojca Hanka, a on się uśmiechnął.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Zapomnij patrząc na słońce 2

Dostępne w wersji pełnej

Zapomnij patrząc na słońce 3

Dostępne w wersji pełnej

Zapomnij patrząc na słońce 4

Dostępne w wersji pełnej

Karta redakcyjna

Copyright © Oficynka & Katarzyna Mlek, Gdańsk 2013

Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden inny sposób reprodukowana lub odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Oficynki.

Opracowano na podstawie wydania pierwszego w języku polskim, Gdańsk 2013

Opracowanie edytorskie książki: kaziki.pl

Korekta: Katarzyna Lendzion

Projekt okładki: Magdalena Zawadzka | Aureusart

Zdjęcia na okładce: © Oleg Kozlov | Dreamstime.com

© Mykola Velychko | Dreamstime.com

ISBN 978-83-62465-81-1

www.oficynka.pl
email: oficynka@oficynka.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com