Autor: Magdalena Juchniewicz

Redakcja: Mariusz Kulan

Korekta: Katarzyna Zioła-Zemczak

Projekt graficzny okładki: Anna Jamróz

Skład i projekt graficzny makiety: Izabela Kruźlak

Zdjęcia: Magdalena Zielińska

Redaktor prowadząca: Justyna Tomas

Kierownik redakcji: Agnieszka Górecka

© Copyright by Magdalena Juchniewicz
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Pascal

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem recenzentów, którzy mogą przytoczyć krótkie fragmenty tekstu.

Bielsko-Biała 2026

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.
ul. Zapora 25
43-382 Bielsko-Biała
tel. 338282828, fax 338282829
pascal@pascal.pl
www.pascal.pl

ISBN 978-83-8317-730-4

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Wszystkie treści zawarte w tej publikacji, w tym teksty, ilustracje, zdjęcia i grafiki, podlegają ochronie prawnoautorskiej. Zabrania się ich wykorzystywania do trenowania modeli sztucznej inteligencji, w tym dużych modeli językowych (LLM), tworzenia zbiorów danych, eksploracji tekstów i danych (text and data mining) oraz jakichkolwiek innych form automatycznego przetwarzania treści w celach komercyjnych, analitycznych lub badawczych bez uprzedniej, pisemnej zgody wydawcy. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Książkę tę dedykuję wszystkim, którym trwanie w tym, czego do tej pory nie rozumieli, a co znacząco wpływało na ich życie, przestało już wystarczać.

Życzę ci, abyś na kartach tej książki odnalazła to, czego szukasz, i żyła tak, jak na to zasługujesz.

Magdalena Juchniewicz

.

„Traumatyczne doświadczenia zmieniają osobę, która ma problem ze zrozumieniem tego, co się z nią dzieje, i traci możliwość samodzielnej pomocy. Dlatego tak ważne jest wsparcie i przepracowanie ze specjalistą wszystkiego, co się przeżyło”¹.

Wstęp

.

Ta książka, mam nadzieję, będzie dla ciebie zaproszeniem do przyjrzenia się temu, co jest lub było w twoim życiu bolesne, niewytłumaczalne lub czasami nawet stygmatyzujące. Jeżeli kiedykolwiek nosiłaś w sobie niezrozumiały ból istnienia, poczucie, że jesteś niewystarczająca, że zawsze musisz być perfekcyjna i przygotowana, nigdy nie możesz zawieść czyichś oczekiwań, całe życie obawiasz się opinii innych, często i chętnie wchodzisz lub wchodziłaś w rolę ratownika, kata lub ofiary – to klasyczny trójkąt dramatyczny Karpmana, który jest modelem psychologicznym – jeżeli twoja codzienność to wieczna pogoń za nowymi celami, a twoja lista zadań nie ma końca i do tego bardzo często odczuwasz nieustanne poczucie winy, jeżeli nie radzisz sobie z czymś w danym momencie lub słyszysz słowa krytyki, które bolą niczym wbijane sztylety, to ta książka jest dla ciebie.

Jest dla każdej osoby doświadczonej traumą lub traumami, które odcisnęły się na jej przyszłości, i w konsekwencji dzisiaj potrzebuje odzyskać swoją utraconą wolność, ponieważ przez lata była spętana kajdanami przeszłości, nieświadomie odtwarzała wciąż te same schematy myślenia i działania, bez większych satysfakcjonujących efektów.

Ta książka powstawała dla ciebie głównie o poranku lub wieczorową porą, ponieważ wówczas myśli mi się najlepiej. Łatwiej, przyjemniej. Lżej. Znasz to uczucie? Wczesnym świtem, kiedy świat jeszcze spał, a moje psie i kocie stado leniwie przewracało się na drugi bok, uroczo mrucząc pod nosem. Tak, to jest właśnie dla mnie obecnie definicja szczęścia. Poczucie spokoju i wewnętrznej harmonii, zapisywanie kolejnych znaków tej książki, zerkanie co jakiś czas na pocztę lub komunikatory. W pewnym momencie podczas jednego z takich poranków na moim komunikatorze pojawiła się wiadomość od osoby, z którą miałam przyjemność kiedyś pracować. To była bardzo miła wiadomość. Jedna z tych, po których przeczytaniu ma się ochotę na więcej. Chce się jeszcze bardziej chcieć. To były podziękowania za moją dotychczasową pracę. Za zaangażowanie i wsparcie. Cieszę się. Rozpiera mnie duma. Tym bardziej że doskonale pamiętam tę historię i ten proces. I wiem, jak wiele pracy zostało włożone po jednej i po drugiej stronie, aby dojść do tego momentu. To był przykład historii, po której ktoś może spokojnie stwierdzić, że teraz czas na nowe rozdanie, na życie po traumie.

Ta książka ma być twoim osobistym przewodnikiem po tym, co wygodne, i po tym, co mniej przyjemne. Zaproszeniem do podróży w głąb siebie, po terenach ci znanych i zakamarkach twojej podświadomości, które dopiero zaczynasz odkrywać. Zaczynasz też wyraźnie czuć, że nadeszła już pora, aby zaopiekować się sobą.

To jest poradnik, który być może będzie formą autoterapii, wglądu w to, co znane i mniej znane. Zaproszeniem do lepszego życia, bo czym jest terapia, jeśli nie podróżą, na której końcu odkrywa się miejsca, w których nigdy się nie było lub nie zagościło wystarczająco długo, ale w końcu zaczyna się czuć, że jest się w domu. Po wielu długich latach, niecierpliwie wyczekiwanych momentach, czujemy ten smak i mamy wrażenie spełnienia, spokoju i wewnętrznej harmonii. Jest tak, jak powinno być. Ani mniej, ani więcej. Jestem u siebie.

Życzę ci, abyś na kartach tej książki odnalazła samą siebie i już nigdy siebie nie opuściła. Abyś kawałek po kawałku rozpakowała ten prezent zwany twoim życiem i cieszyła się nim każdego dnia jak nigdy dotąd.

„Nie możemy stać się sobą, dopóki nie przestaniemy być tym, kim kazano nam być”², mówi Brené Brown, psycholog, badaczka i pisarka.

Życie po przepracowanej traumie to przepustka do wolności. Niech to będzie przestrzeń, która koi i leczy twoje skołatane nerwy i serce. Niech to będzie czas ze sobą, na który od zawsze czekałaś, w bezpiecznym otoczeniu, z poczuciem satysfakcji i siły, które raz uruchomione i doświadczone, nigdy cię nie opuści.

Zanim przejdziesz do kolejnych części książki, pamiętaj, proszę, aby być dla siebie wyrozumiałą i jeżeli na jakimkolwiek etapie poczujesz, że to zbyt wiele, zrób sobie przerwę i powróć do czytania dopiero wtedy, gdy będziesz na to gotowa. Najważniejsze to nie robić nic wbrew temu, co czujesz i jak odbierasz przeczytane treści. Na wszystko jest odpowiednia pora.

Pomyślności, Magdalena

.

„Jeśli chcemy żyć i kochać autentycznie i mieć poczucie wartości siebie i własnych działań, musimy mówić o tym, co nam w tym przeszkadza – a zwłaszcza o wstydzie, strachu i naszych słabościach”³.

Rozdział 1

Moje
niewidoczne
blizny

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Kim jestem?

Kluczem do wyleczenia osoby, która zmaga się z określonym problemem lub określonymi problemami, jest zrozumienie zasad funkcjonowania całego organizmu. Kluczem do zrozumienia swojego postępowania lub działania jest z kolei zrozumienie, co tak naprawdę wydarzyło się w twoim życiu i które doświadczenia mogły mieć na ciebie największy wpływ. Psychiatra dr Bessel Van Der Kolk w swojej książce Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy jednoznacznie wyjaśnia, że trauma wyraźnie dotyka nie tylko tych, którzy jej bezpośrednio doświadczyli, ale również ich otoczenie. Traumy kojarzą nam się głównie z żołnierzami wracającymi z wojen, ale mogą one dotyczyć również ich żon i rodzin. Bardzo często żony wojskowych oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych zapadają na depresję. Dzieci matek chorujących na depresję lub inne zdiagnozowane problemy emocjonalne i psychiczne doświadczają ogromnego niepokoju i utraty poczucia bezpieczeństwa. Wiele osób, które w dzieciństwie zostały dotknięte przemocą emocjonalną lub psychiczną albo doświadczyły zaniedbania emocjonalnego ze strony opiekunów, w dorosłym życiu może mieć lub ma trudności w nawiązywaniu trwałych, opartych na zrozumieniu i zaufaniu relacji.

Trauma to doświadczenie psycho-duchowo-fizyczne, co oznacza, że zatrzymuje się na poziomie psychiki, na poziomie naszej duchowości i na poziomie naszego ciała. Często jest tak, że nie mamy wspomnień z dzieciństwa, czasem nie pamiętamy wielu lat, a czasami zachowujemy w pamięci jedynie skrawki jakiegoś wydarzenia. Brak pamięci o wielu zdarzeniach, sytuacjach wynika z tego, że prawdopodobnie zbyt obciążały one układ nerwowy danej osoby. Trudno wówczas zrozumieć, co się wydarzyło i jak sobie z tym poradzić. Nasze ciało jest na tyle mądre, że dzięki mechanizmom obronnym umożliwiającym wyparcie z pamięci danego wydarzenia, czyli usunięciu nieprzyjemnych myśli lub wspomnień ze świadomości, możemy przeżyć do dnia, w którym jesteśmy gotowi, aby wrócić do przeszłości np. podczas psychoterapii i zacząć odkrywać kawałek po kawałku, co się przydarzyło.

Trauma nie tylko zostawia blizny, może też wyostrzyć percepcję, pogłębić empatię i obudzić ukryte zdolności. Rozumiejąc przeszłość, uwalniamy się od traumatycznych doświadczeń, przez co uzdrawiamy teraźniejszość i kreujemy naszą przyszłość, ponieważ nieruszony ból naszego życia wraca różnymi drogami.

.

„Smutek przygotowuje do radości. Gwałtownie wymiata wszystko z twojego domu – więc nowa radość może znaleźć przestrzeń i wejść. Smutek strąca żółte liście z gałęzi twojego serca – więc świeże, zielone liście mogą rosnąć w miejscu starych. Smutek wyrywa gnijące korzenie – więc nowe korzenie ukryte głębiej mają miejsce na to, by rosnąć. Cokolwiek smutek wyrzuca z twojego serca, znacznie lepsze rzeczy zajmą ich miejsce”⁴.

Rumi

.

Wiele osób potrzebuje poznać odpowiedź na pytanie „Kim jestem?” po traumie z dzieciństwa. Bardzo często to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i tolerancji wobec własnych mechanizmów obronnych jeszcze przed poznaniem tzw. prawdy, odkryciem tego, co głęboko zapomniane, aby nie raniło, aby nie bolało. Jednak emocje nie znikają. Nieuwolnione z czasem zamieniają się w sabotażystów w życiu, w wewnętrzny głos, który nierozumiany blokuje, ocenia lub często wpływa na decyzje, które przynoszą różne efekty. Nie zawsze takie, jakich byśmy chcieli. Jesteśmy uwikłani w nie swoje w większości schematy myślenia, myślokształty, które latami tworzą nasze scenariusze na życie i nie mają stabilnych fundamentów, więc co jakiś czas upadają jak zamki z piasku. Rozpadają się i ulatniają, zostawiając po sobie kolejny cień niezrozumienia, bólu, żalu i frustracji. Trauma nie bierze jeńców. Jest jak tsunami, które zbiera się długo i uderza bez uprzedzenia z ogromną siłą i mocą. Pozostawia za sobą zgliszcza i resztki, które trzeba poskładać. Tymi resztkami często są kawałki życia osoby zmagającej się z doświadczeniem przeżytej traumy i jej konsekwencjami. Trauma wpływa na rozwój poczucia własnej tożsamości, na negatywne przekonania o sobie, lęki, niską samoocenę, trudności w podejmowaniu decyzji i zrozumieniu własnych potrzeb, sprawia, że często sugerujemy się tym, czego chcą inni, i odczuwamy potrzebę zaspokajania ich potrzeb, nie swoich.

Aby uzyskać odpowiedź na pytanie „Kim jestem?”, warto zacząć od uważnej pracy nad świadomością siebie – zrozumieniem, jak trauma wpłynęła na twoje myśli, emocje i zachowania. Samopoznanie jest kluczowe, a wraz z nim samoakceptacja, czyli zauważenie i przyjęcie siebie ze wszystkimi zaletami i wadami, bez osądzania i samokrytyki. W mojej pracy podczas sesji indywidualnych zawsze rekomenduję obserwację zamiast krytykowania siebie za wszystko, co było i jest. Wejdź w rolę obserwatora swojego życia, swoich doświadczeń, wszystkich blizn, daj sobie szansę na zbliżenie się do siebie. Wystarczająco długo odrzucałaś siebie lub byłaś odrzucana.

W samoakceptacji pomocne może być również skupienie się na swoich mocnych stronach. Masz je. Każdy je ma. Nawet jeżeli ci się wydaje, że jest inaczej. Poniżej zamieszczam ćwiczenie dotyczące mocnych stron – spróbuj je wykonać, efekty mogą cię zaskoczyć.

.

Ćwiczenie

Ćwiczenie ma na celu określenie twoich mocnych stron. Dzięki temu będziesz wiedziała, co już masz i co możesz wykorzystać do realizacji swoich celów w pracy nad sobą. Moje mocne strony w pracy, w życiu prywatnym:

akceptująca

dążąca do osiągnięć

aktywna

lubiąca przygody

czuła

ambitna

wymowna

asertywna

atrakcyjna

dbała

charyzmatyczna

czarująca

radosna

zaangażowana

współczująca

śmiała

sympatyczna

sumienna

współpracująca

twórcza

oddana

niezawodna

zdeterminowana

zdyscyplinowana

wyróżniająca się

dynamiczna

wydajna

empatyczna

dodająca odwagi

energiczna

przedsiębiorcza

zabawna

entuzjastyczna

ekspresyjna

sprawiedliwa

przyjacielska

łagodna

autentyczna

życzliwa

pełna wdzięku

pomocna

z poczuciem humoru

dokładna

szczęśliwa

z wyobraźnią

przekonująca

niezależna

wnikliwa

inteligentna

obdarzona intuicją

o otwartym umyśle

logicznie myśląca

miła

zorganizowana

optymistyczna

obiektywna

otwarta

uporządkowana

oryginalna

wytrwała

cierpliwa

spostrzegawcza

zrównoważona

szybka

produktywna

profesjonalna

mająca otwarty umysł

racjonalna

realistyczna

świadoma siebie

uspokajająca

żywo reagująca

poważna

pewna siebie

wrażliwa

towarzyska

szczera

zręczna

stymulująca

spontaniczna

lojalna

utalentowana

silna

wykazująca zrozumienie

ufna

troskliwa

tolerancyjna

bezpretensjonalna

prawdomówna

wyjątkowa

dobrze poinformowana

krzepka

ciepła

Pytania do ćwiczenia:

1. Wskaż mocne strony, które pomogą ci realizować swój cel/swoje cele.

2. Następnie wybierz trzy najważniejsze.

3. Jakie doświadczenia z twojego życia powodują, że myślisz, iż są to twoje mocne strony?

4. Jak chciałabyś wzmocnić swoje mocne strony?

5. Co możesz zrobić, aby nabyć te cechy?

6. Z jakich swoich mocnych stron jesteś najbardziej dumna?

7. Jakie mocne strony twoi przyjaciele lub twoja rodzina uważają za twoje największe atuty?

8. Czy możesz opisać sytuację, w której twoje mocne strony pomogły rozwiązać trudny problem?

Takie pytania pomagają nie tylko uświadomić sobie mocne strony, ale też zobaczyć je z perspektywy innych, co bywa niezwykle cenne w ich identyfikacji i dalszym własnym rozwoju.

Kolejnym krokiem w odpowiedzi na pytanie „Kim jestem?” może być podjęcie wybranej terapii. Przedstawiam kilka propozycji wsparcia terapeutycznego: terapia indywidualna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia EMDR czy terapia schematów. Pomagają one przepracować traumatyczne doświadczenia, zrozumieć mechanizmy działania traumy oraz nauczyć się budować zdrowy i stabilny obraz siebie. Tworzenie zdrowych relacji oraz wsparcie bliskich osób również sprzyjają temu procesowi. Więcej o formach wsparcia i narzędziach, z których możesz korzystać, dowiesz się z rozdziału szóstego.

Znalezienie odpowiedzi na pytanie „Kim jestem?” po doświadczeniu traumy w dzieciństwie to odbudowa tożsamości poprzez rozpoznanie dotychczasowych wyborów i schematów działania, zrozumienie, jak trauma może wpływać na życie doświadczonej nią osoby, jak zmienia pracę mózgu oraz jaki ma wpływ na cały organizm i rozwój w dzieciństwie.

To również praca nad samoakceptacją, samożyczliwością, nauka stawiania granic oraz wypracowywania nowych wspierających nawyków pomocnych, kiedy ponownie nastanie trudniejszy i wymagający czas, bo to również może się zdarzyć. Życie jest jak tęcza z całą feerią barw, która pojawia się po burzy. Jest sumą wielu zmiennych, a nasze zadanie polega na tym, by nauczyć się tańczyć w deszczu, a nie wiecznie przed nim uciekać.

Doktor Wiktor Frankl, psychiatra, twórca logoterapii i pisarz, w swojej książce Człowiek w poszukiwaniu sensu twierdzi, że miał w zwyczaju swoim pacjentom zadawać pytanie: „Dlaczego nie odbierzesz sobie życia?”. W odpowiedzi często słyszał różne powody: dzieci, rodzina, chęć wykorzystania swoich talentów, wspomnienia. Frankl uważał, że niezależnie od powodów przypomina to wplatanie delikatnych nici czyjegoś, wydawałoby się, przegranego ze względu na doświadczenia lub sytuację życia w trwałą osnowę sensu i odpowiedzialności. To właśnie jest cel i wyzwanie. To coś, co nie pozwala definitywnie się poddać. Wola życia umiera ostatnia.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Co mi się tak naprawdę
przydarzyło?

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Oblicza traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Konsekwencje niedojrzałości
emocjonalnej rodziców

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Trzy podstawowe
potrzeby emocjonalne

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Odporność emocjonalna
kluczem do balansu w życiu

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Nieuświadomione
skutki traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Rozdział 2

Czym
jest trauma

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Definicja traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Jakie są rodzaje traumy?

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Przyczyny traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Objawy traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Leczenie traumy

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Kategorie traum

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Częste reakcje
na traumę i jej geneza

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Rozdział 3

Dlaczego
tak trudno
jest ruszyć
do przodu

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Co się dzieje po
doświadczeniu traumy?

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Rozdział 4

Wyraź
dotąd niewyrażone

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Jak ciało mówi za nas

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Wstyd a poczucie
własnej wartości

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Style przywiązania

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Jak nauczyć się regulować
swoje emocje?

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Rozdział 5

Zaufaj sobie

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Rozdział 6

Stwórz swój
osobisty parasol
bezpieczeństwa.
Bezpiecznie, czyli jak

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Narzędzia, które mogą
cię wesprzeć w pracy
z traumą

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Odporność psychiczna

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Zakończenie

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Powrót do siebie

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Bibliografia

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Przypisy

1 Magdalena Juchniewicz, Przebudzenie. Wyjdź z toksycznych relacji, naucz się stawiać granice i omijać narcyzów, zaufaj sobie, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2023, s. 92. ↩

2 Brené Brown, Dary niedoskonałości. Jak przestać się przejmować tym, kim powinniśmy być, i zaakceptować to, kim jesteśmy, przeł. Krzysztof Puławski, Media Rodzina, Poznań 2012. ↩

3 Ibidem, s. 72. ↩

4 Glenn R. Schiraldi, Traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa. Jak uleczyć rany z przeszłości, które wpływają na zdrowie psychiczne i funkcjonowanie w życiu dorosłym, przeł. Sylwia Pikiel, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2022, s. 8. ↩