Spis treści

Karta redakcyjna

Wprowadzenie

Flaneryzm stosowany

Czy da się żyć wolno w wielkim i szybkim mieście?

Trochę historii i (nieoczywistych i oczywistych) faktów i liczb

Mały słownik wiedeńsko-polski

Ulubione miejsca, przewodnik subiektywny

Cesarski Wiedeń w jedno popołudnie

Cesarsko i czasem ciut mieszczańsko, a na statku rozrywkowo

Multikulturowo i sentymentalnie. Można też na statku

Kwiaty, mozaiki i kolory

Między klasyką a nowoczesnością

Tramwaje, metro nad ziemią i nocne granie

Id, ego i superego

W uzdrowisku i wesołym miasteczku w stylu retro

Śniadania na trawie z dzikami w tle

Między secesją a Hitchcockiem

Między wzgórzami a gwiazdami

Zielone wzgórza i świat w śnieżnej kuli

Fontanny, sekwoje i śpiewający kwartet ze spalonego teatru

Między wzgórzami, winem a niebem. I trochę w duchu zen

Winnice, piwnice

Nad pięknym, modrym Dunajem

Wiedeń muzealny

Sztuka na poważnie (i na trochę mniej poważnie)

Gustav Klimt i najbardziej rozpoznawalny budynek w mieście

Najważniejszy element wiedeńskiego życia

Dla wielbicieli sztuki nowoczesnej

Z wizytą u Freuda

Teatry

John Malkovich i Roman Polański lubią to

Kina

Trochę jak Hollywood, czyli filmy kręcone w Wiedniu

Poza multipleksem jest retro i pięknie

Wiedeńskie kawiarnie

Uważność i sens życia w praktyce

Drożdżówki Josefiny, melange z jabłkowym strudlem i najbardziej uprzejmy kelner w Wiedniu

Tłuszcz i cukier, i dawna karuzela z kucykami

Kto się spieszy, nie będzie obsługiwany

Zakład kapelusznika, legendarny cheesecake i rzemieślnicze piwo

Francuski klimat i dziewięć rodzajów kawy

Restauracje

Naleśniki, gulasz i tarte buraki, brzmi całkiem swojsko

Pizza bez drożdży, kulturalna kawiarnia i muzyka na żywo

Tajemniczy ogród i soul food

Dla tych, którzy lubią naturę

Wiedeńskie festiwale i jarmarki bożonarodzeniowe

Klasyka i jazz pod jednym niebem i na wielkim ekranie

Bombki, kasztany i truskawki w czekoladzie

Targi, nie tylko warzywne

Od pomidorów do biedermeiera

Od śrubek do secesji

Trochę relaksu, czyli joga, ajurweda & Co

Vinyasa w parku i prawdziwa ajurweda zaraz koło domu Freuda

Wiedeń z dziećmi

Od muzeum do huśtawek na (prawie) alpejskich wzgórzach

Noclegi

Minilofty, kamienice i ekologiczne hotele

Wiedeń na różne sposoby

Podziękowania

Bibliografia

Przypisy

Autorka: Agnieszka Krzyżanowska

Redakcja: Klaudia Opozda

Korekta: Katarzyna Zioła-Zemczak

Projekt graficzny okładki: Anna Jamróz

Projekt graficzny makiety i skład: Izabela Kruźlak

Mapy: Wydawnictwo Gauss

Zdjęcia na okładce: Karolina Pacek (zdjęcie autorki)

Zdjęcia:
Agnieszka Krzyżanowska: (s. 6–7, 16, 20–21, 34, 40–41, 42, 50, 54, 57, 62, 70, 76, 81, 107, 116, 120, 156–157, 158, 161, 165, 166, 168, 172, 175, 183, 184, 196–197, 198, 203, 204, 206, 209, 210, 213, 226–227, 229, 232, 236, 243, 246, 252, 254–255, 260, 264, 268, 278–279, 280, 285, 292, 298.
Dreamstime.com: Marcin Łukaszewicz (s. 8), Jasmina Todorovic (s. 29), Frederic Araujo (s. 115), Wolfgang Spitzbart (s. 131), Castenoid (s. 139), Ralf Liebhold (s. 144), Ifeelstock (s. 154), Annilein (s. 188), Ppy2010ha (s. 191), Martiapunts (s. 195), Maciej Bledowski (s. 231), Elena Schweitzer (s. 238–239), Nina Hilitukha (s. 240), Mcr1961 (s. 251), Balakate (s. 270), Juan Moyano (s. 276).
istockphoto.com: alexabelov (s. 11), pressdigital (s. 15), bluejayphoto (s. 12–13), azoth22 (s. 21, 46, 67), CarlosAVasconcelos (s. 58), anamejia18 (s. 61), Stefan Rotter (s. 65), Fotofantastika (s. 68), TasfotoNL (s. 73), Spitzt-Foto (s. 79), Vladislav Zolotov (s. 48, 53, 87, 110–111, 140, 290–291), todamo (s. 84), polarbearstudio10 (s. 89), Dietmar Rauscher (s. 90), Raul C (s. 94), Kostyantyn Steblovskyy (s. 98), Markus Novak (s. 100), goce (s. 102), toegelm (s. 105), riggstopher (s. 112), SerrNovik (s. 118), AlizadaStudios (s. 122), Blazenka Babic (s. 125), Rrrainbow (s. 127), Birute (s. 132–133), anamejia18 (s. 134), Dietmar Rauscher (s. 142–143), StudioBarcelona (s. 179), FotoGablitz (s. 180), bhofack2 (s. 192), peredniankina (s. 220), juefraphoto (s. 223), Marion Carnie (s. 224), Jean-Marc Pierard (s. 274).
Shutterstock.com: Ekaterina Pokrovsky (s. 4–5), Thomas Roell (s. 18), Yuliya_P (s. 20), Shuvo Rafiqul (s. 147), Alexanderstock23 (s. 149), Leanne Irwin (s. 153), Liudmyla Chuhunova (s. 215), Slawomir Fajer (s. 216), Foo (s. 219), dstudio BAZA Production (s. 256), GagliardiPhotography (s. 262–263).

Redaktor prowadzący: Agnieszka Knapek

Kierownik redakcji: Agnieszka Górecka

© Copyright by Agnieszka Krzyżanowska
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Pascal

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem recenzentów, którzy mogą przytoczyć krótkie fragmenty tekstu.

Bielsko-Biała 2024

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.
ul. Zapora 25
43-382 Bielsko-Biała
tel. 338282828, fax 338282829
pascal@pascal.pl
www.pascal.pl

ISBN 978-83-8317-437-2

Konwersja: eLitera s.c.

Być może znasz pojęcie slow travel, oznaczające alternatywny sposób odwiedzania miejsc, bez presji czasu i trochę poza utartymi szlakami. To część filozofii życia w nurcie slow, która udowadnia, że szybkie docieranie do celu i odhaczanie kolejnych punktów w kalendarzu czy na mapie niekoniecznie są w życiu najważniejsze, bo liczy się przede wszystkim radość z samej podróży – rozumianej zarówno dosłownie, jak i metaforycznie. Samo zaś slow travel to sposób odkrywania miejsc na własnych warunkach i we własnym tempie, co pozwala nam zatrzymać się i dostrzec piękno w najmniejszych szczegółach, które w pośpiechu często nam umykają.

Główne wejście do pałacu Hofburg

Flaneryzm stosowany

Mieszkam w Wiedniu od wielu lat, na skutek życiowego przypadku i takiej, a nie innej życiowej podróży. I mam z tym miastem ciągle kłopot. Bo kocham ciszę i brak pośpiechu, a to miasto jest wielkie, głośne i szybkie. Ale jednocześnie niezwykle piękne. Pełne zieleni i do tego otoczone lasami, a ja kocham las, i wodę. Tak, Wiedeń jest bardzo wielowymiarowy. I ja ciągle te nowe wymiary odkrywam, podobnie jak wciąż odkrywam samo miasto, szukając w nim swoich ulubionych miejsc, które – co mnie zaskakuje – zaczęły tworzyć moją osobistą mapę miejskich mikropodróży.

Mam nadzieję, że ten przewodnik nie stanie się tylko kolejną mapką, która poprowadzi Cię w tradycyjną podróż przez jedno z najpiękniejszych i najlepszych do życia miast w Europie. Zostawmy znane, turystyczne ścieżki za sobą, zostawmy studiowanie cesarskich posiadłości zorganizowanym grupom turystów, tłoczących się jedna przy drugiej w samym centrum miasta. Zawsze można do nich dołączyć, są tam 365 dni w roku, naprawdę, niezależnie od pogody. Pospacerujmy trochę à rebours, niczym miejscy flanerzy. Po prostu powłóczmy się.

Flaneryzm to sztuka wędrowania po swojemu, to spacerowanie ulicami miast bez pośpiechu, czasem gubienie się, chodzenie często bocznymi drogami, odkrywanie pochowanych skarbów i ukrytych historii, które czekają na nas, o ile tylko pozwolimy, by to podróż sama w sobie stała się celem. Flaneryzm to miejski sposób na życie, w którym da się odkryć drobne przyjemności, w którym codzienność przestaje być zwyczajna i w którym starożytne carpe diem staje się wezwaniem do małych zachwytów. Flaneryzm to w końcu umiejętność zatrzymywania się, patrzenia wokół siebie i zapamiętywania każdego momentu z całą jego intensywnością. W kontekście podróży po mieście Habsburgów flaneryzmem będzie często podpatrywanie jego mieszkańców, którzy znają miasto najlepiej i wiedzą, gdzie ukryte są mało znane, ale świetne miejsca, w których można dobrze zjeść, czy dokąd wybrać się w sobotę wieczorem tak, aby nie było tam bardzo dużych tłumów (choć to trudne w wielkim mieście).

Zapomnijmy więc na chwilę o widokach z pocztówek – będą nam migać, i nawet niektóre z nich odwiedzimy – niech nasza podróż będzie raczej spacerem ciut poza turystycznym szlakiem. Tak, aby pozwolić sobie na wolność w odkrywaniu, na spontaniczność i na zaskoczenie pięknem, które kryją w sobie nieoczywiste „perełki”.

Wspólnie pospacerujemy po Wiedniu, w którym na każdym rogu czuć kawiarniany klimat (ponad 1000 kawiarni, jest więc w czym wybierać), będziemy przemierzać wąskie uliczki i zaglądać do bram, podziwiać sztukę na ulicach i zajadać się smakami lokalnej kuchni. Poczujemy historię miasta, widoczną również poza imponującymi fasadami budynków znanych z folderów, i zatopimy się w jego niepowtarzalnym uroku. Dzięki tej podróży zanurzymy się w atmosferze Wiednia, którą jego mieszkańcy określają mianem gemütlich, i doświadczymy go w sposób mniej komercyjny – może nie tak „błyszczący” jak zdobienia barokowych kamienic w centrum miasta, ale za to zaskakujący i na pewno niezapomniany.

Jeśli masz ochotę na podróż nieoczywistą, jeśli chcesz doświadczyć Wiednia trochę inaczej, zapraszam Cię do wspólnego flanerowania. Zatrzymaj się, pobądź chwilę tu i teraz, otwórz oczy i serce na to, co Cię otacza, i pozwól, aby Twój wewnętrzny flaner poprowadził Cię w podróż po ulicach miasta, które zaczęło swoją historię dawno temu, jako mały obóz rzymskich legionistów, Vindobona. Kiedy spoglądasz na miejsca z perspektywy flanera, zaczynasz dostrzegać rzeczy, których nie zauważa większość będących tu przejazdem czy na chwilę. To nieoczywiste zakamarki, ukryte zaułki, klimatyczne kawiarnie, które czekają na swojego niespiesznego odkrywcę.

Rzeźba chłopca z kwiatami

Wiedeń to miasto absolutnie wielokulturowe, to miasto muzyki, sztuki i marzeń, również sennych, miasto, które dumnie prezentuje monumentalne skarby architektury, snujące opowieść o swoim bogatym dziedzictwie. Przechadzając się po jego ulicach, dostrzeżesz przeszłość spoglądającą na Ciebie z majestatycznych budowli i wypielęgnowanych ulic, zapraszających do zatrzymania się i nieustannego podziwu.

Katedra św. Szczepana, położona w samym centrum miasta, oszałamiający wielkością i rozmachem pałac Schönbrunn, Hofburg, czyli kolejny słynny pałac wiedeńskich władców, barokowy Belweder, budynek Opery – to zaledwie kilka najważniejszych obiektów, ale są też dziesiątki innych, równie spektakularnych. Jeśli porusza Cię piękno, te miejsca naprawdę rzucają na kolana. Czy chcę Cię przekonać, że można je ominąć, będąc w Wiedniu? Absolutnie nie. To historyczne „płuca” miasta, rozpylające wokół siebie uwodzicielską woń przepychu i doskonałej w smaku czekolady, którą oblewany jest tradycyjny tort Sachera. To też świetny punkt wyjścia do podróży do miejsc, które nie zawsze leżą na tradycyjnych szlakach zwiedzania miasta.

Ringstraße, w tle Burghteater

Dlaczego więc warto zajrzeć też gdzie indziej? Dlaczego warto odkrywać Wiedeń poza cesarską klasyką? Ponieważ to miasto pełne kontrastów, oferujące przebogatą gamę doświadczeń i inspiracji. Historia miesza się tu z nowoczesnością, tradycja z innowacją, gotyk sąsiaduje z secesją, a klasyczne zaskakuje oryginalnością. I choć daleka jestem od fascynacji wielkością i zgiełkiem, za każdym razem, kiedy zdarza mi się stać na tarasie muzeum Albertina i spoglądać na budynek Opery Wiedeńskiej, przyznaję sama przed sobą, że Wiedeń jest po prostu wspaniały. To miasto, które nigdy nie przestaje zaskakiwać i które cudownie tętni życiem. Stare Miasto faluje tłumami ludzi o każdej porze roku, ale dla mnie szczególnie latem, kiedy na Graben, w samym środku placu, wszystkie restauracyjne i kawiarniane ogródki są pełne, a szum rozmów unosi się w powietrzu. Czuć wówczas absolutną wyjątkowość tego miejsca i jego charakter.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki