Tomasz Zackiewicz
„Brakujący element”

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok, 2013

Copyright © by Tomasz Zackiewicz

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, powielana i udostępniana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Wydawnictwo Psychoskok

Projekt okładki: Wydawnictwo Psychoskok

Zdjęcie okładki © Lina Pakhomova

ISBN: 978-83-7900-008-1

Wydawnictwo Psychoskok

ul. Chopina 9, pok. 23, 62-507 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom.665-955-131

wydawnictwo.psychoskok.pl

http://ebooki123.pl

e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Tomasz Zackiewicz

„Brakujący element”

Wydawnictwo Psychoskok 2013

Konin

Niniejszą książkę poświęcam

Polakom przebywającym 

w więzieniach Ameryki Łacińskiej

Autor

Jak wicher odnosi ptaka na pustynię,

tak gniew wyrzuca człowieka na brzegi niesprawiedliwości.

Bolesław Prus

Rok 2000

Stojąc przy relingu podziwialiśmy skaliste wybrzeże Ekwadoru. Kontenerowiec „Aldona” mijał właśnie malowniczą wyspę Puná, która zamykała zatokę Guayaquil od morza. Patrzyłem na nią jak zaklęty, przypominając sobie dawne dzieje z kart historii Ameryki Łacińskiej. Była tam kiedyś podobno baza, z której wyruszali konkwistadorzy na podbój kontynentu. Tu miała też ujście rzeka Guayas. Było to raczej szerokie rozlewisko, jak gdyby część morza, bowiem można było pływać tu ogromnymi statkami handlowymi. I teraz właśnie sunęliśmy tym wodami, a ja czułem się wspaniale widząc te egzotyczne krajobrazy. Wkrótce w oddali dostrzegłem zarysy największego miasta i portu Ekwadoru, czyli Guayaquil. We mgle majaczyły potężne dźwigi portowe, a dalej – wieżowce. Guayaquil – to był nasz cel podróży.

Wreszcie!

Minęło już wiele tygodni odkąd opuściliśmy macierzysty Szczecin. Załoga nie mogła już się doczekać zejścia na ląd. Ja także. Miałem chyba najbardziej dość tej wielkiej, bezkresnej wody ze wszystkich moich kolegów na pokładzie. To była moja pierwsza podróż dalekomorska. I od razu taka daleka. Nie byłem marynarzem, a raczej pasażerem na gapę. Źle to zniosłem i żeby nie lek na chorobę morską, pewnie bym wyskoczył za burtę, żeby w ten sposób zakończyć swe cierpienia. Męczyłem się okropnie przez całą drogę. Teraz jako tako się trzymałem, ponieważ chyba w końcu przyzwyczaiłem się do tych niedogodności. Sił dodawała mi myśl o bliskości twardego gruntu, bez tego diabelnego kołysania. 

Przeklinałem pod nosem człowieka, przez którego przyszło mi tak cierpieć. Jednak nie miałem większego wyboru i prawdopodobnie było to mniejsze zło. W Polsce nie widziałem dla siebie perspektyw. Dotknęło mnie bowiem ponure bezrobocie, prezent od „dobrego” kapitalizmu. Tak, przeklinałem, ale w głębi duszy cieszyłem się, że przydarzyła mi się taka okazja, aby wyrwać się z tego marazmu. To była dla mnie jakaś szansa. Mogłem wreszcie zobaczyć kawałek świata, bo do tej pory tylko jeździłem na saksy do pobliskich Niemiec. A Niemcy jak to Niemcy, prawie druga Polska, tylko drogi o niebo lepsze, bo syf był tam jeszcze większy niż u nas. I ten sam europejski marazm. Brakowało mi więc pozytywnych wrażeń, zmiany klimatu, poczucia wolności. Tak chciałem zmienić swoje nędzne życie.

I oto stało się!

Polski statek, bandera cypryjska, grecki kapitan, załoga w większości polska – zwariowana mozaika. Zastanawiałem się, jak mogłem zaciągnąć się na ten frachtowiec. Sam bym tego nie zrobił, gdyby nie Michał. Tak, to wszystko przez mego szalonego kolegę Michała. Miał rzadki dar przekonywania. Mimo jeszcze młodego wieku, zwiedził już chyba cały świat w marynarce handlowej, gdzie pływał pod tanimi banderami z różnych krajów. Stał teraz obok mnie i cieszył się jak pozostali. Taki wesołek, który brał życie takie, jakie było. Tanie bandery to właściwie jego specjalność. Prawdziwy wilk morski, ale też tęsknił za stałym lądem, jak każdy człowiek. Miał ciemną przeszłość, ale był w porządku. Znałem go od wielu lat, jeszcze ze szkolnych lat, a ciągle odkrywałem w nim coś nowego. To taki niespokojny duch żądny przygód – zupełne przeciwieństwo mojej osoby. Bo ja to preferowałem raczej spokój.

Z wysokości „Aldony” miałem doskonały widok, bo jednostka ta była potężna. Z początku podróży nawet nie zbliżałem się do relingu, gdyż miałem lęk wysokości. Wydawało mi się, że stoję na dachu mieszkalnego bloku. I gdy podejdę, spadnę z wysokości do morza i utonę. Głupie, ale prawdziwe. Potem się przyzwyczaiłem. W końcu miałem sporo czasu na to. 

Przepływały koło nas inne statki i jachty, które wydawały się małymi łupinkami na tle naszego kontenerowca. Jedynie sunący za nami biały wycieczkowiec mógł dorównać nam wielkością.

Pięknie! Zamknąłem oczy i skupiłem się tylko na przyjemnej morskiej bryzie, owiewającej lekko moją spoconą twarz. Chłonąłem zapach morskiej świeżości.

Tak chciało się żyć.

Udałem się do swojej kajuty, by zebrać graty i przygotować się do zejścia na ląd. Nie mogłem już się doczekać. Załoga zaś rozeszła się po pokładzie, gdyż czekała nas jeszcze trudna procedura wejścia do portu. W celu ułatwienia manewru dostaliśmy kilka jednostek pilotująco-holujących. Kierowanie takim żelastwem, jakim była ta niezbyt zgrabna „Aldona”, wymagało nie lada umiejętności, a miejsca na tych wodach niewiele. W miarę zbliżania się do Guayaquil było coraz tłoczniej. Mimo to osiągnęliśmy awanport. Stały ląd był już tak blisko. Ale ciągle jeszcze daleko.

Na statku byłem pomocnikiem kucharza, dzięki czemu podróż nic mnie nie kosztowała. Ba, nawet dostałem skromną pensję. Gotować nie umiałem, ale nie musiałem. I tak przeważnie tylko zmywałem gary i wykonywałem to, za co nie chciał brać się nasz kucharz. Wielka harówa, po której czułem się jakbym pracował w kopalni. Ale na szczęście już się skończyło. Odtąd mieliśmy jeść na lądzie. Do następnego rejsu.

Nie mając nic do roboty postanowiłem się zdrzemnąć. Przybijanie do brzegu, czyli zadokowanie jednostki, mogło trochę potrwać, a pomocnik w kuchni do tego był niepotrzebny. Znając swoje umiejętności mogłem tylko coś popsuć. Dlatego wolałem chłopakom nie przeszkadzać. 

Zbudziły mnie krzyki. Nie wiem ile spałem, bo nie miałem zegarka. Wstałem i zajrzałem przez bulaj. Byłem po złej stronie, więc widziałem tylko morze, a na nim kilka jednostek. Znowu ta przeklęta woda, pomyślałem. Przetarłem oczy, aby odgonić resztki snu. Wstałem i przeciągnąłem się, aby rozprostować swoje kości. Porwałem torbę podróżną. Wybiegłem na pokład i rozejrzałem się dookoła. Właśnie męczono się z trapem, aby zejść na nabrzeże. Spojrzałem w górę. Nad nami wisiały ciężkie ramiona portowych dźwigów i wielkie konstrukcje suwnic. Widziałem takie coś w porcie w Szczecinie, a więc nie zrobiło to na mnie zbyt wielkiego wrażenia. Na kei zaś kręciło się paru dokerów w żółtych kaskach i koszulach z flaneli. Na tle ciągu ponurych magazynów portowych i tysięcy kontenerów poukładanych jak klocki wyglądali śmiesznie mali.

Kiedy zeszliśmy na ląd, pożegnałem się z załogą, która usilnie prosiła bym został i szedł z nimi pić. Ale ja nie miałem zamiaru spędzać wolnego czasu na upijaniu się do nieprzytomności w miejscowych knajpach. Istniało tu coś więcej niż tylko ten odrażający port. Ekwador to piękny, egzotyczny kraj pełen atrakcji. 

Znałem dobrze hiszpański, bowiem miałem skończoną iberystykę na uniwersytecie warszawskim i chciałem poszukać czegoś ciekawego na suchej ziemi. Miałem oczywiście paszport i pozwolenie na pobyt. Mogłem zatem spróbować tu się zaaklimatyzować. Życie na pokładzie nie bardzo przypadło mi do gustu. 

Dlatego wziąłem ostatnią wypłatę i ruszyłem wzdłuż nabrzeża. Byłem wolny i mogłem robić, co chciałem. O tym zawsze marzyłem w swoim kraju. Mimo iż byłem pewny siebie, to jednak towarzyszył mi pewien dreszczyk emocji. Byłem w końcu w nieznanym mi kraju i nie wiedziałem, co mnie tu może spotkać. „Aldona” trochę tu postoi, zanim zakończy się rozładunek, więc mogłem w każdej chwili dołączyć do załogi. Potem odpłynie do macierzystego portu, ale miała być za jakieś trzy miesiące znowu w Ekwadorze z nowym ładunkiem. Zawsze więc była szansa na powrót i udanie się z powrotem do Polski, gdyby mi nie wyszło.

Przybyłem tu właściwie nie dla pieniędzy, bo to był biedny kraj i trudno było legalnie dobrze zarobić. Chciałem po prostu wyrwać się z szarości życia, zobaczyć coś nowego. Byłem spragniony egzotyki. Szukałem też nowego tematu na powieść, bowiem zawsze marzyłem o byciu poczytnym pisarzem. Ale w kraju jakoś mi nie szło. Ciągnęła mnie także dziennikarska ciekawość, której nabawiłem się pisząc do lokalnej gazety.

Pragnąłem zmienić swoje życie.

Zaraz odczułem, co oznacza ta tropikalna egzotyka. Z nieba lał się niemiłosierny żar. Dobrze, że bliskość wody trochę łagodziła jego skutki, bowiem byłem w zasadzie w okolicach równika, a to już miało wielkie konsekwencje dla takich zimnolubnych jak ja. Nie chciałem nawet myśleć, co dzieje się w głębi lądu. Miałem wielkie trudności z oddychaniem. Tak jakby brakowało tlenu w powietrzu. I do tego moje ciężkie bagaże. Nie dziwne zatem, że szybko się męczyłem. Byłem kompletnie nieprzyzwyczajony do tego klimatu.

Powietrze było takie gęste i gorące. Inny klimat i strefa czasowa robiły swoje. Musiałem szybko czegoś napić się, a także nieco odpocząć. Jednak nie posiadałem miejscowej waluty, czyli sucre'ów i centavo'ów. Szukałem więc kantoru, abym mógł wymienić moje amerykańskie dolary. Bez skutku. Tutaj była część towarowa portu i dlatego chyba nikt nie pomyślał o instytucji wymieniającej waluty. Musiałem uzbroić się w cierpliwość i szukać dalej. Gdzieś w końcu musiałem dojść.

Kilkanaście metrów na lewo mozolnie brnęła po szynach ogromna suwnica. W jej okolicy było dwóch portowych robotników. Rozmawiali. Podszedłem i spytałem o kantor. Jeden z nich pokręcił głową i wzruszył ramionami. Drugi, młodszy sam zaproponował mi wymianę, widząc przed sobą głupiego, zagubionego gringo. Z trudem mogłem go zrozumieć, bo jego hiszpański to nie był ten hiszpański, którego mnie uczyli na studiach. Dla mnie to był raczej jakiś hiszpańskopodobny bełkot. Na szczęście dogadaliśmy się jakoś, ponieważ coś tam w końcu zrozumiałem. Mogłem teraz podziękować swoim profesorom za to, że mnie tak męczyli na egzaminach. Gdybym nie znał dobrze hiszpańskiego, to bym teraz miał ogromny problem z porozumiewaniem się. 

Po chwili zastanowienia zgodziłem się na tą nieformalną wymianę walut, bo już dosyć miałem chodzenia bez celu. Znałem aktualny kurs, bo poinformował mnie o tym wcześniej kapitan „Aldony”, lecz tamten oczywiście proponował mi gorsze warunki. W końcu machnąłem na to ręką i dobiliśmy targu. Jakkolwiek większą część amerykańskich dolarów zostawiłem, by mieć coś na wszelki wypadek. Tutaj ta waluta to uniwersalny środek płatniczy, którego wszędzie przyjmą.

Rozpiąłem koszulę pod szyją. Było straszliwie gorąco. Nade mnę kołysały się na wietrze stalowe liny żurawi. Tutaj nie odczuwałem bryzy, bowiem osłaniał mnie zwalisty kadłub drobnicowca.

Zainteresowałem się o pracę. Nie mogli mi udzielić żadnych informacji. To były jakieś miejscowe bezzębne tępaki, którzy prawdopodobnie nie umieli nawet pisać i czytać. Trudno więc, aby cokolwiek wiedzieli na ten temat. W sumie to nawet nie powinienem był z takimi się zadawać, ale tak naprawdę to nie miałem wyboru. Tutaj sami tacy.

Ruszyłem w dalszą drogę, zostawiwszy swoich „wybawców”. Było ciężko, ale w sumie to byłem szczęśliwy. Dla mnie to była przygoda życia. A byłbym jeszcze bardziej uradowany, gdybym tylko znalazł miejsce, gdzie mógłbym czegoś napić się. Szedłem tak niemalże konając z pragnienia i ciągle ta infrastruktura towarowa portu wokół mnie. I nic poza tym. 

Kiedy już zaczynałem tracić nadzieję, nagle zauważyłem w oddali obskurny bar. Wyglądał jak bar, ale nie byłem do końca tego pewien. Taka szopa z płaskim dachem. Zawsze miałem obawy co do wstępowania do takich miejsc, bo tam mogło być niebezpiecznie. Aż prosiłem się o kłopoty, gdyż uchodziłem za łatwy cel dla miejscowych. Jednak musiało tu pojawiać się wielu obcokrajowców, ponieważ to był potężny międzynarodowy port. Miejscowi więc przyzwyczajeni byli do zagranicznych gości. 

Westchnąłem głęboko i ruszyłem w tę stronę. Tak, to był bar. Zauważyłem stary, wytarty, odrapany szyld. Był tu jakiś mały ruch, bowiem nie widziałem tu nikogo. Nikt nie wchodził, nikt nie wychodził. Zamknięty? Nie, otwarty. Wszedłem do środka.

Nie było tłoczno – być może jeszcze było zbyt wcześnie i wszyscy jeszcze pracowali. Jeśli mieli oczywiście jakąś pracę, ponieważ reszta pewnie cwaniakowała i kradła. Dwie kelnerki, typowe śliczne Latynoski, kręciły się za barem. Nie były zbyt schludne, lecz to mnie nie odstraszyło, gdyż wiedziałem, gdzie byłem. Nie mogłem przecież wymagać Wersalu w portowej dzielnicy Ekwadoru. 

Kiedy tylko zbliżyłem się do kontuaru, obie spojrzały na mnie i się uśmiechnęły. Ich uśmiechy były naprawdę czarujące i zaczynało mi się tu podobać. Zniechęcenie zniknęło jak kamfora. Ja im odpowiedziałem tym samym, ponieważ nie chciałem uchodzić za gbura. Nie byłem Niemcem, któremu nic nie pasuje, tylko Polakiem, któremu wszystko musi pasować. Trochę zagubionym i pełnym obaw, ale jednak szczęśliwym.

– Buenos dias! – powiedziałem grzecznie.

– Buenos dias, señor! – odpowiedziały prawie jednocześnie.

W tym momencie pozbyłem się ostatecznie wszelkich obaw i pomyślałem, że czekają mnie wspaniałe wakacje. Miałem też ochotę na bliższą znajomość z jakąś Ekwadorką. Pokazałaby mi swój kraj i nie tylko. Jednak na razie najważniejszy był odpoczynek i coś do picia. No i głód! Właśnie o nim sobie przypomniałem, bowiem mój nos wyłowił jakieś pyszne zapachy miejscowej kuchni. Tak, teraz tylko o tym myślałem. Urocze Ekwadorki mogły poczekać.

Mając ekwadorską walutę zamówiłem dwa piwa oraz ostro przyprawioną pieczonkę, która bardzo mi smakowała. Sądziłem, że to wieprzowina, ale mogło być cokolwiek. Słyszałem o potrawie ze świnek morskich zwaną tutaj cuy. Bez względu na to, z czego to zrobiono, wszystko było naturalnym żarciem, bez jakichś tam dodatków. Niebo w gębie. Naturalny smak i aromat. Do tego oczywiście zupa zwana tu colado. Nie dochodziłem z czego, bo to była specjalność lokalu. Zupy tu były bardzo popularne, niemal jak w moim rodzinnym kraju. Ale były inne, nie takie jak nasze, polskie. Mimo to moje colado okazało się wyborne.

Mogłem też odpocząć, obserwując statki na wodzie przez duże, chociaż zabrudzone okno. Zaraz pojawiła się trzecia dama. Schludnie ubrana młoda kelnerka o indiańskich rysach, która przyniosła mi kolejne porcje pieczonki i jeszcze dwa piwa. Chyba to jej początki w pracy, bowiem wydawała się nieco zagubiona. 

Mogłem najeść się do syta i co najważniejsze, wcale mnie to drogo nie kosztowało. Naturalne, zdrowe, smaczne i tanie. I do tego piękna i miła obsługa. Od razu wróciła mi chęć do życia. Zapłaciłem, po czym wtopiłem się wzrokiem w cudownie zielone wysepki daleko w głębi zatoki. Chciałem przeczekać południowy żar pod dachem, czyli czas na sjestę po tak obfitym posiłku. Nawet siedząc tu niemal nieruchomo miałem koszulę mokrą od potu, jakby ktoś wylał na mnie wiadro wody. Ocierając czoło zamówiłem mineralną, dokładnie agua con gas, bo już miałem lekko zmącony umysł przez tutejsze mocne piwo robione z kukurydzy. Nie wiem, jak się nazywało, ale było cholernie dobre. Żadnych ulepszaczy.

Przedtem, zanim tu trafiłem, zastanawiałem się, czy nie wrócić na „Aldonę”, do swoich. Miałem wątpliwości, ponieważ nie byłem pewien, czy sobie tu poradzę. Znałem co prawda hiszpański, ale raczej ten książkowy. W żadnym wypadku nie mówiłem jak Ekwadorczyk. I nawet ta trudność językowa mnie trochę zniechęcała, bowiem wiedziałem, że cały czas będę musiał się z tym zmagać, gdyż tu nikt nie znał polskiego. Jednak teraz to zaczynało mieć dla mnie niewielkie znaczenie. Nauczę się ekwadorskiego i nie będzie problemu. Już wiedziałem, że nie wrócę do załogi i chłopaki popłyną w drogę powrotną sami. Obejdą się beze mnie. To może i lepiej, bo przeze mnie mieli tylko same kłopoty. Tym razem będą mogli zająć się wyłącznie sobą i swoją ciężką pracą, a niewymiotującym szczurem lądowym kiwającym się nad zlewem z naczyniami do mycia.

Tak będzie!

– Przepraszam, señorita, szukam pracy – powiedziałem nagle do kelnerki, gdy ta stawiała kolejną szklankę z wodą na stole. 

Wypiłem już kilka i ciągle mi było mało. Może lepiej zamówić całą pięciolitrową butlę?

Dziewczyna uroczo się uśmiechnęła. Sprawiała wrażenie nieco speszonej. A może to była moja wina, bo tak na nią patrzyłem, jakbym chciał ją pożreć. Była taka seksowna, a ja nie miałem kobiety od dłuższego czasu. To prawda, co mówi się o ludziach morzach. Kiedy przybywają do portu, wszystkie porządne kobiety powinny się chować. Kiedy mój głód i pragnienie zostało zaspokojone, szukałem jeszcze sposobu na pozbycie się swojej chuci. W końcu mawiało się o Latynoskach, że były piękne i gorące.

Nie miałem jednak odwagi zrobić to z pierwszą lepszą. Tak po prostu zaproponować dziewczynie seks? Za dolary? No nie! Nie byłem w stanie tego zrobić. Musiałem po prostu opanować się i zacząć logicznie myśleć.

Nie mogłem oderwać wzroku od kelnerki, a jej słowa w moich uszach brzmiały jak śpiew rajskich ptaków:

– Musi pan pójść do „Tańczącej nimfy”, señor. Tam można dowiedzieć się czegoś na temat pracy. Często poszukują tam marynarzy i dokerów.

To mówiąc pokazała uliczkę na lewo ode mnie. I zaraz potem dodała:

– Trzeba iść prosto. Przy hotelu należy skręcić w prawo.

Była taka uprzejma i miła. Chciałem jej przynajmniej dotknąć, przytulić się do niej. Poczuć jak pachnie jej ciemne, błyszczące ciało.

– To niedaleko? – spytałem, hamując żar buchający w moich wnętrznościach.

– Sí, señor.

Podziękowałem, zapłaciłem za litry wypitej wody i udałem się w tamtym kierunku, o którym mówiła mi dziewczyna z baru. Czułem się znacznie pewniej. Piwo, pieczone mięso i odpoczynek dobrze mi zrobiły. Zrozumiałem, że przyszedł czas na zdobywanie Ekwadoru. Czułem się jak hiszpański konkwistador idący w nieznane. Już nie miałem żadnych obaw, aby poruszać się samotnie po porcie, chociaż podobno mogło tu być niebezpiecznie. Ale w końcu wszędzie może człowieka spotkać coś złego, niekoniecznie tutaj.

Dotarłem do hotelu. Jednak nazwa ta okazał się bardzo myląca, bowiem to była jakaś wielka rudera pamiętająca chyba czasy konkwisty. Ponure miejsce, ale to miał być jedynie mój drogowskaz w mojej drodze do celu. W pobliżu kręciło się tam kilku typów. Ich wolałem nie zaczepiać, ponieważ mieli jakieś okropne gęby. Napotkanych nieopodal trzech marynarzy zapytałem o „Tańczącą nimfę”. Wskazali na solidny, murowany budynek, który stał niedaleko od tego „hotelu”. Była to jakaś wielka buda, chociaż rzeczywiście murowana, z szyldem i reklamami. Stała tam grupka mężczyzn. Chwiali się, gdyż okazało się, że to, czego szukam, było najzwyklejszą knajpą. Jak ta, z której przed chwilą wyszedłem. Zacząłem znowu mieć obawy, czy rzeczywiście powinienem tam iść. Ale musiałem gdzieś się w końcu zaczepić, aby tu przetrwać. Wracać do załogi jeszcze nie chciałem. No i chcąc nie chcąc ruszyłem w stronę „Tańczącej nimfy”. Pijani spode łba zerkali na mnie. Wiedzieli, iż byłem nietutejszy, ponieważ byłem zbyt blady jak na miejscowego. Na frachtowcu prawie cały czas byłem w kambuzie i nie zdążyłem porządnie się opalić.

Wszedłem do środka z mocniejszym biciem serca. Tu już nie było pusto i przestronnie. Przywitały mnie kłęby gryzącego dymu oraz pijackie wyziewy. Zastałem mnóstwo ludzi, typów różnych maści. Przez małe okienka tkwiące wysoko pod sufitem docierało mało światła. Z tego względu panował tutaj półmrok, chociaż na zewnątrz było jasno i słonecznie. Było tu rzeczywiście strasznie i tak myślałem, że w razie czego będę uciekał. 

Widziałem zbitą masę męskich sylwetek, którzy siedzieli albo przy kontuarze, albo przy stolikach. Bardzo wątpiłem, czy tu znajdę okazję do zarobku. Chyba po zębach. Marynarze tu tylko tracili ciężko zarobioną kasę. Jak ciężko, sam doświadczyłem na własnej skórze. Mimo tego mało optymistycznego wniosku, postanowiłem zostać i rozejrzeć się. Zachęciło mnie to, bowiem nie zwracano na mnie najmniejszej uwagi. Ot, kolejny facet z jakiegoś statku. Widziałem, że większość towarzystwa stanowili obcokrajowcy. Mozaika męskich oblicz.

Przepychając się przez cuchnące potem i alkoholem cielska ruszyłem śmiało do przodu. Jakiś zapijaczony facet, któremu nagle poplątały się nogi, przewrócił mi się na plecy. Straciłem na moment równowagę, lecz kiedy ją odzyskałem, natychmiast odepchnąłem pijaka ze wstrętem. Więcej im się nie interesowałem. Z wielkim skupieniem szukałem wolnego miejsca przy stole, co jak się okazało nie było łatwym zadaniem. Z trudem odnalazłem krzesło, na którym nikt nie siedział. Spytałem jedynie grzecznie, czy mogę się przysiąść. Jeden z czterech siedzących tam Latynosów nakazał ręką bym zajął miejsce. Wszyscy bacznie mi się przyglądali. Jeden z nich zapalił papierosa. Powoli wypuszczał dym i ciągle się gapił. 

Czułem się trochę nieswojo i nawet pomyślałem o opuszczeniu tej jaskini pijaństwa, lecz zostałem. Nie mogłem stchórzyć już na samym początku. Byłem chyba europejskim macho zakochanym w miejscowych kobietach. A ci kolesie jak wyglądali, tak wyglądali. No cóż, trudy życia ludzi morza.

Ten, co palił, ciągle nie spuszczał ze mnie swego przenikliwego wzroku. Natomiast drugi łyknął z butelki i zagadnął:

– Americano?

Miał dziwny akcent, inny niż ten, którym posługiwał się doker wymieniający mi dolary na miejscową walutę. Uczyłem się hiszpańskiego obowiązującego na Półwyspie Iberyjskim, a to była speluna z wielonarodowym towarzystwem. Wiele dialektów hiszpańskiego w jednym miejscu. Ci Latynosi akurat mogli być z Kolumbii. Nie byłem pewien, ale jakoś mi się ich akcent kojarzył właśnie z tym krajem. W zasadzie w Ameryce Łacińskiej nienawidzono Jankesów, ale liczyłem na to, że akurat Kolumbijczycy będą mieli lepszy stosunek do białych z Zachodu. W końcu rząd Kolumbii ściśle współpracował ze Stanami Zjednoczonymi.

Uznając, że pytanie skierowano do mnie, odparłem:

– No, europeo.

Na wszelki wypadek chciałem ich wyprowadzić z błędu, aby przypadkiem nie oberwać za Jankesów, których też nie znosiłem. Polacy nie zabijali ich kobiet i dzieci, więc nie mogli mieć o to do mnie żadnych pretensji.

– Europeo? – zdumiał się i cynicznie uśmiechnął. – Czego tutaj węszysz? Gringos z Europy tutaj nie przychodzą.

Ton ostatnich dwóch zdań był wyzywający. Już wtedy czułem, że mogą być kłopoty z tymi facetami. Rozejrzałem się wokół i mogłem z całą pewnością stwierdzić, że jednak byli tu jacyś biali. I mogli być nawet Europejczykami, czy Amerykanami. Jednak nie chciałem go prowokować, dlatego postanowiłem być grzeczny. Uśmiechnąłem się pojednawczo i odparłem:

– Szukam zajęcia.

– Jesteś marynarzem? – spytał nagle ten z papierosem. 

Irytowała mnie ta rozmowa, ale dla świętego spokoju skinąłem głową. Zacząłem żałować, że tu przyszedłem. Pełno tu zawadiaków, którzy gotowi byli posłać mnie do piachu z byle błahego powodu. Byłem jeszcze młody i nie miałem zamiaru tak skończyć. Z nożem w plecach? No nie, nie po to tu przybyłem. Chciałem egzotyki tego kraju i ewentualnie jeszcze pięknych miejscowych kobiet, a nie mordobicia. Nie byłem karateką, a posturę też miałem raczej rachityczną, a więc miałbym nikłe szanse w takiej bijatyce. Dlatego musiałem robić wszystko, żeby ich nie sprowokować.

– Masz własną łódź? – rzucił chrapliwie trzeci. 

Miałem powyżej uszu tej rozmowy. Dlatego stwierdziłem, że czas na trochę ostrzejsze zagranie. Chciałem, żeby w końcu ode mnie się odczepili. Musieli zrozumieć, iż nie miałem ochoty na tę bezsensowną rozmowę.

– Nic wam do tego – powiedziałem spokojnie, ale stanowczo. 

Nagle ten z papierosem chwycił mnie za rękę. Podskoczyłem na krześle ze strachu, ponieważ myślałem, że mnie chce uderzyć. Ale na szczęście tylko trzymał mnie mocno za przedramię tą swoją kościstą łapą.

– Lepiej nie podskakuj, hijo de gran puta! – wycedził.

Trzymał ją rzeczywiście mocno, niczym imadło, aż do bólu, i wiedziałem, że ten facet nie żartuje. Do tego ten groźny ton i epitet, który był dla mnie jednoznaczny. Robiło się nieciekawie. Zaraz mógł zrobić użytek ze swojej drugiej ręki. A ja bardzo byłem przywiązany do swego uzębienia.

Było już za późno na ucieczkę. Wyrwanie ręki z tego uścisku wydawało mi się prawie niemożliwe, chociaż ten mężczyzna nie był wielkiego wzrostu. Jednak jego mięśnie na pewno były stalowe z powodu ciężkiej pracy na statkach. Musiałem szybko coś wymyślić, aby nie skończyć tragicznie już pierwszego dnia mego pobytu w Ameryce Łacińskiej. Ale nic mi nie przychodziło do głowy, poza tym, aby rzucić w jego twarz stojącą obok szklanką i spróbować nagłej ucieczki. Ale ja nie byłem także dobrym sprinterem i mogli mnie dogonić.

I dlatego miałem problem.

W pewnym momencie tuż za moimi plecami coś się poruszyło. Zanim zdążyłem obrócić głowę, ogromny nóż spadł tuż obok trzymającej mnie ręki Latynosa i wbił się w drewniany stół. Nawet nie drasnął skóry, ale przestraszony i zaskoczony drab automatycznie cofnął swoją dłoń. Zrobił to machinalnie. Czwarty, który się nie odzywał, zerwał się jak burza i rzucił w stronę właściciela noża, lecz natychmiast otrzymał sierpowy w szczękę. Tamten z butelką nawet nie zdążył wstać – prawy prosty przewrócił go razem z krzesłem. Jednakże pozostali dwaj Kolumbijczycy byli już na nogach, gotowi do walki.

Teraz przyszła kolej na moje pięć minut. Nie potrafiłem tak obracać pięściami jak mężczyzna z nożem, ale miałem podróżną torbę pełną różnych rzeczy, z których najcenniejszą okazała się mała maszyna do pisania w walizce. Wziąłem rozmach i mój bagaż głucho uderzył w najbliżej stojącego Latynosa. Impet odrzucił go w bok na sąsiedni stolik, co wywołało poruszenie wśród siedzących tam marynarzy.

Widząc, co się dzieje, czwarty drab wziął nogi za pas. Nie uszedł jednak daleko, bo nagle do lokalu wbiegło... kilkunastu policjantów! Z zaskoczenia wstrzymałem oddech i patrzyłem na nich. To byli rzeczywiście mundurowi! Mundury mieli w nieładzie i niekompletne, lecz to musiała być Policía Nacional del Ecuador. Znacznie różnili się od tego, co przedstawiano na folderach reklamowych z Ekwadoru, ale ja nie miałem wątpliwości. Ważne dla mnie było to, że zjawili się w samą porę i było do kogo się poskarżyć. Skąd się tu wzięli, nie wiadomo. Przechodzili obok i zobaczyli rozróbę czy co? 

Ale moja radość była krótka. Nie pytając nawet, co się dzieje, poczęli pałować marynarzy i dokerów. Ci jednak stawiali opór. Rzucili się wściekle na mundurowych. Rozpoczęła się regularna bijatyka. W tym chaosie trudno było się połapać, kto był po czyjej stronie. Tylko jasne plamy maskujące na ich mundurach błyskały mi w oczach w tej plątaninie ciał.

Pomyślałem, że najwyższy czas dać nogi za pas. Ale dokąd? Zostałem odcięty od wyjścia na zewnątrz.

Stałem więc i patrzyłem na to wszystko bezradnie.

Wkrótce policjanci zostaliby wyparci na zewnątrz, gdyby nie wspomógł ich... oddział wojska, który kolbami karabinów rozbijał obronę klientów speluny. Padło też kilka strzałów, chyba z pistoletów. Polała się krew. Kilku z krzykiem upadło na podłogę, pod nogi innych walczących. Przy takiej sile marynarze przeszli do totalnego odwrotu. Niektórzy próbowali sforsować okna, inni zaś ruszyli na zaplecze, demolując je. Ja byłem z tymi drugimi. Straciłem z oczu mego obrońcę, lecz to mnie wtedy nie obchodziło. Moim jedynym celem, jak i reszty, było wydostanie się stąd. Nie chciałem oberwać od policji lub tym bardziej wojska. 

Przez kuchnię, gdzie przyrządzano szybkie posiłki, tłum wypadł na małą uliczkę, przewracając kubły ze śmieciami. Marynarze szybko rozpierzchli się między domami portowej dzielnicy. Po chwili w drzwiach pojawili się policjanci. Rzucili się w pogoń za zbiegami, nie zamierzając im zbyt łatwo odpuścić.

Ja również gnałem co sił, niesiony na skrzydłach przerażenia, wypełniającego moje płochliwe serce. Ciężka torba bardzo mi to utrudniała, lecz nie mogłem porzucić mego dobytku, a zwłaszcza mojej maszyny do pisania.

Uciekając przeskoczyłem żywopłot, by niespodziewanie znaleźć się w czyimś ogródku. Obejrzałem się przez ramię i zobaczyłem jak mundurowi okładają pałami jakiegoś nieszczęśnika, który ledwo trzymał się na nogach. Wkrótce upadł. Zaczęli go kopać. Co za brutalność! Ale w końcu to Ameryka Łacińska. Nie powinno mnie to dziwić. Musiałem tylko zadbać o to, żeby samemu tak nie skończyć. Ja na takie lanie nie zasługiwałem, ponieważ przyszedłem tu w poszukiwaniu zajęcia, a nie mordobicia.

Spojrzałem przed siebie. Koło mnie stał ceglany, parterowy dom. Miałem zadyszkę. Musiałem odetchnąć, aby nabrać sił i dalej uciekać. Uciekać jak najdalej od tego miejsca. Po chwili znowu ruszyłem, ale tylko truchtem. Minąłem cztery palmy i skryłem się za rogiem budynku. Tu biegła ruchliwa ulica. Idąc chodnikiem bez trudu rozpłynąłem się wśród mieszkańców Guayaquil. I już wiedziałem, że mi się udało. Miałem nadzieję, że nie będą mnie szukać. Jeślibym podpadł władzom, mogliby nawet mnie stąd wydalić i byłyby nici z mych chęci pozostania w tym egzotycznym i pięknym kraju. 

Idąc ulicą rozglądałem się, czy przypadkiem nikt mnie nie ściga. Ale na szczęście nie widziałem ani policji, ani też wojska. Sami cywile. Mogłem odetchnąć z ulgą. Teraz rozglądałem się za miejscem, w którym mógłbym tymczasowo zamieszkać. Musiałem znaleźć jakiś kawałek dachu, pod którym miałbym szansę odpocząć. Za dużo miałem wrażeń jak na jeden dzień pobytu. Ta szalona ucieczka totalnie mnie zmęczyła.

Szedłem i myślałem nad tym, co miałem teraz zrobić. Gdzieś w mojej głowie pojawiła się myśl o powrocie do załogi „Aldony”. To pewnie byłoby najrozsądniejsze wyjście z mojej niepewnej sytuacji, ale jednak moja ciekawska natura pchnęła mnie ku przygodzie. Chciałem dalej poznawać Ekwador, a do swoich ciągle mogłem wrócić.

Trasa była bardzo ruchliwa, ponieważ przemieszczały się tuż obok dziesiątki aut, starych złomów, pordzewiałych, warczących i niemiłosiernie dymiących. Nagle jeden z tych samochodów pędzących jezdnią nie tak daleko mojej osoby zatrzymał się nagle tuż przy mnie. Przystanąłem przestraszony, kierując wzrok w tę stronę. Ze starego forda koloru srebrny metalik wysiadł mężczyzna. Dobrze, że tylko jeden. Ale na szczęście niepokój szybko uleciał. Poznałem go bez trudu. 

– Gdzie pan zmierza, señor? – rzucił do mnie, uśmiechając się.

Był to facet z nożem, który stanął w mojej obronie w „Tańczącej nimfie”. To on uratował mi skórę, chociaż go o to nie prosiłem. Gdyby nie jego interwencja, to nie wiem, co by się ze mną stało. Najprawdopodobniej bym został pobity i okradziony. I tak skończyłaby się moja przygoda z egzotyką Ekwadoru.

Ale na szczęście pojawił się ten człowiek.

– To znowu pan, señor? – zdumiałem się, po czym zaraz dodałem – Próbuję odnaleźć się w tym kraju.

Teraz mogłem dobrze mu się przyjrzeć. Był wysoki, znacznie wyższy ode mnie. Miał pociągłą twarz i krótko ścięte włosy. Nie wyglądał na Latynosa, choć miał ciemną karnację. Wyglądał raczej jak Europejczyk i jego hiszpański był bardziej iberyjski. Dużo lepiej go rozumiałem niż innych, z którymi miałem do czynienia. Od razu pomyślałem, iż przyda mi się taki ktoś, ponieważ z trudem tu sobie radziłem.

– Nie podziękowałem panu za pomoc, señor – zacząłem po chwili. – Było takie zamieszanie... Musiałem uciekać. Wie pan, señor, to dla mnie nowa jakość. Nikt mnie jeszcze nie napadł w barze i to był mój pierwszy raz. A potem ta policja i wojsko... Jestem tu obcy i próbuję jakoś się zaaklimatyzować. Tak więc muchas gracias, señor. Za to, że moja pierwsza przygoda w Ekwadorze nie zakończyła się dla mnie źle. Uratował mnie pan przed tymi typami, señor. Gdyby nie pan, señor, to nie wiem...

Mężczyzna zaczął się śmiać. Ciągle przeżywałem to, co mnie spotkało w tej pijackiej spelunie, a on sprawiał wrażenie, jakby nic wielkiego tam się nie stało. Przecież tam było regularnie mordobicie i nawet została użyta broń palna. Słyszałem wyraźne strzały. Może nawet ktoś zginął. Jak można z tego się śmiać? To była tragedia! Byłem lekko zaskoczony reakcją tego człowieka na moje słowa.

Potem pomyślałem, że jemu również udało się uciec, zatem miał powody do szczęścia. Nie mogłem mu tego zabronić. Ale ja ciągle byłem wstrząśnięty. 

– Wsiada pan, señor – powiedział nieznajomy, pokazując swój samochód. – Wiem, jak trudno człowiekowi w obcym kraju. Ekwador to zwykle spokojne miejsce jak na Amerykę Łacińską, ale czasami zdarzają się tu incydenty. Dwa lata temu przyjechałem z Hiszpanii. Czułem to samo, chociaż to byłe nasze kolonie. Ale nie miałem wcale łatwiej. Szuka pan zapewne pracy i dachu nad głową, señor. Mam propozycję. Chyba, że pan jest tylko turystą i wraca pan do hotelu. A potem pewnie pan stąd ucieknie najbliższym samolotem i nigdy już nie wróci do Ekwadoru, señor. Tak, señor, to rzeczywiście było trudne doświadczenie. Ale niech pan się nie przejmuje, señor. Po prostu miał pan pecha, señor... To się czasami zdarza. No, ale na szczęście byłem w pobliżu i wszystko dobrze się zakończyło.

A więc Hiszpan! – przemknęło mi przez głowę. Wiedziałem, że nie może być Ekwadorczykiem. Wyglądał i mówił jak Europejczyk. I był z Europy. Dobrze, że taki ktoś pojawił się teraz w moim życiu, ponieważ miałem więcej powodów, aby mu zaufać niż miejscowym. Był inny niż te wszystkie portowe męty – elegancki, pachnący, twarz miał łagodną i ogoloną. I miał zadbane uzębienieseñor. Nie musiał, białe, bez ubytków.

Samochód jego był typowym tutejszym rupieciem, który nie wiadomo jakim cudem jeszcze jeździł, ale on sam wyglądał na porządnego gościa. Ryzykował wstawiając się za mną, a mimo to zrobił to. Pewnie nie mógł patrzeć jak te rzezimieszki napastują gringo.

– Niech pan się nie przejmuje, señor – rzekł po chwili nieznajomy, widząc moją zafrasowaną minę. – Po prostu zobaczył pan to, czego nie mają szansy ujrzeć typowi turyści, señor. Ekwador ma wiele atrakcji, takie niestety też. Będzie miał pan co wspominać, kiedy pan wróci do kraju, señor.

W tej chwili nabrałem jakiejś podejrzliwości. Ten facet był miły. Aż za miły jak na mój gust. Może za tym coś się kryło. Musiał mieć chyba jakiś tam interes, że mi pomagał. Dlatego postanowiłem uważać. Tak na wszelki wypadek, aby nie wpaść z deszczu pod rynnę. Nie chciałem się wplątać w coś poważnego. Słyszałem o gangach narkotykowych i kurierach do Europy i USA. Wielu obcokrajowców chciało szybko i łatwo zarobić, pracując dla miejscowych mafii. Tylko nielicznym się udawało, a reszta siedziała w więzieniach, jeśli nie została zabita. A ja wiedziałem, jak wyglądają tu więzienia, ponieważ oglądałem amerykańskie filmy, a zwłaszcza pewien brytyjski dokument na ten temat.

Wspomnienie o tym trochę zmroziło mi krew w żyłach. Ale nie dałem tego po sobie poznać. Na razie jednak postanowiłem być miły, bowiem może rzeczywiście to był dobry człowiek, jeden na milion, który po prostu nie mógł patrzeć na kłopoty naiwnego gringo, który pakował się w wielkie kłopoty. Tacy też istnieją na świecie. Nie mogłem go skreślać już na samym początku. Jak na razie wiele mu zawdzięczałem, a więc coś mu chyba za to się należało.

Zanim wsiądę do jego auta, chciałem go tylko trochę wybadać. Toteż zamierzałem wciągnąć go w rozmowę.

– Jak pan mnie odnalazł, señor? – spytałem. – Wielu tu ludzi.

– Szukałem Europejczyka z wielką podróżną torbą. Przyzna pan, że takich to tutaj niewielu, señor. Pojeździłem po okolicy, gdyż wiedziałem, że za daleko to pan nie zajdzie, señor. Mógł pan gdzieś się schować, señor, co wydaje się słuszne po tym zdarzeniu, ale liczyłem na szczęście. I oto patrzę – facet zasuwa.

Trochę trudno mi było w to uwierzyć, iż tak po prostu znalazł mnie w tak dużym mieście, ale w sumie mogłem założyć, że tak mogło być. Może rzeczywiście miał szczęście i wypatrzył mnie w tym tłumie.

– I chce pan ułatwić mi życie, señor? – spytałem, nie dowierzając.

Mężczyzna wzruszył ramionami i odparł:

– To niezbyt dobra dzielnica. Tu turyści raczej się nie pojawiają, chyba że są idiotami. Na przykład Jankesi lub Japończycy z drogimi aparatami fotograficznymi. Aż się proszą, aby ich zaatakować. Żeby tu przetrwać, trzeba mieć trochę oleju w głowie. To nie jest takie trudne, wystarczy, że zachowamy zdrowy rozsądek. Trzeba poznać tutejsze reguły gry, a wtedy nic złego nie powinno się stać.

– Nie zdążyłem panu należycie podziękować za ocalenie mi skóry w „Tańczącej nimfie”, a już pan chce mi znowu pomóc, señor. Nie wiem, jak to mam rozumieć. Lubi pan ratować z tarapatów obcokrajowców, señor? A może pan ma taki zawód, señor?

Tamten spojrzał na mnie i zaczął się śmiać.

– To, co zaszło w „Tańczącej nimfie” to jest w sumie normalne. Na porządku dziennym jest tam mordobicie. Dlatego niedaleko jest silny posterunek policji, bo się ludzie skarżyli. Te rozróby to rzeczywiście duży problem w tej dzielnicy i radzę panu nie chodzić tu po zmroku samotnie, señor. Funkcjonariusze dbają też o tę część portu, gdyż nie chcą odstraszać handlowców. Kiedyś tu strach było chodzić nawet w biały dzień. Jak zrobili ten posterunek, to wiele się tu zmieniło. Na lepsze, oczywiście. Ale takiej wielkiej zadymy to nie pamiętam. Dobrze narozrabialiśmy. Radziłbym panu tam więcej się nie pojawiać, señor. Mogą być kłopoty. I nikt panu nie pomoże, señor.

Facet miał całkowitą rację. Tymi słowami ostatecznie przekonał mnie do siebie. W ogóle go nie znałem, ale mimo to jakoś mu ufałem. Miał w sobie coś takiego, co zjednywało mu ludzi. Mnie na pewno. Pomógł mi i to dla mnie było teraz ważne. Poza tym nie miałem dobrego pomysłu, co miałem dalej czynić. Wiedziałem, że już roboty w „Tańczącej nimfie” nie dostanę, a więc trzeba było szukać innych możliwości. Bez znajomości miałem marne szanse na cokolwiek, ponieważ tutaj bezrobocie było duże. A ja tu nie znałem nikogo. Innymi słowy ten facet był chyba jedyną moją szansą, aby jakoś zaczepić się w Ekwadorze i spróbować żyć.

Musiałem zaryzykować i wsiąść do jego samochodu. Nie byłem kobietą, a więc chyba mnie nie zgwałci.

Wrzuciłem ciężką i niewygodną torbę na tylne siedzenie forda, a sami wsiedliśmy na przód. Zauważyłem, że panował tu straszny bałagan, który zupełnie nie pasował do eleganckiego właściciela auta. Hiszpan wrzucił bieg i po chwili gwałtownie ruszył. Niczym wytrawny rajdowiec. Ekwadorskie drogi wydawały mi się gorsze od polskich. Jednak Hiszpan prowadził sprawnie, jak gdyby to była niemiecka autostrada, gładka jak lustro. Ten złom doskonale radził sobie z dziurami, chociaż czasami dzwoniłem zębami, a moje wnętrzności skakały aż po same gardło. Jednak wszystko było lepsze od chodzenia piechotą. Bolały mi nogi, a podeszwy piekły jak cholera. Buty miałem mokre od potu, koszula też. Marzyłem o kąpieli w błękitnym morzu. I jeszcze w towarzystwie miejscowych dziewczyn.

Dobrze czasami pomarzyć. Jednak rzeczywistość nie dawała o sobie zapomnieć, ponieważ moja sytuacja ciągle była niepewna.

– Będą nas szukać? – zaniepokoiłem się, zapinając pasy.

Mocowałem się z nimi długo, gdyż okazało się, że były strasznie oporne. Chyba nikt ich dawno nie używał. Ale w końcu mocno szarpnąłem i się udało. Zrobiłem to z przyzwyczajenia, bo tak trzeba w Europie. Jednak mój kierowca tego nie uczynił. Być może była tu pewna dowolność – kto chciał, zapinał, a kto nie chciał, nie zapinał. Ja tam wolałem nie ryzykować. Po tym, co się stało w „Tańczącej nimfie” nie chciałem widzieć żadnych mundurów. Drogówki również. Zachowywali się bardzo brutalnie wobec tych cywilów i wolałem nie wchodzić im w drogę. Być może tamci byli agresywni, ale jednak powinni bardziej wstrzemięźliwie używać tych swoich środków przymusu. Od razu przypomniał mi się stan wojenny. Byłem wtedy jeszcze dzieckiem, ale obrazy pałowania ludzi utkwiły mi głęboko w mej pamięci. I teraz mi to wszystko się przypomniało.

Brrr! Poczułem dreszcz na swoich plecach.

Ale ten siedzący obok mnie Hiszpan nie miał o tym pojęcia. Nie wiedział, co to strach przed władzą. Chyba że pamiętał dyktaturę generała Franco i terror, jaki wtedy stosowano wobec przeciwników politycznych.

Różne myśli przebiegały mi po głowie.

Tymczasem Hiszpan włączył radio. Do moich uszu popłynęła gorąca latynoska muzyka. To trochę przypominało anglosaskie hity, tylko że było po hiszpańsku. Nieco to było tandetne, ale nie narzekałem. Czułem ulgę w nogach i tym się cieszyłem.

– Nie sądzę – odezwał się mój wybawca po pewnym czasie, po czym dodał – Nie powinni. Tam było dużo ludzi. Chcieli tylko rozgonić to całe towarzystwo. Kilku aresztowali i pewnie ich niedługo wypuszczą.

Zastanowiłem się przez chwilę, o czym była mowa. Kiedy przypomniałem, zapytałem dla pewności:

– Na pewno nie będą nas szukać?

– Jeśli udało się im uciec i nie aresztowali, to na pewno nie będą szukać. Gdyby tak poszukiwali każdego odpowiedzialnego za wszelkie rozróby, wkrótce zabrakłoby miejsca w tutejszych więzieniach. Tutejsi mają bardzo gorący temperament. Niech pan tym się nie kłopocze, señor. To już poza nami. Musi pan teraz spojrzeć w przyszłość, señor.

Pewnie miał rację, skoro już tu mieszkał jakiś czas. Wiedział, co trzeba robić, a co nie, żeby tu przetrwać. Dlatego postanowiłem, że zapomnę o wszystkim i teraz skupię się na tym, co mnie czeka w najbliższej przyszłości. Tak, teraz to powinno być dla mnie najważniejsze. Moja przyszłość w Ekwadorze.

Jechaliśmy ulicami Guayaquil, a ja mogłem podziwiać piękno tego miasta. Piechotą byłoby trudno zobaczyć to wszystko w tak krótkim czasie. Przytłoczył mnie jego ogrom i przepych. To wyglądało jak stolica jednego z Europejskich miast. Wspaniały przykład nowoczesnej miejskiej architektury. 

– Gdzie my w ogóle jedziemy, señor, jeśli wolno spytać? – zacząłem znowu rozmowę, przerywając tę przedłużającą się ciszę.

Odpowiedź na moje pytanie stała się istotna dopiero teraz, ponieważ już odpocząłem od tej ucieczki z „Tańczącej nimfy” i ochłonąłem z wielkiego wrażenia, jakie wywarło we mnie to miasto. Teraz oto skupiłem się na swoim przyziemnym życiu.

Mój kierowca uśmiechnął się lekko i spojrzał na mnie ze słowami:

– Mam propozycję dla pana, jeśli pan nie jest tylko zwykłym turystą i chce pan tu sobie pomieszkać, señor. Mamy tutaj dosyć spore bezrobocie, zatem powinien pan tym zainteresować się, señor. Trudno będzie znaleźć coś lepszego.

Do tej pory patrzyłem przed siebie przez zakurzoną przednią szybę samochodu, ale teraz spojrzałem na siedzącego obok mnie mężczyznę. Nasz wzrok przez moment się skrzyżował, tylko na moment, ponieważ Hiszpan zabrał go z powrotem na drogę. Dojeżdżaliśmy właśnie do skrzyżowania i czerwonych świateł. Trzeba było się zatrzymać i dlatego tam została skupiona jego uwaga. A ja oczekiwałem wyjaśnień, gdyż tymi słowami tylko rozpalił moją ciekawość, ale gdy te nie nastąpiły przez dłuższy czas, sam zapytałem:

– Ma pan dla mnie propozycję pracy, señor?

Czekaliśmy na zmianę świateł i możliwość dalszej jazdy. Hiszpan przez dłuższą chwilę milczał, zanim oznajmił:

– Byłem w „Tańczącej nimfie”, bo potrzebowałem ludzi do pracy w Tumbes. To w Peru, ale niedaleko Ekwadoru. Przeważnie posiłkujemy się Ekwadorczykami, bo mój szef woli ich od miejscowych Peruwiańczyków. Mimo iż sam jest obywatelem Peru. Mieszkam na stałe w Ekwadorze i wiem, gdzie można znaleźć odpowiednich ludzi. Rekrutacja ludzi – taka moja funkcja. Jeśli szef daje mi zlecenie, ja je wykonuję. Ta speluna może być niebezpieczna, ale jest dobrym miejscem na znalezienie odpowiednich ludzi. Dlatego często tam bywam. Tam są przeważnie ludzie spoza Ekwadoru i czasem ludzie o wątpliwej przeszłości, lecz czasami mój szef potrzebuje i takich. Wszystko zależy od pracy do wykonania. Czasami trzeba nam analfabetów, a czasami musi być ktoś, kto jest w miarę wykształcony i inteligentny.

Słuchałem tych słów z pewnym zdziwieniem. Peruwiańczyk, który wolał zatrudniać Ekwadorczyków, a do ich wyszukiwania używał Hiszpana. W sumie nie było nic w tym dziwnego, ale jakoś mnie to zastanowiło. Być może byłem wyczulony na punkcie wszystkiego, co mogło mi się wydawać podejrzane i trochę przesadzałem, ale jednak miałem co do tego pewne wątpliwości. Prześladowało mnie tylko jedno pytanie – czy to aby legalne?

– A ja jestem jaki? – spytałem. – Analfabeta czy ten wykształcony?

Mieliśmy zielone i znowu jechaliśmy.

– W „Tańczącej nimfie” byłem przed panem, señor. Siedziałem sobie w tłumie i szukałem kogoś na poziomie, kto nie tylko umie pisać i czytać, ale także i myśleć. Ci wszyscy faceci tam to tylko do wybitnie fizycznej roboty. Mogą ciężko pracować, ale ktoś ich musi kierować. A ja właśnie szukałem takiego kierownika, który nie tylko nie boi się ciężkiej pracy fizycznej, ale także potrafi kierować innymi podczas pracy. Wybór za wielki nie był. I wtedy zjawił się pan, señor. Od razu zwróciłem na pana uwagę, señor. Wiedziałem, że pan jest obcy, señor, ale także byłem świadom, iż zapewne pan poszukuje jakiegoś zajęcia. Do „Tańczącej nimfy” raczej nie trafiają obcy turyści, bowiem przewodnicy omijają to miejsce szerokim łukiem i wszystkie biura podróży zalecają unikać tej część portu. A pan tam się zjawił, señor. Musiał pan po prostu zejść z jakiegoś statku handlowego i zapewne szukał pan pracy, señor. Chciałem do pana podejść, señor, lecz tamci zaczęli pana zaczepiać. Wiedziałem, że nie dadzą panu spokoju, señor, dlatego zdecydowałem się na interwencję.

– Ale przez to pan też jest spalony w „Tańczącej nimfie” – zauważyłem. – Pana także tam mogą poznać, señor. I gdzie pan będzie szukał nowych pracowników, señor? Nie musiał pan tak narażać się przez mnie, señor.

– Proszę się o to nie martwić, señor. Ja wiem, jak należy postępować, bo znam tutejsze warunki. Ja tylko chcę, aby pan tam się nie pokazywał, señor, gdyż dla pana to może być niebezpieczne. Pan jest tu nowy, señor, a więc powinien pan to wiedzieć.

Troska tego w sumie nieznajomego faceta o mnie zadziwiała. Słuchałem tego i wydawało mi się to niemożliwe, aby nie miał w tym jakiegoś interesu. I nadal mi nie wyjaśnił, co to za praca. Znowu pomyślałem o narkotykach. Być może przemycali je z Peru do Ekwadoru, a może odwrotnie i potrzebowali kurierów. Głupi gringo nadawał się doskonale do tej roboty, ponieważ nie był zupełnie świadom, w co się pakuje i jakie mogą być tego konsekwencje.

– Ja nie jestem Ekwadorczykiem – zauważyłem po chwili.

Z niecierpliwością czekałem na jego odpowiedź.

– Nic nie szkodzi. Przynajmniej pan nie jest pijakiem czy tam ćpunem, señor. Jest pan obcy, señor, można więc też liczyć na dyskrecję. I zna pan hiszpański, señor. Więcej nie trzeba. Wszelkie formalności załatwimy, bo mamy znajomych tam gdzie trzeba. Mój szef jest bardzo wpływowy w Peru, a więc absolutnie nie będzie żadnych kłopotów. Da się w łapę jednemu i drugiemu i będzie po sprawie. Także proszę się tym nie kłopotać, señor.

Traktowałem te słowa z pewnym niedowierzaniem. Skoro tak, to jego szef musiał być naprawdę wysoko postawiony, być może nawet we władzach centralnych. W takiej sytuacji rzeczywiście mógł wiele. Miałem tylko nadzieję, że to nie żaden mafioso, tylko zwykły skorumpowany polityk. Jak dla mnie to nie było nic zaskakującego.

– Myślałem, że mój kraj jest skorumpowany – przyznałem.

Hiszpan znowu zarechotał.

– Co za ironia! My, Hiszpanie, też sądzimy, że nasz kraj jest najbardziej skorumpowany na świecie, a tu okazuje się, że wcale w tej naszej Europie nie jest tak źle. Mówię panu, señor, tu jest jedno wielkie bagno. Tu się wiele rzeczy załatwia za łapówki. Od prezydenta po dozorcę – wszyscy tu biorą. I to jest normalne. Każdy o tym wie i każdy to akceptuje.

Słuchałem tego z pewnym zaciekawieniem. O tym nie uczyli mnie na iberystyce. Czułem, że Ameryka Łacińska jeszcze nie raz mnie zaskoczy. Wiedza książkowa miała tyle wspólnego z rzeczywistością, co ryba z Saharą. I tak naprawdę to cieszyłem się, że będę miał okazję poznać prawdziwe tutejsze życie. Zawsze mnie to interesowało, ale nigdy nie miałem odwagi wybrać się do Ameryki Łacińskiej, aby wszystko zobaczyć na własne oczy. I dzięki mojemu koledze Michałowi moje marzenia zostały przekute w rzeczywistość.

– Ma pan ważny paszport? – spytał Hiszpan po chwili. 

Skinąłem głową i powiedziałem:

– Jeszcze ponad dziewięć lat. Niedawno go zrobiłem, gdyż stary mi się skończył. Był mi potrzebny, ponieważ jeździłem do Niemiec do pracy. Mam także ekwadorską wizę. Nie mam peruwiańskiej.

Ale Hiszpan był wyraźnie zadowolony. Wiza to nie był dla niego problem. W końcu jego szef załatwi wszystko. Wystarczy tylko dać komu trzeba w łapę i po krzyku.

– Juan Nevarez – powiedział nagle, podając mi rękę.

– Adam Przyłuski – odpowiedziałem, ściskając dłoń Hiszpana. 

Byliśmy już na „ty”. Nasza znajomość szybko się rozwijała, co mnie cieszyło. Miałem wreszcie kogoś, komu mogłem względnie zaufać. Nie wiedziałem, co to za praca na mnie czeka w Tumbes, ale sądziłem, że to chyba nic nielegalnego. Pozbyłem się ostatecznie wszelkich wątpliwości co do tego faceta. Był sympatyczny i naprawdę wzbudzał zaufanie. A poza tym uratował moją skórę i ja nie mogłem o tym zapomnieć. Dobrze, że znalazł się taki człowiek jak on. Z nim miałem duże szanse na sukces w tym obcym dla mnie kraju.

– Co za dziwne nazwisko?! – zawołał. – Pomyślałbym, że jesteś ruso.

Myślał, że byłem Rosjaninem? Nie, nie byłem Rosjaninem.

– Jestem z Polski – oświadczyłem, nie kryjąc swej dumy.

Hiszpan chwilę pomyślał. Patrzyłem na jego zamyślone oblicze. Nie wiedział, gdzie leży Polska, czy co?

– Pracowałeś w porcie? – spytał.

– Tak, w Szczecinie. To taki duży port handlowy. Podobny do Guayaquil, tylko sporo mniejszy. Pisałem też do lokalnej gazety. Jako dziennikarz parałem się trochę piórem. Taki ze mnie domorosły pisarz, który jeszcze nic nie wydał. Skończyłem iberystykę na uniwersytecie w Warszawie. To nasza stolica.

Hiszpan pokręcił głową.

– Intelektualista – stwierdził raczej niż zapytał. – Spodziewałem się tego, bo masz inteligentną twarz. Jesteś dobrze wykształcony, ale to dobrze. Będziesz kumał to, co jest w papierach, bo nie wszyscy to potrafią. Robota w Tumbes jest fizyczna i ciężka. Nie będę przed tobą tego ukrywał... Adam! Ale jest możliwość awansu. Pracuję dla peruwiańskiego armatora Lopego de Vegi. Mój szef chce ludzi spoza naszego rejonu, którzy trzymaliby język za zębami. Nie chcemy miejscowych, bo są gadatliwi i mają dużo znajomych wokół... Ekwadorczycy to znacznie lepsi pracownicy, porządniejsi. I dlatego to oni głównie pracują w jego magazynach w porcie w Tumbes. Ale mogą być też i inni, aby nie Peruwiańczycy. Mój szef rzadko tam się pojawia, gdyż woli obracać się w zupełnie innym towarzystwie, ale czasami przybywa, aby rzucić okiem i sprawdzić, czy wszystko gra. Jeśli już się pojawi, to lepiej z nim nie gadaj. A jak już o coś cię zapyta, to musisz wiedzieć o czymś...

Nasze spojrzenia skrzyżowały się i wtedy dodał:

– Adam, musisz pamiętać, żeby do szefa nie mówić Bruno de Vega.

Byłem zaskoczony.

– Dlaczego? – spytałem.

– Po prostu nie mów i tyle.

Więcej nie drążyłem tematu. Nie chciałem zrazić do siebie swego dobroczyńcy. Musiałem to uszanować i kropka. Ale z drugiej strony nazwisko jego szefa jakoś było mi znajome. Zastanowiłem się chwilę, aby przypomnieć, gdzie je słyszałem i zaraz miałem odpowiedź. Uśmiechnąłem się do siebie na wspomnienia z dawnych studenckich lat.

Félix Lope de Vega y Carpio był hiszpańskim dramatopisarzem z epoki baroku. Tak, na studiach musiałem uczyć się niektórych fragmentów jego dzieł. Przypomniałem sobie fragment z „Fuente Ovejuna”:

„Será bien que deis asombro,

Rodrigo, aunque niño, a cuantos

dicen que es grande esa cruz

para vuestros hombros flacos.”

Musiałem tego uczyć się na pamięć i teraz, nawet po latach, wiele z tego zostało w mojej głowie. Wtedy nienawidziłem tych głupich dramatów, ale teraz mogłem powiedzieć, że wiedza ta mi się przydała. Dzięki temu mój język hiszpański był bogatszy i mogłem swobodnie nim się posługiwać.

Ach, dobre czasy studenckie. Beztroski czas, a potem już tylko zmarnowane lata na bezrobociu i fizycznej pracy w szczecińskiej stoczni i Niemczech. Ojciec miał do mnie pretensje, czemu wybrałem hiszpański, a nie niemiecki. Wtedy sądziłem, że ma rację, a teraz...

A teraz byłem w Ekwadorze! Siedziałem na przednim siedzeniu jakiegoś gruchota, z facetem, którego niedawno poznałem i myślałem nad swoim hiszpańskim. Było coś w tym tak niesamowitego, że aż zastanawiałem się, czy to przypadkiem mi się nie śni. Pomyślałem, że to jakaś ironia losu, że w Polsce nie mogłem znaleźć pracy w swoim zawodzie, więc pracowałem fizycznie w stoczni z takimi po zawodówkach. Od tego uciekłem, ponieważ nie mogłem tego znieść, tego poniżenia. Tych śmiechów sąsiadów, tego niby wierzącego bydła, chodzącego, co niedziela do kościoła.

Uciekłem.

I tutaj miałem być również robolem. To, po co godzinami musiałem wkuwać tą cholerną hiszpańskojęzyczną literaturę? Żeby pracować w jakieś peruwiańskiej stoczni? Z bezzębnymi analfabetami? Z kompletnym dnem społecznym? Bo tylko tacy tu pracowali. Totalny margines. I co z tego, że z Ekwadoru?

Do cholery! Nie tak chciałem żyć. Nie tak miało wyglądać moje życie. Ja miałem plany. Miałem marzenia. Dlaczego mi je zabraliście, kapitalistyczne diabły pławiące się w splendorze salonów Zachodu?

– Dokąd mnie teraz wieziesz, amigo? – spytałem, kiedy wreszcie wróciłem do otaczającej mnie rzeczywistości.

– Właśnie do mojego szefa. I dlatego pamiętaj o tym, co ci powiedziałem. Nie denerwuj go. Bo on łatwo się wkurza i może być niebezpieczny. Lubi jak się ma do niego szacunek. Jeśli mu go okażesz, jest szansa, że cię polubi.

Spojrzałem na kierowcę i spytałem:

– Ma problemy z psychiką?

Tamten zmierzył mnie zimnym wzrokiem i od razu pożałowałem tej kpiny. W końcu potrzebowałem ich łaski. Nie powinienem był, ale stało się.

– Pamiętaj! – powtórzył.

– De acuerdo – powiedziałem.

Ponieważ co innego miałem zrobić? Zgodziłem się i miałem tylko nadzieję, że nie wpadnę w jakieś szambo. Być może byłem naiwny i łatwowierny, ale w końcu czasem trzeba podjąć ryzyko. I po prostu czułem, że właśnie przyszedł ten moment i teraz muszę to zrobić.

Właśnie teraz!

Jechaliśmy dosyć długo ulicami tego barwnego miasta. Zupełnie straciłem orientację, ile przecznic już minęliśmy. Po kilkudziesięciu minutach dotarliśmy do dzielnicy bogaczy. To widać było z daleka. Były to przeważnie okazałe wille z ogrodami i wysokimi ogrodzeniami. Posiadłości te wyglądały jak twierdze. Bronili się w ten sposób przed liczną biedotą, która podobno czasami była bardzo agresywna i w desperacji atakowała wszystko, co było zwiazane z bogactwem. 

Zatrzymaliśmy się przed białym, piętrowym domem. Jednak „dom” to mylne pojęcie, bo właściwie to trzeba uznać za pałac. Tak, pałac z bajki. Jak z baśniowego filmu Walta Disney'a. Górował on nad innymi budynkami, przyćmiewając je swoją okazałością. Kiedy na to patrzyłem, byłem pod ogromnym wrażeniem. Nawet w Warszawie nie widziałem takiego przepychu. A podobno Ekwador to biedny kraj.

Wysiedliśmy z auta i podeszliśmy do żelaznej bramy. Tam był dozorca, a raczej ochroniarz w przebraniu antyterrorysty, bowiem miał na sobie kompletnie czarny mundur i kominiarkę, a na ramieniu – zawieszonego kałasznikowa. Hiszpan machnął do niego i ten otworzył bramkę. Weszliśmy na teren posesji. Kilkadziesiąt metrów cudną alejką powleczoną delikatnymi girlandami, mieniącymi się wielokolorowymi kwiatami, i już byliśmy pod tym pałacem. Czułem się tu mały jak krasnoludek i biedny jak mysz kościelna. W szybkim tempie pokonaliśmy szerokie schody ozdobione kwiatami w potężnych donicach, by zaraz znaleźć się pod masywnymi drewnianymi drzwiami z żelaznymi okuciami. Te wrota to jakaś cholerna płaskorzeźba, wykonana przez zmyślnego artystę.

Nevarez zadzwonił. Po chwili nam otworzono. Przywitał nas stary, zgarbiony człowiek. Jego twarz była pomarszczona i zasuszona. Widząc znanego sobie mężczyznę pokłonił się nisko. Zrobił to dla Nevareza, bo chyba nie dla mnie. Ja tu byłem obcy i na mnie w ogóle nie zwracał uwagi, jakbym był powietrzem.

– Jest señor Bruno? – spytał go Hiszpan.

– Tak, señor, u siebie.

Weszliśmy do salonu, który natychmiast przywołał mi skojarzenie z wnętrzami domów, jakie widziałem w latynoamerykańskich serialach. Przede wszystkim uderzyła mnie przenikliwa biel ścian i sufitu z kremowymi elementami. Te meble, ten wystrój. A te wazy, rzeźby! Mogłem założyć się, iż to były dzieła sztuki, oryginały, a nie podróby. No i ten wspaniały, kolorowy dywan, pokrywający większą część podłogi. 

Byłem w butach i obawiałem się nań wejść, aby go nie skalać brudem biedy, jakiego zebrałem idąc ulicami miasta. Zawsze mama na mnie krzyczała, gdy wracałem z podwórka i chodziłem po domu w zabłoconym obuwiu. Jak byłem w gościach również zawsze pamiętałem, aby zdjąć swoje adidaski. Tak mnie wychowano. I teraz widząc takie cuda nie śmiałem zrobić kroku naprzód. W końcu nie należało denerwować właściciela domu, który podobno był porywczy. A gdybym zabrudził mu dywan, to co by zrobił? Wolałem nie sprawdzać.

Przez ogromne okna od sufitu do podłogi, wpuszczające do wnętrza ogrom światła, dostrzegłem taras, a za nim, otoczony wysokim ogrodzeniem, mały ogród. Były tam różne egzotyczne drzewa i krzewy, które kwitły wieloma barwami. 

Żyjąc w takich warunkach żal było umierać.

Było dla mnie jasne, iż właściciel tego wszystkiego nie był człowiekiem biednym, chociaż uchodził za skromnego armatora, jakich wielu w tym kraju. Jak się potem okazało, miałem rację i to wszystko, co tu widziałem, to nie fatamorgana, ale realny świat miejscowej elity. A może po prostu wygrał w totolotka. Bo że był wpływowy, to Nevarez przede mną nie ukrywał. A gdzie władza, tam i pieniądze.

Przed spotkaniem Juan jeszcze raz przypomniał, co miałem mówić, a czego nie. Powtarzał się jak zdarta płyta, lecz pewnie bał się, że coś głupiego palnę i wtedy oberwie także i on. Ale ja nie byłem głupi i wiedziałem, że nie będę zadzierał z tym facetem, który tu mieszka. Na pewno był wszechmocny i posłałby mnie do wszystkich diabłów, gdybym mu podpadł. A poza tym chciałem dostać robotę i jakoś zacząć żyć.

Tak, Bruno Lope de Vega jak na małego, peruwiańskiego armatora żył wyjątkowo dostatnio i aż mi nie chciało się wierzyć, że było go stać na to wszystko. Znowu pojawił się u mnie w głowie wątek narkotykowy. Na myśl o tym przełknąłem ślinę. W końcu to Ameryka Łacińska. Oglądałem amerykańskie filmy z handlarzami „białą śmiercią” i teraz te obrazy przesuwały mi się przed oczami. Trupy, trupy i trupy. Ja nie chciałem być trupem!

I wreszcie pojawił się wielki señor Bruno. Postawny, elegancki, doskonale ubrany, niemal jak amant z amerykańskich filmów ze starego kina, starszy pan. Ale to nie był dobrotliwy staruszek. Już schodząc ze schodów z piętra patrzył na mnie swym świdrującym wzrokiem, jak gdybym przyszedł go okraść, a nie do pracy. Od razu mi się nie spodobał. Czułem, że ten facet naprawdę potrafi zrobić krzywdę, jeśli ktoś mu wejdzie mu w drogę. Nevarez nie musiał mi powtarzać w kółko to samo – ja na pewno nic nie powiem, co by mogło go wyprowadzić z równowagi. Nie chciałem mieć w nim wroga.

Nie mów Bruno de Vega, nie mów Bruno de Vega – powtarzałem w swoich myślach jak mantrę. Jednak byłem tak zdenerwowany, że mogłem powiedzieć to, czego nie powinienem. Żeby choć na mnie tak nie patrzył!

– Buenos tardes, señor Bruno! – zawołał Hiszpan. – Oto, co znalazłem w porcie. Będzie dobrym kandydatem na kierownika magazynu. Wykształcony.

Mówił o mnie. W tej chwili zdecydowałem się też przywitać:

– Buenos tardes!

 Ale armator nie odpowiedział. Mój głos chyba nie brzmiał zbyt przekonywająco. Po minie szefa sądziłem, że chyba nie był ze mnie zadowolony. Pewnie byłem dla niego robakiem i budziłem u niego odrazę.

– Kogoś mi tu znowu przyprowadził, Nevarez? – rzucił do Hiszpana. – To nie jest Ekwadorczyk, ale jakiś turysta.

Był nieprzyjemny i oschły. Nevarez trochę się skompromitował, ale szybko odzyskał swoją dawną pewność siebie i wyjaśnił:

– Z Polski. Szukał pracy, więc mu zaproponowałem pracę u pana, señor. Szukamy kogoś obcego, kto nie ma kontaktów z Peruwiańczykami. On nawet nie jest Ekwadorczykiem, więc będzie doskonały do tej roboty. Nie pijak i nie ćpun. Inteligentny. Po uniwersytecie, a więc pisać i liczyć potrafi. W sam raz na kierownika. Chłopak ma potencjał.

Armator nawet przez moment nie zabrał ze mnie swego nieprzyjaznego wzroku. Takie spojrzenie mogło stopić górę lodową, a cóż dopiero mogło zrobić z taką maluczką osobą jak ja? Ginąłem niczym topielec w otchłani morza.

I w końcu stało się – przeniósł swój wzrok na Hiszpana. O, dzięki ci Panie Jezu! Czułem ogromną ulgę.

Głos armatora nadal nie brzmiał zbyt przyjaźnie:

– Ostatnim razem, jak tu przyprowadziłeś tych dwóch Ekwadorczyków, to były tylko z nimi same problemy. Mam nadzieję, że tym razem będzie inaczej.

Nevarez rozłożył ręce i zaczął się śmiać, choć pewnie nie było mu wesoło.

– Może pan być spokojny, señor. Tym razem nie będzie problemów.

Hiszpan ręczył za mnie, chociaż wcale mnie nie znał. Było to dla mnie zaskakujące

Tymczasem Lope de Vega usiadł na białą jak śnieg skórzaną kanapę. Nie kazał jednak nam siadać, co normalnie byłoby nietaktem, ale tutaj pewnie to norma. Po prostu musieliśmy stać, aby nie zabrudzić tych mebli, które kosztowały pewnie majątek. Nie podobało mi się takie traktowanie mojej osoby, lecz z oczywistych względów protestować nie mogłem. Potrzebowałem jakiegoś punktu zaczepienia, aby przeżyć tutaj. Bez pomocy tego nieprzyjemnego faceta byłem skazany na klęskę.

Lope de Vega wypytał mnie szczegółowo, ale w końcu zgodził się na to, bym u niego pracował. Poczułem ogromną ulgę. Bardzo uważałem, aby nie powiedzieć Bruno de Vega, a Lope de Vega. Chociaż to traktowałem jako fanaberię bogacza, to jednak nie ryzykowałem jego gniewu. Mając tyle kasy można faktycznie zupełnie zgłupieć i zachowywać się jak dziecko.

Zaprowadzono mnie do pokoju w piwnicy oddzielnego budynku, gdzie były pomieszczenia dla służby. Warunki były wspaniałe jak na Amerykę Łacińską i w porównaniu z tym, co miałem na statku handlowym, którym tu przypłynąłem. Dostałem wygodną pryczę i coś do jedzenia. Do mojej dyspozycji była też dosyć dobrze urządzona łazienka. Lope de Vega zaś miał czas mnie sprawdzić. Nie powiedział tego wprost, ale tak czułem. Na pewno nie przyjmował pierwszego lepszego wprost z ulicy. Miałem tylko nadzieję, że nie zrezygnuje ze mnie, ponieważ musiałbym znowu zostać bez pomocy w obcym kraju i szukać czegoś na własną rękę.

Albo wrócić do załogi.

Kiedy zostałem sam na sam w Nevarezem w moim piwnicznym pokoju, zapytałem go wprost:

– Jak mi poszło?

Hiszpan sprawiał wrażenie zakłopotanego, ale odparł:

– Doskonale! Gran!

Nie byłem do końca o tym przekonany, czy rzeczywiście świetnie, ale w sumie mogłem uznać, że był sukces, gdyż armator miał chęć zatrudnienia mnie u siebie. A to już było coś, z czego mogłem się cieszyć.

– Powiedz mi tylko, co miałbym robić w Peru? – zapytałem go.

– Robota w porcie. Zresztą zobaczysz. Jak nie będziesz się obijał, zyskasz uznanie szefa, a to może ci się przydać w przyszłości. To wpływowy człowiek. W Peru jest niemal bogiem. Wykonuj to, co do ciebie należy i będzie dobrze.

Słuchałem go z zainteresowaniem.

– Kiedy wypływamy do Tumbes?

Hiszpan się zawahał, zanim odpowiedział:

– Z rana. Jedziemy koleją.

I wyszedł. Bez pożegnania. Zauważyłem, że czymś się martwił. Nie chciałem go o to pytać, bo to w końcu nie moja sprawa. Miałem tylko nadzieję, iż nie było to związane ze mną. Chyba sprawiłem dobre wrażenie na armatorze, skoro zgodził się mnie u siebie zatrudnić. A może to jeszcze nic pewnego?

Nie myślałem już dłużej o tym, a położyłem się spać. Byłem potwornie zmęczony dzisiejszym dniem, który okazał się bogaty w przygody. No i ten męczący tropikalny klimat. Musiałem dobrze wyspać się, bo jutro z rana mieliśmy ruszyć w podróż do Peru. Nie daleko, a jednak to było za granicą. Nie rozumiałem tylko dlaczego drogą kolejowa, gdyż Tumbes, jak się dowiedziałem, leżało po drugiej stronie Zatoki Guayaquil i wiele szybciej dostać się tam można było statkiem. Jednak to już była tajemnica Juana. Być może miał tak jak ja chorobę morską lub po prostu kochał kolej. Może jak był mały zawsze marzył o kolejce...

Uśmiechnąłem się i nawet nie wiem kiedy zasnąłem.

O siódmej odjeżdżał osobowy pociąg do Peru. Ku memu zaskoczeniu było nas pięciu: Nevarez, trzech nie znanych mi Latynosów i oczywiście ja. Pociąg był strasznie zatłoczony i przypominało mi to naszą kochaną PKP. Mnóstwo Latynosów, którzy pchali się wszędzie ze swymi tobołami. Wyglądali jak masa bezrozumnych istot. Krzyczeli, popychali się i śmierdzieli. Ot, uroki prawdziwego Ekwadoru. Ale ja byłem przyzwyczajony, ponieważ podobne wrażenia miałem, kiedy przebywałem wśród załogi „Aldony”.

Zajęliśmy jeden przedział w gorszej klasie. Kiedy skład ruszył, Hiszpan począł czytać gazetę. Spojrzałem na okładkę z czystej ciekawości i mogłem przeczytać, że to „El Telégrafo”. To chyba miejscowa gazeta z Guayaquil. Tymczasem Latynosi zajęli się rozmową. Po akcencie przypuszczałem, że byli Ekwadorczykami, bowiem gadali jak ci, których spotkałem w porcie. Z początku przysłuchiwałem się im, aby bardziej dostroić się do tego dialektu. Dzięki temu poznałem ich imiona – Arturo, Luis, Marcos. Ale potem straciłem ochotę. Każdy był zajęty sobą, natomiast ja z nudów zasnąłem. Nie chciało mi się nawet podziwiać górskich krajobrazów, które były dla mnie chyba zbyt surowe i monotonne. Poza tym dla mnie góry to góry i nic nie było w tym nadzwyczajnego.

Zbudziłem się tuż przed granicą. Opuszczaliśmy przygraniczne ekwadorskie miasto Huaquillas. Peru zaczynało się niedaleko stąd, po przekroczeniu słynnego tu mostu, który łączył oba kraje, a więc podróż miała nie trwać zbyt długo. Doszedłszy do tego wniosku, znowu zapadłem w drzemkę.

Jednak na granicy ekwadorsko-peruwiańskiej zbudzili mnie żołnierze. Kiedy wyjrzałem przez okno, zobaczyłem, że nie jedziemy. Staliśmy na bocznicy od jakiegoś czasu i wszędzie było pełno peruwiańskiego wojska. Przeszukiwali pociąg. Słyszałem stukot ciężkich wojskowych butów na korytarzu wagonu. Zaraz potem do naszego przedziału wpadło czterech mundurowych. Kapral i trzech szeregowców – wszyscy uzbrojeni jak na wojnę. Byli niemili i nie zachowywali się kulturalnie wobec nas.

Co to? Stan wojenny? – pomyślałem. Ale w końcu to była Ameryka Łacińska, a więc nie należało niczemu się dziwić. Tutaj wojsko zawsze miało dużo do powiedzenia. Może właśnie nastąpił jakiś przewrót wojskowy.

Wojskowi sprawdzali skrupulatnie nasze dokumenty.

Dałem kapralowi swój paszport. Spojrzał na okładkę, a potem na mnie. Jego brwi były ściągnięte. Nie wróżyło to chyba nic dobrego. Gapił się w ten mój dokument i miał minę, jakby nie wiedział, co to było. Pewnie nigdy nie widział polskiego paszportu. Dla niego byłem taką samą egzotyką, jak on dla mnie.

– Jest pan Polakiem, señor? – spytał obojętnie.

– Sí – odparłem.

– Turysta?

Wahałem się, bo nie wiedział, co miałem na to powiedzieć. Spojrzałem na Nevareza. Ten zrozumiał i powiedział:

– Pracownik, señor corporal. Pracuje dla señora Lopego de Vegi.

Widziałem, że to wyjaśnienie zrobiło pewne wrażenie na kapralu. Jakkolwiek nadal nie rezygnował ze swojej dociekliwości.

– Nie widzę tu peruwiańskiej wizy – stwierdził.

Kiedy usłyszałem te słowa, ogarnął mnie strach. Obawiałem się, że zaraz każe mnie aresztować swoim żołnierzom i moja egzotyczna przygoda skończy się dla mnie niezbyt wesoło. Nielegalne przekroczenie granicy? Nieporządek w papierach? Zaraz pewnie uznają, że byłem podejrzany. Tutaj mogło wszystko się zdarzyć.

Nevarez pewnie również doszedł do tego wniosku, co ja, bowiem przystąpił do akcji, mającej uratować mnie z tej niepewnej sytuacji. Jego słowa brzmiały nadzwyczaj poważnie, a nawet można było uznać to za zawoalowaną groźbę: 

– Señor Lope de Vega bardzo chce, aby ten człowiek pracował u niego i będzie bardzo zły, jak go nie będzie na czas. Moim zadaniem jest dostarczenie go na miejsce. Jeśli nie dojedzie na czas, będę musiał go o wszystkim powiadomić.

Peruwiański kapral westchnął i oddał mi paszport. Czynił to wbrew sobie, ale musiał ustąpić. Byłem zdumiony tą reakcją wojskowego na słowa Nevareza. Spojrzałem na Hiszpana, a ten do mnie puścił oczko. Zrozumiałem, kim ten armator był w rzeczywistości. Nie było tu jakiejkolwiek przesady.

To była prawdziwa władza!

– Muszę sprawdzić bagaże – oświadczył kapral.

I po przejrzeniu paszportów zabrali się za bagaże. Bezceremonialnie opróżnili moją torbę. Przerzucili ubrania, po czym dobrali się do walizki. Ten szpakowaty niemiły kapral długo przyglądał się mojej maszynie do pisania. Zdjął pokrywę i zaglądnął nawet do ośrodka. Ta drobiazgowość mnie zaskoczyła. Moi towarzysze podróży także byli zdumieni. Jak wywnioskowałem z ich rozmowy, nie było to rutynowe. Jedynie Juan zachowywał się w miarę normalnie. Nawet się uśmiechał. No tak, za nim stała potężna władza w osobie Lopego de Vegi. Taki to się nie bał niczego.

Potem kapral zasalutował i opuścił ze swoimi ludźmi przedział. Jeszcze minęło parę godzin, nim pozwolono nam przekroczyć granicę. W końcu przeszukanie zatłoczonego pociągu to nie była prosta sprawa.

Ale potem zrobiło się dużo luźniej, gdyż kiedy dotarliśmy do peruwiańskiego Aguas Verdes, mnóstwo ludzi wysypało się z pociągu, a niewielu wsiadło. Jak się potem dowiedziałem, to drobni handlarze robili ten tłok. Ciągle kursowali między Peru i Ekwadorem, aby przewozić różne towary i zarabiać na różnicy w cenach. To był ich sposób na życie.

Bienvenidos al Peru!

Czułem wielkie podniecenie, bowiem wkraczałem w inny świat. Zarówno Ekwador i Peru mają wiele podobieństw, ale jednak istotniejsze dla mnie były różnice. Na pewno Peru było dużo biedniejsze i bardziej niebezpieczne. Podobno Ekwador przy Krainie Inków to oaza spokoju. I to mnie właśnie najbardziej niepokoiło.

Przez dalszą drogę już nie spałem.

W Peru, na stacji w miasteczku Zarumilla, przysiadł się do nas jakiś mężczyzna. Od razu zwrócił na siebie moją uwagę. Mimo śniadej cery wyglądał na Europejczyka. To kolejny rodzynek w tym morzu Latynosów. Miał około pięćdziesiątki, a może więcej. Trudno mi to było określić. Twarz pocięta licznymi bruzdami zmarszczek nie wyrażała żadnych uczuć. Było w niej jednak coś, co mnie zastanawiało. Prawie całkowicie siwa broda, regularna, doskonale przystrzyżona, dodawała mu powagi. Jednak ten mężczyzna nie wyglądał na dziadka, który chodzi przy kijku, a wręcz przeciwnie – jego ruchy były energiczne, a on sam poruszał się elastycznym krokiem. Był wysportowany, co do tego nie miałem żadnych wątpliwości. Miał znakomitą sylwetkę, choć nie był zbyt wysoki i dobrze zbudowany. Był raczej szczupły, ale wprost emanował energią.

Jak się okazało, był również gadułą. A jego hiszpański był wyborny i doskonale go rozumiałem. Tak, musiał tu przyjechać z Hiszpanii. Chociaż ten akcent wskazywał, że to chyba nie była Kastylia. Katalonia również nie. Spotkałem kolejnego Hiszpana w Nowym Świecie. Co za zbieg okoliczności! 

Nieznajomy najpierw narzekał na niekorzystną aurę, a potem zaczął snuć filozoficzne wizje. Sam siebie nazywał „wędrującym filozofem”. Był bardzo gadatliwy, a jak tu wszedł sprawiał wrażenie mruka. Mieliśmy tu wszystko: od szkoły jońskiej przez Hobbesa, Comte'a po Sartre'a. Ja doświadczyłem filozofii na studiach, a więc dla mnie nie była to nowość, lecz Latynosi mieli taką minę, jak gdyby nie mieli najmniejszego pojęcia, o co mu chodzi. To byli prości ludzie, a ten facet był stuknięty i gadał od rzeczy. Bo kogo dziś obchodzi filozofia?

Nevarez nawet nie udawał, że słucha, jak czyniła to reszta – nadal czytał z wielką uwagą swoją gazetę. Kompletnie ignorował nieznajomego. Po pewnym czasie, mając chyba dość pustego gadania tamtego, odłożył „El Telégrafo” i wyszedł z przedziału. W parę sekund potem w jego ślady poszedł gaduła. Trochę mnie to zdziwiło, ale przyjąłem to z ulgą. Mogłem znowu zapaść w drzemkę, gdyż przez ten upał i duchotę czułem się sennie.

Nie dane mi jednak było spokojnie zasnąć, bo zaraz potem usłyszałem wrzask jakiejś kobiety. Zerwałem się na równe nogi i błyskawicznie wybiegłem na korytarz wagonu, gdyż wiedziałem, że coś złego się stało. To, co zobaczyłem, wprawiło w osłupienie, a następnie – przerażenie. 

Przede mną leżał Hiszpan. Mój znajomy Hiszpan, Nevarez. Konał. Wszędzie było dużo krwi. Pochlapane ściany wagonu i podłoga. Wił się w konwulsjach, trzymając się za swoje gardło, z którego porcjami uchodziła krew. 

Miał chyba przecięte tętnice! 

Ze zgrozą patrzyłem nań i zrobiło mi się niedobrze. Nigdy w życiu nie widziałem tyle ludzkiej krwi. Jednak musiałem coś uczynić, bo temu człowiekowi wiele zawdzięczałem. Musiałem mu pomóc. Przełamawszy więc słabość rzuciłem się do niego i przewróciłem go na plecy. A z szyi ciągle tryskała jasnoczerwona krew, zalewając moją twarz. Natychmiast odskoczyłem do tyłu, uderzając silnie plecami w ścianę wagonu. Byłem przerażony.

Miał poderżnięte gardło! Widziałem rozdarte ciało, dosłownie żywe mięso! Czułem, że zaraz zemdleję. Ale jakoś dałem radę i zachowywałem się przytomnie. Zacisnąłem zęby i próbowałem zatamować krew swoją koszulą. Ktoś pobiegł po pomoc. Zbiegli cię ludzie z pobliskich przedziałów. Nie pomagali, a tylko gapili się bezczynnie.

Wspaniałe widowisko! 

Zmagając się ze swoją słabością nachyliłem się do Juana, aby jakoś mu pomóc. Miałem szkolenia z pierwszej pomocy na obozach harcerskich, ale przy takim krwotoku moja wiedza okazała się mało przydatna. Ciągle próbowałem, lecz nie byłem w stanie. Odchodził, a ja byłem bezradny, bo zupełnie nie wiedziałem, co miałem czynić.

 – Ołówek... – wyrzęził i zmarł mi na kolanach.

Byłem w Tumbes, w Peru. Słyszałem kiedyś o tym mieście pogranicza, ponieważ niedaleko stąd przebiegała granica z Ekwadorem. Niestety, zaliczało się do miast, które nie cieszyło się zbyt dobrą sławą. Sama nazwa kojarzyła się jednoznacznie z hiszpańskim słowem „tumba”, co oznaczało „grób” lub „mogiła”. Ja tam wolałem myśleć, że to czysty przypadek i nie ma w tym żadnej niedobrej sugestii. Po prostu kiedyś dawno temu mieszkali tu Indianie Tumpis, zanim nie podbili ich Inkowie. Tak pisano w przewodnikach turystycznych. Nawet w mieście nazwy ulic nawiązują do tego, więc nic to nie miało wspólnego z hiszpańskojęzycznym nazewnictwem.

A jednak było tu coś z „tumba”! I wkrótce miałem o tym się przekonać.

Minęło dwa tygodnie od przyjazdu z Ekwadoru i tragicznej śmierci Nevareza w pociągu. Ciągle jednak nie mogłem się otrząsnąć, gdyż po raz pierwszy w życiu byłem świadkiem takiego strasznego wydarzenia. Hiszpan zginął od cięcia nożem. Wydawało mi się niemożliwe, by takiemu facetowi poderżnąć gardło. Każdego mogło to spotkać, ale nie jego. Wydawał się obyty z tutejszym życiem i wiedział, jak postępować w tutejszym społeczeństwie, żeby nie narobić sobie kłopotów. Widziałem też jak sobie radził z opryszkami, ratując mnie przed Kolumbijczykami w „Tańczącej nimfie”. To był prawdziwy macho. 

Przypuszczałem, iż to było na tle rabunkowym, bowiem pociągi w Ameryce Łacińskiej mogły być niebezpieczne i napady, zwłaszcza na obcokrajowców, były tutaj na porządku dziennym. Jednak sprawcy zostali nie wykryci, a śledztwo szybko umorzono. Dziwne to było, gdyż tylko raz mnie przesłuchano, spisano zeznania i potem już mnie nie nękano. A to przecież było zabójstwo z zimną krwią. Jak można tak postąpić? Ale widocznie tutaj tak działano w sprawach kryminalnych. Zabójstwo człowieka to najwyraźniej normalność, którą nie należy zbytnio się przejmować. Miał facet pecha i zginął. Nie ma rady.

Bardzo mnie to niepokoiło, ponieważ któregoś dnia to samo mogło spotkać i mnie. Zabiją mnie i nawet nikt tego nie zauważy. Co za kraj!

Co za miasto!

Cały czas nie dawało mi również spokoju to, co powiedział Nevarez, zanim umarł. Właściwie to nie powiedział nic nadzwyczajnego, ale jednak to jedno słowo było czymś, o czym cały czas pamiętałem. I nic z tego nie rozumiałem. Przypuszczałem, że Nevarez chciał mi coś przekazać, ale widocznie nie zdążył, a ja coś źle zrozumiałem.

Zwykle o tym myślałem wieczorami po pracy, kiedy siedziałem w nadbudówce na swojej barce, gdzie mieszkałem. Ale wymyślić nic sensownego nie mogłem. Jedyne, co mi przychodziło do głowy, to ci Kolumbijczycy, z którymi pobił się w „Tańczącej nimfie” w mojej obronie. Mogli się zemścić, ale było to raczej mało prawdopodobne. Poza tym powinni byli też dopaść i mnie, gdyż również brałem udział w tej rozróbie przeciwko nim.

Ja i moi trzej towarzysze z pociągu pracowaliśmy jako dokerzy lub w magazynach portowych. Wszystko to należało do Lopego de Vegi, peruwiańskiego armatora, który żył jak król. Tu mieli wstęp tylko jego ludzie, którzy posługiwali się identyfikatorami. Również taki otrzymałem i byłem szczęśliwy. 

Nie było tak źle, gdyż robota okazała się niezbyt ciężka. Jak rozmawiałem o tym z Nevarezem, myślałem, że będzie gorzej. W praktyce bardziej posługiwałem się swoim umysłem niż mięśniami, bowiem moi współpracownicy to byli przeważnie analfabeci i nic nie kumali w papierach. Ja szybko nauczyłem się tych tabelek i nawet z liczeniem szło mi całkiem sprawnie, chociaż matematykiem byłem żadnym. W nocy składów strzegli specjalnie wynajęci ochroniarze z psami. Byliśmy pod ścisłym nadzorem i trudno było coś robić na boku. Nikt nawet nie próbował. Ci Ekwadorczycy to byli porządni ludzie, chociaż niepiśmienni, i tak samo jak ja nie wchodzili w drogę armatorowi. 

Zauważyłem, że facet wzbudzał w pracownikach wielki respekt. Nie wiem, czy był aż taki ważny, czy po prostu mógł zrobić krzywdę i nikt nie śmiał go prowokować. Nie dochodziłem tego, ponieważ dla mnie ważne było to, że płacił. I to regularnie. Miałem pracę i dach nad głową, a więc nie mogłem narzekać. Nie chciałem robić też sobie kłopotów, bo wiedziałem doskonale, że mój szef był bardzo wpływowy w Peru.

Moja robota przeważnie polegała na rozładunku niewielkich statków, których właścicielem był oczywiście Bruno. Przypływały i odpływały niemal codziennie. Pomagało mi w tym kilku ludzi. I wszyscy byli oczywiście Ekwadorczykami. W końcu przyzwyczaiłem się do ich akcentu i specyfiki języka i już nie miałem problemów z kontaktem. Rozmawialiśmy przeważnie o niczym, bo jakoś nikt nie poruszał tematu Lopego de Vegi. Skoro tak, to ja również unikałem tego i udawałem, że nie wiem, kto to był. Tak dla świętego spokoju.

I tak upływały mi dni. 

Miejscowi – mieszkańcy dzielnicy portowej w Tumbes – przyzwyczaili się do mnie i traktowali mnie niemal jak swego. Byli dosyć życzliwi i otwarci. Czułem się tu wyjątkowo bezpiecznie, chociaż ta dzielnica nie należała do bogatych. Mało tego, port był znany z tego, że kryło się tu wraz ze szczurami wielu typów spod ciemnej gwiazdy. Ale to miejsce było słynne, wręcz historyczne, gdyż to z tego miejsca w roku 1531 wyruszał Francisco Pizarro na wyspę Puná. Czułem ten powiew konkwistadorskiej przeszłości. I byłem szczęśliwy, jak nigdy dotąd.

Pewnego razu, kiedy właśnie uporaliśmy się z kolejnym ładunkiem kawy, nagle coś się zmieniło w moim jak dotąd spokojnym i ustabilizowanym życiu. W tym przeklętym dniu w magazynie zostałem sam, bo inni poszli już na odpoczynek. Za chwilę miałem do nich dołączyć, tylko musiałem sprawdzić ilość skrzyń i wpisać w papiery. Chodziłem i je liczyłem, by niczego nie brakowało. Musiałem jeszcze sprawdzić coś w papierach. Dlatego siedziałem na workach z kawą z plikiem dokumentów i długopisem w ręku. Byłem zmęczony, ale musiałem jeszcze wytrzymać, bo moja zmiana kończyła się i za chwilę będę wolny. Już myślałem nawet o orzeźwiającym piwie, jakie wypiję z kolegami z pracy.

Wtem do moich uszu dobiegł jęk otwieranych żelaznych drzwi magazynu. Ktoś do mnie zbliżał się szybkim krokiem, ale ja nie podnosiłem głowy, ponieważ byłem bardzo zajęty. W chwilę potem przede mną stanął stary Santiago – człowiek z dużym doświadczeniem i moja prawa ręka. Tak samo Ekwadorczyk jak i reszta, ale jego matka była podobno Peruwianką. Nie wnikałem w to, bo ten człowiek był mi bardzo pomocny i tylko to mnie obchodziło. Czasem wpadał do mnie na pogawędkę, ale tym razem miało być zupełnie inaczej. Owszem, pogawędka była, ale nie taka jak zwykle.

– Żołnierze! – oznajmił drącym głosem, stojąc jakieś dwa metry ode mnie. – Demolują przystań. Czegoś szukają. 

Zerwałem się na równe nogi, odłożyłem papiery, a potem przez moment patrzyłem na starego, próbując uzmysłowić sobie, co się dzieje. Kiedy do mnie wreszcie dotarło, zacząłem biec do wyjścia i wkrótce wybiegłem na zewnątrz. Od razu dostrzegłem zielone mundury maskujące poruszające się w tą i z powrotem. Było ich chyba z kilkuset, w pełnym rynsztunku. Łazili i zaglądali dosłownie wszędzie. Wiedziałem, że to nie oznacza nic dobrego. Kiedy pojawiało się wojsko, pojawiały się kłopoty. I to na dużą skalę. Mimo to zachowałem zimną krew i czekałem na efekty tego najścia. Kilku z nich wkrótce podeszło do mnie. Stali i patrzyli na mnie. Z racji tego, że byłem kierownikiem zmiany, miałem teraz tu najwyższą władzę. Chciałem rozmawiać z dowódcą, żeby dowiedzieć się, co się tu dzieje. Wtargnęli na prywatny teren, ale nie jakiś tam prywatny teren, ale na prywatny teren samego Lopego de Vegi. 

No i tak patrzyliśmy na siebie. Bez słowa. Następnie odnalazłem wzrokiem wśród nich najwyższego rangą, czym prędzej zbliżyłem się do niego. Był to mały, gruby kapral z dziwnym wyrazem twarzy. Spytałem wprost, gdzie był ich dowódca.

– My tu zadajemy pytania, gringo! – warknął.

Trochę mnie zaskoczył ten ton. Odnosiłem się do niego grzecznie i z szacunkiem. W końcu to wojskowy i w dodatku jeszcze na służbie. Szybko zrozumiałem, iż grzecznością nic nie wskóram. Widział, że byłem obcokrajowcem i mnie poniżał. Właśnie dlatego. Powinien być względem mnie wyrozumiały, a tymczasem traktował mnie jak jakiegoś śmiecia. Zdenerwowałem się, ponieważ nie mogłem pozwolić im tak mnie traktować.

– Gdzie jest dowódca?! – walnąłem bez ogródek, pewny swojej nietykalności. Nie miałem nic na sumieniu, więc czego mogłem się obawiać.

Zaraz potem przekonałem się, iż się grubo myliłem. Tamci mieli gdzieś moją osobę. Dostałem tego dowód w postaci niespodziewanego kopniaka w krocze od kaprala. Zwaliłem się ciężko pod ich nogi. Okropny ból rozdzierał jamą brzuszną. Nie mogłem z siebie nic wydusić prócz stłumionego jęku. Wydawało mi się, iż zaraz skonam. Całe życie stanęło mi przed oczami. Tego się nie spodziewałem. Tak się ludzi nie traktuje.

– Mierda! Podła, portowa świnia! Syf! Jeszcze jeden cholerny cudzoziemiec, który się stawia! – usłyszałem nad sobą.

Zobaczyłem jak przez mgłę ich twarze. Sycili się moimi mękami. To zadziałało na mnie niczym detonator na ładunek: pokonując barierą niemożności ludzkiej, zerwałem się z ziemi i rzuciłem na pierwszego lepszego, którym okazał się ten kapral. Sam byłem zaskoczony swoją reakcją, nie wspominając już o zaatakowanym, który zupełnie nie przewidział tego. Obaj zwaliliśmy się niby kłody na twarde asfaltowe podłoże. Wstrząs spowodował, iż oprzytomniałem, ale było już za późno. Miałem przerąbane i zanim to sobie w pełni uświadomiłem, poczułem jak mocne dłonie żołnierzy chwytają mnie za ubranie i odciągają od zaatakowanego kaprala. Podjąłem próbą uwolnienia się, lecz na próżno. Byłem bezradny, niczym dziecko na środku ulicy. Przycisnęli mnie do podłoża i nie mogłem się ruszyć.

Przez ten czas obiekt mojej agresji powstał z ziemi i przeładowawszy karabin ruszył w moim kierunku. Kiedy jego kamraci odskoczyli ode mnie, wycelował szybko w moją stronę. Spojrzałem błagalnie na sierżanta stojącego opodal, ale ten nie zamierzał nic robić. Tylko się śmiał widząc moje przerażenie. Jego podwładny mógł mnie spokojnie zastrzelić. Patrzyłem w ciemną otchłań lufy, a serce waliło niby młot. Facet był zdesperowany i pewnie miał kłopoty z logicznym myśleniem albo zabił już w swoim życiu niejednego gringo.

– Stój! – rozległ się jakiś chrapliwy głos.

 Żołnierz opuścił karabin i wyprężył się niby struna. Nie mogąc w to uwierzyć, odwróciłem głowę. Moje oczy zaraz spoczęły na wysokim, smukłym pułkowniku, który zbliżał się wolnym krokiem w asyście kilkunastu wojskowych i jednego cywila. Chciałem dowódcy i oto on – nadchodził. I jeszcze uratował mi życie.

W samą porę!

– Co tam macie, corporal? – rzucił z daleka.

– Jakiegoś cudzoziemca, señor coronel! – zameldował szybko mój „znajomy” kapral.

Uznałem, że w tym momencie należy coś dodać od siebie, toteż mimo bólu wstałem, otrzepałem ubranie z kurzu i rzekłem:

– Jestem pracownikiem portowym, señor coronel. Pańscy ludzie mnie zaatakowali i pobili. Co się tu dzieje? To napaść. Zawiadomię o tym konsulat. Żądam przeprosin.

Pułkownik zmierzył mnie chłodno. Był zdenerwowany, ale chyba jeszcze panował na sobą. Jego ton głosu był spokojny:

– Wybacz, amigo, ale sam jesteś sobie winien. Nie należy wadzić się z moimi żołnierzami. Masz szczęście, że cię nie zastrzelili.

Czułem się potraktowany niesprawiedliwie przez Fuerzas Armadas del Perú i ciągle chciałem walczyć o swoje. Ze zwykłymi żołnierzami nie było nawet co gadać, gdyż to byli zwykli idioci, ale teraz przede mną stał sam pułkownik. Wysoki oficer musiał być na innym poziomie intelektualnym. I jeszcze wydawał mi się człowiekiem w porządku. Sprawiał przynajmniej wrażenie takiego, z którym można się dogadać. Liczyłem, że to radykalnie zmieniało moje położenie i miałem szansę przynajmniej na przeprosiny.

– Nic nie zrobiłem – powiedziałem. – Nie jestem przestępcą.

– My tego nie wiemy – stwierdził pułkownik.

– Wybiegł z tego magazynu, señor coronel – burknął kapral.

Łypnąłem na kaprala. Nienawidził mnie i wcale tego nie ukrywał. Na pewno by mnie zastrzelił, gdyby nie interwencja pułkownika. Co za zwierzę! Kogo tu mają w tym peruwiańskim wojsku?

– Jestem magazynierem – wycedziłem przez zęby.

– No to sprawdzimy twój magazyn – oznajmił pułkownik. – Idziemy!

Ruszyli. Jeden z żołnierzy stuknął mnie lekko lufą w plecy, abym szedł z nimi. Nie miałem wyboru. Nie chciałem ich prowokować po raz wtóry. Szedłem grzecznie wiedząc, że wycelowany był we mnie karabin, a jego właściciel zapewne nie należał do trzeźwo myślących. No i ciągle bolał mi brzuch. Walczyłem z tą boleścią, a pomagała mi w tym adrenalina. Miałem tylko nadzieję, że nic mi nie uszkodził. Chciałem złożyć skargę u przełożonych tego pułkownika.

Drzwi magazynu były otwarte jak je zostawiłem. Przywitała nas cisza. Nawet szczury nie grasowały, co mnie bardzo zaskoczyło. Starego również nie było. To były jedyne drzwi w magazynie, a więc gdyby wychodził, zobaczyliby go. Przypuszczałem, iż schował się gdzieś, ale dlaczego? Przecież nic mu chyba nie groziło ze strony wojskowych. Chciałem go zawołać, ale zaraz ugryzłem się w język, bo mogłem się mylić. Mógł być poszukiwany przez wojsko czy policję. Cokolwiek zrobił, nie chciałem go wystawić tym typom. Bardzo szanowałem starego Santiago za jego pomoc i byłem zdecydowany bronić go za wszelką cenę.

Wojskowi rozpierzchli się po całym magazynie i poczęli sprawdzać beczki, skrzynie i worki. Przy mnie został tylko pułkownik i cywil, który przez cały czas mi się przypatrywał zza ciemnych szkieł okularów. Raz po raz rzucałem na niego nieufne spojrzenie. Nie lubiłem takich facetów. Był wysoki, postawny. Długie czarne włosy miał związane w kucyk. Ubrany był w jasny, drogi garnitur.

Jakiś cholerny tajniak. Może Jankes.

Wtem moje rozmyślania przerwał ostry chrzęst pękającej deski. Krzyki... Przekleństwa żołnierzy. Szybko rzuciłem w tę stronę spojrzenie i zobaczyłem padających wojskowych pod gradem kul. Nie wiedziałem, co się dzieje, ale machinalnie rzuciłem się na worki z kawą i ostrożnie wyjrzałem zza skrzyń. Wtedy stało się coś nieoczekiwanego. 

Zza pobliskich skrzyń wybiegł stary Santiago z pistoletem maszynowym w dłoniach. Strzelał na oślep i biegł w stroną wyjścia. Uciekał przed peruwiańskim wojskiem! Byłem zaskoczony jego zwinnością i szybkością. I pewnie udałoby mu się umknąć – bowiem nawet pułkownik został ranny, bo chyba dostał rykoszetem w ramię – lecz gdy już dobiegał do drzwi, zza beczek wychylił się ten w garniturze i jednym strzałem w głowę zwalił go z nóg. Sparaliżowany strachem widziałem jak z siwych włosów chlapnęła krew, a on sam pada jak ścięty. Na betonowej podłodze natychmiast znieruchomiał.

– Nieee! – wrzasnąłem po polsku zapominając zupełnie gdzie byłem. 

Byłem przerażony, gdyż to wszystko rozegrało się na moich oczach. 

Z karabinami w dłoniach przybiegli pozostali przy życiu żołnierze. Zbliżyli się do swego pułkownika, aby pomóc mu wstać i udzielić pomocy lekarskiej. Rzeczywiście był ranny i strasznie wściekły. Miał powody, ponieważ jego ludzie dali się zaskoczyć jakiemuś starcowi, a on sam ledwo uniknął śmierci. 

Cywil natomiast podszedł do starego nie zdejmując palca za spustu i jednym kopnięciem wybił z sękatej dłoni jego broń. Nachylił się i fachowo sprawdził puls. Nic nie wyczuł, bowiem zaraz schował swój pistolet, po czym rzucił na głowę Santiaga jakąś znalezioną szmatę. 

Mój stary przyjaciel był trupem. Kiedy to zrozumiałem, cisnęło mi się na usta ostre przekleństwo i łzy stanęły mi w oczach. Ciągle jeszcze byłem oszołomiony. W moich uszach odbijały się echa wystrzałów. Nie dane mi było jednak dojść do siebie w spokoju, gdyż zaraz usłyszałem ryk pułkownika:

– Aresztować tego cudzoziemca!

Dwóch żołnierzy pochwyciło mnie z worków, na których wciąż leżałem i zaprowadziło przed oblicze dowódcy. Nie stawiałem oporu, ponieważ byłem świadom beznadziejności swojej sytuacji. Mogłem się wyrywać, bluźnić i udawać jaka to ze mnie twarda sztuka, lecz to tylko pogorszyłoby moją sytuację. I tak siedziałem po uszy w bagnie. Oto w moim magazynie strzelano do rządowych żołnierzy. Wiedziałem, iż żeby się z tego wywinąć będzie trzeba cudu. Tu było wszystko możliwe. Mogłem dostać nawet karę śmierci.

Musiałem przyjąć jakąś strategię obrony. Prawo do udowodnienia swojej niewinności powinien mieć każdy człowiek, bez względu na ciężar oskarżenia, jaki na nim ciąży. Tu jednak prawo rozumiano trochę inaczej. Łatwo można było zarobić kulę w łeb za byle co. A co do obrony, to musiałem liczyć wyłącznie na siebie, gdyż nikogo tutaj nie znałem. Santiago był jedyny, z którym miałem bliższe kontakty. Wszystkich innych widywałem raczej tylko w pracy – no, niektórych może i po pracy, jak chodziliśmy na piwo, ale to wcale nie oznaczało, że mogłem liczyć na ich pomoc. 

W porcie byli różni znajomi, z którymi czasem się spotykało. Większość to typy, którym nie mógłbym powierzyć nawet własnej chusteczki do nosa, a cóż dopiero własne życie! Niejeden z nich niejedno miał na sumieniu. Gdybym pokusił się o spisanie ich grzeszków, to pewnie nie starczyłoby kart największej powieści, jaką kiedykolwiek napisano. Takim ludziom zaufać? Już lepiej stanąć od razu pod mur! Do tego wielu z nich to prawdopodobnie członkowie gangów przemytniczych. Kilku nawet chwaliło mi się swoimi powiązaniami z partyzantką. Wiadomo, przy rumie rozwiązują się nawet najsztywniejsze języki. Ale ile było w tym prawdy, a ile zwykłego przechwalania się, nie wiedziałem. I wiedzieć nie chciałem.

No i był jeszcze kulawy Szwed, ale w innej części portu. Jego w sumie mogłem uznać również za przyjaciela, gdyż pomógł mi stanąć na nogi. Odnosił się do mnie przyjaźnie i czasami dawał na krechę. Tak, to był prawdziwy przyjaciel, bo jak suszyło, a kieszenie puste, to zawsze poratował. Ale w czym mógł mi pomóc, jeśli chodzi o rozprawę w sądzie?

W niczym!

Wobec peruwiańskiego wojska byłem z góry skazany na porażkę.

Pułkownik przy pomocy dwóch swoich żołnierzy zawiązał swoją ranę. Już nie krwawiła, ale ból pozostał.

Kiedy spojrzałem na twarz pułkownika, wyczuł to i zmierzył mnie chłodno, jakbym to ja był temu wszystkiemu winien. Natychmiast spuściłem wzrok, lecz zaraz go podniosłem, ponieważ postanowiłem ratować przynajmniej swoją godność, jak nie skórę. Nie mogłem zachowywać się, jakbym był winny. I teraz mogłem mu się przyjrzeć z bliska. 

Fizjonomię miał śniadą, pociągłą z zapadłymi policzkami i diabelnie wściekłą. Światło wpadające z zewnątrz uwydatniło jego żylaste czoło. Rozszerzone źrenice także nie wróżyły nic dobrego. Jego wąskie usta były nienaturalnie zaciśnięte i drżały. Był pełen gniewu. Zerknąłem na poplamiony krwią mundur z zawiązanym paskiem wyblakło żółtego materiału, po czym znowu wpiłem się w jego oblicze.

Otworzył usta chcąc coś powiedzieć, ale dzika złość zatkała mu gardło i nie wydobył z siebie żadnego dźwięku. Za to usłyszałem twardy głos za sobą:

– Znałeś tego starego? 

Odwróciłem gwałtownie głowę i stojący przy mnie cały czas dwaj żołnierze chwycili mnie za ramiona myśląc zapewne, iż zamierzam rzucić się do ucieczki. Wnet mnie puścili i mogłem dojrzeć rozmówcę. Reagowałem zbyt nerwowo. Bo byłem zdenerwowany. Cały się trząsłem. 

Cywil z kucykiem gapił się w moją twarz, oczekując odpowiedzi.

Ten tajniak mówił całkiem dobrze po hiszpańsku, ale wyczuwałem obcy akcent. Teraz byłem pewien w stu procentach, że to Amerykanin.

– No... – wydusiłem niepewnie. Chciałem od razu wyprzeć się wszystkiego, ale uznałem to za złą strategię, więc zaraz się poprawiłem – To znaczy, sí... sí, znałem go. Pracował ze mną przez dłuższy czas.

– To w końcu „no” czy „sí”? – rzucił mocnym tonem.

Czułem, że nie należało prowokować tego faceta, chociaż miałem wielką ochotę przynajmniej wyzwać go za zabicie mojego przyjaciela Santiaga. Ale na szczęście się powstrzymałem. Miałem tyle rozumu i przytomności umysłu. Przecież widziałem, jak posługiwał się bronią. Ci idioci z Fuerzas Armadas del Perú nie dorastali mu do pięt.

– Znałem – potulnie przyznałem. – Pracował w moim magazynie. Był tu, kiedy tu przybyłem i za wiele nie mogę o nim powiedzieć.

– I pewnie nie wiesz, iż zajmował się przemytem broni z Kuby, co? – syknął pułkownik, który w końcu musiał włączyć się w to przesłuchanie.

Słowa te zamurowały mnie. Przerzut broni? Z Kuby? Nie mogłem być w gorszej sytuacji. I to w moim magazynie! Wiedziałem już, na czym stoję. Szukali broni i znaleźli ją tutaj. Właśnie tutaj, gdzie pracowałem. Co za historia!

– Nie wiedziałem – odparłem zgodnie z prawdą.

– A kim jesteś? Jaką tu funkcję pełnisz? – dopytywał się peruwiański oficer.

– Jestem kierownikiem tego magazynu i całej mojej zmiany. Nie zawsze tu jestem i nie wszystko jestem w stanie skontrolować. Poza tym nie zaglądam do środka. Nie mam do tego prawa. Ja mam tylko ogólny nadzór.

– Zatem jesteś niewinny? – pytał się pułkownik, który przez ten czas zdołał całkowicie ochłonąć i teraz sprawiał wrażenie, jak gdyby nic się nie stało.

Czułem, że pułkownik kpi. Ta nutka ironii w jego głosie zabrzmiała dla mnie złowieszczo. Domyślałem się, że będę miał solidne kłopoty przez tego faceta. On i jego ludzie zostali zaatakowani w moim magazynie. I jeszcze to znalezisko. Prezent od Fidela. Do licha, nie odpuści mi i już nigdy nie wyjdę na wolność. To był mój koniec.

– Nie mam z tym nic wspólnego! – powiedziałem twardo. – Ja tu tylko pracuję. Ten magazyn nie należy do mnie. 

Postąpiłem krok naprzód w stronę pułkownika. Dwaj żołnierze stojący za mną kontrolowali moje ruchy. Byli gotowi do natychmiastowego działania, gdybym zagroził ich dowódcy. Jednak nawet mi to przez myśl nie przeszło, by próbować jakichkolwiek sztuczek. Uniosłem tylko dłonie i przybliżyłem je do swojej klatki piersiowej ze słowami:

– Czy ja wyglądam na przemytnika?

Pułkownik jeszcze mocniej zacisnął usta, po czym wycedził:

– Dość tej błazenady! Do niczego to nas nie doprowadzi. Sargento! 

Kiedy krępy, tłusty człowieczek stawił się, pułkownik wskazał ruchem głowy na mnie i rozkazał:

– Skujcie go i odprowadźcie do samochodu. Pilnujcie dobrze. Gdyby były z nim jakiś kłopoty, dajcie mu po łbie! Tylko z umiarem, bo trzeba go przesłuchać i spisać jego zeznania. Odpowiadasz za tego gringo.

Żołnierze chwycili mnie mocno za ramiona i wykręcili do tyłu ręce, aby sierżant mógł swobodnie nałożyć mi kajdanki. Wyraźnie czułem chłodną stal na spoconych, rozpalonych dłoniach. To było gorzkie doznanie. Dotychczas byłem wolny i nikt mnie nie krępował. Nikt nawet nie miał prawa mi mówić, co miałem robić, a tu taka katastrofa. Byłem aresztowany przez wojsko pod zarzutem współudziału w przemycie broni z Kuby. 

Uciekłem z kraju za wolnością, gdyż tam czułem się ograniczony. Nie potrafiłem się odnaleźć w tamtym świecie. Brakowało mi ducha pierwotnej dzikości. Znudziły mi się utarte kanony, według których powinno się żyć. Człowiek to nie produkt fabryczny – myśli, czuje, kocha i chce egzystować dla swojej własnej idei. Bezduszna komercja rzekomo cywilizowanego świata odbierała mi to prawo. I dlatego musiałem uciec. 

Tu, w Peru, nie było łatwo, ale w ubóstwie duchowym i materialnym nie tkwiłem sam. Tu było setki wyrzutków takich jak ja. Nawet z Europy. W tym cholernym porcie Pizarro rodzili się, żyli i umierali, a wszystkiemu asystowały wszędobylskie szczury. Żyliśmy z tymi zwierzętami w zgodzie. Rzadko dochodziło między nami do utarczek. Nieraz trzeba było dzielić się pożywieniem. Byliśmy wtedy jak bracia. Lubiły nas.

Ja osobiście nawet zaprzyjaźniłem się z jednym. Nazwałem go Bezuchy, bowiem nie miał lewego ucha. Przybywał wieczorami po okruchy. Po ciężkiej robocie w magazynie przychodziłem znużony, lecz znajdywałem trochę czasu, by się z nim pobawić. Strasznie lubił te igraszki. Przedtem nigdy bym nie pomyślał, że szczura można traktować jak udomowione zwierzę. Był mądry. Nie czułem do niego odrazy, ale sympatię.

Nasza przyjaźń nie trwała długo. Któregoś dnia zginął pod ciężkim butem dozorcy portu...

– Nazwisko! – straszny głos wdarł się do mojej świadomości i oprzytomniałem, bo wcześniej było ze mną źle.

Podniosłem głowę i spojrzałem przed siebie. Wiedziałem, gdzie byłem i co się dzieje. Przesłuchiwano mnie w poważniej sprawie. Byłem w ciemnym pomieszczeniu komendy wojskowej, gdyż to była sprawa armii, a nie policji. Przede mną siedział dobrze mi znajomy pułkownik. Teraz już wiedziałem, że nazywała się Hernando Morales. 

Raz po raz ściskał te swoje przeklęte usta z wściekłości i walił pięścią w stół. Zwracał się do mnie agresywnym tonem, jak do swoich podwładnych. Robił to nie dlatego, że byłem więźniem i miał nade mną całkowitą władzę, lecz po prostu miał dzisiaj chyba zły dzień, bowiem gburowato odnosił się i do innych. A może już po prostu Stwórca obdarzył go takim charakterem. O tym miałem dopiero przekonać się potem.

– Nazwisko! – powtórzył głośniej i był to raczej wrzask.

Miałem jakieś problemy z widzeniem, bowiem postać Moralesa była zamazana. Bolała mnie także strasznie głowa. Być może miałem wielkie nadciśnienie. Musiałem się uspokoić, gdyż czułem, że zaraz szlag mnie trafi. Mogłem dostać wylewu lub zawału.

– Przyłuski – odpowiedziałem spokojnie, starając się wytłumić emocje. 

Pułkownik pochylił się nad papierami. Chwycił długopis i zaczął coś pisać. Jednak naraz przerwał, wyprostował się i zerknął na mnie spode łba. 

– Jak to się pisze?

– Normalnie, tak jak się słyszy.

– Pshiusky, czy tak?

Pokręciłem głową.

– P-r-z-y-ł-u-s-k-i – przeliterowałem.

Pośpiesznie zapisał. Chwilę mruczał pod nosem, po czym podał mi kartkę. Wziąłem ją, ponieważ nie byłem skuty kajdankami.

– Dobrze? – zapytał.

Spojrzałem na nią. Litery mi się zamazywały, ale zaraz jakoś odnalazłem właściwe miejsce. Napisane było „Przyuski” koślawymi, niezdarnymi literami, co nie zgadzało się z poprawną pisownią mego nazwiska. Jednak nie dałem tego po sobie poznać: uśmiechnąłem się i oddałem dokument ze słowami:

– Dokładnie tak. Mógłby pan szybko nauczyć się naszego języka, señor.

– Możliwe, lecz nie mam wcale zamiaru go się uczyć. Imię!

– Adam.

Imię nie sprawiło mu kłopotu, bowiem szybko się z nim uporał i odezwał się ponownie:

– Narodowość polska, czy tak? 

– Zgadza się.

– Od kiedy jesteście w naszym kraju?

– Będzie z dwa tygodnie... Zaraz jak przekroczyłem granicę z Peru udałem się na wybrzeże, do Tumbes. Tutaj podjąłem pracę w magazynach Lopego de Vegi. Przybyłem z Ekwadoru z czterema ludźmi...

– I jeden z nich zginął? – przerwał mi.

Spojrzałem na niego zdziwiony. Wiedział o śmierci Nevareza. No tak, dlaczego miał o tym nie wiedzieć? Jako prowadzący śledztwo musiał wcześniej trochę pogrzebać, aby mieć jakieś pojęcie, od czego powinien zacząć. No i oczywiście wypłynęła sprawa śmierci Nevareza. A tam pewnie było napisane, że byłem cały umazany w jego krwi.

– Sprawę policja umorzyła – powiedziałem tylko.

– Umorzyła – potwierdził. – Z powodu niewykrycia sprawców. Claro! Powiedzcie mi, jak to jest, że gdy tylko są kłopoty, tam jesteście i wy? Najpierw zabójstwo tego Hiszpana, a teraz przemycana nielegalnie broń.

Co ten facet sugerował?! Byłem oburzony takimi insynuacjami. Mimo to odpowiedziałem z opanowanym głosem:

– Nie wiem. Spytajcie mego szefa.

– To szanowany obywatel Peru. Ja nie mogę go tak sobie przesłuchiwać. Muszę mieć twarde dowody, bo jeśli oskarżę go o coś i potem okaże się, że się pomyliłem, będę miał przerąbane u swoich przełożonych. Także jeśli coś masz na Bruna Lopego de Vegę, mów i lepiej, żebyś miał na to dowody. Inaczej cię zniszczy...

Urwał i wyprostował się w krześle, a potem dodał:

– I razem mnie.

Zastanowiłem się przez chwilę i już wiedziałem, że nic nie miałem na swego szefa. Nie byłem śledczym i nie miałem takich możliwości, aby zebrać twarde dowody przeciw niemu. Nawet nie miałem pojęcia, że w ogóle był w coś zamieszany. Podejrzewałem, że coś może być nie tak z tą pracą, lecz traktowałem to tylko jako nieuzasadnione lęki. Jednak dowody przeciw armatorowi miało wojsko. I na pewno były one solidne.

– Jeśli znaleźliście coś w jego magazynie, no to macie dowód. Ja tego tam nie podrzuciłem. Nie mam takich możliwości. Spytajcie innych, którzy ze mną pracują. Powiedzą wam to samo, co ja. W ten sposób potwierdzicie moje słowa.

– Przesłuchamy także i innych. Mamy czas.

Pułkownik zastanowił się chwilę.

– Dlaczego opuściliście Ekwador? Jesteście poszukiwani? Lepiej się przyznajcie, bo i tak to sprawdzimy. A co z waszymi przekonaniami? Jesteście wierzący? A może jesteście komunistą? Polska to zdaje się część Związku Radzickiego. To wy nam podsyłacie tę czerwoną zarazę. I pewnie też i broń dla partyzantów.

Patrzyłem na Moralesa jak na obłąkanego. Albo był półgłówkiem, albo drwił ze mnie.

– Po pierwsze już nie ma Związku Radzickiego, bo dawno się rozsypał, a po drugie Polska to odrębny kraj. Ja nie jestem Rosjaninem, a Polakiem. Tak jak pan, señor, nie jest Kolumbijczykiem czy Brazylijczykiem.

– Ale komunistą jesteście?

Byłem poruszony.

– Broń Boże, tylko nie komunistą! Wierzącym, owszem, chociaż nie praktykującym, ale nie komunistą! 

Na potwierdzenie tych słów wyciągnąłem spod koszuli krzyżyk na łańcuszku, którego zawsze nosiłem na szyi. Morales spojrzał na to i chyba uznał, że rzeczywiście nie byłem lewakiem, bowiem twarz mu nieco złagodniała. 

 – To dobrze, że nie jesteście. Wywrotowców tu nie potrzebujemy. Tylko utrapienie z tymi lewakami. Znaliście Santiaga Diaza?

– Już mówiłem.

– Proszę odpowiedzieć na pytanie! – przerwał mi brutalnie pułkownik.

Mimo swojej sytuacji, chciałem z nim trochę się podroczyć, ale w tej chwili postanowiłem nie ulegać tej pokusie. Mój los był w jego rękach. Jeśli go zdenerwuję, gotów mi uprzykrzyć życie. A ja chciałem, żeby ta sprawa w końcu się zakończyła. Chciałem na swoją barkę i tam się przespać po tym szalonym dniu. Byłem potwornie zmęczony.

– Dobrze go nie znałem. Pracowałem z nim tylko.

– Widzieliście go kiedy w towarzystwie podejrzanych ludzi?

– Gdzie tam! To był równy chłop. Wszyscy, z którymi się spotykał, byli dokerami, ewentualnie marynarzami. Żadnych lewaków i partyzantów. A jak oni w ogóle wyglądają? Da się ich rozpoznać?

– Marynarze, dokerzy mówicie... – zastanawiał się pułkownik, pocierając dłonią brodę.

– A któż, u licha, mógł być inny? Przecież to port! 

Oficer gniewnie na mnie łypnął.

– Nie bądźcie bezczelni! – wrzasnął. – W każdej chwili mogę was zapuszkować na dwadzieścia lat! Lepiej postarajcie się, aby zrobić na mnie dobre wrażenie! Ode mnie zależy, czy zgnijecie za kratkami, czy pójdziecie wolno. Zrozumiano?

Nic tu nie było do rozumienia. Wszystko było jasne niczym śnieg w Tatrach w słoneczny dzień. Nie musiał mi wcale przypominać, iż był panem mojej wolności, bowiem wiedziałem o tym doskonale. Byłem świadom swej sytuacji i wcale nie było mi do śmiechu. Ale udawałem, że było inaczej i za chwilę stąd wyjdę i wszystko wróci do normy. Pragnąłem jedynie jak najszybciej zakończyć tę sprawę. Na dzisiaj miałem dość wrażeń. Wciąż przed oczami stał mi stary Santiago. Mogli go tylko ranić, a nie musieli go od razu zabijać. Co za dranie! 

– To nie widzieliście Santiaga Diaza w towarzystwie partyzantów? – wrócił do tematu pułkownik.

– No. Słyszałem, że paru się chwaliło powiązaniami ze „Świetlistym Szlakiem”, ale nie...

W tym momencie urwałem, bo zrozumiałem, co przed chwilą powiedziałem. Wymieniłem nazwę „Świetlisty Szlak”! Nie powinienem był o tym w ogóle wspominać, bowiem to tylko detal, a mógł mi teraz skomplikować życie. Niestety, tych nierozważnie wypowiedzianych słów nie mogłem już cofnąć.

Jak się spodziewałem, pułkownik nie był głuchy i dobrze słyszał moje słowa. I chyba uznał, że wreszcie coś wartościowego uzyskał ode mnie. Nawet się uśmiechnął i pochylił w moją stronę. Jego słowa brzmiały ciszej:

– Co mówicie?

– Że tam paru pijaków coś tam mówiło – bąknąłem.

Morales się wyprostował.

– Pijaków?

– Pijaków! Wie pan, że faceci mają to do siebie, że przychodzą im do głowy różne brednie, kiedy są pod wpływem alkoholu.

Broniłem siebie, ale nie byłem pewien, czy robiłem to skutecznie. Chciałem, aby ten cholerny Peruwiańczyk odczepił się ode mnie.

– Czyli to tylko wymysły pijaków?

– No tak! Przecież jakbym powiedział panu, señor, że jestem Marsjaninem, to czy też by pan mnie traktował jak Marsjanina, czy jak człowieka, który jest niespełna rozumu. Ja jestem trzeźwy, więc tego nie mówię. Oni też zapewne tylko się chwalą przed kolegami, bo nie są żadnymi tam członkami żadnej tajnej organizacji.

Pułkownik patrzył na mnie i myślał. Widocznie moje słowa w końcu trafiły do jego świadomości. To, że ktoś mówił, że należy do czegoś, to nie znaczy, że tak było w rzeczywistości. Taki wysoki oficer powinien to przecież wiedzieć. Skoro przesłuchiwał i czynił to zapewne od wielu lat, to musiał odróżniać prawdę od plotek i zwykłego kłamstwa. Ale czy akurat Morales był do tego zdolny? Miałem co do tego wątpliwości. Zachowywał się bardziej jak idiota, a nie jak przystało na inteligentnego śledczego.

Aby wzmóc działanie mojej taktyki podczas przesłuchania, dodałem jeszcze:

– Jasne jest, że to tylko przechwałki. Ten, kto naprawdę należy do partyzantki, zapewne tym nie się chwali. Chyba to...

– Czy miał rodzinę? – przerwał pułkownik.

– Kto? – spytałem.

Zbyt byłem pochłonięty walką o wywinięcie się z tych moich niefortunnych słów i zwyczajnie urwał mi się wątek.

– Santiago Diaz.

Wzruszyłem ramionami w geście niewiedzy. Santiago nigdy nie wspominał o swoich bliskich. Na pewno był samotny, ponieważ gdyby było inaczej, zdradziłby się czymś. W końcu byliśmy w bardzo dobrych stosunkach. Ufał mi i mógłby przynajmniej coś wspomnieć na ten temat. Ja mu opowiadałem o swojej rodzinie, a on nic. Dlatego sądziłem, że był samotny.

– Kto był waszym przełożonym? – pytał wojskowy.

– Nie rozumiem.

Pułkownik ścisnął swe wargi i oblał się potem na twarzy. Wydawało mi się, że zaraz wybuchnie i w przypływie wściekłości mnie zastrzeli. Już nawet się wyprostował, zabrał rękę ze stołu, po czym zaczął coś szukać przy pasku. Byłem pewien, że mocuje się z kaburą. Siedziałem przygotowany, by spojrzeć odważnie w ciemną otchłań lufy. Jednak kiedy podniósł dłoń, zobaczyłem nie pistolet, lecz – paczkę papierosów. Nie potrafię opisać, jaką wtedy poczułem ulgę. Teraz już nie byłem pewien swej postawy, gdyby to była broń.

Doprowadziłem chyba naprawdę tego oficera do białej gorączki, bowiem, żeby się uspokoić, musiał zapalić. Z pewnością rozszarpałby mnie, gdyby tylko mu prawo na to pozwalało. Ale i to mnie chyba nie chroniło, bo tu przepisy łamano nagminnie. A poza tym byłem aresztowany przez wojsko, a więc nie było tu już żartów. To była sprawa wagi państwowej. I wszelkie środki były dozwolone.

– Do kogo należy magazyn, w którym pracowaliście? – zapytał inaczej Morales.

– Magazyn należy do jakiegoś biznesmena ze Stanów Zjednoczonych. Dzierżawi go jednak tutejszy armator, Bruno Lope de Vega. To tylko dzierżawa, jeśli się nie mylę. To właściciel kilku statków handlowych. Przewozi kawę i czasem też i inne towary.

– Na przykład broń z Kuby – uciął sucho wojskowy. 

Cały czas skrzętnie notował to, co mówiłem. Puszczał przy tym chmurki dymu przez zęby. Wydawał się już być spokojny.

– Tego nie wiem. Płacą mi za to, żeby ładować i rozładowywać statki, a nie zaglądać, co tam jest. Zawartość mnie nie obchodzi. Mówiłem już wam o tym. Dlaczego w kółko muszę mówić o tym samym?

– A powinno! Powinno was obchodzić. U nas za przemyt broni kary są srogie.

– A co ja mogę, señor coronel?

Peruwiańczyk westchnął.

– Czyli jesteście dokerem?

– Sí, señor. Zwykłym dokerem. Santiago również nim był. Chociaż robił o wiele dłużej w tym zawodzie, podlegał mi. Jako magazynier odpowiadam za składy towarów. Ja jestem kierownikiem – mam ogólny nadzór. Pełno tego i nie sposób wszystko dokładnie skontrolować.

– Rozumiem.

Pułkownik wstał, po czym podszedł do faceta w jasnym garniturze, który przez cały czas przesłuchania stał pod ścianą za mną. Dopiero teraz go zauważyłem. Wymienili między sobą po cichu kilka słów. Odgadłem, że cała rozmowa toczyła się na mój temat, ponieważ ten z kucykiem omiótł mnie dwa razy wzrokiem zza czarnych okularów. Poczułem się trochę nieswojo. Wyglądało jak gdyby dobijali o mnie targu. Głównie wojskowy mówił. Natomiast cywil przeczył, kręcąc głową.

Kim do cholery był ten facet?

Oficer w końcu machnął ręką i wrócił do stołu. Kiedy usiadł za nim na krześle, podniósł wzrok na mnie. Usta były mocno zaciśnięte, co było pewną oznaką zdenerwowania. Zgasił papierosa i oznajmił:

– Pięćset dolarów kaucji – rzucił oschle.

Spojrzałem na niego zdumiony. Facet musiał chyba zażywać koki. Ale mina peruwiańskiego oficera była jak najbardziej poważna. Wnioskowałem, iż Morales nie żartował i mówił to jak najbardziej poważnie.

– Za co?! – wybuchnąłem. – Ja nic nie zrobiłem!

Byłem naprawdę solidnie zaskoczony. W pełni współpracowałem z władzą, zatem nie było jakichkolwiek powodów do wyznaczania mi żadnej kaucji. Po tym, jak przekonałem go o swojej niewinności, sądziłem, iż po skończeniu przesłuchania zostanie mi natychmiast zwrócona wolność. Liczyłem może też i na przeprosiny, ponieważ zostałem napadnięty, pobity i bezpodstawnie aresztowany, lecz nigdy nie spodziewałbym się kary. Widocznie uznano mnie za winnego. Ale czego, do licha? Nie mogłem w to uwierzyć. Przecież ja nic takiego nie zrobiłem, poza tym, że znałem starego i był niemalże moim przyjacielem. Nie moja wina, że Santiago otworzył ogień do wojskowych. Nie kazałem mu tego robić – zrobił to samodzielnie. Sam byłem zaszokowany tym czynem tego staruszka, który wyglądał na takiego spokojnego i wesołego starszego pana.

Tymczasem Morales nie ustępował i powiedział:

– Zapłacicie pięćset dolarów i pójdziecie sobie do domu.

– Ale skąd, u licha, mam wziąć tyle forsy?!

Pułkownik wzruszył ramionami. Na twarzy zaś pojawił się złośliwy uśmiech. Facet wyraźnie mnie nie lubił i chciał mi dokopać. Tylko dlatego żądał ode mnie kaucji. A może po prostu chciał łapówki i te pieniądze pójdą wprost do jego prywatnej kieszeni. W Peru to prawdopodobnie norma, aby skubać głupich gringos.

– Tego nie wiem, ale kaucja może być i w naszej walucie. Nam to jest obojętne. Jeśli nie zostanie uiszczona, dostaniecie rok aresztu.

Byłem zirytowany. Chciałem go zwymyślać, ale na szczęście się powstrzymałem. Jeszcze bym dostał dodatkową karę za obrażanie wojskowego na służbie. Na pewno groziło tu za to więzienie, ponieważ doskonale wiedziałem, iż służby mundurowe cieszą się tutaj wielkimi przywilejami. Wobec faktycznego stanu wojny w Peru, silna władza wojskowych wydaje się zrozumiała.

– Ile mam czasu na zdobycie pieniędzy? – zapytałem, siląc się na spokój.

Pułkownik podniósł się powoli, przechylił do przodu w moją stronę i oparł rękami o blat stołu aż ten boleśnie zatrzeszczał. Jego ogorzałe od tropikalnego słońca oblicze było napięte, trzymające burzące się emocje na wodzy. Wiedziałem, że to nie oznacza nic pozytywnego dla mojej osoby. W końcu mógł wybuchnąć niepohamowaną złością.

– Nie macie czasu! – wycedził przez zęby. – Kaucja musi być zapłacona natychmiast.

Wiedziałem, że jeśli zaraz czegoś nie wymyślę, czekało mnie dwanaście miesięcy w celi. Kiedy uświadomiłem sobie, jakie były tu więzienia, przeszły mi ciarki po plecach. I ja tam miałem być? Nie, to niemożliwe! 

Nagle sobie przypomniałem, iż w chwili aresztowania miałem ze sobą dziesięć dolarów i kilka centów. To wszystko, co zostało z mojej ostatniej wypłaty. Armator Lope de Vega prawie zawsze wypłacał nam należność w walucie amerykańskiej, bowiem sam ją dostawał jako zapłatę za czarterowanie jego statków do przewozu towarów. 

Było z tym wiele kłopotu, gdyż podczas wymiany w pobliskim kantorze na miejscową walutę często nabijano nas w butelkę, biorąc za wysokie prowizje. Ciężko było to wykryć, ponieważ mało, który z nas znał aktualne kursy walut. Trzeba było nieustannie słuchać radia, by nie paść ofiarą tych lichwiarzy, prowadzących swe interesy półoficjalnie. Jednak nie zawsze był na to czas, a radio czasem się psuło. A i tak trudno było się targować, ponieważ wymieniający waluty nie chcieli za bardzo rezygnować ze swoich zysków.

Te dziesięć dolarów, które zostało mi skonfiskowane wraz z innymi przedmiotami, mogło być małą zaliczką. Chętnie zrezygnowałbym z nich za przepustkę, podczas której mógłbym zebrać resztę pieniędzy. Mogłem na przykład pójść do Ulfa, który był obecnie jedyną osobą, której to mogłem jeszcze zaufać. On na pewno poratowałby mnie w tej sytuacji. Wspomniałem o tym pułkownikowi, lecz ten rzekł: 

– Ta forsa będzie na pokrycie kosztów procesu.

Byłem zdruzgotany.

– Co to za proces?! Sędzia, ława przysięgłych i prokurator w jednej osobie!

Morales rozłożył ramiona i wyjaśnił: 

– To sprawa wojskowa, a nie cywilna. Rozpatrywana w trybie pilnym. Mamy tu trochę inne zasady niż w Europie. A ja mam pełne pełnomocnictwa od moich przełożonych. Moim celem jest wytępienie robactwa i mogę w tym celu używać wszelkich środków, jakie mam do dyspozycji. Chyba wyraziłem się jasno.

Ciągle nie mogłem zaakceptować tej niesprawiedliwości.

– Nawet obrońca mi się nie należy? Hey! Jaki proces! Przecież to tylko przesłuchanie! Nie macie prawa tak postępować! To nie jest sprawiedliwość! Powiadomię o tym polski konsulat! Nie przedstawiliście mi żadnych dowodów ani świadków. Gdzie dowody?! Zeznania?! Jestem niewinny!

Ale wojskowy pozostawał niewzruszony:

– Wiemy o waszej niewinności i dlatego zgodzimy się o wszystkim zapomnieć za pięćset dolarów. Jesteście czyści, toteż nie skazaliśmy was na więzienie. Nie ma tu dla was żadnej krzywdy. Ale rozumiecie, że ktoś koszty pokryć musi.

– A ten rok, którym mnie straszycie? To nie więzienie?!

– To nie jest za udział w aferze handlu bronią. Rok dostaniecie za nieuiszczeni opłaty...

– … która wynosi pięćset dolarów! – dokończyłem. – Bezsens!

Pułkownik uśmiechał się ironicznie.

– A więc nie zapłacicie? 

– Nie daje mi pan wyboru, señor.

Oficer pokiwał głową.

– Dobra, amigo... 

Morales wstał, podszedł do drzwi, otworzył je i powiedział:

– Zamknąć go! 

Zaraz weszli do środka dwaj szeregowcy i bezceremonialnie chwycili mnie za ramiona. Nie stawiałem oporu, ani też nie próbowałem tłumaczyć. Było pewne, że facet uwziął się na mnie i chyba zamknąłby mnie nawet, gdybym dostarczył mu te pięćset dolarów. Miałem straszliwego pecha i czułem, że nie będzie łatwo wybrnąć z tych kłopotów.

Stało się – zostałem napadnięty, bezpodstawnie aresztowany, niesprawiedliwie osądzony i wreszcie zamknięty w celi z jakimś wytatuowanym typem. Gorzej już chyba być nie mogło. Nie było nawet tak źle, gdy odrzucono moją pierwszą powieść, nad którą pracowałem w pocie czoła przez dwa lata. Z braku honorarium musiałem iść do pracy w stoczni, lecz przeżyłem. Tutaj jednak miałem wątpliwości, co do przeżycia tygodnia, a może dnia. Powietrze było tu ciężkie i stęchłe, jechało zagrzybiałą wilgocią, a mój współlokator nie dawał mi spokoju. Już po kilku godzinach czułem, że zaraz zwariuję. Być w więzieniach Ameryki Łacińskiej, to wiedzieć jak wygląda prawdziwy koszmar. A to tylko był wojskowy areszt.

Mój „kolega” w celi, który przez cały czas nie ruszał się ze swojej pryczy, dziwnie się uśmiechał i patrzył na mnie. Miałem nadzieję, że mu się nie podobałem, bo mogło być źle. Nie mogłem tego znieść. Doprowadzało mnie to do skrajnej irytacji. W końcu musiałem przezwyciężyć swój strach i coś zrobić, aby wreszcie nie patrzył na mnie takim wzrokiem.

– Musisz się tak na mnie gapić? – syknąłem. – Człowieka nie widziałeś, czy co?

Wytatuowany zarechotał.

– Od tygodni nikogo u mnie nie było – burknął. – Fajnie jest z kimś pogadać. Przedtem mówiłem tylko do ścian, ale te milczały.

Dobrze, że był spragniony tylko rozmowy, a nie czegoś jeszcze.

– Nie łudź się, amigo. Jutro mnie tu już nie będzie.

– Caramba! Nie licz na to, gringo. Nie pryśniesz stąd tak łatwo. Ten pułkownik to kawał chytrego sukinsyna. Dawno byłbym już w Argentynie, gdyby nie on. Bastardo!

Musiałem z nim się zgodzić, co do Moralesa. To był cwaniak i do tego oczywiście też bastardo. Miałem na języku jeszcze mocniejsze słowo po hiszpańsku, ale go nie użyłem. Bowiem ja w zasadzie nie przeklinałem, ale okoliczności pobytu tutaj sprawiały, że powoli zmieniałem się. Stawałem się podobny do tych miejscowych twardzieli, z którymi przebywałem. Byłem macho. W Polsce bałem się wyjść na ulicę po zmroku, a tutaj przeszedłem taką zaprawę i ciągle moja psychika działała jak należy. Byłem zdumiony swoją odpornością na stres. Nigdy bym nie podejrzewał, że byłem w stanie znosić to wszystko z takim spokojem.

Moja sytuacja rzeczywiście nie była wesoła, jeśli miałem spędzić rok czasu w wojskowym areszcie. Jednak postanowiłem nie tracić ducha, bo to i tak by nic nie dało. Będę walczył, poskarżę się przełożonym tego stukniętego Moralesa i w polskim konsulacie w Limie. Ale bez łamania prawa, jakiekolwiek by ono nie było. Musiałem tak postępować, aby nie narobić sobie jeszcze większych problemów. Uśmiechnąłem się do współwięźnia i spytałem:

– Za co cię posadzili, amigo?

– Szmuglowałem broń z Kuby.

Spojrzałem na niego zdumiony.

– To jakaś wasza społeczna choroba, czy co? Ja także jestem z tego powodu.

Tamten słysząc to, zerwał się nagle z pryczy i podbiegł do mnie. Twarz miał rozpromienioną radością. Automatycznie przylgnąłem plecami do ściany, aby uciec, ale niestety nie byłem duchem i nie byłem w stanie przenikać przez ciała stałe. Stałem wyprostowany, oparty o brudną, zagrzybiałą ścianę i czekałem na to, co tamten zrobi.

– Amigo! – wrzasnął mój współwięzień i zdzielił mnie tak mocno w ramię, że aż mi zęby zagrały.

Był silny, co do tego nie miałem żadnych wątpliwości, lecz nie zważając na to krzyknąłem: 

– Na co sobie pozwalasz, rufián!

Wbrew moim oczekiwaniom moje słowa nie rozwścieczyły go, a odniosły zupełnie odwrotny skutek. Chwycił mnie za głowę tymi swoimi brudnymi łapskami i począł całować. Poczułem okropny odór wydobywający się z jego paszczy. Zrobiło mi się słabo. Myślałem, że zaraz zwymiotuję. Zdobyłem się na nadludzką siłę i odepchnąłem go ze wstrętem. Runął na przeciwległą ścianę. Zaskoczyłem go swoją reakcją. Wykorzystując chwilowe zamroczenie napastnika, rzuciłem się do krat i potrząsając za nie wrzeszczałem:

– Wypuście mnie! Ratunku! Ayuda!

Naraz poczułem jak jakaś moc odrywa mnie od stalowych prętów, podnosi do góry i rzuca o podłogę. Wylądowałem plecami na zimnym betonie, tracąc na moment świadomość. Nim doszedłem do siebie, poczułem na gardle stalowy uścisk. Zdążyłem pomyśleć tylko, że to koniec. Tym razem nie było nikogo, kto mógłby stanąć w mojej obronie.

Wtem bliżej niezidentyfikowane głuche uderzenie odbiło się echem w celi. Zobaczyłem, jak przez mgłę, iż potężne ciało napastnika zwaliło się ciężko tuż obok mnie. Dostrzegłem także czyjeś nogi.

– Nic się panu nie stało, señor? 

Głos wydał mi się znajomy. Doszedłszy do siebie, przetarłem oczy i zobaczyłem pułkownika w asyście dwóch żołnierzy, ale to nie on do mnie przemówił. Podniosłem głowę i w głębi celi dostrzegłem faceta z siwą brodą, tą samą, jaką widziałem u „filozofa” w przedziale ekwadorskiego pociągu. Ta pomarszczona, śniada twarz w tamtym momencie wydała mi się najpiękniejszą rzeczą pod słońcem.

– To pan, señor? – spytałem cicho, gdyż nie mogłem uwierzyć własnym oczom.

– Widzę, że wpakował się pan w duże kłopoty, señor – odparł siwy brodacz, uśmiechając się do mnie serdecznie.

Teraz już byłem pewien, iż to nie zjawa, a człowiek z krwi i kości.

– Por el amor de Dios! – wykrzyknąłem zrywając się z ziemi. – Skąd się pan tu wziął?!

Masowałem obolałą szyję. Uszkodził mi chyba krtań. Bolała jak diabli, lecz teraz nie zwracałem na to uwagi, gdyż moja radość była w stanie pokonać wszystko. Radość z tego, że ktoś mnie uratował przed tym drabem.

– Ten gringo zapłacił za ciebie kaucję – rzucił oschle pułkownik, chowając do kabury broń, którą prawdopodobnie użył do ogłuszenia mego napastnika. – Pięćset dolarów. Jesteś wolny. Przy wyjściu nie zapomnij zabrać swoich śmierdzących rzeczy. Aha, nie chcę cię tu więcej widzieć. Lepiej opuść kraj i wyjedź. Wracaj do Ekwadoru. Dobrze ci radzę.

Nie mogłem uwierzyć własnym uszom. Byłem wolny? Jak to możliwe, by facet, którego poznałem wiele kilometrów stąd zjawił się w najmniej spodziewanym momencie i zapłacił za mnie tyle forsy, nie mając wcale pewności, że zostanie mu to zwrócone. Pięćset dolarów to kupa szmalu jak na tutejsze warunki. Za to można tu żyć niczym król przez wiele dni. Takiej sumy zapewne większość tutejszych nie widziała nigdy na oczy. To był wspaniały prezent dla skorumpowanego pułkownika. Pewnie będzie musiał podzielić się z tym tajniakiem noszącym czarny kucyk, lecz i tak nieźle się obłowi. Kolejny zapluty gringo, który dał się oskubać, bo niby prawo takie. Pomyślałem, że armia rządowa wcale nie była lepsza od partyzantów, których tutaj oskarżano dosłownie o wszystko. Kupa skorumpowanych idiotów i brutali.

Ale na dobrą sprawę, co mnie to wszystko obchodziło? Najważniejsze, że mogłem opuścić tę celę jako wolny człowiek. Chciałem jak najszybciej zniknąć z oczu pułkownika. Nie musiał mnie prosić lub grozić. To dla mnie było najważniejsze, aby wreszcie ulotnić się z tej ponurej wojskowej komendy peruwiańskiej armii. Stęskniłem się już za morską bryzą, a nawet powszechnym w porcie zapachem zgniłych ryb.

– Nieprzyjemny z pana człowiek – powiedziałem chłodno do pułkownika. – Jak wy traktujecie cudzoziemców? Złożę skargę w konsulacie. 

Morales zacisnął usta i warknął:

– Wiesz, gdzie mam ten twój konsulat? Tutaj ja stanowię prawo! Wynocha! Fuera! Bo was obu zamknę – dodał wskazując brodą na „filozofa”.

W tym momencie mój były współwięzień poruszył się, mamrocząc coś pod nosem. Odzyskiwał świadomość po mocnym ciosie Moralesa. Chwytając się za głowę próbował wstać. Jednak nim podniósł się na czworaka, otrzymał solidnego kopniaka od rozwścieczonego pułkownika. Z dzikim jękiem potoczył się pod ścianę. I tam wył z bólu. 

Widząc to byłem przerażony. Mogłem tylko stwierdzić, iż i tak łagodnie ze mną się obchodził. Bo byłem cudzoziemcem.

– Ścierwo! – wycedził pułkownik i splunął.

Był bardzo zły. Postanowiłem, że nie będę kusił losu, bo jeszcze i mi się dostanie. Bez słowa zatem ruszyłem ogromnym, pustym korytarzem mijając po drodze wiele różnych drzwi po obu stronach. Szedłem czym prędzej do wyjścia, ale przedtem musiałem jeszcze odebrać rzeczy, które mi bezczelnie i wbrew prawu skonfiskowano. Na końcu tego korytarza miał być magazyn, w którym przechowywano różne przedmioty. 

Za mną podążał w milczeniu mój wybawca. Kiedy się ze mną zrównał, rzekłem przyciszonym tonem, aby nikt nie słyszał:

– Nawet pan nie wie, señor, jak jestem panu wdzięczny. To, co pan zrobił, señor, było szlachetne. Żeby nie pan, to nie wiem... Gracias, señor. Pięćset dolarów, to dużo... Postaram się panu zwrócić całą, okrągłą sumę, señor. Jak pan mnie tu znalazł i co pan tu w ogóle robi, señor? Zniknął pan tak nagle, señor. Zdarzyła się wtedy straszna tragedia...

Urwałem, gdyż przypomniałem sobie, jak umierał Nevarez i przeszedł mnie dreszcz po plecach. Nigdy nie zapomnę tego widoku.

– Wiem – powiedział ponuro nieznajomy.

– Przecież pan opuścił przedział zaraz po nim, señor – przypomniałem nagle. – Nic pan nie widział, señor?

– Wyszedłem do ubikacji i po drodze spotkałem znajomego. W ten sposób przeszedłem do innego wagonu. I nie miałem pojęcia, co się stało.

– Ale pan słyszał o tym, señor?

– Sí.

Pokiwałem głową i powiedziałem:

– Tak, pisali o tym w peruwiańskich gazetach. Wszyscy o tym wiedzą. Morderstwo w pociągu. Ten biedak skonał dosłownie na moich kolanach... Nie mogłem mu pomóc. Nie dałem rady. Po prostu nie dałem rady, señor.

„Filozof” nic nie powiedział. Trzymał swój wzrok spuszczony. Był jakiś markotny.

Ja zaś byłem tak zadowolony, że chciałem gorąco uściskać mego wybawiciela. I pewnie bym tak uczynił, lecz na korytarzu minęło nas dwóch żołnierzy z zapitym Metysem, którego bardziej wlekli niż prowadzili. Z pokiereszowanej twarzy sączyła się krew. Widać nie żałowali pięści. Pomyślałem, że to pewnie kolejny oskarżony o przemyt broni z Kuby. Jak zwykle pewnie nie miał nic z tym wspólnego, tylko po prostu nie spodobał się apodyktycznemu pułkownikowi. I kazał go zamknąć. Za nic!

Co za typ! Miałem nadzieję, że już nigdy z nim się nie spotkam.

– Nie musi mi pan nic zwracać, señor – oznajmił nagle „filozof”, przerywając przedłużającą się ciszę.

– Dlaczego? – zdumiałem się.

– Pieniądze, które dałem temu oficerowi były fałszywe.

Słysząc to aż przystanąłem z wrażenia. Obejrzałem się dookoła – na szczęście nikogo nie było w pobliżu i korytarz nadal był pusty. Nie było już pułkownika, ani też nikogo z jego ludzi. Pewnie weszli do któregoś z licznych pomieszczeń tego ogromnego gmachu.

Nie byłem w stanie wykrztusić słowa. Moje szczęście zamieniło się w jednej chwili w szalony niepokój. Tamten zauważył moje zachowanie, gdyż trudno było to przeoczyć. Moja twarz musiała wyrażać to, co działo się w tej chwili wewnątrz mnie. Natomiast mój towarzysz westchnął tylko i powiedział, nie kryjąc satysfakcji:

– Gdybym tak każdego hijo de puta musiał przekupywać prawdziwymi dolarami, dawno bym poszedł z torbami. A tak głupek ma to, na co zasłużył. Jego prymitywna chciwość obróci się kiedyś przeciwko niemu samemu. Niby wysoki oficer, a zachowuje się jak zwykły śmieć. Nienawidzę ludzi pozbawionych honoru!

Do tej pory nie posiadałem się ze swego szczęścia, lecz teraz jakoś zacząłem nabierać wątpliwości. Fałszywe dolary? Zacząłem zastanawiać się, z kim miałem do czynienia. Bowiem nie każdy człowiek miał dolary, zwłaszcza te fałszywe. Tym zajmowały się gangi, a nie porządni ludzie. Ten facet musiał być przestępcą!

Spojrzałem nań i przez chwilę go obserwowałem. Jego wzrok był zawieszony gdzieś w górze, a jego oblicze biło trudną do opisania obojętnością.

– Niech pan mi powie, señor, że pan żartuje – bąknąłem, nie ukrywając swego niezadowolenia.

Skierował swój przenikliwy wzrok na mnie i odparł:

– To nie są żarty, amigo. Ja nigdy nie żartuję, kiedy coś robię. Dzięki temu jest pan wolny, señor. Nie ma nic gorszego niż siedzieć w wojskowym areszcie. Być może uratowałem panu życie, señor.

Ale te słowa wpadły jednym uchem i wypadły drugim, ponieważ byłem pochłonięty czymś innym. Zastanawiałem się, kim był ten człowiek, który szedł obok mnie? Nie był Peruwiańczykiem, a na pewno był Europejczykiem, ale chyba nie Hiszpanem. Jego hiszpański wydawał się doskonały, ale akcent był jakiś inny. W Hiszpanii mówiono wieloma dialektami i teraz starałem się przypomnieć, za jakiego regionu mógł pochodzić ten człowiek. A może turysta z jakiegoś innego europejskiego kraju. Tylko którego? No i czy był faktycznie turystą? Prawdę mówiąc nie widziałem u niego żadnej torby ani też plecaka i pewnie moje spostrzeżenie było zgodne ze stanem faktycznym. Raczej nie przypuszczałem, by cokolwiek posiadał. Ubranie na sobie i fałszywe dolary, to cały jego majątek. Wyglądał na typowego włóczęgę, jakich pełno było w dzielnicy portowej. Ale był zbyt czysty jak na portowego lumpa. Nie śmierdział rybami, tylko dobrymi perfumami.

Wniosek dla mnie był jeden – nic się nie zgadzało w tym facecie i to było dla mnie bardzo podejrzane. Jakkolwiek na razie postanowiłem ukryć swoje wątpliwości i trochę go słownie wybadać.

– Wie pan, señor, co zrobił? – spytałem łamiącym się głosem.

– Wyciągnąłem pana z tarapatów, señor. 

– Qué diablos! – krzyknąłem. – Z tarapatów? Jak ten sadysta się o tym dowie, będzie po nas. To dopiero będą tarapaty.

Zamilkłem, ponieważ dotarliśmy do końca korytarza gmachu komendy wojskowej. Skręciłem pośpiesznie do dużego zakratowanego okna, które zauważyłem we wnęce ściany. Widziałem łysego, grubego Latynosa, popijającego kawę i czytającego gazetę. Kiedy się doń zbliżyłem, spojrzał na mnie nieprzyjaźnie. 

– Qué quieres? – burknął grubo.

W kilku słowach wyjaśniłem, o co chodzi.

– Nazwisko!

– Adam Przyłuski.

Spojrzał na mnie spode łba i ja wiedziałem, co to znaczy. Dla tego idioty moje nazwisko to był czysty kosmos. Mimo to zaczął szukać na swojej liście. Chyba znalazł, gdyż kiwnął głową i gdzieś zniknął. Po chwili pojawił się z kartonowym, poplamionym pudełkiem.

Tam na mnie czekało to, co zostało mi wcześniej bezprawnie skonfiskowane. Jak się spodziewałem, moich dziesięciu dolarów (prawdziwych!) nie otrzymałem z powrotem. Przepadły. Jednak wcale nie zamierzałem o nie się awanturować. Po tym numerze, jaki wywinął mój towarzysz, jeszcze szybciej chciałem się stąd wydostać. Nie mogłem doczekać się momentu opuszczenia tego ponurego gmachu komendy. Jak na złość ten spocony, łysawy kapral mozolnie sprawdzał inną listę i powoli wykładał znaczną część mego dobytku: składany nóż, zapalniczkę, kawałek drutu i tabletki od bólu głowy. Wszystko sprawdzał z papierami. Co za biurokracja?! O wszystko tak dbają, a wszystko i tak ginie i nikt nic nie wie.

To wojsko peruwiańskie to jakiś żart.

Bębniłem ze zdenerwowania palcami o kratę zabezpieczającą, a także podskakiwałem z nogi na nogę, jak gdyby coś parzyło mi stopy. Żołnierz nie zwracał na mnie uwagi, pogrążając się w swoim szaleńczym idiotyzmie, a ja myślałem, że oszaleję. Słuchałem, czy aby przypadkiem nie usłyszę wrzask pułkownika, a potem tupot nóg jego żołnierzy, aby nas pojmać. Za taki numer to groziłoby nam prawdziwe i to długoletnie więzienie.

Mój wybawca zaś był spokojny. Stał i czekał, aż odbiorę, co moje. Uśmiechał się. Bawiły go chyba moje męki.

Kiedy rozłożyłem po kieszeniach swoją własność i opuściłem wreszcie ten cholerny budynek, odetchnąłem z ulgą. Pułkownik i jego soldatos nas nie gonili. Nie wiedziałem, czy ten cwany Morales nie zdążył jeszcze sprawdzić fałszywek, czy był tak tępy, że uznał je za prawdziwe. Szczerze wolałem, żeby był tępakiem i prawda nigdy nie wyszła na jaw. Jak wcześniej zauważyłem, był to typ raczej mało inteligentny, ale chyba nie był aż tak głupi. Prędzej czy później zorientuje się i ogłosi alarm. Wszyscy będą mnie ścigać. I to w całym Peru.

Tak, trzeba dostać się do Ekwadoru i wiać póki można jakimś statkiem z Ameryki Łacińskiej. Byle gdzie, aby dalej od Tumbes.

Szliśmy dłuższy czas w milczeniu pokrzywionym chodnikiem. Niewielu było przechodniów. Kierowcy i rowerzyści również pojawiali się rzadko. Miasto jakby spało. No tak, była już prawie czternasta, a więc to pora sjesty. Między trzynastą a szesnastą panowało ogólne lenistwo, do którego już zdążyłem się przyzwyczaić.