Sławomir Morel

Instrukcja obsługi niemowlaka.

Poznaj rozwój ruchowy swojego dziecka

Wersja Demonstracyjna

Wydawnictwo Psychoskok
Konin 2021

Sławomir Morel
„Instrukcja obsługi niemowlaka. 

Poznaj rozwój ruchowy swojego dziecka”

Copyright © by Sławomir Morel, 2021

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2021

Wszelkie prawa zastrzeżone. 

Żadna część niniejszej publikacji nie

 może być reprodukowana, powielana i udostępniana 

w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Dołożono wszelkich starań, by zawarte w ebook'u informacje były

kompletne i rzetelne. Autor jednak nie bierze żadnej odpowiedzialności

ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie

praw patentowych lub autorskich.

Autor również nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne

szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w niniejszym

ebook'u.

Redaktor prowadząca: Wioletta Jankowiak

Korekta: Marianna Umerle, Robert Olejnik

Projekt okładki: Kamil Skitek

Skład epub, mobi i pdf: Kamil Skitek

ISBN: 978-83-8119-892-9

Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o.

ul. Spółdzielców 3, pok. 325, 62-510 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom. 695-943-706

http://www.psychoskok.pl/
http://wydawnictwo.psychoskok.pl/
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Słowo od autora

Przede wszystkim bardzo Ci dziękuję za zakup tego e-booka. Nie miałby on sensu, gdyby nikt go nie przeczytał, a to właśnie było moim głównym założeniem podczas jego pisania. Edukacja rodziców w kwestii rozwoju dzieci to coś, co moim zdaniem jest bardzo potrzebne. Niestety obecna łatwość dostępu do informacji wiąże się z tym, że coraz trudniej odróżnić rzeczy wartościowe od tych niewartych uwagi. Od dawna w medycynie główną wartość merytoryczną starają się dostarczać badania naukowe. Niestety, tutaj też panuje rozgardiasz, dlatego osobiście podchodzę do wniosków badaczy z pewnym dystansem. Mimo wszystko skądś tę wiedzę trzeba brać. Największym źródłem, z którego ją czerpię, są osoby dużo bardziej doświadczone ode mnie, które przez wiele lat swojej praktyki zawodowej doszły do wielu ciekawych wniosków. Są to autorzy szkoleń, książek medycznych lub po prostu osoby, które poznałem na swojej drodze. Na dokładkę biorę jeszcze moje własne doświadczenie gabinetowe, co tworzy całość, którą chcę dzielić się z innymi. 

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego e-booka staniesz się dojrzalszym i bardziej pewnym siebie rodzicem. Będzie mi bardzo miło, jeśli napiszesz do mnie po skończeniu czytania i podzielisz się swoją opinią. Na sam koniec poproszę Cię o jedną rzecz: zachowaj e-book dla siebie i nie udostępniaj go innym osobom – w ten sposób uszanujesz moją pracę oraz moją wiedzę, którą się z Tobą podzieliłem. Znasz rodziców, którzy mogą skorzystać z informacji zawartych w tym e-booku? Śmiało, poleć im INSTRUKCJĘ OBSŁUGI NIEMOWLAKA. Dziękuję! A teraz zapraszam do dalszego czytania i życzę miłej lektury.

Sławek

Wstęp

Jak się okazuje, obserwacja rozwoju niemowlaka to wcale nie taka prosta sprawa, jak by się mogło wydawać. Czynników, które determinują zdrowie ruchowe dziecka czy po prostu człowieka, jest tak wiele, że w pełni kompletny e-book o tej tematyce musiałaby pisać setka autorów, a rozmiaru pliku nie pomieściłby żaden nośnik. Mimo wszystko, jako fizjoterapeuta dziecięcy starający się patrzeć na świat z wielu perspektyw, zapisałem tutaj i tak dość obszerne spojrzenie na problematykę rozwoju niemowląt. Zaczynając od zaburzeń napięcia mięśniowego, przez kamienie milowe, genetykę, dietetykę, aż po psychosomatykę. Bardzo popularne w aktualnym świecie (tj. w czasie pisania tego e-booka) jest spłycanie tego wszystkiego do sławetnego „dziecko ma napięcia”. Po przeczytaniu tej książki przekonasz się, jak wiele czynników może wpływać na zdrowie dziecka oraz wzbogacisz swoją wiedzę i słownictwo, tak aby zrozumieć m.in. o co chodzi z tym napięciem. Postępy w naukach zajmujących się zrozumieniem procesów zachodzących w człowieku są bardzo szybkie, ale ciągle wiemy bardzo mało. Na pewno międzypokoleniowa zmiana jest ogromna, dlatego to, jak wygląda teraz opieka nad niemowlęciem, niejednokrotnie dziwi naszych rodziców. Jeśli chcemy się rozwijać, należy iść z duchem czasu i poszukiwać nowej wiedzy. 

Wprowadzenie

Na wielu stronach internetowych, blogach, w artykułach, książkach, e-bookach czy filmikach znaleźć można informacje na temat rozwoju ruchowego (fachowo mówiąc – rozwoju motorycznego) niemowląt. Pomimo łatwości dostępu do tych informacji, równie łatwo można się w tym wszystkim pogubić, no bo ilu ludzi, tyle definicji. Moim zdaniem największą wartość informacyjną niesie ze sobą połączenie dwóch rzeczy – nauki i doświadczenia, czyli teorii i praktyki. Wychodząc naprzeciw potrzebom rodziców, w tej części opisałem podstawowe pojęcia związane z rozwojem motorycznym niemowląt, bazując na wiedzy naukowej oraz moim doświadczeniu.

Napięcie mięśniowe (tonus mięśniowy)

„Moje dziecko ma napięcia…”. Gdy słyszę takie stwierdzenie, to pierwszym, co mi się ciśnie na usta, jest: „To trzeba iść do elektryka, a nie do fizjoterapeuty”, a drugie: „A na lewej czy prawej pięcie?”. Mam nadzieję, że wybaczysz mi moje poczucie humoru, ale bywają dni, że słyszę ten tekst kilka razy dziennie. Nie wynika on bezpośrednio z niewiedzy rodzica, lecz z błędnego przekazu informacji poprzez specjalistę, od którego to rodzic usłyszał taką opinię na temat swojego dziecka. No to o co chodzi z tym „napięciem”?

Spoczynkowy tonus mięśniowy u człowieka powinien oscylować wokół określonej wartości nazywanej normą. Oceniając stan napięcia mięśniowego u niemowlęcia badam jego ciało w spoczynku. Dlaczego w spoczynku? Jedynym momentem, kiedy nasze mięśnie szkieletowe (poprzecznie prążkowane) są „pozbawione napięcia” (atonia), to w czasie snu podczas fazy REM. W pozostałym czasie generowane jest stałe napięcie spoczynkowe. Wykonując jakąś czynność, np. myjąc zęby albo idąc po schodach, nie zastanawiasz się, który mięsień w danej chwili napiąć ani z jaką siłą to zrobić. Układ nerwowy poza naszą świadomością sprawuje nad tym pieczę, doprowadzając „prąd” do mięśni. Oceniając napięcie mięśniowe niemowlęcia, powinno się wykonywać badanie w momencie, w którym dziecko nie wykonuje zbyt wielu ruchów i jest spokojne. Dzięki temu badany mięsień zaprezentuje swoje walory właśnie w spoczynku, bez angażu emocji czy świadomej pracy mięśniowej.

Jeżeli tonus mięśniowy w spoczynku spada poniżej normy, oznacza to, że mamy do czynienia z hipotonią mięśniową (obniżonym napięciem mięśniowym). Z drugiej strony, jeżeli tonus mięśniowy w spoczynku przekracza górną granicę normy, to mówimy o hipertonii mięśniowej (wzmożonym napięciu mięśniowym). Napięcie mięśniowe kontrolowane jest za pośrednictwem układu nerwowego, który poprzez komunikację na linii mięsień – rdzeń kręgowy – mózg reguluje pobudzenie mięśni w ciele człowieka.

Hipotonia

Inaczej nazywana obniżonym napięciem mięśniowym [1,2]. U dorosłych hipotonia może być lokalna i dotyczyć wybranego mięśnia lub grupy mięśni, lecz u niemowląt zwykle mówimy o hipotonii globalnej, czyli takiej, która obejmuje kończyny oraz tułów wraz z szyją. Co warte zaznaczenia, hipotonia to nie to samo co słabość mięśni, choć często współwystępują. W literaturze angielskiej często używa się sformułowania floppy baby do opisania dziecka z hipotonią. Można to przetłumaczyć jako „dziecko przelewające się przez ręce”. 

Przyczyny

Przyczyny hipotonii nie są w pełni poznane, lecz naukowcy sugerują, że może być ona wynikiem uszkodzenia mózgu (np. niedotlenienie), rdzenia przedłużonego, rdzenia kręgowego, móżdżku, nerwów, mięśni lub być związana ze zmniejszoną ilością motoneuronów (neuronów, które uczestniczą w pobudzaniu mięśni) w pniu mózgu i rdzeniu, lub zaburzeniami zachodzącymi w połączeniach synaptycznych między komórką mięśniową a aksonem neuronu ruchowego – tzw. płytką nerwowo-mięśniową [1,2]. Hipotonia może być też uwarunkowana genetycznie poprzez niewłaściwe proporcje typów kolagenu względem siebie, najczęściej typu III do typu I [3]. Badania opisują również znaczenie kolagenu typu VI w występującej hipotonii [4]. Skomplikowane, co? 

Koniec Wersji Demonstracyjnej