Wojciech Motylewski

Skarby cara Aleksandra

!!!Wersja Demonstracyjna!!!

Wydawnictwo Psychoskok
Konin 2015

Wojciech Motylewski
„Skarby cara Aleksandra”

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2015
Copyright © by Wojciech Motylewski, 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, powielana i udostępniana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Jacek Antoniewski

Projekt okładki: Robert Rumak

Korekta: Paweł Markowski

Zdjęcie na okładce: Wojciech Motylewski

ISBN: 978‒83‒7900‒421‒8

Wydawnictwo Psychoskok sp. z o.o.

ul. Spółdzielców 3, pok. 325, 62-500 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom. 665-955-131

wydawnictwo.psychoskok.pl
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

I

Od lidzbarskiej bitwy minęło ponad pięć tygodni. Lipiec przekroczył półmetek i gród starał się powrócić do normalnego życia. Ostatnie pół roku przyniosło mieszkańcom tak wiele wrażeń, że ciężko im było z dnia na dzień przejść do właściwego rytmu.

Lato kusiło swoimi urokami. Świat cieszył oko swoją urodą i tylko puste pola wciąż straszyły głodem. Lidzbarczanie nie wiedzieli jeszcze, jakie ustalenia zapadły podczas spotkania ich dotychczasowego władcy z cesarzem Francuzów, lecz mieli nadzieję, że nie zostaną pozostawieni sami sobie. Gdyby tak się stało, niechybnie wielu z nich nie miałoby szans na przeżycie najbliższej zimy.

Tymczasem przez miasto i jego okolice ponownie zaczęły przechodzić napoleońskie wojska. Z zamku wychodziły transporty z rannymi, którzy zostali tu ulokowani po ostatnich walkach. Wszystko wskazywało na to, że wojna naprawdę dobiegła już końca i przybysze wracają do swoich krajów.

Albert siedział na ławie przed domem. Wygrzewał się leniwie na słońcu, wsłuchując się w rytmiczne uderzenia młotów dobiegające z kuźni. To Maurycy z Antonim kończyli kolejne zamówienie, jakie kowal otrzymał od Francuzów.

Giersz był przekonany, że nadchodzi kres współpracy ze stacjonującymi wciąż w mieście wojskami. Czekał jeszcze tylko na ostatni wóz, którego koła wzmacniali kowale. Potem planował odstawić gotowe, identyczne cztery, mające posłużyć do wywiezienia z grodu ostatnich rekonwalescentów.

Mężczyzna przyłożył dłoń do oczu i spojrzał w niebo. Słońce od kilku dni prażyło niemiłosiernie. Upał dawał się we znaki. Szczególnie w kuźni, gdzie przecież i tak wysoką temperaturę potęgowało palenisko. Albert przesunął się na ławie, by skryć się w cieniu budynku. Wypluł z ust źdźbło trawy, które z nudów żuł od jakiegoś czasu i westchnął. To już kolejny tydzień, który mógł spokojnie spędzić u boku małżonki. Kowal cieszył się i z optymizmem patrzył w przyszłość. Miał wrażenie, że po latach tułaczki i ciągłego zagrożenia, los nareszcie wyciągnął do niego swoją dłoń i dał mu kolejną szansę na spokojne życie. Wojna dobiegła końca. Kuźnia pracowała pełną parą. Żona spodziewała się dziecka, a i Maurycy też oczekiwał potomka. Banderscy co prawda początkowo mieli pretensje do młodych, że postąpili tak nierozważnie, lecz ostatecznie miłość rodzicielska przeważyła nad złością i razem z Agnieszką cieszyli się na nowego członka rodziny. Lada dzień miał przyjechać Stefan, by przyjrzeć się gdzie by tu wygospodarować kąt dla młodych. Potem przyszli rodzice zamierzali połączyć swoje losy przed ołtarzem tak, by nowo narodzone dziecko nie było wytykane przez ludzi. Złe chwile odchodziły w zapomnienie i zdawało się, że kolejne dni rysują się w najlepszych barwach.

Zaskrzypiała brama i na podwórko wjechał mężczyzna. Albert nie zwrócił na niego uwagi przekonany, że to ktoś z zamku przybywa po wozy i nawet ucieszył się, że sam nie będzie musiał ich transportować w taki upał. Właśnie miał zamiar rozłożyć się na ławie, gdy jeździec zbliżył się do niego i zsiadł z konia. Kowal zmrużył oczy i już podnosił rękę, by wskazać gościowi drogę do kuźni.

- To tak mnie witasz mój Gierszu? - dobiegł go znajomy głos. - Obiecałeś mi przecież zimne piwo, a to jak nic przyda się w taki gorąc.

Gospodarz zerwał się tak szybko, że o mało nie fiknął kozła. Wyprostował się wreszcie i spojrzał uważnie na przybysza. Miał przed sobą Słubickiego. Albertowi odebrało mowę ze zdziwienia. Nie wiedział, czego spodziewać się po wizycie tak nieoczekiwanego gościa. Czyżby znowu szykowało się jakieś zadanie?

- Wybaczcie panie – rzekł wreszcie. - Prędzej bym się diabła spodziewał.

- To widzę nie w czas tu do ciebie przybyłem – odrzekł pułkownik.

- Gdzie tam. Rad jestem powitać tak zacnego gościa w moich progach, tylko tak po prawdzie to myślałem, że dobrodziej już dawno opuścił nasze okolice. Wszak to już kilka tygodni zleciało jak gruchnęła wieść o wielkim zwycięstwie Napoleona.

Słubicki przywiązał wierzchowca do płotu i przysiadł obok Giersza.

- Wybacz, że siadam nieproszony, lecz jazda w taki upał dała mi się we znaki.

- Proszę, proszę – zawołał wciąż oszołomiony mężczyzna.- Agata! - krzyknął. - A przynieś tu nam co do picia. Tylko zimne.

Albert to zrywał się z ławki, to znowu siadał, nie bardzo wiedząc jak się zachować i co z sobą począć. Słubicki z rozbawieniem obserwował napoleońskiego kuriera i nie mógł zrozumieć zdenerwowania tak opanowanego zazwyczaj kowala.

- Siądźże wreszcie mój drogi i przestań się denerwować – powiedział.

- Już siadam panie. Tak rad jestem z waszej wizyty, że z tego szczęścia sam nie wiem, co z sobą począć.

- Tedy siadaj i opowiadaj co u ciebie słychać. Żona zdrowa? Nie było czasu porozmawiać kiedyśmy się ostatnio widzieli.

- Zdrowa. Bogu dziękować zdrowa.

W te słowa przed domem zjawiła się gospodyni. Kobiecym instynktem domyśliła się, kogo ma przed sobą. Rak wyskoczył jej na policzki, tak bardzo onieśmielał ją człowiek, o którym tyle dobrego opowiadali jej mąż i syn.

- Zsiadłe mleko... proszę – tyle tylko wyrwało jej się z ust i podała dwa kubki Albertowi.

Pułkownik podniósł się z ławki. Złapał kobietę za rękę i ucałował ją w dłoń. Agata, nieprzyzwyczajona do takiego postępowania, wyrwała mężczyźnie rękę. Zarumieniła się jeszcze bardziej i szybko zniknęła w chałupie.

Albert podał jeden z kubków swojemu dobrodziejowi.

- Napijcie się panie. Zimne mleko ugasi pragnienie.

Słubicki natychmiast opróżnił naczynie. Wytarł rękami usta i spojrzał przed siebie.

- Więc to jest twoja ojcowizna?

- Tak panie, a tam za płotem mieszkał Dzik, przez którego musiałem uciekać z miasta.

- Tak, ale cóż, teraz nie narzekasz na sąsiadów?

- Nie, panie. To swoi ludzie, a do tego niebawem Maurycy pojmie za żonę ich córkę.

- Ho, ho , ho! To widzę, że weselisko tu się szykuje!

- A tam, zaraz weselisko. Pospieszyli się trochę młodzi i nie ma rady- szczerze odparł gospodarz.

- Na szczęście nigdy nie jest za wcześnie, mój drogi - odparł Słubicki.

Kowala aż korciło, by wypytać gościa o ową bitwę, w której Napoleon ostatecznie rozbił wroga. Pułkownik jakby czytał w jego myślach.

- To mówisz, że wieści o klęsce Rosjan już do miasta dotarły? - zapytał.

- Będzie już kilka tygodni. Wypytywałem też żołnierzy, gdy przybyli do kuźni, by konia podkuć ale rad bym usłyszeć, co się pod Frydlandem zdarzyło.

- Ano, jak wiesz – zaczął opowieść pułkownik – ruszyliśmy z Lidzbarka za nieprzyjacielem tak szybko, jak tylko się dało. Mieliśmy nadzieję przynajmniej opanować Królewiec, bo nawet Napoleon był pewien, że tym razem Bennigsen poprowadzi swoje wojska aż do ziem cara. Tymczasem, ku naszemu zdziwieniu, wróg wydał nam bitwę pod Frydlandem właśnie. Głównodowodzący nieprzyjacielskich wojsk popełnił jednak wielki błąd, gdy zgrupował swoje siły mając Łynę za plecami. Bonaparte nie zwykł zaprzepaszczać nadarzających się okazji i przeciwnik dostał takiego łupnia, że niebawem rozpoczęły się rozmowy pokojowe.

Giersz nadstawił ucha, gdyż te kwestie interesowały go najbardziej.

- Przenieśliśmy się do Tylży – kontynuował Słubicki – a tam niebawem przybył sam car Aleksander, a z nim król Prus z małżonką. Napoleon powitał monarchę rosyjskiego na specjalnie do tego przygotowanej tratwie pośrodku Niemna. Po uroczystościach przyszedł czas na konkretne działania.

Słubicki przerwał na chwilę i spojrzał na słuchającego z uwagą kowala.

- Tu niestety nie mam dla ciebie najlepszych wiadomości, mój drogi. Z inicjatywy cesarza Francuzów zostało utworzone Księstwo Warszawskie, lecz swoim zasięgiem nie obejmuje ono niestety Warmii.

Albert podrapał się po głowie. Gość dostrzegł tę oznakę zafrasowania.

- Nie martw się, mój drogi. Nie grozi ci żadne niebezpieczeństwo, gdyż władca Prus jest teraz sojusznikiem Napoleona.

- Czas pokaże, czy masz rację – pomyślał gospodarz.

W tej chwili ponownie pojawiła się Agata.

- Zapraszam do środka. Przygotowałam coś do jedzenia, bo jesteście zapewne zmęczeni po drodze panie?

- Zapraszamy – zerwał się kowal. – Czym chata bogata. Agata, prowadź pułkownika, a ja tymczasem powiodę wierzchowca do obory.

Słubicki posłusznie podążył za kobietą. Albert zaś odwiązał konia od płotu i ruszył w kierunku budynku gospodarskiego.

Pułkownik z ciekawością przyglądał się izbie, do której wprowadziła go gospodyni. Dom nie sprawiał wrażenia bogatego, lecz z każdego kąta biła schludność. Widać było, że gospodarze lubili porządek.

Duże okna wychodzące na wschód i zachód zapewniały pomieszczeniu stały dopływ światła. Tuż przy wschodnim stała sporej wielkości ława, przy której zmieścić się mogło nawet dziesięć osób. Po obu jej stronach stały ławki. Na ławie stał stroik zrobiony ze starannie ususzonych kwiatów. Jednak najważniejszy w izbie był piec, w którym zapewne gospodyni wypiekała chleb. Ścianę obok pieca wypełniały półki pełne różnego rodzaju wypalanych z gliny naczyń, niezbędnych w codziennym życiu. Wszystko tu miało swoje miejsce i aż błyszczało od czystości.

Agata wskazała gościowi miejsce przy ławie. Słubicki skierował się ku oknu i usiadł tak, by widzieć, co dzieje się na podwórku. To żołnierskie przyzwyczajenie dawało znać o sobie. Nie minęło dziesięć minut, gdy w chacie pojawił się Albert.

Cała trójka siedziała jeszcze przy stole, gdy do izby wszedł Maurycy. Chłopak zobaczył gościa i stanął zaskoczony niespodziewanym widokiem. Słubicki podniósł się i ruszył w kierunku młodego Giersza. Ten oprzytomniał wreszcie i skoczył ku mężczyźnie. Przywitali się jak starzy przyjaciele, którzy ostatni raz widzieli się wiele lat temu i trudno powiedzieć, którego z nich to spotkanie ucieszyło bardziej. Wreszcie wyściskali się i stanęli patrząc jeden na drugiego.

- Nie spodziewałem się, że jeszcze kiedyś się zobaczymy – rzekł Maurycy.

- Obiecałem ojcu, że przyjadę. Co prawda trochę później niż obaj się spodziewaliśmy, ale jestem.

- Czy to prawda co ludzie powiadali o wielkim zwycięstwie Napoleona?

- Prawda.

- Tedy poczekajcie na mnie, aż ogarnę się po pracy. Rad bym posłuchać o bitwie i o tym, co nam przyniosły sukcesy cesarza Francuzów.

Pułkownik wrócił do stołu. Agata wyszła z synem, by pomóc mu przy toalecie. Albert z gościem zostali tymczasem sami.

- Chłopak mężnieje wam w oczach – przerwał milczenie Słubicki.

- Ano przy młocie stoi wiele godzin dziennie to i na sile mu nie zbywa. Taki fach.

- Uczciwy.

- Uczciwy i zapewniający jako takie utrzymanie. Na chleb nie zabraknie, a przy odrobinie szczęścia i na całkiem znośne życie wystarczy.

- Maurycy wspominał mi coś o wojsku.

- Mnie też mówił, lecz tyle się wojny napatrzył, że mundur szybko mu z głowy wywietrzał. Zresztą nie czas już o tym myśleć. Lada dzień rodzinę przecież założy i nie tylko żonę, ale i dzieciaka będzie miał na utrzymaniu. Gdzie mu po polach ganiać?

- Macie rację Albercie. Dobry fach do uczciwego życia w zupełności mu wystarczy.

Maurycy najwyraźniej był bardzo ciekawy wieści, jakie przywoził ze sobą dobrodziej, bo ogarnął się szybko i wnet zasiadł naprzeciwko gościa. Agata postawiła przed nim półmisek z parująca kaszą, lecz ten nie zabierał się do jedzenia tylko pytającym wzrokiem spojrzał na Słubickiego. Oficer pokrótce powtórzył wszystko to, co już wcześniej powiedział Albertowi.

- Phi – skrzywił się młodzieniec. - A co to za twór to Księstwo Warszawskie i kto nim będzie rządził?

- Tyle ci mogę na chwilę obecną powiedzieć, że księciem zostanie król saski, a jeśli chodzi o ziemie, jakie obejmie nowe państwo, to wszystko w rękach Napoleona. Wiem, że będą to tereny zabrane Rzeczypospolitej przez Prusy w drugim i trzecim zaborze. Na tym chyba się skończy.

Maurycy musiał zrobić smutną minę, bo przybyszowi żal się go zrobiło.

- Ja też nie jestem usatysfakcjonowany tym rozwiązaniem. Na początek i jako oznakę dobrej woli Bonapartego musimy przyjąć to, co nam daje. Mam tylko głęboką nadzieję, że nie jest to koniec marzeń o całkowitym odrodzeniu się naszej ojczyzny.

Chłopak z niedowierzaniem patrzył na ojca.

- A co z nami teraz będzie? - zadał pytanie, którego jak ognia unikał stary Giersz. - Czy zgoda władców Francji i Prus wystarczy, by nas uchronić od zemsty za współpracę z Napoleonem?

- Wierzę, że tak, choć jak widzicie przyjechałem do was po cywilnemu, by sąsiadom w oczy się nie rzucać.

- Na szczęście niewiele osób w Lidzbarku wie, czym paraliśmy się przez ostatnie miesiące – rzekł Albert. Za sąsiadów sam ręczę, a młynarz też zbyt wiele skorzystał, by nas teraz chciał wydać.

Słubicki poczuł się nieswojo. Nikt mu co prawda nie robił wyrzutów, lecz ze słów Gierszów biło jawne rozczarowanie. Postanowił więc zmienić temat, żeby podnieść gospodarzy na duchu.

- Kiedy rozstawałem się z cesarzem i wspomniałem, że zamierzam was odwiedzić, kazał pozdrowić serdecznie swojego osobistego kuriera i pokłonić się jego małżonce.

Pułkownik sięgnął do torby, którą trzymał przy sobie i wyciągnął z niej zawiniątko.

- Oto chusty z samej Persji przywiezione jeszcze, gdy cesarz przebywał w Kamieńcu Suskim – powiedział i wręczył je przysłuchującej się rozmowie kobiecie.

Ta pokraśniała na twarzy i śmiało wyciągnęła rękę.

- Rety! - zawołała. - Nigdym się nie spodziewała, że sam cesarz pomyśli o mnie, zwykłej kobiecie.

Zabrała prezenty i szybkim krokiem podążyła do sąsiedniej izby, by zobaczyć się w kolorowych chustach.

- No cóż – rzekł pułkownik. - Dotrzymałem słowa i trzeba mi się zbierać, póki jeszcze widno za oknem.

- A gdzie to się dobrodziejowi spieszy? - zapytał Albert. - Nie lepiej przenocować u nas i ruszać w drogę skoro świt? Co prawda już spokojniej zrobiło się na szlakach, lecz po ciemku ryzykować nie warto. Licho nie śpi.

Słubicki zawahał się przez chwilę.

- Macie rację kowalu. Jeśli nie będę wam zawadą, to zostanę do jutra.

- Jaka tam zawada? Miejsca u nas wystarczy – odrzekł Maurycy – a ja chętnie posłucham jeszcze o spotkaniu monarchów w owej Tylży. Musiało być to wielkie wydarzenie?

Agata już dawno przygotowała Słubickiemu izbę, lecz ani on, ani Gierszowie nie zamierzali wciąż iść do łóżka. Północ dawno minęła, a przy stole nadal toczyły się nocne Polaków rozmowy. Gospodyni nie chciała przeszkadzać i zostawiła przyjaciół samych. Agnieszka Banderska najwidoczniej wstydziła się przybysza i także nie zajrzała tego dnia do chałupy, więc i Maurycy miał okazję zaspokoić swoją ciekawość.

Pułkownik opowiadał jak przebiegały przygotowania do wizyty cesarza Francuzów i cara Aleksandra. Potem kolejny raz opisał spotkanie monarchów na Niemnie, by wreszcie przejść do bratania się żołnierzy obu stron. Nagle uderzył dłonią w kolano.

- Wyobraźcie sobie – zwrócił się do mężczyzn, - że pewnego dnia spotkałem w jednej z miejskich gospód pułkownika w służbie carskiej, który dłuższy czas przebywał w Lidzbarku.

Albert spojrzał na syna.

- A przedstawił się waszmości?

- A jakże, wymienił swoje nazwisko.

- Czy nie Jurkowski? - zapytał kowal.

- Jurkowski, a jakże, i on także wspominał o waszej kuźni.

- Czy coś mu o nas mówiłeś dobrodzieju? - Wyraźnie zaniepokoił się Giersz.

- Nie – odparł pułkownik. - Jakiś głos wewnętrzny mówił mi, by nie być zbyt wylewnym w rozmowie, choć tamten wiele czasu opowiadał mi o swoich wojennych przygodach. Zresztą zwierzył mi się nawet, że gdzieś tu w okolicy zostawił swoje serce. We dworku, gdzie mieszka wdowa po pruskim oficerze. Obiecywał sobie nawet, że niebawem postara się wrócić w te strony, ale już jako cywil. Ostatnie miesiące obrzydziły mu mundur i chłop marzy o ustatkowaniu, a kto wie, może nawet o założeniu rodziny.

- Szczęście, że nic mu nie wspominałeś o nas – odezwał się Albert. - Pułkownik Jurkowski podejrzewał mnie o współpracę z wrogiem od kiedy umiejętnie pociągnął mnie w karczmie za język, a ja niczym baba o mało się przed nim nie wygadałem. To przez niego nasłani Polacy chcieli mnie aresztować i przed nim postawić. Na szczęście Maurycy z sąsiadem naszym w czas przybyli z pomocą.

- Tak więc nie mylił mnie mój żołnierski nos. Chociaż widziałem, że człowiek bardzo przeżywa porażkę i ciąży mu ona strasznie na duszy, to jednak jego wylewność nadto wydała mi się dziwna. Niby podkreślał swoje polskie korzenie a jednak już bardziej czuł się chyba Rosjaninem. Całe szczęście, że nie uległem chwili i nie odpłaciłem mu się szczerością. Pewni jesteście, że to ten sam oficer o którym mówicie?

- Pewni – odparł Maurycy.

- Dla nas też grzeczny był bardzo na początku – wtrącił się Albert. - Najpierw podkuł konia, potem zlecił naprawę karocy. Wreszcie wziął mnie do pomocy przy budowie umocnień i wszytko układało się dobrze aż do nieszczęsnego spotkania w karczmie. Odtąd ja jego, a on mnie podejrzewał o współpracę z wrogiem. Potem Polacy, którzy mu służyli, zdążyli mi o podejrzeniach wobec mojej osoby wspomnieć, zanim zginęli od ciosów. Pochowaliśmy ich po bitwie lidzbarskiej w mogile, która kryje ciała żołnierzy poległych pod naszym miastem.

- Taki nasz los – westchnął Słubicki. - Po obu stronach i tak po prawdzie do dzisiaj nie wiem, kto większą ma rację?

- Może błąd popełniamy, wysługując się obcym władcom? - zapytał Maurycy. - Tylu ludzi zginęło i nic. Co mi tam jakieś Księstwo Warszawskie? Księstwo?

- Ja też wciąż odczuwam niedosyt. Dlatego wyprosiłem u Bonapartego czas dla siebie. Chcę ruszyć w rodzinne strony, by przypomnieć się swoim , odpocząć i ułożyć w głowie plan jak dalej żyć i co robić w zmieniającej się rzeczywistości.

- A dokąd to droga wiedzie, jeśli wolno zapytać? - odezwał się Albert.

- Na Kujawy. Tam majątek ma mój ojciec. Dawno go już nie widziałem i rad będę odpocząć nieco w rodzinnych pieleszach.

- Tedy kładźmy się już, bo ranek nas zaraz zaskoczy, a droga długa przed wami.

Mężczyźni rozeszli się do swoich łóżek. Albert także położył się u boku małżonki. Przewracał się z boku na bok, lecz nie mógł usnąć. Rozmowa ze Słubickim ciągle tkwiła mu w głowie. Myśli kłębiły się i ostatnie miesiące ponownie przeleciały mu przed oczami. Tyle nadziei. Tyle poświęcenia i mimo, że sam Napoleon tak wiele mu obiecywał, wszystko to okazało się niczym.

- Lecz właściwie czego czepiać się Napoleona? Cóż on takiego mi obiecywał? - nagle pomyślał kowal. - To ja sobie ubzdurałem, a pułkownik w tej nadziei mnie trzymał, że wszystko przybierze korzystny obrót.

Myśl, która tak nagle olśniła Giersza usprawiedliwiła cesarza Francuzów. Za to jego samego obciążyła winą za nierealne mrzonki.

- Jakiż ja głupi! - dumał. - Przecież nawet dzieciaka narażałem na niebezpieczeństwo. I co teraz? Szczęście, że nie trafiła go wroga kula. Tyle z tego korzyści, że przynajmniej Helmut nie żyje. Tfu – niech mu ziemia lekką będzie. Nie chcę swojego szczęścia czyjejś śmierci zawdzięczać. A jednak. Helmut, Polacy co z Francuzami w dołach leżą. Wszyscy oni zginęli przez moje dla Napoleona poświęcenie.

Męczył się Giersz i bił się z myślami, a sen przychodzić wciąż nie chciał. Wreszcie, by nie zwariować, mężczyzna zaczął obserwować równo unoszącą się pierś małżonki. Zaczął liczyć..., aż sen go zmorzył.

Noc letnia zleciała szybko. Ledwie słońce wzeszło, gdy Agata poszła do kuchni i zajęła się przygotowaniem posiłku. Wnet pojawił się Albert z Maurycym, a zaraz po nich Słubicki. Mężczyźni jedli w milczeniu. Widać, że pora rozstania przykrość sprawiała im wszystkim. Pułkownik ruszył do obórki. Przygotował wierzchowca do drogi. Gospodyni wyszła ku niemu i wcisnęła mu w rękę tobołek.

- To na drogę – powiedziała.

Słubicki ucałował w dłoń Agatę i włożył podarunek do jednej z sakw, które zwisały przy siodle. Podszedł do Maurycego. Potem uściskał starego Giersza. Dosiadł konia.

- Bywajcie – rzekł wreszcie. - Kto wie, czy spotkamy się jeszcze.

Wierzchowiec zniknął wnet za otwartą wcześniej bramą. Agata z synem wrócili do domu, a kowal długo jeszcze patrzył w stronę, gdzie już dawno zniknął człowiek, z którym wiązał tyle nadziei.

II

Jurkowski już drugi tydzień przebywał w Petersburgu. Wydarzenia ostatnich miesięcy zmieniły go bardzo. Z pewnego siebie i przekonanego o nieomylności swojego władcy żołnierza stał się zmęczonym, wręcz wypalonym człowiekiem. Zacięta kampania i ogrom nieszczęścia jej towarzyszący zdeprecjonował jego wszystkie dotychczasowe wartości. Już nie car, nie ojczyzna, lecz własne życie stało się najważniejsze. Tym bardziej, że w sercu pułkownika wciąż gościła wdowa Dargicz. Tuż po tym jak władcy zakończyli rokowania i opuścili Tylżę, Jurkowski wystarał się o bezterminowy urlop. Co prawda książę Konstanty lubił jego towarzystwo i niechętny był rozstaniu, jednak bezkompromisowa postawa oficera nie pozostawiała mu wyjścia. Cesarzewicz bał się, że jeśli nie pozwoli podwładnemu na urlop, straci go bezpowrotnie. Liczył na to, że kilka tygodni bezczynności znudzi przyzwyczajonego do wojskowego drylu pułkownika i ten jak niepyszny wróci w szeregi armii.

Tymczasem Jurkowski postanowił dotrzymać słowa danego córkom właścicielki dworku i przygotowywał się do podróży. Obowiązki co prawda przesunęły termin wyjazdu, lecz wreszcie wszystkie sprawy niecierpiące zwłoki zostały załatwione i pozostawało tylko ruszać w drogę.

Ostatniego dnia przed wyjazdem Anastazy wybrał się jeszcze do miasta i kupił kilka drobiazgów, które zamierzał sprezentować trzem tak dobrze wspominanym osóbkom.

Kiedy pełen nadziei na ponowne spotkanie z rodziną Dargiczów pułkownik odliczał ostatnie godziny do wyjazdu, odwiedził go niespodziewany gość. Jurkowski właśnie kończył kolację, gdy służba zapowiedziała mu przybycie Jermołowa. Artylerzysta przebywał w Petersburgu w sprawach służbowych i postanowił odwiedzić towarzysza walk.

- Witaj mój drogi Anastazy – zawołał Jermołow, wkraczając do salonu, w którym przyjaciel spożywał posiłek.

- Cóż za niespodziewany gość – nie dał po sobie poznać zawodu gospodarz. - Cóż cię przygnało w te strony?

- Służba. Jeszcze dobrze nie ucichły działa, a już bąka się o nowej wojnie. Tym razem ze Szwedem.

- To chwilowo nie moje zmartwienie – odparł Jurkowski. - Właśnie otrzymałem bezterminowy urlop. Siadaj, siadaj przecież do stołu.

- Nie jestem głodny mój drogi. Jadłem dopiero kolację. Więc jednak to prawda, co słyszałem – zafrasował się przybysz. Czyżby aż tak bardzo zapadła ci w serce wdowa Dargicz?

- Nie przeczę, że wybieram się do tej rodziny, lecz to nie miłość jest głównym powodem moich rozterek. Napatrzyłem się w ostatnim czasie na śmierć. W dodatku bezsensowną i muszę na nowo przemyśleć, co chcę robić w życiu.

- No cóż, każdy ma prawo do swojego życia. Tyle tylko ci powiem, że na moje oko szybko ci ta wolność spowszednieje. Za dużo się prochu nawąchałeś mój drogi.

Jurkowski uśmiechnął się pod nosem na to przyjacielskie jasnowidzenie.

- Więc powiadasz, że do miasta służbowo przybywasz? – odparł wreszcie, by gościa swoim milczeniem nie urazić.

- Mam tu pewną misję do spełnienia. Anglicy strasznie źli są na naszego monarchę za pokój, który zawarł z Napoleonem.

- Sami są sobie winni. Tyle nam przecież obiecywali, a gdy przyszło co do czego, zostaliśmy sami. No, z garstką Prusaków, którym przecież dzielności nie odmawiam, lecz ile tego wojska było?

- Masz rację. Dlatego wszystko skończyło się tak, a nie inaczej. Gdyby chociaż Austriacy zdecydowali się ruszyć do walki. Nie ma dwóch zdań. Zostawili nas samych sobie, a teraz pretensje do całego świata i lament. Nie do tego jednak zmierzam. Otóż car Aleksander obawia się bliskości granicy. Czort wie, co teraz Anglikom może przyjść do głowy. Petersburg niestety leży o rzut beretem od granicy i nie może w tym przypadku czuć się bezpieczny. Zostałem więc obarczony zadaniem, by wyłapać słabe punkty w razie ewentualnego ataku na miasto i odpowiednio je wzmocnić. Tak to wygląda na dzisiaj, lecz nie łudzę się, że jeśli sytuacja w krótkim czasie nie zostanie opanowana, dojdzie do wojny prewencyjnej. Ruszymy na Szwedów i będziemy chcieli przesunąć naszą granicę tak, by ta zapewniła odpowiedni czas reakcji w przypadku napaści. Szwedzi jak wiesz, to sojusznicy Anglików i ci zapewne przyjdą im z pomocą.

- Krótko mówiąc, tak źle i tak niedobrze. Ledwie udało się zawrzeć jeden pokój, gdy okazało się, że ten może być przyczyną kolejnej wojny. Świat oszalał. Czy nie sądzisz?

- Masz rację. Prawdę mówiąc, odkąd sięgam pamięcią, Europa pogrążona jest w wojnie. Ciągle ktoś z kimś walczy.

- Najgorszy w tym wszystkim jest fakt, że nic nie wskazuje na to, by coś miało się w tym względzie zmienić. Wręcz przeciwnie. Czarno widzę nadchodzące lata.

Tym razem to Jermołow roześmiał się w głos.

- Przesadzasz mój drogi z tym czarnowidztwem. Widzę, że w tej chwili nie jesteś nastrojony do rozmowy o armii. Przejdzie ci. Jestem o to spokojny. Zbyt wiele razy widziałem cię w działaniu, bym mógł wyobrazić sobie twoją osobę jako statecznego ziemianina i głowę rodziny.

- Obyś się mylił.

Jurkowski uniósł do góry wino. Gość uczynił to samo i przyjaciele przepili do siebie, wzajemnie życząc sobie powodzenia.

- Zostaniesz u mnie na noc? - zapytał gospodarz.

- Nie chciałbym zawracać ci głowy. Widzę przecież, że zbierasz się do drogi.

- Szczerze mówiąc jest już zbyt późno, by ruszać. Skoro już więc masz świadomość, że zawracasz mi głowę, zostań proszę. Powspominamy wspólnie spędzone chwile.

Koniec Wersji Demonstracyjnej

Dziękujemy za skorzystanie z oferty naszego wydawnictwa i życzymy miło spędzonych chwil przy kolejnych naszych publikacjach.

Wydawnictwo Psychoskok