© Wydawnictwo Serafin, Kraków 2020

© dla wydania elektronicznego Wydawnictwo Serafin, Kraków 2020

Wszelkie prawa zastrzeżone

All rights reserved

Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

Redakcja

Joanna Wójcik

Korekta

Magdalena Borowik
Joanna Wójcik

Projekt okładki

Agnieszka Mazek

Skład wersji elektronicznej

Aneta Łętek

WYDAWCA

Wydawnictwo Serafin, ul. Korzeniaka 16, 30-298 Kraków
Zakon Braci Mniejszych Kapucynów – Prowincja Krakowska

IMPRIMI POTEST

br. Tomasz Żak OFMCap, minister prowincjalny
Krakowskiej Prowincji Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów
L. dz. 230/19, Kraków, 12 listopada 2019

Wydanie elektroniczne do wydania I

ISBN 978-83-957248-4-8

Zamówienia:

www.e-serafin.pl

tel. 12 623 80 58

WSTĘP

Narzekanie tylko nadaje rozpędu nieszczęściu.

(Kate Kerrigan)

Myślę, że byłem naprawdę świetny w narzekaniu. Szczerość i autentyczność tego wyznania nie wiąże się z moją pokorą ani tym bardziej z chęcią przechwalania się. Tak naprawdę problem narzekania prawdziwie dostrzegłem dopiero wtedy, kiedy świadomie rozpocząłem pracę nad sobą w tym zakresie. Na własnej skórze bowiem przekonałem się, jak ciężko jest przeżyć choćby jeden dzień bez przysłowiowego marudzenia. Program „21 dni bez narzekania” zaczynałem wiele razy. Dlatego, pisząc tę książkę, dzielę się nie tylko wiedzą teoretyczną, ale również swoim osobistym doświadczeniem.

Dziś traktuję wyjście z pułapki narzekania jako jedną z ważniejszych inwestycji bezpośrednio związaną nie tylko z poprawą samopoczucia i funkcjonowaniem w relacjach społecznych, ale również zdrowiem psychicznym oraz wzrostem poczucia szczęścia. Choć nie jest to zadanie łatwe ani szybkie, to jednak w 100% wykonalne. Końcowy efekt, którym jest wolność, pokój serca, radość życia, rekompensują każdy podjęty wysiłek. Ponadto na tej drodze wewnętrznej transformacji przejścia od narzekania do doceniania, można odkryć zupełnie nowe, nieznane jeszcze horyzonty. Dotyczą one nie tylko głębszej prawdy o świecie i środowisku, w którym żyjemy, ale przede wszystkim niepoznanych jeszcze własnych zasobów pozytywności. Jest to fascynująca podróż w głąb możliwości stawania się bardziej sobą. Osobą na miarę nie tego, co inni mówią czy myślą o nas, ale tego wewnętrznego potencjału, który został zdeponowany przez Stwórcę w naszym człowieczeństwie. Ufam, że niniejsza pozycja książkowa będzie takim doskonałym przewodnikiem na tej drodze.

Książka składa się z trzech części. Pierwsza w pięciu rozdziałach omawia zagadnienia teoretyczne związane z narzekaniem. Trudno jest walczyć ze zjawiskiem, którego się nie rozumie. Zostaną tu przedstawione nie tylko psychologiczne uwarunkowania zrzędzenia, ale również społeczno-kulturowe oraz biologiczne czynniki rozwoju tej postawy. Warto podkreślić, że uniwersalność zjawiska narzekania przekracza granice naszej kultury i czasów, w których żyjemy. Nowatorskim tematem będzie refleksja nad narzekaniem w kontekście doświadczenia wiary. Zrzędzenie bowiem dotyka nie tylko wymiaru psychologicznego i społecznego, ale również duchowego. W końcowej części rozważań zostaną przedstawione przyczyny, dla których tak ciężko jest przestać marudzić, oraz negatywne skutki tej postawy dla życia indywidualnego i społecznego.

W drugiej części – praktycznej – zostaną przedstawione skuteczne metody pomagające wyzbyć się kompulsywnego zrzędzenia. W pięciu rozdziałach Czytelnik zapozna się nie tylko z aktualną wiedzą psychologiczną na ten temat, ale również pozna konkretne osoby, które odniosły sukces w tej dziedzinie. Podkreślona zostanie rola doceniania oraz nowatorskie sposoby rozwiązywania problemów poprzez działania na zasobach ludzkich. Praktykowanie wdzięczności pozostaje królewską drogą nie tylko w budowaniu dobrostanu, ale również w leczeniu tendencji do narzekania. Ważnym tematem będzie ukazanie, jak w pierwszych wiekach chrześcijanie radzili sobie z problemem negatywnego myślenia. Przewodnikiem w tych rozważaniach będzie Ewagriusz z Pontu. Na końcu drugiej części książki odpowiemy na pytanie, na czym polega magia humoru w walce z narzekaniem.

Trzecia część będzie poświęcona efektywności wyrażania żalów i pretensji oraz konstruktywnej umiejętności ich przyjmowania. Utopijne byłoby bowiem myślenie i głoszenie tezy, że można całkowicie wyzbyć się narzekania i nigdy w życiu się z nim nie spotkać. Jak więc wykorzystać pozytywnie sytuacje, w których ktoś stale narzeka? Czy można skuteczniej wyrażać swoje niezadowolenie, kiedy jest ono potrzebne? Na te pytania będziemy odpowiadać w końcowej części tej książki.

CZĘŚĆ PIERWSZA
FENOMEN

CZYM JEST NARZEKANIE?

W skrócie:

• Czy każde wyrażanie niezadowolenia jest narzekaniem?

• Jakie są główne przyczyny kompulsywnego zrzędzenia?

• Czy problem czarnowidztwa dotyczy szczególnie Polaków?

• Co Biblia mówi na temat szemrania?

• Jaki jest związek między narzekaniem a duchowością?

• Dlaczego tak trudno przestać być zrzędą?

• Co psychologia mówi o narzekaniu?

• Dlaczego narzekanie jest szkodliwe?

NARZEKANIA

stale narzekamy
na dziurę w moście
na piąte koło u wozu
na dwa grzyby w barszczu
na kropkę bez i
na piłkę co łamie kwiaty
na szczęście bez dalszego ciągu
na to że nas nie widać
na to że wszyscy umierają a nie tylko niektórzy
na to jak bardzo wystarczy kochać
żeby siebie zniszczyć
ale stale potrzeba tego co niepotrzebne

(ks. Jan Twardowski)

WPROWADZENIE

Tendencja do narzekania jest epidemią, która zatruwa nie tylko własne, ale i cudze życie. Niestety do kompulsywnego zrzędzenia można się przyzwyczaić jak do nieświeżego powietrza w pomieszczeniu. Im dłużej ktoś w nim przebywa, tym mniej odczuwa dyskomfort. Jednak szkodliwość pozostaje na tym samym poziomie albo nawet się wzmaga. Narzekanie niekorzystnie wypływa na samopoczucie i zdrowie, pogarsza jakość relacji z innymi, osłabia potencjał realizowania upragnionych celów osobistych i zawodowych. Z tego względu walka z tą przypadłością powinna być priorytetem w życiu każdego człowieka.

Dobra wiadomość polega na tym, że na tę dość powszechną i groźną chorobę istnieją skuteczne lekarstwa. Jednak nie wystarczy otrzymać i wykupić recepty, aby one zadziałały. Trzeba je zastosować w życiu, i to nie tylko przez tydzień. Proces zmiany dotyka nie tylko naszych słów, ale również myśli oraz sposobu przeżywania codzienności. W ostateczności przyczyniamy się nie tylko do poprawienia naszego samopoczucia czy efektywniejszego funkcjonowania, ale również oddziałujemy pozytywnie na tych, z którymi się spotykamy i dzielimy nasze życie. To naprawdę bezcenna inwestycja.