Odwrotniak to książka opublikowana pierwotnie w 2013 roku. Na jej wznowienie zdecydowałem się po licznych wiadomościach od czytelników, którzy nie mogli jej zdobyć – jest mi ogromnie miło, że tak wiele osób o nią pytało. Książka ukazuje się po przepisaniu i ponownej redakcji. Nadal nie wiem, czy jej wznowienie to dobry pomysł, i mam nadzieję, że wytrwali czytelnicy, którzy przez lata pisali do mnie w sprawie Odwrotniaka, nie będą nim bardzo rozczarowani.

W nowym wydaniu powieść poprzedzają wybrane opowiadania, które napisałem przez ostatnich piętnaście lat.

Jakub Małecki

***
PRZEPIS

(2021)

Weź dwoje ludzi, najlepiej w wieku od szesnastu do dwudziestu pięciu lat, i dopasuj tak, żeby wzajemnie się sobie podobali, ale bez przesady, i żeby każde w jakiś sposób wydawało się drugiemu fascynujące.

Poznaj ich ze sobą w sytuacji, w której ich spotkanie będzie na drugim planie, niech nie przysłoni im ono spraw ważniejszych, na przykład niech się wydarzy podczas zakupów w średniej wielkości sklepie spożywczym, kiedy on się spieszy na trening siatkówki z trenerem, którego się potwornie boi, a ona po raz pierwszy kupuje sobie papierosy, które dopiero zaczyna palić, przekonana, że najdalej do piątku będzie mieć raka.

Spraw, aby w przypadkowych chwilach wspomnieli siebie nawzajem: niech ona skojarzy jego włosy z sierścią tego ślicznego psa w nudnym filmie dokumentalnym, który oglądają rodzice, niech on poczuje jej zapach podczas odwiedzin u babci, przechodząc obok donicy z nieznanym mu kwiatem.

Wysyp dno neutralnym gruntem i spotkaj ich po raz drugi, tym razem niech się już widzą z daleka i niech jedno udaje, że jest pewne siebie, a drugie, że ta rozmowa nie sprawia mu aż tak wielkiej przyjemności.

Daj im fantastyczny pierwszy seks i kolejne, niech chodzą głodni, niech wiecznie gubią klucze i niech myślą, że są jedynymi ludźmi na świecie. Niech którejś nocy on obudzi ją i z ulgą wyszepcze, że chciał tylko sprawdzić, czy jest tutaj naprawdę.

Niech na początku coś im przeszkodzi. Jego niezdecydowanie. Jej były chłopak. Studia w osobnych miastach. Niech szybko to przezwyciężą, nabierając przekonania, że skoro to się udało, to uda się wszystko. Dodaj kilka zbiegów okoliczności, garść zabawnych chwil, trochę bezsennych nocy, wymieszaj.

Kiedy zamieszkają razem, ostrożnie podgrzewaj, sprawdzając temperaturę. Zmniejszaj, gdy zaczyna kipieć. Nie doprowadzaj do schłodzenia.

Stwórz im cel i problem związany z tym celem. Kosztowne wymarzone mieszkanie, dziecko, które wciąż się nie pojawia, nałóg, któremu trzeba stawić czoła, zazdrość, byłą dziewczynę, kompleksy.

Zacznij chłodzić i dosyp sukcesy. Jej obroniony doktorat, jego niespodziewany awans. W tym samym czasie niech zaczną się kłócić o jej kolegę z pracy, do którego ona się tak idiotycznie uśmiecha, i o buty, których on nigdy, naprawdę nigdy nie potrafi ustawić równo przy ścianie.

Szybko dodaj dzieci, wymieszaj.

(Alternatywnie zamiast dzieci możesz dodać kilka nowych pasji. Niech on zainteresuje się żeglarstwem, niech ona zacznie jeździć konno lub pomagać w fundacji).

Zmęczeni i niewyspani, niech poczują, że coś im bezpowrotnie umknęło. Niech ze zdumieniem wspominają te lata, kiedy na wszystko był czas. Niech ona ma mu za złe, że właściwie wcale już nie pyta, co u niej, niech on coraz częściej czuje się sfrustrowany tym, że nie pamięta, kiedy ostatnio się wyspał.

Poczekaj, aż jedno dopuści się zdrady. Ona, z pulsującym gdzieś głęboko gniewem o to, że spośród jej siedemnastu ostatnich urodzin zapomniał o czterech, niech pójdzie do łóżka ze znienawidzonym kolegą z pracy. On, któremu ani razu nie powiedziała, że schudł, choć schudł jedenaście kilogramów w dwa miesiące, niech podczas wyjścia na piwo nie oprze się pijanej, głupiej i brzydkiej nastolatce z sąsiedniego stołu, a potem niech ją zostawi w trakcie, niech uciekając z jej mieszkania da się porwać złudzeniu, że już nigdy, przenigdy.

Zamieszaj, odstaw i odczekaj dobę.

Dwie doby.

Osiemset.

Kiedy coraz częściej będą patrzyli na siebie z niedowierzaniem, że kiedyś w taki sposób, że kiedyś tak mocno, że kiedyś w ogóle, wyślij ich na wakacje, bez dzieci, do dalekiego kraju, w którym nigdy nie byli i w którym zobaczą, że życie, nawet to ich, może mieć takie smaki i kolory.

Niech syn zachwyci ich swoim występem na zakończenie roku szkolnego, niech córka złoży im w rocznicę ślubu wzruszające życzenia. Niech poczują, że owszem, bywa trudno, ale dla takich chwil warto. Powtarzaj tę czynność co kilka lat.

Sprawdzaj regularnie, żeby nie przegapić momentu, kiedy oboje będą starzy. On, walczący z cukrzycą, niech któregoś razu rozpłacze się podczas rozmowy z kolegą, i niech nie wie dlaczego. Ona, pijąc kawę u koleżanki, niech jej powie, że nie ma pojęcia, gdzie się nagle podziało jej życie, ale że gdyby mogła cofnąć czas, chciałaby spróbować przeżyć je ponownie właśnie z nim.

Odczekaj jeszcze kilka lat, co jakiś czas sprawdzając, czy żadne nie zmarło.

Dodaj niespodziewany wypad, który trafił im się, bo znajomy zrezygnował, bo promocja w biurze podróży, bo tak się złożyło. Niech jadą tam bez oczekiwań i niech poczują się tak jak kiedyś – ona w nim zobaczy młodego jego, a on w niej młodą ją. Niech po raz pierwszy od dawna powiedzą sobie coś czułego i niech wrócą do domu przekonani, że teraz to już zawsze będzie tak jak teraz, ale pod koniec podróży niech się pokłócą o to, że on zapomniał na stacji benzynowej wziąć fakturę.

Niech już nic ich w życiu nie spotka i niech o tym wiedzą. Co wieczór sadzaj ich przed telewizorem, a potem przed dwoma osobnymi telewizorami, bo on musi te mecze, a ona woli serial. Niech na jej propozycję, że może by zaczęli spać pod dwiema kołdrami, bo tak by było wygodniej, on odpowie, że wtedy by się przecież nie mogli splatać nad ranem nogami, tak jak to robią od zawsze. Niech śpią dalej pod jedną.

Umieść ich w kolejce do lekarza, gdzie uświadomią sobie, że są parą staruszków, tak samo jak ci dwoje zgarbieni, których mijali przy recepcji, i jak ci dwoje siwi, co się tam tak wolno podnoszą właśnie z krzesełek.

Niech on coraz częściej modli się o to, żeby umrzeć jako pierwszy, niech ona napisze w swoim kalendarzu-pamiętniku, że nie wyobraża sobie świata bez tych jego meczów. Niech którejś nocy on obudzi ją i z ulgą wyszepcze, że chciał tylko sprawdzić, czy jest tutaj naprawdę.

Kiedy umrą, jedno szybko po drugim, niech ludzie mówią o nich, że byli piękną parą. Niech syn podczas przemowy na pogrzebie z emocji straci głos, niech córka usłyszy, że bardzo przypomina mamę. Odczekaj, aż nekrologi zostaną zdjęte z gablotki, a ludzie przestaną o nich mówić. Posyp grób liśćmi, oprósz śniegiem.

Gotowe.

Odwrotniak i inne historie

Copyright © by Jakub Małecki 2026

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo SQN 2026

Redakcja – Joanna Mika

Korekta – Kornelia Dąbrowska, Jagoda Kubiesza

Skład i łamanie – Joanna Pelc

Przygotowanie e-booka – Julia Dominika Rombel

Okładka – Paweł Szczepanik / BookOne.pl

Fotografia na okładce – SIphotography / istockphoto.com

All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

Drogi Czytelniku,

niniejsza książka jest owocem pracy m.in. autora, zespołu redakcyjnego i grafików.

Prosimy, abyś uszanował ich zaangażowanie, wysiłek i czas. Nie udostępniaj jej innym, również w postaci e-booka, a cytując fragmenty, nie zmieniaj ich treści. Podawaj źródło ich pochodzenia oraz, w wypadku książek obcych, także nazwisko tłumacza.

Dziękujemy!

Ekipa Wydawnictwa SQN

Wydanie I, Kraków 2026

ISBN epub: 9788384063903

ISBN mobi: 9788384063910

Wydawnictwo SQN pragnie podziękować wszystkim, którzy wnieśli swój czas, energię i zaangażowanie w przygotowanie niniejszej książki:

Produkcja: Kamil Misiek, Joanna Pelc, Joanna Mika, Grzegorz Krzymianowski, Natalia Patorska, Katarzyna Kotynia

Design i grafika: Paweł Szczepanik, Marcin Karaś, Julia Siuda, Zuzanna Pieczyńska

Promocja: Aleksandra Parzyszek, Piotr Stokłosa, Łukasz Szreniawa, Małgorzata Folwarska, Marta Sobczyk-Ziębińska, Natalia Nowak, Martyna Całusińska, Ola Doligalska, Magdalena Ignaciuk-Rakowska

Sprzedaż: Tomasz Nowiński, Małgorzata Pokrywka, Patrycja Talaga

E-commercei IT: Tomasz Wójcik, Szymon Hagno, Marta Tabiś, Marcin Mendelski, Jan Maślanka, Anna Rasiewicz

Administracja: Monika Czekaj, Anna Bosowiec

Finanse: Karolina Żak

Zarząd: Przemysław Romański, Łukasz Kuśnierz, Michał Rędziak

www.wsqn.pl

www.sqnstore.pl

www.labotiga.pl