Antoni Langer

Kremlowski odwet

© 2024 WARBOOK Sp. z o.o.

© 2024 Antoni Langer

Redaktor serii: Sławomir Brudny

Redakcja i korekta językowa: Zespół redakcyjny

eBook: Atelier Du Châteaux, atelier@duchateaux.pl

Okładka: Paweł Gierula

Książka ta jest powieścią osadzoną we współczesnych realiach – jednak spora część wydarzeń i wszystkie postacie są fikcyjne, a ich podobieństwo do prawdziwych osób jest wyłącznie przypadkowe. Wszelkie informacje na temat systemów uzbrojenia, technik taktyk czy metod działania sił zbrojnych oraz służb specjalnych pochodzą z jawnych źródeł lub są interpretacją publicznie dostępnych informacji.

W roku 2023 Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustaliła, że poprawnymi terminami dla miasta Kaliningrad i obwodu kaliningradzkiego są „Królewiec” oraz „obwód królewiecki”. W powieści zachowano tę zasadę, poza dialogami z udziałem Rosjan lub scenami przedstawiającymi wydarzenia z rosyjskiej perspektywy.

ISBN 978-83-65904-99-7

Wydawca: Warbook Sp. z o.o.
ul. Bładnicka 65
43-450 Ustroń
www.warbook.pl

Prolog

I

Noc z 23 na 24 lutego 2022 roku

Nad Polską

Cztery myśliwce, dwa polskie F-16C i para amerykańskich F-15C, leciały w rozciągniętym szyku przypominającym szeroko rozpostarte palce unoszące się wysoko nad pogrążoną w mrokach nocy wschodnią Polską, zbliżając się do styku granic Polski, Białorusi i Ukrainy. Na północ od nich, na podobieństwo kciuka krążył inny samolot, naszpikowany aparaturą rozpoznawczą RC-135 Rivet Joint. Za nimi na kształt ramienia leciały maszyny wspierające ich misję, w tym AWACS, przenoszący na grzbiecie wielką, okrągłą antenę radaru.

A przed nimi lecieli Rosjanie. Być może też Białorusini, ale to rozróżnienie było mniej ważne w powietrzu niż w sztabach czy gabinetach dyplomatów. Piloci myśliwców byli szkoleni do walki, w której podział był prosty: swoi i obcy. Nasze samoloty i wrogie. Łowcy i ofiary. Nawet nazwy eskadr to odzwierciedlały. Polskie myśliwce należały do 6 Eskadry Lotnictwa Taktycznego, mającej w godle tygrysa, amerykańskie – do 493 Eskadry Myśliwskiej, znanej jako „Ponurzy żniwiarze”.

Nie wierzę, że mi za to płacą, pomyślał prowadzący polską parę major Dawid „DoDo” Damrosz, spoglądając przez opływową owiewkę kabiny na rozgwieżdżone niebo i pas Drogi Mlecznej. O trzeciej w nocy niewidoczny był kojarzony z zimowym niebem Orion, za to nad północno-wschodnim horyzontem widać było charakterystyczny krzyż gwiazdozbioru Łabędzia. Z czasów licealnej fascynacji astronomią zapamiętał, że gdzieś tam, siedem tysięcy lat świetlnych od Ziemi znajduje się Cygnus X-1, układ podwójny, złożony z widocznego nadolbrzyma i niewidzialnej dla oka czarnej dziury, pomiędzy którymi przepływała materia rozgrzewająca się do milionów stopni Celsjusza, wytwarzająca promienie Roentgena. Wtedy miał nadzieję, że kiedyś poleci w kosmos, dlatego poszedł do szkoły lotniczej, wojskowej, by zostać pilotem ponaddźwiękowych myśliwców, jak Hermaszewski, i walczyć, a z czasem także dowodzić. Po latach został zastępcą dowódcy eskadry.

Wrócił wzrokiem do przyrządów. Ta sama technologia, która pozwalała zaglądać głęboko w kosmos, służyła też walce. Dzięki niej mógł śledzić rosyjskiego Iła 20M, doskonale widocznego na monitorze z obrazem z zasobnika celowniczego. Spojrzał na drugi ekran, pokazujący inne informacje. Mogli zadać szybki, zaskakujący i zapewne śmiertelny cios.

Rosyjski zwiadowca krążący nad Białorusią tuż przy granicy został wykryty w odległości ponad czterdziestu kilometrów nie przy pomocy radaru, ale kamery zamontowanej w wiszącym pod samolotem zasobniku. Takie urządzenia przenosiły wszystkie cztery myśliwce. Dzięki nim nie musiały uruchamiać swoich radarów. A ciężki czterosilnikowy Iliuszyn był doskonale widoczny dla kamer pracujących w podczerwieni.

Teraz wystarczyłoby tylko na chwilę uruchomić własny radar, na ten krótki moment, aby podać namiary celu rakietom AIM-120C, albo wręcz spróbować podejść jeszcze bliżej, by znalazł się w zasięgu naprowadzających się na ciepło emitowane przez cel Sidewinderów. Tak duża, niezgrabna maszyna nie miałaby szans na ucieczkę przed pociskami.

Oczywiście Ił-20 nie był sam. Niedaleko kręciły się cztery Su-27, a nieco dalej krążyła para myśliwców oraz inne rosyjskie samoloty, obserwujące przestrzeń powietrzną. Poza Iłem wszystkie trzymały się blisko granicy z Ukrainą. Inaczej niż jeszcze kilka dni temu, obecność myśliwców NATO nie sprowokowała Rosjan do przelotu wzdłuż granicy z Polską. Wiedzieli o tym z danych, jakie przekazywały maszyny wsparcia, oraz z odczytów urządzeń wykrywających fale emitowane przez wrogie radary. Suchojami łatwo zajęłyby się jednak F-15, przenoszące rakiety AIM-120 w nowszej wersji, o zasięgu większym o jedną trzecią niż przenoszone przez F-16 starsze pociski. Salwa rakiet dosięgłaby jednego lub dwóch rusków, a pozostałych zepchnęłaby do defensywy. Tak uzyskana przewaga liczebna pozwoliłaby zadać przeciwnikowi jeszcze poważniejsze straty. Być może ceną za to byłby jeden lub dwa własne myśliwce, ale cztery Suchoje i jeden z nielicznych rozpoznawczych Iłów byłyby tego warte. Gdyby lecieli nowszymi myśliwcami, jak F-35, na które major miał nadzieję przesiąść się za kilka lat, ruscy być może w ogóle nie zorientowaliby się co ich zabiło.

Ale nie tej nocy.

Nie padł rozkaz do ataku ani Rosjanie nie strzelili pierwsi. Za to na monitorach pokazywało się coraz więcej samolotów, startujących z białoruskich lotnisk lub z rosyjskich baz. Ani Amerykanie, ani Polacy nie mogli do nich strzelać. Nie mogli przekroczyć granicy.

Myśliwce zawróciły, zachowując ciszę radiową. Patrol miał się zakończyć przed wschodem słońca. Rozkaz ze stanowiska dowodzenia nakazał jednak uzupełnić paliwo z latającej cysterny i wydłużyć lot. Ponadto, mimo obecności rosyjskiej maszyny rozpoznawczej, polecono im włączyć radary.

Dzięki świeżej dawce kerozyny mogli obserwować, pozostając blisko styku granic, jak Rosjanie nad zachodnią Białorusią formują zgrupowania bojowe. Pojawiły się też inne znaczniki, nad Ukrainą. Major domyślił się, że to ukraińskie samoloty startujące ze swoich baz. Niektóre wyleciały na spotkanie agresora, inne przeleciały na zapasowe lotniska, unikając zniszczenia w pierwszym nalocie. Zresztą element ten ćwiczyli teraz piloci z 6 eskadry. Klucz, którym dowodził Damrosz, przebazowano czasowo z Krzesin na lotnisko w Łasku.

Na ścieżce podejścia do pasa znaleźli się, gdy słońce już wschodziło. Lądowanie było z pozoru rutynowe, jak setki wcześniejszych, ale Polak czuł gniew. Zaczęła się wojna, a piloci NATO byli tylko kibicami.

Zjechał z pasa i poprowadził samolot na stanowisko na płycie. Tam maszyna zatrzymała się, zgodnie z instrukcjami, jakie podawał gestami podoficer obsługi naziemnej. Damrosz poczekał, aż technicy przystawią do burty maszyny drabinkę, i uniósł się z fotela wyrzucanego. Schodząc, spojrzał na sąsiedni F-16, którym leciał jego skrzydłowy, porucznik Konarski. Młody pilot, który w zeszłym roku uzyskał status combat ready usiłował zachowywać niewzruszoną minę, pozę twardziela, jakby grał w filmie, tylko że kiepskim. Lot się skończył, samoloty zastygły nieruchomo w bazie. Mogli wreszcie sobie pozwolić na emocje – w powietrzu powinni latać jak filmowy Iceman, bez pomyłek. A czekała ich jeszcze odprawa polotowa. Normalnie poświęcona była dokładnemu omówieniu zadania, zarówno pod względem pilotażowym, jak i operacyjnym. W tej sytuacji jednak oprócz zdania relacji sztabowcom, w tym oficerom rozpoznania, pewne było to, że ktoś wspomni o najnowszych wiadomościach, że będą o nich rozmawiać, choćby zdawkowo. Teraz były ważniejsze sprawy. Zauważył, że major Ana „Fidel” Castro idzie w jego stronę razem ze swoim prowadzonym. Był ciekaw jej zdania, także dlatego, że Amerykanka rok temu wróciła do latania bojowego po odbyciu tury sztabowej w Pentagonie, a wcześniej pomiędzy kolejnymi przydziałami do bojowych eskadr F-15 spędziła też trzy lata w eskadrze agresorów, podczas ćwiczeń pozorującej przeciwnika. Jego kariera była prostsza. Szkoła w Dęblinie, długie i ciężkie szkolenie w Stanach, gdzie zyskał po niefortunnym starcie pseudonim „DoDo”, powrót do Polski i mozolnie zdobywane doświadczenie, z nadzieją przejścia na zamówione niedawno F-35.

– „Fidel”, jak myślisz? – postanowił mimo zmęczenia zacząć rozmowę już teraz, podczas marszu w stronę budynku dowództwa bazy.

– Skurwysyny – odpowiedziała. – Żebyśmy tylko mogli, sama bym wsadziła rakietę prosto w tego Coota – użyła nazwy kodowej NATO oznaczającej Iła 20 – i nic by z niego nie zostało. Z myśliwców też, a jakby uderzyć z całą mocą, może ta wojna by się skończyła już teraz – dodała pewna siebie.

Ktoś stojący z boku mógłby uznać to za arogancję, pomyślał Polak, ale po trzynastu latach latania wiedział, że to świadomość siły. F-15C były myśliwcami przewagi powietrznej, całe szkolenie pilotów było skoncentrowane tylko na tym jednym zadaniu – zniszczeniu przeciwnika w powietrzu. I to działało. Amerykańskie i izraelskie maszyny tego typu strąciły w różnych wojnach ponad sto samolotów przeciwnika. Bez strat własnych.

I nie chodziło o same F-15. Ta cała moc, o której mówiła major, to były także znacznie nowocześniejsze, niewidoczne dla radarów F-22 i F-35 oraz wielozadaniowe F-16 i uderzeniowe F-15E, nie wspominając o licznych maszynach wsparcia. Tych wszystkich zbiornikowcach, samolotach rozpoznania i dowodzenia, dzięki którym myśliwce mogły tak skutecznie wymiatać z nieba wrogie maszyny. Nigdy nie sprawdzono, jak taki system zadziałałby wobec Rosji, a wcześniej Związku Radzieckiego, ale całe dekady budowano go z myślą o takiej właśnie konfrontacji. Do tego samego szykowali się jednak ruscy. To oznaczało smutny wniosek, którego nie chciał wypowiedzieć na głos. Ukraina miała dużo słabsze lotnictwo, nie należało się spodziewać, że mogłoby długo stawiać opór.

Dwoje oficerów rozpoznania, po wysłuchaniu relacji całej czwórki miało podobne przemyślenia.

– Na podstawie tego co już wiadomo, Ukrainę zaatakowało około stu do stu pięćdziesięciu samolotów – powiedział z charakterystycznym teksańskim akcentem,wskazując na wyświetloną na dużym ekranie mapę kapitan Crenshaw. – To praktycznie tyle samo co całe lotnictwo Ukrainy, a wiemy, że druga i trzecia fala nalotów będzie miała miejsce w ciągu dnia – dodał. – Widać także liczne odpalenia rakiet, manewrujących i kilkunastu balistycznych, celami są przede wszystkim stanowiska obrony przeciwlotniczej.

– Wygląda, jakby chcieli wywalczyć panowanie w powietrzu – zauważył Damrosz.

– Jeśli zachowają się zgodnie ze swoją doktryną, mówiącą o tych wszystkich wojnach bezkontaktowych, osiągnięciu przewagi i użyciu broni precyzyjnych, to niestety układa się to w jeden obrazek. Ukraińcy pewnie zestrzelą trochę ruskich maszyn, ale to będzie jak podczas Pustynnej Burzy. Co z tego, że Irakijczycy strącili czterdzieści naszych, skoro skończyło się tym, że ich samoloty uciekały do Iranu, żeby nie spadły na nie nasze bomby? – powiedziała zmęczona major Castro. – Nie zdziwię się, jeśli zobaczymy ukraińskie samoloty na tym lotnisku – dodała gorzko.

– Tylko że jest coś jeszcze – odezwała się siedząca za biurkiem major Magdalena Hermanowska ze służb rozpoznawczych. – Na Białorusi widać też śmigłowce, duże zgrupowania, lecące w kierunku granicy. Najwyraźniej zamierzają przeprowadzić także desant, być może w rejonie Kijowa, co wskazywałoby, że szybko zaczynają operację lądową. To świadczy o tym, że liczą na szybki sukces, może nawet obalenie rządu za pierwszym uderzeniem, jakby to nie była wojna, ale interwencja, jak na Węgrzech w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym szóstym czy w Czechosłowacji w sześćdziesiątym ósmym. – Zamilkła, zdając sobie sprawę, że takie dywagacje są dobre na seminarium na uniwersytecie, który porzuciła dla służby wojskowej. – Na razie sytuacja jest niekorzystna dla Ukrainy i możecie spodziewać się, że będzie w powietrzu bardzo tłoczno. Chciałabym wam powiedzieć coś bardziej konkretnego, ale pewnie dopiero za kilka godzin wszyscy będziemy mądrzejsi.

II

24 lutego 2022 roku

Hostomel, Ukraina

Major Aleksander Kukarin wyskoczył z bocznych drzwi śmigłowca Mi-8TB w chwili, gdy tylko maszyna dotknęła ziemi swoim podwoziem. Trzymając w rękach Kałasznikowa, ruszył przed siebie, w kierunku rosnących niedaleko miejsca desantu krzaków zarastających granicę terenu lotniska. W ślad za nim podążyło siedemnastu żołnierzy – dowództwo kompanii i połowa sił pierwszego plutonu drugiej kompanii drugiego batalionu 45 Samodzielnej Brygady Specnazu Wojsk Powietrznodesantowych.

Wykonywali zadanie ćwiczone wielokrotnie. Szybki desant, zajęcie pierwszych stanowisk ogniowych za jakąkolwiek osłoną, ocena sytuacji i dalszy manewr. Musieli być ostrożni. Pierwsze maszyny, wiozące awangardową grupę z pierwszego batalionu, wylądowały na pasie startowym. Jedna z nich już płonęła. Kapitan miał nadzieję, że wraz z nią spłonął nadgorliwy dowódca tej grupy, liczący, że wylądują jak na defiladzie – prosto po ordery. Niedaleko lotniska spadły już trzy inne śmigłowce.

Rozejrzał się. Za jego plecami siadały kolejne maszyny, stanowiące część grupy, która o świcie wystartowała z białoruskich lądowisk. Przed nimi znajdowały się zabudowania oraz płyta postojowa, na której stały ukraińskie maszyny transportowe. Stamtąd prowadzono w ich stronę ogień. Niecelny, chaotyczny, taki, jakiego można by się spodziewać po zaskoczonych wartownikach. Jego ludzie już odpowiadali ogniem z broni maszynowej.

Mimo pierwszej wpadki operacja szła zgodnie z planem. Zdobycie zabudowań powinno być łatwe. Wiedział, że na południe i na wschód od nich lądowały inne kompanie, a w drodze były już śmigłowce z drugą falą desantu. Wystarczyło tylko skoordynować atak, ale to było zadanie dowódcy, krążącego kilkanaście kilometrów od nich w śmigłowcu dowodzenia. On musiał tylko zameldować o swojej sytuacji i czekać na rozkazy. Dowództwo powinno mieć też wgląd w sytuację z samolotu bezzałogowego. Obrócił się do podążającego za nim radiotelegrafisty, niosącego na plecach radiostację. Gestem zażądał podania mu słuchawki.

– Dowódco, coś się dzieje dziwnego – usłyszał od kaprala. – Nie ma łączności.

Oficer przyłożył słuchawkę do ucha.

Usłyszał przeraźliwy pisk, zmienny w tonie, od wyższego do niższego, przechodzący w szum, a potem znów w pisk.

– Pederasty, zakłócają – zaklął. – Wywołaj pilotów – zdecydował.

– Na kanale współpracy z lotnictwem to samo – odpowiedział radiooperator. – Nie mamy łączności z nikim nad nami.

– Wywołaj drugą i trzecią kompanię.

Żołnierz posłusznie zmienił kanał.

– Sztylet dwa, Sztylet trzy, ja Sztylet jeden – Kukarin wywołał kolegów. – Macie łączność z Mieczem?

– Sztylet trzy, nie mam, jestem na wschód od celu. Blokuję, jak było ustalone – zasygnalizował dowódca trzeciej kompanii.

– Sztylet dwa, jestem na północnym krańcu pasa. Teren zajęty i zabezpieczony. Moździerze i granatniki gotowe do użycia.

Dobrze będzie, uznał major. Druga kompania miała zapewnić pozostałym wsparcie ogniowe, dlatego przydzielono jej dwa moździerze kalibru osiemdziesiąt dwa milimetry. Dla pierwszej fali desantu to powinno być wystarczające.

– Przejmuję dowodzenie – Kukarin uznał, że nie ma sensu czekać na odzyskanie łączności z dowództwem, a jako najstarszy stażem służby spośród oficerów obecnych na polu walki miał do tego prawo. – Sztylet dwa, ostrzelaj budynki portu czterema salwami odłamkowymi i jedną dymną. Ruszymy dokładnie wraz z dymem. – Kukarin postanowił uderzyć od razu.

Nie minęła chwila, a moździerze oddały pierwszą salwę. Pociski rozerwały się na płycie lotniska, pomiędzy stojącymi samolotami. Kolejne sześć granatów wybuchło między budynkami, zmuszając obrońców do szukania schronienia przed odłamkami. Ostatnie pociski zadymiły przy uderzeniu, ograniczając pole widzenia.

Kukarin wydał rozkaz do ataku. Biegli przez otwartą przestrzeń od jednej kępy drzew do drugiej, żeby Ukraińcy nie przycisnęli ich do ziemi. Dopadli wreszcie pierwszych zabudowań.

Zaatakowali w starym wojskowym stylu. Wrzucali przez okna granaty, przez okna i drzwi oddawali serie z automatów, a potem wkraczali do budynków. Obrońcy wydawali się wycofywać.

Major przykląkł przy rogu hangaru. Zaraz powinna lądować druga fala desantu. Ale mimo pierwszego sukcesu łączności wciąż nie było. Na chwilę przeraziła go myśl, że dowództwo odwołało całą operację i zostawi ich na pastwę losu. Odetchnął z ulgą, gdy usłyszał śmigłowce. Gdzieś w oddali słyszał też odrzutowce.

Pięć ciężkich Mi-8 obniżyło lot, zamierzając wysadzić żołnierzy na płycie. I wtedy z ziemi, gdzieś spomiędzy wciąż kontrolowanych przez obrońców budynków poderwała się rakieta, ciągnąca za sobą smugę jasnego dymu. Pocisk uderzył w jeden ze śmigłowców, a ten spadł na ziemię i wybuchł.

– Jebani, jeszcze Igły mają – major zrozumiał, że któryś z Ukraińców użył przenośnej rakiety przeciwlotniczej, zapewne popularnej w państwach byłego Związku Radzieckiego Igły lub Strzały. Ktoś pewnie znalazł ją w magazynie i postanowił użyć, podejrzewał. To odstraszyło załogi transportowców i odeszły od lotniska. Przynajmniej na chwilę.

Rosjanin wciąż nie mógł porozumieć się z pilotami, ale nadleciały kolejne maszyny, tym razem dwa szturmowe Ka-52, i ostrzelały miejsce, skąd wystrzelono rakietę. Piloci zapewne uznali, że tam na pewno znajduje się przeciwnik. Po nalocie na pozycje ukraińskie poleciały też kolejne pociski z moździerzy.

– Dowódco, Miecz się zgłasza – niemal krzyknął łącznościowiec, klęczący obok.

– Miecz? – Kukarin, przekrzykując nieodległe strzały meldował do słuchawki. – Ja Sztylet jeden, walka o lotnisko trwa, atakujemy!

– Sztylet jeden, wylądowaliśmy dwa kilometry od celu. Łączność się pierdoli – pułkownik Gorbatko nie bawił się w dyplomację. – Kolejne grupy lądują, ale mamy straty. Jak sytuacja?

– Idzie dobrze, zajmujemy teren, kolejne pododdziały mogą lądować – zameldował Kukarin. – Pas wygląda na nieuszkodzony, transportowce powinny dać radę, gdy tylko zajmiemy całe lotnisko i oczyścimy budynki.

Nie usłyszał odpowiedzi. Huk eksplozji zagłuszył słowa przełożonego. Pociski dużego kalibru rozrywały się na pasie i płycie.

To nie nasze, zrozumiał od razu major. Kolumny wojsk zmechanizowanych i ich artyleria ciężka były daleko. To była ukraińska artyleria.

– Sztylet trzy, widzę BTR-y – zameldował dowódca trzeciej kompanii. – Trzy albo cztery, nie, pięć, jebani, cała kompania tu jedzie!

– Ostrzelajcie ich z czego się da, może nasze lotnictwo się nimi zajmie – polecił major.

Ostrzał artylerii był jeszcze tylko utrudnieniem, i to spodziewanym – w okolicach stolicy szykującej się do obrony mogła znajdować się jakaś bateria, która miała w swoim zasięgu lotnisko. Ale szybkie przybycie pododdziału z wozami bojowymi było dla lekko uzbrojonych specnazowców i desantu zagrożeniem. Mieli w końcu granatniki przeciwpancerne, to też była komplikacja, z którą mogli sobie poradzić. Do tego natarcie na budynki nie ustawało. Kukarin podążał za swoimi żołnierzami, dotarli aż do wieży kontroli lotów. Uznał, że lepszego stanowiska nie znajdzie, mimo ekspozycji na ogień. Ruszył wraz z jedną z drużyn schodami w górę, nie napotykając oporu. Na wieży nie było nikogo, choć naprędce roztrzaskane urządzenia świadczyły, że ktoś tu był. Nakazał upewnić się, czy nie pozostawiono wybuchowych niespodzianek, a sam rozejrzał się po polu walki.

Ostrzał artyleryjski ustał. Być może działa zniszczono, może otrzymały inne zadanie albo zmieniały stanowiska ogniowe. Wykorzystały to załogi śmigłowców, aż dziewięć Mi-8 wysadziło pododdziały spadochroniarzy. Na wschodniej części lotniska trwały walki, dymił jakiś wóz bojowy. Cztery szturmowe Ka-52 krążyły nad płytą.

– Teraz nam się uda – powiedział.

– Dowódco, dwa myśliwce. – Jeden z żołnierzy wskazał ręką na południe, gdzie widać było smugi dymu, charakterystyczne dla samolotów MiG-29.

– Pewnie nasze – stwierdził major. Miał nadzieję, że nie zbombardują zabudowań.

Salwy niekierowanych rakiet, wystrzeliwane z bloków przenoszonych pod skrzydłami, przekreśliły nadzieje oficera. Padł na podłogę, podczas gdy dookoła rozrywały się głowice, uszkadzając budynki, samoloty i raniąc żołnierzy.

Wściekły zbiegł schodami na dół. Trafił na podnoszącego się z ziemi, obsypanego tynkiem pułkownika Gorbatkę. Obok leżał jego zastępca, martwy, w kałuży krwi.

– Co za skurwysyn! Pod sąd tych lotników! – wykrzyknął wściekły major.

– Jaki sąd, to ukropy – odpowiedział pułkownik. – Przelecieli nad nami skurwiele tak nisko, że widać było te ich banderowskie znaki! Gdzie nasze myśliwce, kurwa ich mać?

Nie doczekał się odpowiedzi. Znów odezwała się ukraińska artyleria.

– Sztylet dwa, widzę śmigłowce – zaskrzeczało radio, gdy ostrzał ustał.

Dobrze, kolejne wsparcie. Słyszał maszyny, ale musiał sięgnąć po lornetkę, by zobaczyć, co się dzieje. Trzy Mi-8 schodziły do lądowania dziwnie daleko od nich.

– Co oni, ślepi? – prawie wykrzyknął. Pas był dostępny dla rosyjskich maszyn.

– Skurwysyny, strzelają – odezwało się radio. – To ukropy!

Trzy wiropłaty wysadziły pododdział ukraińskich desantowców, który natychmiast zasypał ogniem stanowiska Rosjan. Zaatakowani wycofali się w kierunku zabudowań.

Otaczają nas, zrozumiał major. Ale w końcu desant walczy w okrążeniu.

Gorbatko wysłał kompanię Kukarina na południowy odcinek walk, niedaleko hangarów. Specnazowcy zajęli pozycje przy budynkach. Tymczasem ostrzał artylerii był coraz intensywniejszy. To, że odłamki zabijały lub raniły żołnierzy, to jedno. Druga sprawa, że pas startowy był zablokowany.

Możemy tu tkwić do usranej śmierci, pomyślał major. Dookoła co jakiś czas atakowały rosyjskie śmigłowce, ale nad lotniskiem znów pojawiły się ukraińskie samoloty. Coś, co zaczęło się jako modelowa operacja desantowa, przerodziło się w modelową klęskę. Tkwił na pozycjach obronnych, słysząc w radiu, jak zaimprowizowana kolumna na zdobycznych samochodach usiłowała opuścić lotnisko, wyruszając w kierunku Kijowa. Nie udało się.

W końcu Ukraińcy przypuścili szturm. Desant zaczął się cofać na kolejne pozycje obronne. Wściekły Kukarin spojrzał na już pokiereszowany odłamkami stojący w oddzielnym hangarze wielki samolot transportowy. Znał tego An-255 Mrija. Marzenie.

– Rozpierdolić mi to gówno! – krzyknął do podoficera dowodzącego jedną z drużyn. – Zbierz materiały wybuchowe i wysadź go w jasną cholerę!

W końcu Ukraińcy przełamali obronę. Ich oddziały powtórzyły drogę Rosjan, nacierając w kierunku wieży kontroli lotów, a nad lotniskiem krążyły śmigłowce. Ku wściekłości Kukarina noszące ukraińskie oznaczenia. Gdy nadleciały rosyjskie myśliwce, było już za późno. Resztki desantu przedostały się do pobliskich lasów, ścigane przez wojsko, policję, a nawet cywili z bronią.

III

25 lutego 2022 roku

Bemowo Piskie, Polska

Hałas przelatujących nad zabudowaniami śmigłowców Mi-24 sprawił, że żołnierze stojący przy wozach bojowych unieśli głowy. Pułkownik Adrian Majerski, siedzący we włazie wozu dowodzenia, zauważył, jak różnie reagują jego podwładni. Młodsi stażem, zwłaszcza ci, dla których było to pierwsze spotkanie z tymi przypominającymi drapieżne owady maszynami, śledzili wzrokiem przelatujące helikoptery, podczas gdy starsi, nawykli do tego widoku, zaledwie na chwilę rzucali okiem i wracali do swoich spraw. Po długiej drodze większość żołnierzy wykorzystała tę chwilę na rozprostowanie kości, zanim trzeba będzie wypakować z pojazdów broń i sprzęt i rozlokować się na kolejny nocleg. Niektórzy palili papierosy, inni na wzór amerykański żuli tytoń. Kierowcy dokonali oględzin pojazdów, dowódcy drużyn meldowali stan ludzi i sprzętu dowódcom plutonów, ci z kolei udawali się do dowódców kompanii. A każdy marzył o chwili snu.

Droga, jaką przemierzyła kolumna pojazdów była męcząca. Z koszar w Wędrzynie, po krótkich zajęciach na tamtejszym poligonie, wyruszyła cała batalionowa grupa taktyczna Majerskiego – cztery kompanie zmechanizowanej piechoty wystawione przez dwa różne bataliony brygady, bateria moździerzy i pododdziały logistyczne i dowodzenia. Do tego na potrzeby ćwiczeń batalion wzmocniono dodatkową kompanią czołgów, plutonem przeciwlotniczym oraz pododdziałami przeciwlotniczymi i artylerii. Sprawiło to, że posiadający już prawie setkę pojazdów pododdział rozrósł się jeszcze bardziej, co wymusiło podzielenie go na sześć kolumn eskortowanych na drogach krajowych przez wozy żandarmerii i pododdziałów regulacji ruchu. Przemieszczenie tylu pojazdów, wśród których były zwinne, choć duże opancerzone Rosomaki, ciężarówki logistyków, przewożone na lawetach haubice i inne pojazdy, w tym wyrzutnie rakiet, o różnej prędkości i sprawności wymagało koordynacji, co w praktyce oznaczało często kilka godzin jazdy i drugie tyle czekania, czy to na grupę, która się spóźniała, czy też na dogodną chwilę do przejazdu przez miasto lub zatłoczony most. Latem podróż byłaby bardziej znośna – teraz szybciej zapadła ciemność, a włazy musiały pozostać zamknięte. Dlatego tylko siedzący w wieżach mogli swobodnie obserwować otoczenie, pozostali byli skazani na całe godziny w pancernych puszkach. Zresztą niewiele było teraz do oglądania. Wyjechali z jednego zielonego garnizonu i trafili do następnego.

Położone wśród lasów, przyległe do poligonu Bemowo Piskie było miasteczkiem żyjącym z wojska, także amerykańskiego, o czym świadczyły wywieszone na płotach banery lokali oferujących jedzenie w stylu amerykańskim oraz wynajem samochodów stacjonującym tu Amerykanom. Dawne koszary ośrodka szkolenia wojsk rakietowych zajmowali teraz właśnie sojusznicy zza oceanu, których batalion przybył tu kilka lat temu, wzmacniając wschodnią flankę NATO w ramach grupy bojowej uzupełnionej przez mniejsze sojusznicze oddziały.

– Ciekawe, czy przyślą ich więcej – powiedział kapitan Mariusz Ciesielski, dowodzący pierwszą kompanią zmechanizowaną. Opierając się o burtę wozu dowodzenia, wskazywał mijające ich amerykańskie ciężarówki. Wraz z pozostałymi oficerami złożyli już meldunki dowódcy batalionu. Zanim otrzymają kolejne rozkazy, mogą sobie pozwolić na chwilę rozmowy.

– Lepiej niech to zrobią, i to szybko – odpowiedział major Łabuda, pełniący obowiązki dowódcy batalionu. – Widzieliście ten syf w Ukrainie?

– Dali radę z tym lotniskiem przecież – wtrącił się porucznik Niedźwiedzki, czasowo pełniący obowiązki dowódcy kompanii czołgów.

– Tak, wczoraj – zwrócił mu uwagę pułkownik Majerski. – Dziś znów się zaczęło i są wiadomości, że zajęli jednak to lotnisko. W Kijowie rozdają broń każdemu chętnemu, tak nie wygląda planowa obrona. Tak wygląda desperacja, poruczniku.

– Myśli pan, że przegrają? – spytał sceptycznie porucznik. – Ruscy chyba nie są tacy straszni, już im nie idzie.

– Szybko przeskakujesz do wniosków, młody – pułkownik dobitniej pokazał Niedźwiedzkiemu jego miejsce w szeregu. – Zawsze w walce przychodzi taki moment, kiedy wydaje się, że się nie uda, że plan nie zadziałał, siły są za małe, amunicja się kończy, żołnierze nie dadzą rady. Przeciwnicy to czują. I wtedy dopiero pojawia się rozstrzygnięcie. Bo któraś ze stron dostała wsparcie, ściągnęła odwody albo miała jaja, żeby zaryzykować. I wynik jest znany dopiero po fakcie, nigdy przed. Przeżyłem to parę razy, proszę państwa.

Majerski zaciągnął się dymem z papierosa. Nie musiał przypominać w tym gronie, że jeszcze jako młody oficer wziął udział w walkach w Iraku, na osławionej drugiej zmianie podczas powstania Al-Sadra, w Nadżafie i Karbali. Potem przeszedł przez dwie zmiany w Afganistanie.

– Proszę pamiętać o jednej rzeczy – dodał. – Będziemy ćwiczyć nie walkę z talibami czy sadrystami, tylko z ruskimi. Nie ma się co czarować, zwłaszcza teraz. Czeka nas masa roboty. Teraz i po powrocie do garnizonu.

I tak byli w szczęśliwej sytuacji. Brygada z Międzyrzecza miała pod ręką poligon i strzelnice. Inne jednostki tego luksusu nie miały. Nie chciał jednak, aby rozmowa zeszła na te tory.

– Dobra wiadomość jest taka, że dziś śpimy pod dachem – powiedział. – Niestety następne noce spędzimy już na poligonie i będziemy sporo manewrować po nim i prawdopodobnie poza nim. Proszę się spodziewać, że będą liczne przemarsze. Jak te stare Tatry? – spytał.

– Bez problemów, panie pułkowniku – zameldowała kapitan Niechaj, dowodząca przydzielonym z dywizyjnego pułku pododdziałem artylerii. – Wszystkie cztery wozy dotarły, z ludźmi też problemów nie ma. Traktują to poważnie, skoro i my potraktowaliśmy ich poważnie – dodała.

– I mam nadzieję, że problemów nie będzie.

Majerski nie był zachwycony tym, że oprócz baterii samobieżnych haubic i rakietowych wozów typu Langusta do zgrupowania dodano trzy stare wyrzutnie typu RM-70, pochodzące z czasów minionych i obsadzone przez żołnierzy rezerwy. Rezerwistów przydzielono też do kilku innych pododdziałów.

– Proszę wykorzystać czas jaki mamy na to, żeby ludzie porządnie odpoczęli – wrócił do spraw najważniejszych. – Kapitan Kowalski odebrał już wytyczne odnośnie rozlokowania na dzisiejszą noc, więc proszę się do niego zgłaszać po instrukcje – wskazał na oficera logistyki. – To na razie wszystko – zakończył odprawę.

Majerski przeszedł za stojący na parkingu wóz dowodzenia. Wyjął papierosa i natychmiast przypomniał sobie, że po raz piąty już planował rzucić palenie.

– Nie podoba ci się ten pomysł z rezerwą? – Starszy podoficer dowództwa, chorąży Kordecki także wyjął papierosa i wyciągnął w stronę dowódcy zapalniczkę.

– Ojciec – zwrócił się do chorążego, używając pseudonimu, jaki ten miał od początków swojej kariery – entuzjastą nie jestem. Parę razy już to widziałem, wcielało się ich na parę dni, a oni interesowali się głównie tym, czy trafią na kolegów z wojska sprzed dwudziestu lat, żeby się z nimi napić. Ja wiem, że rezerwy wygrywają wojny, podobno, ale może najpierw ogarnijmy się z zawodowcami. Ci tutaj to przecież prawie wszyscy, którzy mogli wyjechać z koszar – narzekał. – Wiesz, ile czasu zajęło nam zrobienie z wojska zawodowców, a teraz – machnął ręką – jak tak dalej pójdzie, to nie będziemy mieli armii, tylko różniące się od siebie wyspy. Stare dywizje, nowe dywizje, terytorialne wojska, bóg jeden wie jeszcze jakie sobie wymyślą. Jak zobaczyłem te plany w Warszawie, to wiedziałem jedno. Power Point wszystko przyjmie. I co oni chcą robić? Gonić się z ruskimi na liczbę żołnierzy? Dlatego zwiałem z Warszawy, bo nie chciałem tego oglądać. I co? Żeby to wszystko ruszyło, zastępca dowódcy brygady musi dowodzić wzmocnionym batalionem. Na nadzwyczajnych ćwiczeniach, które może skończą się za dwa tygodnie.

Kordecki zaciągnął się dymem z papierosa. Wiedział co boli przełożonego, zwłaszcza że jako starszy podoficer dowództwa odpowiadał za sprawy wyszkolenia i dobrostanu żołnierzy. Wozy bojowe stały w koszarach nie z powodu awarii, brygada miała nowoczesny sprzęt, ale kierowców brakowało. Żeby prowadzić Rosomaka potrzeba prawa jazdy kategorii C, a z takimi uprawnieniami zamiast poligonów i nagłych wyjazdów można wybrać dużo łatwiejsze życie kierowcy ciężarówki w cywilu, i to za lepsze pieniądze. Zawodowcy nie byli przecież wieczni. Trzon kadry stanowili ludzie, którzy do wojska trafili piętnaście i więcej lat temu. Wielu przeszło przez wojny, zwane eufemistycznie misjami poza granicami państwa. Wtedy byli młodzi, chcący się sprawdzić i gotowi na wiele wyrzeczeń. Teraz mieli rodziny, wzięli kredyty mieszkaniowe, aby zapewnić im godne życie, a przejście na emeryturę dawało nie tylko perspektywę comiesięcznej wypłaty, ale i odprawę mieszkaniową pozwalającą spłacić sporą część pożyczki. To im, wyszkolonym i doświadczonym, powierzano kolejne zadania lub chciano przenieść do nowych dywizji. Nie każdemu już jednak uśmiechało się spędzanie całych miesięcy na misjach, tym razem na wschodniej granicy, albo zaczynanie życia od nowa w innym mieście. Takie banalne problemy potrafiły rozłożyć gotowość bojową na łopatki.

– Nie walcz z rzeką, tylko zbuduj na niej młyn – powiedział do pułkownika. – Wiesz, że ludzie będą nam uciekać. To już nie te czasy, że jak załapałeś się do wojska na nadterminowego czy kontraktowego, to jakbyś złapał Pana Boga za nogi. Będziesz miał młodych, którzy o Ghazni czy Warriorze nie słyszeli, a Karbalę to widzieli w filmie, będziesz miał rezerwistów, będziesz miał kaprali po kursie dla studentów. Liczy się to, co z nimi zrobisz – przypomniał mu. – Pogadałem z rezerwistami z artylerii. Ta młoda miała rację, po prostu potraktowali ich jak ludzi dojrzałych, przecież to są stare chłopy, po czterdziestce w większości. Powiedziała im od razu po co ich wezwano na te ćwiczenia, że będzie wyjazd na poligon na drugi koniec kraju, i się przyłożyli. Drobiazg niby, a ważny.

– Pomyślę. – Pułkownik strzepnął popiół z papierosa. – Najgorsze, że to widzieliśmy. Widzieliśmy, jak oni się zbroją – wskazał ręką na północ, w stronę granicy z obwodem królewieckim – jak zajęli Krym, zaczęli wojnę w Donbasie. A myśmy się szarpali o lustrację, podsłuchy, czy była katastrofa czy zamach, i mam wrażenie, że przespaliśmy całe lata. I jak teraz ruszyli, to boję się, że na Ukrainie się nie skończy.

– Tak sądzisz?

– Młodzi to młodzi, a ja widzę, co widzę. Ruscy, przynajmniej na papierze, są silniejsi. Zaczynają się potykać, ale jak się ogarną, załatają swoje dziury, nadrobią braki, tak jak ja bym to zrobił czy każdy zachodni dowódca, no każdy dobry dowódca, to z dnia na dzień będzie im szło lepiej.

IV

27 lutego 2022 roku

Baza lotnicza Baranowicze, Białoruś

Obiecywali, że będzie łatwiej. Kurwa ich mać, pomyślał major Walenty Popow, schodząc po drabince z kabiny bombowca Su-34. Jego jednostka – pierwsza eskadra 2 Mieszanego Pułku Lotniczego, przebazowana na białoruskie lotnisko w Baranowiczach – miała atakować cele w głębi ukraińskiego terytorium, przede wszystkim lotniska i stanowiska obrony przeciwlotniczej. I atakowała. Pierwszej nocy wystartowali bombowcami obwieszonymi rakietami dalekiego zasięgu. Odpalili je do wskazanych przez rozpoznanie celów. Rakiety poleciały jak po sznurku. Ukraińskie baterie uaktywniły się, czego się spodziewano. Zniszczono kilka radarów, obezwładniono lotniska. Dwa ważne dywizjony rakiet przeciwlotniczych, położone na trasie do lotniska Hostomel, zostały zniszczone, ale inne rozlokowano nie tam, gdzie według wywiadu miały się znajdować. Cenne rakiety zniszczyły gumowe i drewniane makiety, przy których ustawiono stare nadajniki, udające pracujące radary. Kolejne godziny przyniosły jeszcze gorsze wiadomości. Część eskadr wystartowała do zadań bojowych, tak jakby leciała na ćwiczenia, bez zasobników ze sprzętem do zakłócania radarów. Nie mogło się to skończyć dobrze. Początkowa obrona była wprawdzie chaotyczna i zdezorganizowana – ale była. Do tego nie zniszczono ukraińskiego lotnictwa, które przebazowało się na lotniska zapasowe, a nawet polowe, urządzone na drogach. Twardsza niż sądzono była też obrona przeciwlotnicza wojsk lądowych.

Bombowce wyposażone w rozbudowany kompleks środków walki radioelektronicznej zamiast do ataków na ważne obiekty na tyłach rzucono do wsparcia oddziałów nacierających na Kijów. Przewidziane do tych zadań lżejsze, zwinne szturmowe Su-25 zaczęły ponosić zauważalne straty, zwłaszcza od lekkich przenośnych wyrzutni rakiet przeciwlotniczych. Próba nalotów z większej wysokości oznaczała wejście w pole rażenia wyrzutni dalszego zasięgu.

Nie były to naloty na bezbronne miasta w Syrii, jakie major wykonywał wcześniej. Lot, z którego powrócił przypominał jazdę kolejką górską. Najpierw nisko, by klucza maszyn nie wykryły przedwcześnie ukraińskie radary, potem w wyznaczonym rejonie skok w górę dla uniknięcia przenośnych wyrzutni i próba odnalezienia celu, jakim była ufortyfikowana pozycja na drodze do Kijowa, blokująca ruch rosyjskich kolumn pancernych. Ten cel przynajmniej się nie poruszał i można było na niego zrzucić zwykłe, niekierowane, a więc dostępne w dużej liczbie bomby. Popow po zrzucie zawrócił na północ. Zdążył zejść na małą wysokość zanim w powietrzu pojawiły się ukraińskie rakiety, na północ od Kijowa aktywne były wciąż zestawy Buk. Były groźne, wysoce mobilne i zdolne do samodzielnej pracy, a nie w ramach całych dużych kompleksów, jak S-300. W ich stronę odpalono dwie takie rakiety, jedna wybuchła niedaleko. A więc gdzieś w obszarze, w którym przebywali, była co najmniej jedna ruchoma wyrzutnia. Po wylądowaniu obszedł samolot, uważnie sprawdzając, czy przypadkiem nie oberwali jednak odłamkami głowicy.

– Dobra robota, Jewgienij – pochwalił drugiego członka załogi bombowca, nawigatora i operatora środków walki w jednej osobie. – Nawet nas nie drasnęli.

– Ile jeszcze razy będziemy mieć tyle szczęścia? – odpowiedział porucznik Jewgienij Małyszew. – Śledziłem co najmniej dwa różne radary na przyrządach. Gdzieś nad Kijowem były też myśliwce, dobrze że daleko od nas, ale za każdym razem jak lecimy na zadanie, to wykrywam ich radary.

Dla oficera sztabu, który nie był pilotem, a oficerem służby wywiadowczej GRU oddelegowanym do lotnictwa na czas tego, co nazywano „specjalną operacją wojskową”, Popow był podczas odprawy już mniej wyrozumiały.

– Gdzie jest osłona? – spytał wprost. – Nie było żadnej, a mało co nas nie zestrzelili. I co, majorze, myślicie że tam można narażać nas na straty, bo piloci szturmowi nie mają jaj, żeby robić to, za co im płacą?

Celowo przejaskrawiał. Wiedział, że wysłanie ich na to zadanie nie było winą pilotów.

– Towarzyszu majorze – sztabowiec skulił się pod jego wzrokiem – też nas zaskoczył tak silny opór banderowców. Liczyliśmy, że ich obrona nie przetrwa pierwszego dnia. Pamietajcie, że poprzednim razem ich lotnictwo nie odegrało żadnej roli. A i zapasy ich amunicji się wyczerpią. Wiemy, że udało nam się odnieść sukcesy na południu, tutaj też obrona się załamie.

– Nie załamała się pierwszego, drugiego, coś nie widać, żeby załamywała się trzeciego. Założę się, że trzysta trzydziestego trzeciego też może się nie załamać. A Zachód zdaje się coś im dostarczył na dniach, skąd pewność, że nie przyśle tego więcej?

– To jest defetyzm – oficer rozpoznania zebrał się na odwagę. I popełnił błąd.

– To nie jest defetyzm, to jest ocena waszego gównianego rozpoznania. Jeśli to was przerasta, to zawsze możecie zgłosić się na ochotnika do oddziałów lądowych – zagroził mu pilot. – Ja w swoim meldunku napiszę bardzo wyraźnie, że dalsza realizacja zadań wymaga zapewnienia nam osłony przed banderowskim lotnictwem oraz zduszenia obrony przeciwlotniczej. Dla waszego dobra, radzę wam też to zaakcentować w swoim raporcie. Bo jak tak dalej będzie, to prędzej czy później zestrzelą którąś z moich załóg.

Może to coś da, pomyślał major. Tylko że u Amerykanów byłoby inaczej. Wiedział z lektur ich podręczników, książek i czasopism, że obronę przeciwlotniczą zdławiono by w pierwszej kolejności, bez rywalizacji pomiędzy różnymi formacjami wojska. Do tego Amerykanie posiadali eskadry wyspecjalizowane właśnie w przełamywaniu obrony przeciwlotniczej. I wiele innych rzeczy, w tym samoloty rozpoznawcze latające nieustannie nad Polską. Nie wisiały tam, żeby sobie wypalać paliwo. Był pewien, że Ukraińcy wiedzieli o startach rosyjskich maszyn z Białorusi i mogli przygotować się na odparcie ataku. Dlatego też ich pierwsze uderzenie trafiło w pusty worek. Wiadomości, jakie docierały od wojsk lądowych też nie były optymistyczne. Dostarczone z Zachodu pociski przeciwpancerne zbierały krwawe żniwo wśród załóg czołgów.

– Będę o tym meldował, ale dobrze wiecie, że decyzje zapadają wyżej, dużo wyżej – oficer rozpoznania spróbował użyć ugodowego tonu.

Czyli może coś z tego będzie, ale umywasz ręce, zrozumiał pilot. Nie chciał tego dłużej ciągnąć. Musiał odpocząć, bo za kilka godzin czekała go kolejna misja. Znowu wyścig z rakietami i radarami. Nie tego się spodziewał. Był lotnikiem w trzecim pokoleniu. Jego ojciec pilotował myśliwce, stacjonował w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Dzięki temu Popow jako dziecko widział wiele miejsc, których zwykły obywatel ZSRR nie miał szans zobaczyć. Mieszkali w dużym, wygodnym mieszkaniu. Jeździli do Związku Radzieckiego w odwiedziny do dziadka, weterana Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, pilota szturmowców odznaczonego orderami, później zasłużonego oficera sztabowego.

Popow miał jedenaście lat, gdy ten jego świat się zawalił. Kazano im się wynosić z ziemi, którą wyswobodziła Armia Czerwona, którą wyzwalał jego dziadek. Dumni oficerowie czekali na opóźniające się całymi miesiącami wypłaty pensji, dawni bohaterowie stali się nędzarzami. Pijany Jelcyn i upokarzająca klęska w Czeczenii były dla młodego człowieka symbolami upadku państwa. Upadku z winy Zachodu i sponsorowanych przez tenże Zachód liberałów. Mimo kryzysu, jaki ogarnął kraj, wstąpił do lotnictwa. Gdy władzę objął Putin, armia zaczęła wstawać z kolan. Popow uczył się latać i walczyć, mając nadzieję, że nadejdzie czas odwetu i zmazania hańby. A teraz czuł, że szansa na to wymyka się z rąk, znów przez Zachód.

V

2 marca 2022 roku

Na północ od Kijowa, Ukraina

Zachód mógłby postarać się bardziej, pomyślał starszy porucznik Bondaruk, słysząc przelatujące nad lasem samoloty. Zapewne ruskie, sądząc po kierunku, z którego nadleciały i hałasie typowym dla odrzutowców. Ukraińskie myśliwce trzymały się okolic Kijowa, jedynie bezzałogowe Bayraktary czasem przylatywały w te okolice. Musieli radzić sobie sami. Byli pięćdziesiąt pięć kilometrów od stolicy, na granicy obwodów żytomierskiego i kijowskiego.

– Znowu nas nie zauważyli, dobrze jest – powiedział do stojących pod rozłożystymi gałęziami drzew podwładnych, dodając im otuchy. – Pakujcie się do maszyn – polecił.

– Ruskie czołgi nie spalą się same – dodał wesoło sierżant Poklaczuk. – Kilka spalimy, będzie cieplej – zażartował.

Morale było kluczowe. Agresor miał samoloty, śmigłowce, czołgi i artylerię. I wyszkolenie. Pluton obrony terytorialnej, którym dowodził od chwili powołania z rezerwy, miał cztery samochody terenowe i trzy quady. Liczył pierwotnie ledwie osiemnaście osób, większość po niedawnym pośpiesznym przeszkoleniu. Byli to ochotnicy, część zgłosiła się na służbę z własną bronią i sprzętem. Prawie wszystkie pojazdy także należały do żołnierzy lub zostały im podarowane. Tuż przed atakiem do plutonu dołączył czteroosobowy zespół przysłany ze sztabu brygady. Dwójka to byli Ukraińcy z formacji Aerorozwiedka, wyposażeni w duży ośmiowirnikowy dron. Wład, jak na niego mówili, był w cywilu fotografem, jego towarzyszka o pseudonimie Tara i charakterystycznych, fioletowych włosach była informatyczką. Pozostali byli bardziej tajemniczy. Zwalisty mężczyzna przedstawiał się jako Iwan, a wysoka szatynka miała na imię Anna. Mówili po ukraińsku, ale nie był to ich pierwszy język. Nikt nie zadawał jednak zbędnych pytań, zwłaszcza że przyjechali porządnym terenowym mitsubishi L200, pomalowanym w maskujący brąz, na którego pace znajdowała się wyrzutnia Javelin i sześć rakiet. Przywieźli też kilka granatników przeciwpancernych. To zwiększyło ich szanse w walce, która okazała się bojem partyzanckim.

Liściasty las zapewniłby im lepszą ochronę latem, gdy gęsta zieleń utrudniała obserwację z powietrza. Przełom lutego i marca też działał jednak na niekorzyść agresora. Rasputica, kiedy gruntowe drogi stają się nieprzejezdne, już dawała się we znaki najeźdźcom. Ich czołgi grzęzły w błocie, a najważniejszymi stawały się nieliczne utwardzone szosy, przecinające zalesione obszary. Tam tłoczyły się kolumny wozów bojowych, wyrzutni rakiet, dział, ciężarówek z zaopatrzeniem.

Od dwóch dni przemieszczali się leśnymi, bocznymi drogami wzdłuż trasy tego konwoju, powoli przesuwającego się na południe. Tylko dwa razy jak dotąd zaatakowali ruskich. Teraz zamierzali zrobić to po raz trzeci.

Anna wyjęła z plecaka telefon satelitarny, połączony z tabletem, zamontowanym w mocnej, metalowej obudowie. Przed wojną Bondaruk tylko raz widział taki zestaw. Zaglądając jej przez ramię, patrzył na ujęcia wykonane z powietrza znad zatłoczonych dróg. Dziewczyna przełączyła je w tryb mapy.

– Tutaj – wskazała – okolice miasta Poliśke, tego opuszczonego. Niedaleko rzeki Uż można by ich mocno uderzyć. Droga jest wąska i zatłoczona. Może uda się skoordynować atak z innym pododdziałem, jeśli dotrze do celu, albo z Bayraktarami.

– Wyślemy zwiad – odpowiedział. Formalnie był dowódcą całego pododdziału, ale przybysze mieli wiele do powiedzenia i nauczył się słuchać ich sugestii.

Działali zawsze w ten sam sposób. Najpierw zwiadowcy na quadzie obserwowali drogę. Wypuszczali też małego, przenoszonego w plecaku drona. Potem do akcji przystępowali operatorzy dużej maszyny lub obsługa wyrzutni Javelin, a na końcu pozostali żołnierze.

Było już późne popołudnie, gdy cztery terenówki dotarły w miejsce, które zwiadowcy wytypowali na obszar kolejnej zasadzki. Ściana lasu kończyła się ponad kilometr od szosy, po której przemieszczały się pojazdy. Sama droga przecinała ten podmokły teren, biegnąc nasypem i przez most. Samochody pozostały zamaskowane w lesie, żołnierze zajęli pozycje.

Pierwszy uniósł się znów lekki zwiadowczy bezzałogowiec, na chwilę wyskoczył ponad drzewa, przekazując na tablet obraz poruszającej się powoli kolumny. Widać było, że nie jest jednolita. Pomiędzy ciężarówkami z różną zabudową jechały też transportery opancerzone. Najwyraźniej przemieszane w niej były rozmaite pododdziały.

– Tora mają, sukinsyny, i pilnują mostu. – Porucznik wskazał na widoczny na ekranie pojazd gąsienicowy z dużą kanciastą wieżą i anteną radaru, stojący przy moście. Dookoła widać było żołnierzy, a obok powoli przemieszczały się cieżarówki z wyrzutniami Grad. – Ściągaj drona – rozkazał.

– Jeszcze moment. – Wład nakierował kamerę tak, by objęła większy obszar.

– Porucznik wydał rozkaz – wtrąciła się Anna. – Zaraz nas wykryją – ostrzegła. – Lepiej zdjąć go od razu, Javelinem albo dużym dronem.

Dokładnie tak, pomyślał Bondaruk. To nie gra komputerowa, a Rosjanie nie są aż tacy głupi. To, że ustawili wóz przeciwlotniczy przy ważnym moście oznaczało, że liczą się z atakiem z powietrza oraz groźbą dywersji.

– Ustawcie Javelina – wydał rozkaz. – Przygotujcie też granatniki. Rozwalcie to gówno najszybciej jak się da.

Iwan i osłaniająca go drużyna piechoty wykonali rozkaz w ciągu trzech minut. Zajęli stanowisko ogniowe z widokiem na most i pojazdy. Głowica naprowadzająca uchwyciła cel. Pocisk wyleciał z rurowej wyrzutni, w ślad za nim żołnierze wystrzelili z dwóch granatników NLAW, mierząc do innych pojazdów.

Javelin dotarł do celu pierwszy, kolejne były granatniki. Trafione pojazdy wybuchły, zmuszając Rosjan pilnujących mostu do ukrycia się. W tym samym czasie duży dron Aerorozwiedki z podwieszonym ładunkiem bojowym uniósł się spomiędzy drzew.

Maszyna leciała wzdłuż drogi. Nie było sensu atakować byle ciężarówki, a nawet transporterów opancerzonych. Dopiero gdy w polu widzenia kamery pojawił się kolejny charakterystyczny pojazd, przenoszący na podnoszonych wyrzutniach cztery rakiety przeciwlotnicze Buk, operator zrzucił nań ładunek, powodując eksplozję.

Na odpowiedź Rosjan nie trzeba było długo czekać. Do walki włączył się kolejny stojący przy drodze Tor. Zdołał namierzyć drona i odpalić pocisk.

– No i chuj – stwierdził Wład. – Strącili go.

– Dostaniecie nowego – pocieszył go porucznik. – Pakować się do wozów.

Ludzie byli znacznie ważniejsi.

Żołnierze pośpiesznie zbierali sprzęt i biegli do samochodów. Zwiadowcy już ruszyli przed siebie, gdy pomiędzy drzewami zaczęły rozrywać się pociski z granatników. Jeden z nich trafił w samochód, który natychmiast stanął w płomieniach.

Mieszany pododdział Rosgwardii, zmilitaryzowanej formacji policyjnej, otrzymał polecenie przeszukania terenu tuż po tym, jak zauważono pierwszego drona. Nie mógł on wykorzystać swoich transporterów opancerzonych, kazano mu podejrzany obszar lasu przeczesać tyralierą. Jedna z drużyn natrafiła na przeciwnika.

Ukraińcy odpowiedzieli ogniem, celniejszym niż ten prowadzony przez Rosjan. Atak na chwilę powstrzymano, a zajmujący stanowiska między drzewami żołnierze osłaniali pozostałych, szykujących się do wycofania. Mimo to nadbiegały kolejne grupy Rosjan i atak podjęto na nowo. Zginęło pięciu z nich, ale i trzech Ukraińców, w tym Bondaruk.

Walka w lesie zakończyła się patem. Ukraińcy pod naporem nacierających podzielili się na trzy grupy, które wycofały się w różnych kierunkach. Rosjanie mogli zameldować, że las został oczyszczony, ale niczego im to nie dało. Drogę zablokowały płonące wraki, a lukę po zniszczeniu Buka wykorzystały Bayraktary, atakując kolejne rosyjskie pojazdy i powodując dalsze blokady. Na północ od miejsca starcia znowu pojawili się partyzanci i zaatakowali Rosjan po raz kolejny, także na moście.

Grupa, w której byli zwiadowcy i obcokrajowcy, wycofała się po utracie pojazdu pieszo. Miasto Poliśke, opuszczone po awarii w Czarnobylu, mniej znane niż znajdująca się w centrum strefy Prypeć, dało im schronienie na pierwsze godziny. Rosjanie nie przeszukiwali budynków, w których już nie można było niczego rozszabrować. Potem wycofali się na południe, w kierunku Żytomierza, gdzie natrafili na batalion policyjny szykujący się do obrony miasta.

Dopiero wtedy Anna odetchnęła z ulgą. Na wypadek, gdyby z Iwanem wpadli w ręce Rosjan, lepiej ostatnie naboje mieć dla siebie. On był Amerykaninem, ona Polką. Oboje zostali w Ukrainie w dniu inwazji i naginając rozkazy, przyłączyli się do sił ukraińskich. W końcu ich zadaniem było gromadzenie informacji, a można było to robić także obserwując Rosjan w walce.

VI

7 marca 2022 roku

Sztokholm, Szwecja

Wysoka brunetka wstała z łóżka i podeszła do okna. Gdyby ktoś w tej chwili na nią patrzył, mógłby uznać, że podziwia skąpany w porannych promieniach słońca Sztokholm. Mógłby też zauważyć, że porusza ustami, jakby się modliła.

Maria Jakowlewa – kapitan Głównego Zarządu Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, wywiadu wojskowego znanego kiedyś jako GRU, codziennie przypominała sobie szeptem swoje fałszywe nazwisko i życiorys. Nie musiała wprawdzie, znała je na pamięć od prawie dekady, ale ten rodzaj modlitwy pomagał jej upewnić się, że zna wszystkie te szczegóły, które pozwalają jej dobrze odgrywać swoją rolę. Dotkliwszą karą od więzienia byłaby świadomość klęski. I powrót do życia, które porzuciła dawno temu. Nie była pewna, czy potrafiłaby.

Wyjrzała przez okno. Codziennie się tego bała. Bała się, że zobaczy na ulicy policyjne radiowozy, funkcjonariuszy wbiegających na klatkę schodową, usłyszy trzask wyważanych drzwi. Zawsze coś mogło pójść nie tak, choć prawdopodobieństwo takiego zdarzenia było niezwykle małe. Tak ją zapewniano. Niezwykle małe nie oznaczało jednak, że zerowe. Wystarczyłoby jedno przypadkowe spotkanie, jedna rozmowa, która potoczyłaby się w niepożądanym kierunku, aby mur kłamstwa runął.

Według dokumentów nazywała się Maria Flores, urodzona w Panamie córka obywatelki Panamy i nieznanego ojca, według ustalonej historii – amerykańskiego żołnierza. Aby uwiarygodnić to kłamstwo, pół roku spędziła właśnie tam, posługując się papierami, które wydał skorumpowany urzędnik. Następnie wyjechała do Hiszpanii, oficjalnie w celu podjęcia studiów w Barcelonie. Jako osoba z paszportem państwa z Ameryki Łacińskiej, zgodnie z hiszpańskim prawem imigracyjnym otrzymała dwuletnią zgodę na pobyt. Wyszła za mąż, tylko po to, aby dostać obywatelstwo i móc podróżować dalej. Trafiła wreszcie do Szwecji, która okazała się jej miejscem docelowym, choć rozważano kilka innych. Wygodny apartament na ostatnim piętrze odremontowanego bloku przy ulicy Carla Malmstensa, z widokiem na jezioro Brunnsviken, był nagrodą za lata, które musiała spędzić na budowaniu swojej fałszywej tożsamości.

Korzystała z życia, ostrożnie, ale podobnie, jak robiła to szwedzka klasa średnia. Jej przykrywka nie wzbudzała podejrzeń. Jedynym słabym punktem była dawna panamska tożsamość. Dokumenty były fałszywe, ale na ich podstawie uzyskała prawo pobytu w Hiszpanii oraz studiowania na Uniwersytecie Autonomicznym w Barcelonie. Ponieważ otrzymała zadanie stworzenia sobie najpierw zawodowego życiorysu, ukończyła dwa kierunki studiów: media, komunikację i kulturę oraz stosunki międzynarodowe. Przyszło jej to z łatwością, w Rosji studiowała w elitarnej Akademii Dyplomatycznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Tam właśnie została zwerbowana przez wywiad. Oczekiwała tej propozycji, była córką oficera Floty Północnej. Mogła wybrać inaczej. Mogła pójść do dyplomacji albo próbować szczęścia w biznesie, zwłaszcza paliwowym. Łatwość uczenia się języków sprawiła, że oprócz obowiązkowego angielskiego bez trudu nauczyła się hiszpańskiego, niemieckiego, szwedzkiego i polskiego. Wybrała drogę, która obiecywała jej adrenalinę, choć oczywiście nie przyznała się do tego podczas werbunku i szkolenia. Zaczęła pracę jako dziennikarka, ale nie związała się etatowo z żadną redakcją. Podróżowała w różne części świata, a jej karierę dyskretnie wspomagał wywiad, podsuwając odpowiednie kontakty lub informacje. Ta przykrywka była często wykorzystywana, aż za często. Musiała więc być ostrożna. Oczywiście nie wchodziło w grę to, żeby pisała do jawnie prorosyjskich mediów albo teksty w swojej treści zbliżone do oficjalnej narracji.

Przez jakiś czas nawet ją to bawiło. Gdy jednak coraz częściej media zachodnie wspominały o koncentracji rosyjskich wojsk na granicy z Ukrainą, to przestało być grą. Musiała teraz wspominać o „nielegalnej i niesprowokowanej agresji Rosji” oraz o „rosyjskim zagrożeniu”. Ale taka była cena dostępu do informacji, których od niej oczekiwano, politycznych i wojskowych, zarówno dotyczących Szwecji, jak i pozostałych państw leżących nad Bałtykiem. Docierała do urzędników, dyplomatów, analityków think tanków, naukowców i wojskowych. Dobrą ku temu okazją były wszelkiego rodzaju konferencje czy panele dyskusyjne. Oczywiście były to spotkania jawne i nikt podczas nich nie dyskutował o sprawach objętych tajemnicą. Przynajmniej w ich części oficjalnej. Łatwo jej tam było jednak wyłowić kogoś zainteresowanego nieoficjalną rozmową. Urzędy i wojsko były pełne mężczyzn w średnim wieku, liczących na to, że kolacja i wino będą wstępem do czegoś jeszcze. Czasem pozwalała im tak myśleć, innym razem nie.

A od trzech lat miała zajmować się rozpoznaniem, czy Zachód jest gotów do wojny. Takie właśnie jedno tylko ogólne zadanie jej postawiono i była pewna, że nie tylko jej.

VII

7 marca 2022 roku

Ambasada USA w Warszawie, Polska

– Wyglądają jak szpony drapieżnika rozrywającego ofiarę. – Ambasador wskazał na linie na mapie pokazujące zasięg rosyjskiej ofensywy. Sięgały niemal przedmieść Kijowa. Na zachodnim brzegu Dniepru Rosjanie kontrolowali już znaczny obszar, na wschód od stolicy widać było kierunki natarcia, wyraźnie prowadzonego wzdłuż dróg w stronę Kijowa. Natomiast miasta takie jak Sumy czy Czernihów wciąż się broniły. Podobnie przedstawiała się sytuacja na innych odcinkach frontu. Część ziem ukraińskich została zajęta, w inne wbijały się natarcia kolumn pancernych. – Uda im się? – spytał.

– Już widać, że pierwszy cios się nie udał – wyjaśniła major Heather Harding z komórki wywiadu wojskowego. – Cały czas chodzi im przede wszystkim o Kijów. Sądzili, że dokonają symbolicznej dekapitacji państwa, ale bitwa wciąż trwa. Nawet jeśli miasta nie zajmą, to ostrzałami rakietowymi, nalotami, ostrzałem artylerii mogą sprawić, że nie będzie w stanie funkcjonować jako stolica. Do tego zajęcie południa Ukrainy, Donbasu czy terenów na północ od Krymu. – Wskazała na Chersoń. – To, co początkowo stanowiło drugorzędne kierunki operacyjne, teraz może przesądzić o wyniku wojny. Jeśli uderzą na Odessę, odetną Ukrainę od morza. Mariupol jest już okrążony i za chwilę ich wojska ustanowią korytarz łączący Rosję z Krymem. Prawdopodobnie na zajętych terenach powołają jakiś marionetkowy rząd, potem przeprowadzą fikcyjne referendum i przyłączą je do Rosji. Tak jak na Krymie albo na okupowanych ziemiach Polski po siedemnastym września.

– Czyli, tak jak twierdzi pani w notatce sporządzonej wczoraj, grozi nam rozbiór Ukrainy? – Dyplomata, z wykształcenia historyk, w innej sytuacji ucieszyłby się, że oficer wywiadu zna historię Europy Środkowej. Wiedział, że przydzielono ją do zespołu pracującego w Polsce dwa lata temu, że biegle zna rosyjski i ma za sobą piętnaście lat służby wojskowej. Teraz jednak skojarzenia historyczne były bardzo ponure.

– Całej Ukrainy nie zajmą. Siła oporu, jaki widzimy, jest bardzo duża, władze nie wykazują oznak załamania się – wyjaśniła. – Ale, panie ambasadorze, należy mieć na uwadze czarny scenariusz. Rosjanie uważają, że ilość jest szczególnym rodzajem jakości, i mogą zmusić Ukraińców do wycofania się na zachód. Może się okazać, że po zajęciu lub neutralizacji Kijowa mogą zatrzymać się mniej więcej w połowie kraju albo próbować zająć cały.

– Ukraińcy będą przecież stawiać opór – zauważył dyplomata. – I to zaciekły.

– To jest faktem – odpowiedziała oficer wywiadu. – Dlatego należy dostarczać im jak najwięcej broni. Broń przeciwpancerna, przeciwlotnicza, artyleria, może pojazdy pancerne, takie jak choćby posiadane przez Polaków czołgi i wozy bojowe piechoty radzieckiej konstrukcji – to może pomóc. Podnieść koszt agresji. Ale musimy rozważyć także czarne scenariusze i ich stronę wojskową. Podział Ukrainy albo co gorsza okupację. Należy przygotować się na konieczność organizowania po tej stronie granicy wsparcia dla ruchu oporu, armii partyzanckiej, jakkolwiek ją nazwać.

– Jak w Pakistanie podczas afgańskiej wojny z Rosjanami – ambasador wychwycił analogię.

– Nawet jeśli uda się odeprzeć Rosjan, to konwencjonalne siły ukraińskie trzeba gdzieś szkolić i dostarczać im broń. Polska już jest strategicznie ważnym węzłem logistycznym i jej znaczenie, niezależnie od przebiegu wojny, będzie z czasem rosnąć. To jednak oznacza pewien problem. Rosjanie nie będą się temu biernie przyglądać. Otwarta agresja będzie oznaczać dla nich wojnę z całym NATO, ale mogą stosować inne środki – zauważyła.

– A co z samymi Polakami i ich armią?

VIII

9 marca 2022 roku

Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Orzysz, Polska

Wyglądamy mało dostojnie, pomyślał generał Piotr Chełmicki, patrząc na zgromadzone na poligonie w Orzyszu pododdziały. Dzień dla Dostojnych Gości, jak oficjalnie nazwano to wydarzenie, kończył zorganizowane naprędce ćwiczenia.

Prezydent, minister obrony, grupa posłów z komisji obrony narodowej, zwiezione na miejsce delegacje samorządowców, urzędnicy ministerialni, dziennikarze – wszyscy najpierw wdepnęli w błoto. Przedwiosenne słońce świeciło mocno, wytrwale roztapiając nagromadzoną w ziemi zamarzłą wilgoć. Żaden but ani żadna nogawka nie wyszły z tej konfrontacji bez szwanku, gdy zaproszonych gości prowadzono do ustawionych na ekspozycji statycznej pojazdów i żołnierzy. Po tej prezentacji miał nastąpić pokaz działania wojsk.

Tego rodzaju wydarzenia były dla wojska typowym rytuałem. Generał brał w nich udział przez prawie trzydzieści lat służby. Jako podchorąży wrocławskiej szkoły wojsk zmechanizowanych był tylko biernym, niemającym nic do powiedzenia uczestnikiem. Gdy był dowódcą plutonu, musiał już dopilnować, żeby żołnierze wyglądali porządnie, i żeby jakiegoś skacowanego szeregowego ukryć przed wzrokiem gości. Jako dowodzący kompanią czuwał jedynie nad tym, aby dowódcy plutonów nie zawalili pokazu. I tak, pnąc się coraz wyżej, coraz bardziej pudrował rzeczywistość przed tak samo upudrowanymi widzami. Niektórzy goście byli wyraźnie znudzeni. Oglądali to samo od lat. Rzadziej zapraszani na tego rodzaju wydarzenia korzystali z okazji, by zrobić sobie zdjęcie w czołgu, a ci, którzy kiedyś odbyli służbę zasadniczą, zanim udali się na grochówkę zaglądali do bojowych wozów piechoty i odkrywali z zaskoczeniem, że ćwierć wieku temu łatwiej im się było przecisnąć przez włazy. Żołnierze zawsze byli instruowani, jak mają odpowiadać na pytania gości – i stosowali się do tych instrukcji, wiedząc, że przełożeni na nich patrzą. Dzisiaj na pewno pilnowali się podwójnie. W końcu generał Chełmicki był szefem Sztabu Generalnego. Nie było tam żadnego innego wojskowego w czynnej służbie, który zajmowałby wyższe niż on stanowisko.

– To da radę ruskim, panie generale? – jeden z gości, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego spytał wojskowego, wskazując na trzy stojące obok siebie wozy bojowe. – One chyba nie są najnowsze?

– To BWP-1. Mają ponad trzydzieści pięć lat – wyjaśnił generał. – Nasi żołnierze dadzą z siebie wszystko, ale nie da się wygrać samą wolą walki, dlatego mamy program nowego wozu bojowego. Większego, lepiej opancerzonego i silniej uzbrojonego. Na przykład wieżę będzie miał bezzałogową, więc ochrona żołnierzy będzie lepsza – dodał.

– A ile ich potrzebujecie? – Samorządowiec nie zajmował się sprawami wojskowymi, ale od dwóch tygodni sąsiedztwo z obwodem królewieckim przestało być tylko faktem geograficznym.

– Co najmniej dziewięćset – odpowiedział generał, sprawiając, że politykowi wyraźnie opadła szczęka.

Dobrze, że nie wiesz, ile tak naprawdę ich potrzeba, pomyślał generał. Samych BWP-1 było w wojsku tysiąc trzysta egzemplarzy. Starego sprzętu było znacznie więcej.

Hałas krążących w pobliżu śmigłowców oznaczał, że zbliża się pokaz dynamiczny. Wojskowi przeprowadzili gości na trybunę, a wyznaczony do tego pułkownik komentował przebieg pokazu.

Nie był to zbyt wyrafinowany plan. Zaprezentować miano „dynamiczną obronę sił połączonych”. Stanowiska obronne zajęli jako pierwsi żołnierze z wojsk terytorialnych. Cały pluton rozlokował się na linii wcześniej przygotowanych okopów. Tuż za nimi zajęła miejsca obsługa bezzałogowca FlyEye, który wzbił się w powietrze i przekazał zarówno żołnierzom, jak i obserwującym akcję na telebimie widzom obraz pola pełnego celów – starych wozów bojowych oraz makiet i tarcz. Terytorialsi wystrzelili pierwszy pocisk kierowany typu Javelin do najbliższego celu, jakim był czołg T-55, i wezwali wsparcie.

Nad poligonem pojawiły się najpierw Mi-24, które odpaliły efektowne salwy rakiet niekierowanych do celów na ziemi. Potem na teren pokazu wjechały cztery szybkie Rosomaki, z których wysypali się żołnierze piechoty i zajęli stanowiska obronne obok terytorialsów strzelających z karabinów maszynowych, długimi seriami, smugową amunicją. Wreszcie jako wsparcie z chrzęstem gąsienic przybyły czołgi Leopard i oddały salwę z dział. Następnie żołnierze zajęli miejsca w Rosomakach, a wozy bojowe wystrzeliły granaty dymne, maskując zmianę stanowisk. Skierowały się na flankę, symulując przejście na następną rubież walki.

Znów nad polem udawanej walki pojawiły się Mi-24, odpalając kolejną salwę rakiet i strzelając seriami z pokładowych karabinów maszynowych, by następnie wykonać efektowny zakręt niedaleko trybuny. Tymczasem terytorialsów pozostających na stanowiskach wsparł amerykański pododdział. Dwa Abramsy i cztery Bradleye, oddając strzały ze swoich armat, miały symbolicznie pokazać nadejście sojuszniczej pomocy. Mi-24 zawisły nad nimi, obracając się w kierunku widowni i pochylając w tradycyjnym, pokazowym ukłonie, po czym wzniosły się i odleciały na lądowisko.

Publiczność wyraźnie ucieszyła się, widząc amerykańskie wozy i polskie śmigłowce. Nagrodziła oklaskami ten efektowny finał i udała się do namiotu z poczęstunkiem.

Przynajmniej są zadowoleni, pomyślał generał. Zastanawiał się, czy któryś z polityków zada później jakieś pytania. Na przykład, dlaczego jedyny pocisk przeciwpancerny odpalili terytorialsi i dlaczego tylko oni mieli drona. Albo czemu szturmowe śmigłowce użyły rakiet niekierowanych, broni sprzed ponad pięćdziesięciu lat, a nie kierowanych, inteligentnych, jak na dwudziesty pierwszy wiek przystało. Że dziennikarze będą pytać, to było pewne, akredytowana była cała grupa branżowych specjalistów, znanych z tego, że zadają bezkompromisowe i trudne pytania. Ale to nie dziennikarze decydowali. Czasami, robiąc szum, ujawniając jakąś zakulisową informację pomagali niektóre z decyzji podjąć – lub powstrzymać polityków przed ich podjęciem.

– Wyglądało to trochę jak na filmie z Afganistanu, panie generale – powiedział prezydent Bartłomiej Skorecki, podchodząc do szefa sztabu. – To nie robi najlepszego wrażenia – zauważył. – Poradzono mi, abym nie robił sobie zdjęć na tle starego sprzętu.

– Jak pan wie, panie prezydencie, mamy zaplanowany zakup nowych śmigłowców. Amerykańskich Apache. Najlepszych na świecie i z setkami rosyjskich czołgów na koncie. W obu wojnach w Iraku pokazały na co je stać. A co ciekawe, przed inwazją na Irak ich załogi ćwiczyły w Polsce. Nasi i Amerykanie bardzo dobrze współpracowali, już wówczas.

– Nie znałem tej historii – powiedział prezydent. – No cóż, będziemy kupować, żeby się tego radzieckiego złomu pozbyć. Ciągle słyszę, że amerykańskie śmigłowce są najlepsze, nasz świętej pamięci prezydent też oczekiwał, że będzie latać amerykańskim śmigłowcem, a nie radzieckim żelastwem. Szkoda że nie zdążyli kupić nowych samolotów i prezydent zginął w Tupolewie.

– Tak, to wielka szkoda, ale teraz eskadra rządowa ma tylko amerykańskie samoloty. – Chełmicki skinął głową. – Jeśli nasi żołnierze dostaną do ręki najlepszą na świecie broń, jeśli piloci nie będą musieli latać na śmigłowcach tak starych jak ich rodzice, to będzie to historyczne osiągnięcie. – Generał uśmiechnął się mimo woli. – Nie ma już w armii nikogo, kto służył za komuny. Najwyższy czas, by znalazły się pieniądze na niekomunistyczny sprzęt, dzięki któremu obronimy się przed Rosją, tak jak obroniliśmy się sto dwa lata temu przed bolszewikami – podkreślił.

– W tej sprawie nasze poparcie jest żelazne jak miecz – mówiąc to prezydent uśmiechnął się, po czym odszedł.

Generał zmusił się, by nie okazać mimiką swoich emocji. Nie miał wyboru. Jeśli dobro armii wymagało przytakiwania politykom, których poczucie estetyki cierpiało na widok starego sprzętu i byli gotowi zapłacić za zastąpienie go amerykańskim, bo lepiej wychodziło się z nim na zdjęciach, to był na to gotów. Od zawsze uczono go, że żołnierz oprócz wszystkich obowiązków ma też prawo do bycia dobrze dowodzonym, dobrze wyszkolonym i dobrze wyposażonym. Sam nie mógł tego osiągnąć, o pieniądzach decydowali politycy. A oni oczekiwali najpierw kadrowych czystek. Żądanie, aby z wojska pozbyć się ludzi, którzy służyli choć jeden dzień za poprzedniego systemu zostało spełnione już kilka lat temu, zanim jeszcze Chełmicki objął najwyższe stanowisko w wojsku. Ale polecenia kadrowe przechodziły także przez jego ręce. Brał w tym udział i czuł się z tym źle. Sam widział jednak, że im wyższe stanowisko, tym bardziej giętkie bywają kręgosłupy. Pamiętał kilku takich generałów, którzy zaraz po zmianie systemu spuścili partyjne legitymacje w kiblu, pobiegli przed ołtarze i bili pokłony przed nowo mianowanymi dygnitarzami. To uchroniło ich przed odejściem z wojska i w ten sposób robili dalsze, błyskotliwe kariery. Potem wcale nie bywało lepiej, choć mniej spektakularnie. Każde kolejne pokolenie generałów przytakiwało decyzjom polityków w nadziei, że uda się w zamian coś dla wojska wyszarpać. Dziewiętnaście lat wcześniej jego poprzednik wiedział, że pomysł polskiej strefy w Iraku jest nierealny do wykonania. Ale zgodził się, bo politycy zdali sobie sprawę, że nie wysyła się na wojnę poborowych, i w końcu dali pieniądze na uzawodowienie armii. Potem, gdy ministrowie finansów obcinali wojsku budżet i likwidowali całe formacje, byli tacy, którzy godzili się na to w zamian za wzmocnienie pozostałych dywizji czy brygad. Jego pokolenie też musiało iść na kompromis z wizjami obecnie rządzących, z nadzieją, że coś dobrego uda się dla armii wywalczyć. ■

Część pierwsza.
Przygotowania

Rozdział I

I

1 marca 2024 roku

Moskwa, Rosja

Tę mapę trzeba było dawno zniszczyć, pomyślał generał Iwan Zarubin, rozkładając dokument na biurku. Mimo to trzymał ją w sejfie i gdy wyjmował z niego potrzebną mu teczkę, jakiś impuls kazał mu sięgnąć także po mapę.

Datowana była na dwudziestego stycznia dwa tysiące dwudziestego drugiego roku i przedstawiała Ukrainę podzieloną na trzy strefy. Pierwsza, obejmująca obwody graniczące bezpośrednio z Rosją wraz z donbaskimi republikami ludowymi, zaznaczona była na zielono i opisana jako Strefa pełnej kontroli. Druga, żółta, rozciągająca się na zachód i obejmująca obszary leżące nad Dniestrem aż do granic z Mołdawią i Rumunią i zachodnich granic obwodów żytomierskiego i winnickiego, nazwana została Strefą okupacji. Wreszcie zaznaczone na czerwono zachodnie tereny Ukrainy uznano za Strefę frontu. Na marginesie wydrukowane były informacje, że strefa zielona powinna być traktowana jak obszar Federacji Rosyjskiej, w strefie żółtej planuje się utworzenie Naddniestrzańskiej Republiki Ludowej, i możliwe są tam izolowane akty oporu, a strefa czerwona jest spodziewanym obszarem walk z siłami nacjonalistycznymi, w tym z pozostałościami armii ukraińskiej, i należy utworzyć tu specjalne organy władz. Mapa była oczywiście ściśle tajna, powstała w Federalnej Służbie Bezpieczeństwa w dwudziestu numerowanych kopiach. Jego miała numer dziewiętnaście.

Tacy byliście pewni, towarzysze czekiści, pomyślał. Już rozdawaliście stanowiska w rządzie tej waszej republiki. Choć nie zapisano tego nigdy na papierze, jemu miał przypaść stołek ministra obrony Naddniestrzańskiej Republiki Ludowej. Zgodził się na to nie dlatego, że uważał to stanowisko za ważne. Wiedział po prostu, jak będzie wyglądała okupacja. Będzie okazją do konfiskaty willi, samochodów, kont bankowych, no i żeby solidnie się urządzić. Miałby wielki gabinet w Kijowie, dom pod miastem i obowiązkowo drugi nad Morzem Czarnym. Załączniki do planu okupacji zakładały, że w Ukrainie stacjonować będzie co najmniej jedna dywizja spadochroniarzy i dwie armie wojsk lądowych, w tym jedna pancerna. Miałby siłę, z którą czekiści musieliby się liczyć i której by pewnie potrzebowali, zwłaszcza w czerwonej strefie. Uważał, że emerytura w tak luksusowych warunkach po prostu mu się należy po tylu latach służby, i to właśnie w desancie. Nie narzekał, miał mieszkanie w centrum Moskwy, daczę na wsi, zarabiał dobrze, wyświadczał innym liczne przysługi i jemu także je wyświadczano, ale żyjąc na wysokim poziomie, chciałoby się żyć na jeszcze wyższym. W większym mieszkaniu, w okazalszej willi.

Zamiast tego wciąż tkwił na stanowisku pierwszego zastępcy szefa Sztabu Generalnego, mając nad sobą szefa sztabu oraz ministra obrony. Byli jeszcze liczni wiceministrowie, ale oni byli urzędnikami. To on załatwiał większość nużących spraw związanych z bieżącym funkcjonowaniem sztabu i planowaniem. Szef sztabu, generał Gierasimow, zajmował się teraz wyłącznie kwestiami ukraińskimi, usiłując wygrać wojnę nie do wygrania, a minister obrony robił dobrą minę do złej gry, próbując utrzymać się na stanowisku mimo postępującej choroby alkoholowej.

Jego rozmyślania przerwał dzwonek telefonu. Adiutant zaanonsował wezwanego wcześniej podwładnego.

– Pułkownik Aleksander Kukarin melduje swoje przybycie – powiedział oficer wojsk powietrznodesantowych, wchodząc do gabinetu generała i przyjmując postawę zasadniczą.

– Spocznijcie, pułkowniku. – Generał wskazał podwładnemu miejsce przed biurkiem.

Zauważył, że ten z zainteresowaniem spogląda na mapę.

– Sasza, muszę zadać ci jedno ważne pytanie. Czy sądzisz, że jeszcze, że możemy tę wojnę? Szczerze.

Pułkownik nie odpowiedział od razu. Od czasu zeszłorocznego buntu wagnerowców kontrola lojalności w wojsku została zaostrzona. Nawet najwierniejsi, najbardziej zasłużeni bojowo żołnierze przekonali się, że zaufanie, jakim obdarzyło ich państwo nie jest pełne. Kilka karier zostało już złamanych.

– Towarzyszu generale, jestem patriotą, wierzę w zwycięstwo i w pełni ufam rozkazom przełożonych, wierzę, że wydają je, kierując się najlepszym interesem ojczyzny – mówił powoli i wyraźnie, jakby chciał, żeby jego słowa dobrze się nagrały.

– Sasza – generał uspokoił podwładnego – nie wątpię, że wierzysz w zwycięstwo. Wróciłeś z tamtego lotniska, walczyłeś pod Kijowem, masz odznaczenie za walki pod Chersoniem. Awansowałeś dwa razy na tej specjalnej operacji wojskowej. Dzięki tobie wielu ludzi wyciągnęliśmy za Dniepr, gdy musieliśmy dokonać taktycznego wycofania sił, aby użyć ich w innym miejscu.

I na moje szczęście dostałem wtedy postrzał, więc nie wysłaliście mnie do Bachmutu, gdzie zgniłbym w błocie, dodał sobie w myślach Kukarin. Wojenna rana, zasługi oraz koneksje sprawiły, że nie wrócił na front.

– Liczy się wygrana w wojnie. Bitwy mają mniejsze znaczenie, jak uczy Wielka Wojna Ojczyźniana – pułkownik wciąż zachowywał ostrożność. – Jeszcze wejdziemy do Kijowa, Lwowa i Odessy.

– Do Odessy byś chciał najbardziej, prawda? – Uśmiechnął się generał. Znał życiorys Kukarina.

– Piękne miasto. Miałem tam rodzinę. Należy nam się.

– Sasza, nikt nie wątpi w słuszność celu, jaki postawił przed nami prezydent, gdy zaczynaliśmy specjalną operację wojskową. Ale jedno to cel, a drugie środki. I wezwałem cię dlatego, że z upoważnienia generała Gierasimowa, za wiedzą naszych najwyższych przełożonych – te słowa uspokoiły wciąż stojącego na baczność pułkownika – mam dokonać analizy środków prowadzących do zwycięstwa. Pełnego zwycięstwa.

Obrócił mapę tak, aby Kukarin mógł się z nią zapoznać.

– O to walczymy nieustannie. Pytanie, jakie mam do was jako oficera sztabowego z bojową przeszłością, brzmi: co spowodowało, że dotąd nie osiągnęliśmy tego celu?

Pułkownik przełknął ślinę.

– Przeciwnik walczył lepiej, niż się spodziewaliśmy. Ukraińcy otrzymali pomoc. Dlatego wiedzieli, że atakujemy Hostomel i mogli przeprowadzić kontruderzenie. To amerykańskie Javeliny paliły nasze czołgi i zadawały nam straty. To te przeklęte HIMARS-y i pociski Storm Shadow niszczyły naszą logistykę. A zachodni najemnicy nadzorowali ich użycie. Pewnie nawet zachodni najemni piloci latają maszynami z ukraińskimi oznaczeniami. Nie walczymy z banderowcami, ale z całym cholernym NATO – wyrzucił z siebie, choć wciąż pilnując, aby nie wykroczyć poza oficjalną linię.

– Wygralibyśmy, gdyby nie zachodnia broń i najemnicy?

– Oczywiście. Ukraińcy ulegliby naszej przewadze. – Kukarin skinął głową.

– Podobają mi się wasze odpowiedzi, pułkowniku – generał wyjął z szuflady biurka teczkę – ale teraz chcę, abyście podpisali zobowiązanie do zachowania naszej rozmowy w tajemnicy. Jeśli nie chcecie, nie będę miał do was żalu. Jeśli jednak podpiszecie, możecie zajść bardzo wysoko – zachęcił.

Więc o to chodzi, pomyślał Kukarin. Nie zależało mu na karierze. Awans otrzymał za zasługi frontowe, dowodził dotąd zaledwie kompanią specnazu, wolał służbę liniową od pięcia się w górę. Specnaz rządził się swoimi prawami, odmiennymi niż te panujące w reszcie armii. To, co sugerował generał, oznaczało jednak, że może uda się wyrównać rachunki.

Podpisał zobowiązanie w trzech egzemplarzach. Dotyczyło operacji o kryptonimie Hydra.

– Dobrze. – Generał schował teczkę do szuflady. – Przekażcie wszystkie bieżące sprawy. Z uwagi na tajność operacja Hydra prowadzona jest nie w naszych obiektach, ale w kompleksie jednostki wojskowej 35690. Zameldujecie się tam w poniedziałek rano.

Znał ten adres. Bałaszycha pod Moskwą. Centrum Specjalnego Przeznaczenia Federalnej Służby Bezpieczeństwa. Baza jednostek specjalnych Alfa, Wympieł i innych mniej znanych pododdziałów.

– Towarzyszu generale, to ośrodek FSB – zauważył, mając nadzieję, że odczyta on właściwie pytanie, które nie powinno głośno wybrzmieć, nawet bez świadków.

– Nie martw się, Sasza. Operacją kierować będą wojskowi. Nasi przyjaciele z wywiadu i kontrwywiadu będą ją wspierać – zapewnił generał, choć mówił wyraźnie bez przekonania.

II

1 marca 2024 roku

Gdynia, Polska

Wysoka szatynka ubrana w wojskową, maskującą odzież, z przewieszonym przez plecy karabinkiem biegła pustym duktem przecinającym liściasty las, mocnymi, sprężystymi krokami odbijając się od szutrowej nawierzchni. Droga prowadziła to w górę, to w dół, po pofałdowanym terenie. Przez chwilę biegła sama i miała wrażenie, że reszta świata jest daleko. Bardzo daleko. Przynajmniej w tym momencie.

Porucznik Anna Winkler nie znajdowała…

.

.

.

…(fragment)…

Całość dostępna w wersji pełnej