Piotr Langenfeld

Wojna wschodnia
KRONIKI

© 2024 WARBOOK Sp. z o.o.

© 2024 Piotr Langenfeld

Redaktor serii: Sławomir Brudny

Redakcja: Pawel Kozioł

Korekta: Zespół redakcyjny

eBook: Atelier Du Châteaux, atelier@duchateaux.pl

Ilustracja na okładce oraz wewnątrz: Artur Ciechorski

ISBN 978-83-66955-88-2

Wydawca: Warbook Sp. z o.o.
ul. Bładnicka 65
43-450 Ustroń
www.warbook.pl

Od autora

W roku 2014 wydana została moja powieść z gatunku political fiction, pod tytułem Czerwona ofensywa. Była to wizja III Wojny Światowej, która mogłaby wybuchnąć zaraz po drugiej, w roku 1945. Fikcja, ale poparta analizą uwarunkowań historycznych i politycznych. Ofensywa stała się serią czterech powieści, mówiących o całej kampanii pokonania Sowietów. Kilka lat po stworzyłem kontynuację pod tytułem Ogień sprawiedliwości. Opowiada ona o wojnie jaka miała wybuchnąć w latach 60-tych, w zupełnie innej Europie, choć przeciwko temu samemu wrogowi, Związkowi Sowieckiemu.

Wielu czytelników zarzucało mi, że Ogień sprawiedliwości nie był tak mocno nasycony scenami batalistycznymi jak pierwsza seria. Więcej postawiłem tam na rozgrywki wywiadów i kuluarowe narady polityków. W 2020 roku postanowiłem nadrobić ten błąd i uzupełnić Ogień. Wiele się jednak działo od tego roku i prace nad tekstem przerwałem. Między innymi przez pełnoskalową wojnę, jaka wybuchła w Europie i jaka pośrednio zagroziła też Polsce.

Mija 10 lat od premiery Czerwonej ofensywy. Książki popularnej. Jak wielu twierdziło, kupowanej ze względu na wybuch wojny o Donbas i Krym w 2014 roku. Dziesięć lat później obserwujemy wojnę, jakiej nie było na naszym kontynencie od 1945 roku. Tak jak w powieściach, agresor i wróg pozostaje ten sam, Rosja.

Dekadę po Czerwonej ofensywie przedstawiam Wojnę wschodnią 1964. Zbiór opowiadań o tym, co wydarzyło się w świecie, który stworzyłem. Prezentuję walki pancerne, zmagania lotnictwa, akcje wojsk specjalnych, tajne rozgrywki dyplomatów.

W niniejszym tekście – choć jest to opowieść political fiction – znajdą państwo wiele odniesień do współczesności. Wizje rozprawy z wrogiem cywilizowanej Europy, albo przynajmniej wyobrażenia o rychłym końcu neo-sowietii.

Mam ogromną nadzieję, że bieg wypadków opisany w tym zbiorze opowiadań o fikcyjnym świecie przełoży się na rzeczywistość i doprowadzi do pokonania Rosji. ■

Prolog

Ogromne pomieszczenie rozświetlało białe światło. Przestrzeń i forma wnętrza przywodziła na myśl widownię teatru. Pod sufit unosiły się, zlewające się w jedno, szmery rozmów i szeptów.

Aula najważniejszej z uczelni wojskowych w Rzeczypospolitej była wypełniona po brzegi. Zieleniło się od mundurów studentów, oficerów, weteranów i przyszłych dowódców. Oliwkowe wypełnienie sali poprzecinane było „wstęgami” stalowych i czarnych mundurów, należących do gości reprezentujących lotnictwo – które doceniano tego dnia o wiele bardziej – oraz Marynarkę Wojenną.

W pierwszych rzędach zasiedli dowódcy rodzajów wojsk i zaproszeni oficerowie alianccy. Niektórzy już w cywilu. Był ambasador USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji. Dowódcy sił białorosyjskich oraz oficerowie nowych armii wschodnich. Wielka zbiorowość przedstawicieli, który wzięli udział w wielkiej wojnie, w wielkim cudzie jak mawiano. Jednym z tych zwycięstw, które trafiają się tylko raz w historii.

Wprowadzono sztandar w asyście honorowej. Po uroczystym odśpiewaniu hymnów i sygnale Wojska Polskiego prowadzący uroczystą akademię oficer zaprosił głównego prelegenta. Generała Antoniego Walczuka. W czasie wojny i obecnie jeszcze – szefa sztabu generalnego. Jednego z głównych autorów planu, który nazwano „Ogień sprawiedliwości”.

Wyłysiały już zupełnie, acz noszący się twardo, niemal jak sportowiec, generał dostojnie przeszedł wzdłuż sceny i wkroczył na nią, ściskając w ręku teczkę.

Stanął za katedrą, spokojnie rozłożył arkusze tekstu i kiwnął głową do obsługujących rzutnik. Był gotowy. Na scenie przygaszono światła.

Antoni Walczuk milczał jeszcze chwilę. Nie, nie zmagał się z tremą. Ktoś, kto podpalał jeden po drugim sowieckie czołgi, kto szedł z Andersem na Warszawę, nie bał się publicznych wystąpień. Nawet takich, które telewizja pokazywała na całym świecie.

On budował nastrój. Chciał, by podniosłość momentu udzieliła się wszystkim. By szczególnie zapamiętali ją młodzi podchorążowie. Ta grupa młokosów, ciągle jeszcze zapatrzonych w starszych oficerów jak w obrazy. By wiedzieli, że są cząstką armii, która pierwszy raz w historii zdołała odsunąć na bardzo długo zagrożenie ze wschodu. By nie dali się coraz powszechniejszym modom na spokojne życie bez lęku o cokolwiek. Te pacyfistyczne hasła, które rozchodziły się pośród młodzieży – to musiało nadejść. Zmęczenie wojną i tlącym się ciągle konfliktem na wschodzie odciskało swoje piętno. A zawirowania w Chinach, choć korzystne dla Rzeczypospolitej, pogłębiały ten stan.

Walczuk chciał, by patrzący na niego przyszli dowódcy, którzy zazdrościli mu wojennej chwały, robili to jeszcze mocniej. Żeby chcieli dorównywać tym, którzy przed nimi. Którzy nie raz mieli dość chwały i marzyli o spokoju z dala od okropnych wspomnień starcia, które nie zawsze przypominało triumfalny marsz.

Szef sztabu wyprostował się. Jeszcze raz omiótł salę spojrzeniem i serce mu przyśpieszyło. Dopiero teraz przebiło się do jego świadomości, że powierzono mu ogromny zaszczyt. Upamiętnienie i rzeczowe przedstawienie historii wielkiej wojny jako ukoronowanie kariery, którą niedługo miał zakończyć. Ogarnęło go niespodziewane wzruszenie. Chciał coś powiedzieć, ale gardło się zacisnęło. Wytrwał kilka sekund z marsową miną, nie mając zamiaru dać poznać młodym, że wspomnienia biorą górę. Udało mu się. Opanował emocje. Złapał boki podium i przemówił twardo, głośno.

– Szanowny panie prezydencie! – zaczął, podniośle zwracając się do swojego przyjaciela. Jak on, weterana aż trzech wojen, w których walczyli. Pawła Przeszło-Stępniakowskiego. Oficera wywiadu, który wyczuł moment i tak naprawdę poprowadził kraj do wojny. Zaraz potem został wybrany prezydentem Rzeczypospolitej.

Stępniakowski skłonił się uroczyście i lekko uśmiechnął. Dał sygnał, że wszystko jest porządku.

Za tym niemym zezwoleniem Walczuk znów się wyprężył i spoważniał.

– Proszę państwa o uczczenie chwilą ciszy tych tysięcy wspaniałych ludzi, którzy oddali życie za przyszłość i bezpieczeństwo Rzeczypospolitej, a także świata. Byli solą zwycięstwa, które dziś honorujemy… – jeszcze nie zdołał dokończyć płomiennego apelu, a zebrani zerwali się z miejsc. Wojskowi, cywile, generalicja, nawet prezydent – wszyscy stanęli na baczność. Niejeden wracał myślą do wspomnień, odszukiwał w pamięci przyjaciół, których już nie było na świecie. Zapanowała absolutna cisza, mącona tylko delikatnym szumem klimatyzacji.

– Dziękuję państwu – szepnął generał Walczuk. Nie spieszyło mu się, by zmącić ten podniosły moment.

Poczekał, aż wszyscy zajmą miejsca i przeszedł do części zasadniczej.

– Zebraliśmy się tu, by uczcić i upamiętnić pięć lat od wielkiego… wspólnego zwycięstwa – uczynił gest podkreślający wspólny wysiłek alianckich wojsk. – Dni chwały, które, okupione wysiłkiem i krwią, przywróciły historyczną sprawiedliwość – tu lekko zaryzykował, bo takie słowa mogły nie podobać się zarówno sąsiadom ze wschodu, jak i zachodnim aliantom, ciągle obarczanym winą za Jałtę i brak woli kontynuowania wojny w roku czterdziestym szóstym. – Zwycięstwo, które dało wolność i możliwość samostanowienia uciśnionym narodom imperium niegodziwości – teraz łechtał sojuszników ze wschodu. Potrafił pisać i przemawiać jako dyplomata, łącząc delikatne przytyki z wielkimi pochlebstwami, choć jego prywatna opinia była o wiele ostrzejsza. Rozbito sowieckie imperium, a do tego rozparcelowano państwowość, która przez kilka wieków pilnowana była przez Moskwę. Nie było to nawet efektem jakiś szczególnie usilnych zabiegów, a już bardziej niemocy tego kraju. Rozlatywał się sam, wystarczyło tylko mu pomóc.

– Moim zadaniem na dziś jest przedstawienie historii tej wojny. Podsumowanie jej przebiegu i przedstawienie następstw oraz niektórych aspektów operacyjnych, które miały wpływ na przebieg kampanii w szerszym zakresie. Piąta rocznica to doskonały moment na chłodne przedstawienie najważniejszych faktów. Na wykład historyczny o czymś, co dla wielu z nas nie jest historią, a osobistym przeżyciem.

Po tych wszystkich latach mogę się przyznać, że towarzyszyła nam wielka trwoga i niepewność. Tak – powtórzył dosadniej, widząc nieco zmieszane spojrzenie prezydenta – rzuciliśmy wszystko na jedną szalę. Zawierzaliśmy Panu Bogu powodzenie, a on nas wysłuchał. Kiedy zaczyna się tak wielką operację, nie ma nigdy do końca pewności, czy aby dane wywiadowcze są prawdziwe. Jak silny będzie opór i siła ataku…

Generał pominął odniesienia do stosunków z amerykańskim aliantem, który poinformowany o ataku został dość późno i domagał się przerwania ognia, a nawet próbował mediacji z Moskwą… w której nie było z kim rozmawiać.

– Wszystko to… – mówił dalej Walczuk – …powiodło się. Ale to nie wystarczy. Wielkie idee i plany zależą od męstwa żołnierzy na pierwszej linii i zapewnienia skutecznej drogi zaopatrywania. Walka i logistyka są kluczem do sukcesu w pierwszych godzinach, ale i później. Potrzebny był wielki, gigantyczny wysiłek zastępów żołnierzy, piechoty, czołgistów, marynarzy i lotników.

Lotników – powtórzył dobitniej i skłonił się w kierunku dowództwa sił powietrznych. – Pierwsze godziny, pierwsza doba tamtej wielkiej wojny to wasza zasługa.

Sala, godząc się z opinią, wybuchłą krótką owacją.

– Tak oto – mówił szef sztabu – zagadnienia wojny na wschodniej rubieży podzielić możemy na pewne główne stadia. Rozpoznanie celów oraz ich niszczenie i wskazywanie. To rola sił specjalnych. Nowoczesnych formacji, które po raz pierwszy w Europie udowodniły swoją skuteczność… – korciło go, by zrobić choćby niewielką aluzję do roli Kedywu i jego najwspanialszej misji, która zakończyła się likwidacją sowieckiego przywództwa, daleko poza planowaną linią frontu. Nie mógł tego zrobić. Nie mógł zdradzić największej tajemnicy Rzeczypospolitej i wspaniałego przykładu odwagi polskich żołnierzy. Ten wyczyn jeszcze przez lata musiał pozostać w ukryciu.

– Następnie swój wielki pokaz rozpoczęły „polskie orły” – Walczuk rozpływał się nad lotnictwem, szczerze i prawdziwie, podziwiając podwładnych generała Skalskiego. – Ich kunszt i niezwykła ofiarność, wręcz nieprawdopodobne zdawałoby się dawanie odporu zmęczeniu. Przekraczanie granic ludzkiej wytrzymałości… wszystko to pozwoliło nam w krytycznej pierwszej dobie wywalczyć panowanie w powietrzu w najważniejszej wtedy strefie działań. W pasie nadgranicznym.

Wyrąbanie sobie korytarza powietrznego i zneutralizowanie tej części frontu miało zapewnić naszym wojskom nieco większą łatwość operowania. Przypominam, że pierwotne wyliczenia planistów mówiły o lekkiej przewadze wojsk sowieckich w strefie nadgranicznej. Nam przewagę miało dać zaskoczenie, wytrwałość i nieugiętość. Tak, szanowni, to udało się dzięki lotnikom.

Najsilniejsze, rozbudowane i dobrze uzbrojone zgrupowania nadgraniczne wroga zostały zaskoczone, porażone i pozbawione decyzyjności na kilka krytycznych minut. Ich przewaga stopniała. W tym samym czasie nasze samoloty oraz artyleria rakietowa usiłowały sięgać dalej. Razić odleglejsze cele i siać zamęt na tyłach, by opóźniać ściąganie posiłków i nieuchronny kontratak.

Wszystko, o czym tu mówię, działo się w okropnym napięciu i trudnym do zniesienia wyczekiwaniu. Sprzyjał nam brak koordynacji wroga, ale też liche podstawy moralne sowieckiego żołnierza oraz całego sytemu.

Jak wiemy, jak wiedzą to najlepiej weterani tamtych dni, nie był to spacer. Momentami twarda i wyrównana walka. Sowiecka taktyka powodowała straty i mimo okropnych kosztów kontratakujących mogła zachwiać frontem.

To drugi aspekt tego wykładu. Kontrataki. Mas ludzi i czołgów. Naloty dziesiątek ściąganych z dalszych obszarów samolotów. Bombardowania i ostrzał polskich miast. Wilna, Lwowa, a nawet Warszawy.

Najpoważniejszy kontratak rozpoczął się w dniach 8-9 kwietnia 1964 roku. Z początku, jak kilka przedtem, niezorganizowany, ale wkrótce został skoordynowany. O tyle, o ile: koordynacja polegała, jak już wiemy, na podaniu kierunku natarcia.

Największe walki toczyły się na wschód od Lwowa u nasady południowego ramienia naszych kleszczy… – w ślad za jego słowami na ekranie nas sceną pojawiła się pierwsza mapa z zarysowanymi kierunkami uderzeń polskich i sojuszniczych dywizji.

Południowe ramię wychodziło pomiędzy Lwowem a Zamościem na wschód i północny wschód. Północna strzałka wyrastała z terenów nad Bugiem w okolicy Białegostoku i kierowała się na wschód i południowy wschód, by spotkać się z południowym ramieniem gdzieś na Wołyniu. Pomniejsze strzałki pokazywały działania pozoracyjne z krajów bałtyckich oraz kierunki najważniejszych kontrataków lądowych i lotniczych.

– Kryzys lub raczej niepewność, która podminowała nastroje w sztabie, pojawiły się 9 kwietnia, kiedy niektóre jednostki utraciły łączność ze sobą lub nawet z dowództwem. Odnotowano akcje grup dywersyjnych, okrążanie sforujących się do przodu dywizji oraz coraz większą aktywność wrogiego lotnictwa. Uderzenia maszyn sowieckich z Bałkanów nie przyniosły spodziewanego efektu, ale naloty maszyn z okolic Kijowa, Charkowa oraz Sankt Petersburga przemieniły się w gigantyczne bitwy powietrzne.

Korpus Białorosyjski uwikłał się w mozolne walki z jednostkami pancernymi, operującymi z sowieckiej Ukrainy.

Ale wytrzymaliśmy te zmagania. Natomiast wróg, przez brak koordynacji i zaskoczenie, zmuszony był wytracić na tak wielką operację dużą ilość zasobów. Brak ewidentnych sukcesów sprawił, że w sowieckie dowództwo wdarła się niepewność i marazm. Dziś już wiemy, że zamieszanie było spowodowane walkami frakcyjnymi. Utracenie kierownictwa państwa – eufemizm na likwidację Breżniewa przez polskich komandosów – oraz brak postępów, w tak rozbudowanej armii, doprowadziło do walk frakcji i otwartych niesnasek. Ta quasi-wojna domowa, brak jednolitego przywództwa, czy nawet możliwości realizowania przygotowanych planów, uratował nas od najgorszego. Użycia przez sowietów broni jądrowej. Choć nawet najbardziej niemądrzy z ich dowódców wiedzieli, że użycie tego rodzaju oręża skończy się wymazaniem Związku Sowieckiego z powierzchni ziemi.

Równocześnie – dodał bardzo uroczyście – Rzeczpospolita otrzymała olbrzymie i niepodważalne wsparcie od amerykańskiego sojusznika… – generał przerwał, zrobił krok w tył i dla podniesienia rangi swych słów zaczął bić brawo. Zaraz zebrani znów poderwali się z miejsc, bijąc brawo i wznosząc co rusz okrzyki na cześć amerykańskich przedstawicieli.

Prezydent Stępniakowski uścisnął dłoń ambasadorowi USA oraz generałowi Tylorowi, po czym w iście amerykańskim stylu objął każdego z nich, zerkając porozumiewawczo na swojego przyjaciela, generała Walczuka, jakby chciał mu powiedzieć, że ma zadatki na naprawdę dobrego dyplomatę.

Kiedy gorączka oklasków umilkła i słuchacze usiedli, Walczuk napił się wody i z jeszcze większą werwą kontynuował:

– Wsparcie sił zbrojnych USA, wpierw lotnictwa a potem jednostek lądowych, uspokoiło sytuację na froncie granicznym i w dużej mierze pozbawiło sowietów woli oporu. Hasło: Amierykance idut rozchodziło się po szeregach wygłodniałych poborowych. Demoralizacja sowieckiej armii u granicy, a jednocześnie napór jednostek z głębi kraju wytworzyły coś na kształt sytuacji rewolucyjnej jak na froncie I wojny światowej.

Stanęliśmy przed opcją wykonania zakładanych planów i odzyskania przedwojennych granic RP, ale rodziły się nowe, większe możliwości. Tych nie dałoby się zrealizować bez tak wielkiego wkładu sił sprzymierzonych i podzielenia nowej wizji strategicznej.

W trakcie katastrofy wojsk sowieckich i łamania się struktur we wschodniej Europie w sukurs przyszedł nam krach na dalekim wschodzie. Według wielu politologów tam zdarzyły się rzeczy, które przypieczętowały rozpad imperium i zmusiły wielu jego pogrobowców czy cichych opozycjonistów do szukania nowej drogi. Czerwone Chiny dokonały inwazji. Wprawdzie ograniczonej, bo sięgnęły po Władywostok i ruszyły za Amur, ale był to dopiero początek wielkich zmian.

Postaram się pokrótce rozwinąć każdy z zaznaczonych wątków… Tak więc, szanowni państwo, po kolei. ■

Tytan

Moskwa | 6 kwietnia 1964

Niebo ponad moskiewską aglomeracją było osłonięte ołowianymi chmurami, które wyglądały, jakby miały zaraz runąć na świat zamiecią śniegu. Wschodzące gdzieś poza tą okrywą słońce stanowiło tylko mizerny, jaśniejszy ślad nad widnokręgiem. Tak jakby mroźna noc nie chciała się skończyć. Nowy dzień zapowiadał się równie zimny. Pustymi jeszcze ulicami hulał lodowaty wiatr, gnając wyschnięty piasek z trotuarów i jezdni. Miasto dopiero budziło się do życia. Na przystankach stały grupki mieszkańców, przestępujących z nogi na nogę, oczekujących tramwajów i autobusów.

Pierwsze sklepy dopiero otwierały podwoje i zaczynały przyjmować towary. Czasem przezorni klienci ustawiali się w ogonkach, by zostać pierwszymi szczęśliwcami, którzy kupią chleb, a może i nieco wędliny.

W rutynie wielkomiejskiego świtu nikt nie zwracał uwagi na konwój, który prędko przemierzał stolicę. Dwa terenowe GAZ-y, pięć transporterów BTR i tyle samo ciężarówek. Wszystkie w zielonej barwie, bez oznaczeń przynależności do jednostki.

Jadący w pierwszym wozie trzydziestoletni kapitan Władimir Lewczenko przyglądał się obrazkom za foliową przesłoną auta z większym zainteresowaniem niż zazwyczaj. Był szczupłym, wysokim oficerem Głównego Zarządu Rozpoznawczego GRU Sztabu Generalnego. Jego zainteresowania zawodowe i prywatne krążyły zawsze gdzieś indziej, gdzieś wyżej niż codzienne życie szarych ludzi. On już do takich nie należał. Wybrano go do elity. Do służby w potężnej organizacji, która dobierała najlepszych i wpływała na kierunki rozwoju państwa. Armii, świata i… takich ludzi jak ci marznący na przystankach czy pod sklepami.

Tego ranka Lewczenko zachodził w głowę, jak wyglądać będzie świat następnego dnia, kiedy on i kilkunastu jemu podobnych wypełni swoje zadania. Czy wszystko pozostanie tak samo? Czy ludzie tego wielkiego miasta zauważą różnicę? Jeżeli tak, jeżeli coś wymknie się spod kontroli i wiadomość pójdzie w świat, to czy oni, szarzy zjadacze chleba, zbuntują się?

Kapitan odegnał te myśli. Nie chciał zmagać się z kontrrewolucją w samym centrum państwa. Nie teraz, kiedy kontrrewolucjoniści szturmowali granice. Nabrał powietrza i przymknął oczy. Kiedy je otworzył, spostrzegł, że siedzący obok lejtnant patrzy na niego z przejęciem.

– Wszystko dobrze – dowódca postarał się uśmiechnąć. – Źle spałem – spojrzał na zegarek, korzystając ze światła mijanej latarni. – Dziesięć minut i będziemy… – zmienił temat i znów zamilkł.

*

Świt jaśniał na wschodzie. Wiatr się wzmagał, potęgując uczucie chłodu powracającej zimy. Obiekt, jaki wypełniał pierzeję ulicy na długim odcinku wysokich murów, nie miał sąsiedztwa. Betonowa ściana zabezpieczona była drutem kolczastym i rozmieszczonymi co pięćdziesiąt metrów latarniami. Na stalowej zielonej bramie nie widniał żaden znak – ani czerwona gwiazda, ani nazwa jednostki. Tylko poziom ochrony wskazywał, że po drugiej stronie znajduje się coś przynależnego wojsku lub „bezpieczeństwu”. Ludzie rozumieli to, nie kręcili się tu i nie dopytywali.

Tak samo było tego poranka. Kolumna wojskowych pojazdów udająca się ku bramie nie wzbudzała sensacji. Zwłaszcza, że w pobliżu obiektu nie było wielu cywilnych domostw i bloków. Nikt nie spostrzegł, jak kawalkada rozdziela się i parkuje.

Pod bramę podjechały dwa gazy i jedna ciężarówka. Lewczenko wysiadł. Był ubrany w kombinezon maskujący zarzucony na kurtkę i mundur polowy. Nosił garnizonową czapkę z daszkiem. Nie pasowała do anturażu „komandosa”, poza tym było mu zwyczajnie zimno w głowę. Oficer poprawił karabinek, jaki nosił tego dnia ze sobą. Otworzył mapnik przy boku i uniósł wyciągniętą z niego kartkę papieru.

W szarości półmroku ukryta była zamaskowana kamera, której obiektyw śledził gości od samego przyjazdu. Chwilę trwało, zanim trzasnął mechaniczny zamek i skrzydło bramy uchyliło się. Po drugiej stronie pojawił się oficer w stopniu kapitana. Nosił się zwyczajnie, w szynelu z pasem i w grubej czapie. Nie miał przy sobie broni długiej.

– Kapitan Brigieżin! – Lewczenko zawołał, jak tylko pojawił się strażnik. Przyozdobił twarz sympatycznym uśmiechem i wyciągnął dłoń na powitanie.

– Zgadza się – tamten był ponury, nieufny i na dodatek niewyspany po nocnej służbie. – Wy kto? Co to za cyrk? – stanął w oddaleniu, nie mając ochoty witać się z przybyszem. Taksował go od stóp do głów.

– Zajmuję obiekt. Jesteście zatrzymani – oficer GRU powiedział najprościej, jak się dało. Cały czas przyjaźnie.

– Co wy mi tu?! – Brigieżin zacisnął pięści i zgarbił się. – Żarty od rana?! – nie rozumiał jeszcze. Teraz zaczął rozglądać się po samochodach i mundurach. Nie imponowały mu. – Wy wiecie, co to jest?! – machnął ramieniem za siebie. – Ilu ludzi mam i komu podlegamy?!

– 5 Dywizja Łączności Wewnętrznej KGB – Lewczenko odparł spokojnie i cicho. – Podlegacie VIII Zarządowi Głównemu… Łączności specjalnej. Wszystko wiemy. Więcej niż wam się zdaje, Brigieżin – wojskowy z wolna tracił kulturalne usposobienie. Dyskusja przestawała go bawić, a czekista nie wyglądał na skorego do współpracy. Lewczenko spojrzał na zegarek. Machnął dokumentem, którego nie zamierzał już pokazywać komukolwiek.

Z ciężarówki prawie momentalnie wysypał się rój młodych żołnierzy. Wszyscy jednakowego wzrostu. Wysportowani, w kombinezonach maskujących i kominiarkach. Uzbrojeni w karabinki ze składanymi kolbami. Przebyli te kilkadziesiąt metrów dzielące ich od bramy w mgnieniu oka. Brigieżin zląkł się tej grupy, ale nie porzucił posterunku. Nawet usiłował odpiąć kaburę, ale w trzy sekundy został obezwładniony. Drugi wartownik pojawił się w wejściu, słysząc kroki intruzów, ale na widok tego, co się działo, rzucił broń i podniósł ręce do góry.

Ludzie GRU otworzyli bramę na oścież. Lewczenko i jego sztab odsunęli się. Gazy odjechały kawałek, a z końca ulicy zaczęły nadciągać transportery. W tym samym czasie z wnętrza obiektu dochodził dźwięk tłuczonego szkła i jakieś dudnienie. Inne grupy szturmowe wdzierały się do budynków radiostacji i generatorów.

BTR wziął ciasny zakręt. Wydawało się nawet, że uniósł się z prawej strony. Kierowca opanował pojazd i z dokładnością niełatwą do uzyskania przy tej prędkości wjechał przez bramę. Za nim jechały kolejne. Ostatnie pojazdy ustawiły się tak, żeby osłonić główny wjazd do obiektu radiowego.

Chorąży z radiostacją podbiegł do kapitana i podął słuchawkę. Lewczenko miał usłyszeć komunikat osobiście. Przyjmował zwięzłe meldunki od kolejnych dowódców pododdziałów. Bardzo mu ulżyło.

– Dobra robota. Bez odbioru – skwitował udany atak swoich ludzi. Akcję ćwiczoną miesiącami.

– Łącz z Łuną – polecił radiooperatorowi, trzymając słuchawkę przy uchu.

– Łuna, tu Pięść – Lewczenko zaczął meldować. Dumnie i wyraźnie. – Łuna, tu Pięść. Spadł śnieg – zakończył nerwowo. Oddychał głęboko i czekał długie kilka sekund.

– Pięść, tu Łuna… – wreszcie dostał odpowiedź starszego, opanowanego człowieka. – Gratuluję i pozdrawiam! – mężczyzna zrobił pauzę. – Czekaj na instrukcje – skończył i wyłączył się.

*

Wnętrze wozu łączności było ciasne i zimne. Generał Anatolij Iwaszucki odłożył słuchawkę radiostacji. Razem z nim było dwóch majorów łączności, ale nie przejmował się tym. Przetarł zmęczoną twarz i zamyślił się. Potem odwrócił się z uśmiechem i błyskiem w oczach. – Słyszeliście… Odcięliśmy ich od łączności… Od frontu…

Pięćdziesięcioośmioletni srebrnowłosy oficer o suchej pomarszczonej twarzy nie sądził, że dożyje tego dnia. Przygotowywał się do tego, ale nie wierzył, że plany się ziszczą. Nie w tych warunkach. W czasie wojny, która zaskoczy wielki aparat bezpieczeństwa i pozbawi Kraj Rad… przywódców. A tę lukę on, jego służba i oficerowie zmuszeni byli wypełnić. Szybko i sprawnie, nim do gardeł rzuciliby się odwieczni konkurenci. Komitet Bezpieczeństwa Państwowego, KGB. Wojsko było gotowe wziąć odpowiedzialność, czemu służył najtajniejszy plan w państwie.

Majorowie podali siebie dłonie. Zaczęli palić, unosząc papierosy do ust drżącymi rękami. Oni też rozumieli, co właśnie się rozpoczęło. Na ilu poziomach trwa walka.

Zastępca Głównego Zarządu Rozpoznawczego ujął znów słuchawkę. Wybrał częstotliwość i wstał. Patrząc w nadajnik, wypiął pierś i kiedy po drugiej stronie zameldowano mu się, powiedział gromko:

– Wprowadzić plan Tytan!

*

Ruch w okolicach placu Łubiańskiego narastał, w miarę jak sowiecka stolica budziła się do życia. Auta osobowe, ciężarówki spieszące na budowy i do zakładów, autobusy. Przechodniów było mniej. Zazwyczaj mało kto chciał i musiał przechadzać się przy budzącym grozę gmachu KGB. Zwarty, neobarokowy budynek przypominał zdobione zamczysko. Wysoki, o ciepłym, prawie słonecznym odcieniu, choć poszarzały od zanieczyszczeń miasta i wyziewów stołecznych fabryk.

Od strony ulicy Bolszaja Łubianka trotuar był pusty. Strażnicy nie musieli wystawać na zewnątrz, pilnując złowrogiego miejsca osłoniętego grubymi murami. Z zewnątrz nikt nie wiedział, co dzieje się za drzwiami osadzonymi w portalu z czarnego marmuru. Gmach był przerażający i tajemniczy. Sprawiał wrażenie niezdobytego i odstręczał od prób włamania się do środka.

Nikt w historii nie próbował szturmem brać siedziby bezpieczeństwa. Dotychczasowe przejęcia rozgrywały się z udziałem najważniejszych prominentów w państwie, a tym nie można było odmówić wejścia, nawet jeżeli oznaczało to później krwawe zmiany i czystki.

Autobus państwowej firmy INTOURIST sunął w ruchu od strony Kremla. Jechał wolno, uwięziony między wywrotkami i taksówkami snującymi się po krętych ulicach.

Kiedy kierowca ujrzał gmach KGB, zwolnił jeszcze bardziej. Nie spodobało się to innym użytkownikom drogi, którzy zaczęli trąbić i wymijać pojazd. Szofer niewiele sobie z tego robił. Nie chodziło nawet o to, że przywykł do chamstwa na moskiewskich ulicach, ale skupiał się na zadaniu. Przetoczył się przez plac Łubiański, skręcił w ulicę Bolszaja Łubianka i wtedy gwałtownie zarzucił w prawo. Autobus wskoczył na chodnik. Kierowca otworzył drzwi, kiedy nieomal zrównał się z bocznym wejściem. Te kilka sekund kosztowało go wiele nerwów. Stłoczeni w przejściu między fotelami ludzie też milczeli, bojąc się o los akcji.

Wyglądali nieomal zwyczajnie. Turyści w ubraniach nieco bardziej wysmakowanych niż u przeciętnych zjadaczy chleba. W płaszczach, w futrzanych czapkach oraz z długą bronią i ładownicami przytroczonymi pod paltami. Sami mężczyźni. Młodzi, doskonale wyszkoleni fizycznie.

Wejście do budynku nagle się rozwarło. Człowiek w prochowcu wyszedł na chodnik i zrobił zapraszający gest dłonią trzymającą pistolet. Szef grupy szturmowej w autobusie rzucił rozkaz i jego ludzie wysypali się z wozu, dosłownie skacząc w ciemną przestrzeń gmachu.

Kiedy ostatni z nich znikał za progiem centrali KGB, nad placem pojawiły się dwa ciężkie śmigłowce MI-8. Wyhamowały, prawie stając dęba. Piloci walczyli z wiatrem, ale udało im się wyrównać. Podeszli ostrożnie ponad płaskie dachy najeżone antenami. Z ładowni zrzucono po dwie liny i w kilkanaście sekund zaczął się desant kolejnej grupy „turystów”. Rozbiegali się szybko, osłaniając wzajemnie. Ubrani jak cywile. Każdy inaczej. Wiedzieli co robić. Szybko zniknęli wchodząc w budynek który zdobywali.

*

Śnieg spadł niespodziewaną zawieruchą. Przedmieścia Moskwy szybko robiły się białe. Wiosna zrobiła sobie przerwę. Uciekła, bojąc się niepokojów, jakie spadły na cały region. Informacje o ruchach wojsk i KGB zaczęły rozchodzić się po okolicy, mimo że wyłączono łączność telefoniczną.

Kolumna czołgów 4 Dywizji Pancernej Gwardii toczyła się prędko szosą prowadzącą na południowy wschód od Moskwy. Ruchu był minimalny. Jeżeli na szosie pojawił się jakiś samochód, ciężarówka lub rzadziej jakiś osobowy Moskwicz, szybko uciekał na pobocze. Kierowcy czekali grzecznie, aż masa wozów T-62 przewali się środkiem drogi, niszcząc asfalt i buchając obłokami spalin.

Jedyną przeszkodą, jaka stanęła na drodze pułkowi, była barykada na leśnym odcinku. Wzniesiono ją z zapór przeciwczołgowych i czterech transporterów BTR, wspartych stanowiskami karabinów maszynowych.

Strzegący przejazdu żołnierze wojsk wewnętrznych KGB rzucili się zajmować stanowiska, gdy tylko usłyszeli dudnienie czołgów. Przez hałas przebiło się kilka wykrzyczanych rozkazów, ale prędko po stronie obrońców zapanowała cisza. Celowali w potencjalnego przeciwnika, czekając na to, w co wielu z nich nie wierzyło. Jednak gotowi byli wypełnić rozkaz, tak jak ich wytrenowano.

T-62 zaczęły zwalniać. Kręciły wieżami, obawiając się zasadzek ze ściany drzew wzdłuż drogi. Wozy jechały bez osłony piechoty, pchane na przeciwnika, który mógł łatwo podchodzić niechronioną, półślepą kolumnę. Wydający polecenia rozkazał jednak przebić się do obiektu Szkoła, licząc, że pokaz pancernej siły pozbawi tamtych woli oporu.

Czołgi stanęły. Dwa pierwsze wozy ulokowały celowniki w zaporze i zastygły, grając gangiem silników. Obydwie strony stały tak naprzeciw siebie długie minuty, aż gdzieś z samej góry nie nadeszło ponaglenie. Czołg po prawej strzelił pierwszy. Pocisk wyrwał ogromną dziurę w jednym z BTR-ów, otwierając go jak konserwę. Wystrzelił ogień i masa gorejących odłamków rozsypała się wokoło. Drugi T-62 zniszczył kolejny transporter. Dopiero wtedy pozycja czekistów ożyła chaotycznym ostrzałem. Pociski smugowe pomknęły bezładnie w kolumnę pancerną. Rykoszetowały od pancerzy, leciały w drzewa. Pomiędzy nimi zaczęły jaśnieć pierwsze pożary. Pociski karabinów maszynowych nie mogły zagrozić czołgom. Dwa czołowe pojazdy ruszyły do czegoś na kształt szarży, zrywając asfalt i łupiąc z karabinów maszynowych w wieżach.

Czekiści odczekali, podpuszczając nieostrożne załogi bliżej. Gdy były jakieś sto metrów od barykady, syknęło z boku. Odpalono pociski przeciwpancerne. Przy czołgach błysnęło i wyrosły pióropusze dymów. Pierwszy pojazd zachwiał się i skręcił. Granat zerwał mu gąsienicę. Drugi ładunek ugodził kolejny wóz. Obydwa stanęły. Wieże znowu zaczęły wyszukiwać cele. Lufa odskoczyła w głośnym strzale. Gdzieś w lesie z trzaskiem zwaliło się drzewo. Karabiny maszynowe czołgów zaczęły rysować na ziemi okrąg fontann piasku i ziemi wzbijanych ołowiem. Nie pomogło to wcale. Zasadzka przeciwpancerna wzięła nowy namiar. Teraz było to prostsze, bo cele były nieruchome. Znowu syknęły wystrzały i teraz płomienie wystrzeliły na pancerzach, tam, gdzie czołgi miały silniki. Ogień rozprzestrzeniał się błyskawicznie. Bił w niebo, rozlewał się na gumowe obręcze kół. Załogi straciły ochotę na bronienie wozów. Pożary zaczęły wciskać się w przedziały bojowe. Dusiły dymem. Pierwszy uciekł ładowniczy z czołgu po lewej. Zdołał wyskoczyć na wieżę, gasząc płonący rękaw kombinezonu. Spomiędzy drzew poszła seria. Tankista poleciał łukiem na asfalt. Pozostali starali się być ostrożniejsi. Wychodzili szybciej, pochyleni. Któryś usiłował strzelać, ale byli na straconej pozycji. Wróg przygotował się i miał cały odcinek dobrze namierzony.

Kto nie uciekł z wozu, udusił się w płonącej puszce. Ci, którzy wydostali się z pojazdów, zaraz leżeli martwi tuż obok wozów.

Na krótko zapanował spokój, mącony tylko pożarami. Nie było wiwatów po stronie obrońców. Wojsko czekało, naradzając się, co robić, ale nie potrwało to długo. Jeszcze dwa czołgi wysunęły się naprzód. Momentalnie zaczęły strzelać. Wystrzał za wystrzałem huczały przerażająco. Barykada zaniosła się od gejzerów ziemi i dymu. Sylwetki piechurów rozbiegały się we wszystkich kierunkach, szukając schronienia i nie próbując podejmować walki. T-62 trzymały dystans, nie zamierzając dać się upolować. Droga i pobocze były wąskie, ale kolejne czołgi wspinały się na rowy i zaczynały łupać po lesie ze wszystkich luf. Kanonada trwała dobre dziesięć minut. Cały odcinek szosy był spowity czarnym dymem, który zasłonił wszystko.

Następny w kolejności pancerny kolos ruszył się z miejsca. Wjechał na skrawek polany, cisnąc się obok wraków. Nikt już do niego nie strzelał. T-62 rozsunął przeszkody spawane z żelaznych kątowników i wbił się we wraki transporterów. Za pierwszym czołgiem jechały kolejne.

*

Obiekt o kryptonimie Szkoła był betonowym budynkiem, naśladującym architekturę brutalistyczną. Wyglądał jak bunkier o spadzistych ścianach. Na dachu tego potworka nasypano dwa metry ziemi i zasadzono prawdziwy las. Wszystko pokryto dodatkowo siatkami maskującymi, ukrywając dojazdy, ścieżki i punkty postojowe. Zazwyczaj teren utrzymywano we wzorowym porządku, jak przystało na zapasowy punkt dowodzenia i schron Komitetu Centralnego KPZR.

Teraz cała okolica zapełniona była wojskowymi ciężarówkami i czołgami. Obok płonęło kilka aut, podpalonych seriami broni maszynowej. Obiekt zaśmiecały powalone drzewa i pozrywane szlabany.

Żołnierze 4 Dywizji obstawili budynek i pobliskie lasy szczelnym kordonem całego pułku. Kilkadziesiąt wozów zabezpieczyło perymetr, zanim przybył tu najważniejszy z oficerów.

Śmigłowiec Mi-8 zawisł nad betonową płytą w lesie i zaczął wolno lądować. Na niebie rozszedł się huk czterech myśliwców, które pojawiły się nagle i zaczęły krążyć po niebie. Robiły to z dużą prędkością, dla pokazu siły, by zastraszyć tych, którzy ukryli się gdzieś niedaleko i mogli naiwnie myśleć o oporze.

Śmigłowiec usiadł na płycie, wzbudzając małą trąbę powietrzną, która sypała świeżym śniegiem i drobinami podłoża. Mimo to przy wejściu sprawnie ustalił się podwójny szpaler żołnierzy. Stanęli na baczność, jakby podmuch nic im nie robił. Trzymali dumnie automaty na piersiach. Śnieg sypał w oczy, oblepiał płaszcze. Z drzwi wyskoczył Anatolij Iwaszucki. Wyglądał znamiennie i groźnie, acz niecodziennie. Wymagała tego historyczna chwila i stan zagrożenia.

Blisko sześćdziesięcioletni generał nosił na swojej siwej głowie wysoką czapkę z sowieckim godłem. Nałożył ją na bakier, dodając sobie wodzowskiego, ale i zawadiackiego wyglądu. Nosił płaszcz, który teraz rozpiął, jakby zimno mu nie doskwierało. Na piersi prezentował całą kolekcję odznaczeń. Pozdrowił szpaler krótkim salutem i ruszył sprężystym krokiem, z wysoko uniesioną głową. W ślad za nim szli członkowie jego niewielkiego sztabu. Spiskowcy.

Grupa weszła do sali konferencyjnej w podziemiu obiektu. Było tu ciepło, ale pomieszczenie raziło nieprzyjemnym wyglądem. Betonowe ściany i nowoczesne meble nie wyglądały przytulnie. Za szerokim, długim stołem siedziało siedmiu starszych mężczyzn. Byli posępni, w rozchełstanych ubraniach. Nieuczesani, bladzi, wystraszeni.

– Protestuję!! To skandal!! – jeden z nich pozwolił sobie na akt odwagi. Premier Kosygin był dość niski, miał szeroki nos, szczerą robotniczą twarz z głębokimi zmarszczkami i dużymi zakolami w zaczesanej w tył fryzurze. Stał w pomiętej marynarce, narzuconej na kaukaski golf.

– Jak mogliście dokonać puczu w momencie takiej tragedii?! Wojny i zamachu na najwyższe czynniki państwa! – wydarł się piskliwie i dla podkreślenia złości uderzył dłonią w blat. Poczerwieniał. Sapał. Wyczerpał zasób pomysłów na to wystąpienie, albo i wiedział, że nic ono nie da.

Iwaszucki odczekał, ciągle z wyciągniętą głową i rękoma założonymi za siebie. Ruszył powoli, omijając zebranych, na szczyt stołu. Teatralnie odrzucił płaszcz, zdjął czapkę i rozsiadł się z szeroko rozwartymi ramionami, dając sygnał, że on teraz jest tu najważniejszy.

– Proszę usiąść, towarzyszu premierze… – uprzejmie wskazał krzesło i zacisnął wargi. Chwilę patrzył na zebranych. Czterech było ze ścisłego kierownictwa Komitetu Centralnego. Z Politbiura. Reprezentowali dziedziny budownictwa, zdrowia, zgodności ideologicznej państwa, a także… bezpieczeństwa. Od tego był towarzysz Podgorny. Łysiejący wąsacz z nadwagą. Nie podnosił oczu znad stołu. Był apatyczny i podłamany. Wiedział, że to on jest tu najważniejszy dla puczystów.

Kosigin usiadł wreszcie. Był członkiem KC i szefem rządu, co w tym wypadku stanowiło mniejszą wartość. Za to dla Zachodu, który nie rozumiał tutejszych zasad sprawowania polityki, Kosygin był numerem jeden. To znaczy miał być, bo informacja o utracie „Pierwszego” jeszcze nie została ujawniona.

Iwaszucki pokiwał głową, jakby coś przed samym sobą przyznawał.

– Każda minuta zwłoki na wzajemne kłótnie i oskarżenia umożliwia wrogowi sukcesy na froncie! – powiedział z wystudiowanym przejęciem w głosie. – My was, towarzysze, nie aresztujemy! My was chronimy!

Brzmiało to uroczyście, ale i fałszywie. Kosygin prychnął i zaczął się wiercić. Reszta, prócz Podgornego, zaczęła wyrażać oburzenie, przekrzykując się bez sensu.

– Towarzysze! – dłoń generała uderzyła w blat. – Nie czas ani miejsce… – grał przejętego. – Musimy działać. Zmobilizować …

– Dlatego aresztujecie członków Politbiura?! – Michaił Susłow, chudziutki ideolog partii, zdobył się na odwagę niesiony złością. – Tak widzicie współpracę? – podniósł się w zapamiętaniu.

Generał nie zareagował od razu. Cmoknął tylko, wstał i zaczął się przechadzać z rękoma na plecach.

– Jest wojna – powiedział wreszcie. – A w tych warunkach potrzeba jedności. Jeżeli komuś nie pasuje ratowanie państwa w kolektywie… Może iść i odpocząć… – wskazał palcem na jednego z majorów, którzy potulnie czekali przy drzwiach. Oficer zbliżył się, poprawiając wymownie pas z kaburą. To wystraszyło Sułsowa, który klapnął na krześle, chowając twarz w dłonie.

– Wiem, wiem, emocje – generał machnął na majora, by ten wrócił na miejsce. – Ale nie będzie tak źle… Jest nas dużo. Nie wszyscy… ale… – ukłonił się zebranym – …starczy. Cóż… – usiadł na blacie i sięgnął po papierosy. – Jesteśmy pod atakiem. Spokojnie. Z informacji z frontu wynika, że wróg włamał się w nasze granice zaledwie na kilka kilometrów. Szykujemy kontrataki i szybko złamiemy wroga. Te skurwysyny nie są wstanie zagrozić takiej potędze…

– Daliście się zaskoczyć – Podgorny odezwał się po raz pierwszy. – Nie wiecie nic o sytuacji – miał satysfakcję, że może się odgryźć kilkoma słowami prawdy.

Iwaszucki zatrząsł się.

– Chyba wy daliście dupy?! Wasz departament… Generał Sierow i jego KGB! – wojskowy rozdrażnił się i znowu zaczął chodzić.

Podgorny kwaśno się uśmiechnął. Trafił w punkt. Wiedział, że nikt z władców księstw, jakimi były dwie ogromne frakcje, nie przewidział uderzenia o takim zasięgu i rozmachu.

– Towarzysze… żeby nie strzępić języka – generał przechodził do konkretów. – Wszystko zostaje po staremu. Tak jak wtedy, kiedy towarzysz Breżniew przejął władzę i pozostawił was w KC. Ja chcę tak samo… Wiadomości o stracie nie podamy. Przynajmniej na razie. Sztab generalny przejmie kierowanie państwem.

– Sztab czy wy? – Kosygin wtrącił uszczypliwie.

– Rada obrony państwa – Iwaszucki miał przygotowaną odpowiedź. Zebrani nie mieli jak odeprzeć argumentu. – Liczę na współpracę i zapewnienie pomocy siłom zbrojnym w walce… A to nie tylko front. Musimy wykląć renegatów, którzy będą sprzeciwiali się nowym porządkom. Nie możemy pozwolić sobie na rysę na wizerunku Politbiura na zewnątrz. Pokazalibyśmy tylko wielką słabość.

Argument był przemyślany i trafiał do członków KC.

– Kto nas nie poprze, jest zdrajcą… Zdrajcą, który odstępuje od ojczyzny w chwili próby, by ratować swoje ciemne interesy… A za to trzeba go ukarać… – padła zawoalowana groźba rozprawy z przeciwnikami.

– Czyli co będzie? Czystka? – Podgorny znowu był odważniejszy.

– To nie te czasy… – uspokoił go generał.

– Ale zaatakowaliście instytucje KGB. Wyście… to znaczy GRU… nigdyście się nie lubili…

– Nie zaprzeczę.

– W czasie pokoju można podkładać sobie świnie i bronić zasobów. Ale w czasie wojny… jesteście silniejsi i lepiej uzbrojeni – nadzorca bezpieki z Politbiura prawił banały, które wszyscy znali. – Oni mają kilkaset tysięcy funkcjonariuszy i agentów. Ale nie mają czołgów… Wy zawsze wygracie. Zwłaszcza jeżeli partia, która robi za bufor polityczny, zostanie sterroryzowana – zacisnął usta. Spojrzał na oficera szklistym wzrokiem i skinął głową.

– Cała nadzieja w armii – Podgorny najwyraźniej godził się z porażką i przechodził do obozu puczystów. Chciał wierzyć, że ocala siebie i rodzinę.

– Wojsko zapewni ciągłość obrony i poprowadzi nas do zwycięstwa – Iwaszucki nie krył triumfu. – Sądzę, że nasza współpraca okaże się owocna – łagodził przekaz, wiedząc że złamał tamtych. – Jak powiedziałem, potrzebujemy jedności w myśleniu i działaniu. Trzeba opracować plan polityki informacyjnej. Ale przede wszystkim musimy przekonać towarzyszy, którzy ukryli się, niesłusznie bojąc się działań przeciwko członkom KC…

Kosygin nie wytrzymał tej obłudy i wybuchnął śmiechem. Chciał coś powiedzieć o całym szturmie na ośrodek partyjny i o zatrzymaniu jego i towarzyszy. Generał chrząknął znamiennie. Premier machnął ręką i zaczął pocierać oczy.

– Opór resortu bezpieczeństwa… – Iwaszucki mówił dalej – …był niepotrzebny…

– Mieli się poddać bandom uzbrojonych sołdatów? – Podgorny aż podskoczył, oburzony na takie zniesławienia. – Chcieliście przejąć władzę…

– To dziejowy wymóg! – generał krzyknął, opierając się pięściami o stół. – KGB nie zapobiegło spiskowi na życie pierwszego sekretarza! Oznacza to, że Komitet był nieskuteczny! Niewydolny! Musieliśmy wziąć sprawy w swoje ręce, bo nie wiadomo, co jeszcze byście spierdolili! Czekiści mamili was tam u góry bajkami o swojej mocy! A kiedy przyszło co do czego, nie mamy ani „pierwszego”, ani ministra obrony!!

Ostatnie zdanie wyjątkowo mocno wybrzmiało w betonowej przestrzeni. Wszyscy ucichli. Zmęczyły ich emocje i strach. Musieli odsapnąć.

Zastępca szefa GRU zapalił wreszcie. Nikotyna działała kojąco na nerwy.

– Nie będziemy niczego zmieniać. Nikt nie rozprawi się z KGB. Komitet potrzebuje nowego przywództwa i działalności we współpracy z wojskiem – mówił cicho i koncyliacyjnie. – Nie ma czasu na reformy i zmiany. Musimy utrzymać dyscyplinę wśród wojska. III Zarząd dozorujący armię zostanie utrzymany, ale musi działać sprawniej. Pod naszym nadzorem, bez spisków… Na nowego szefa KGB proponuję… towarzysza Podgornego – skłonił się w stronę członka KC.

Partyjny wyprostował się i otworzył szeroko oczy. Propozycja zaskoczyła wszystkich.

– Dla dobra państwa? – generał dodał frazes.

– Dla dobra państwa – Podgorny powtórzył, czekając podstępu. Jednak propozycja mu się podobała. – Powiedzmy, że się zgodzę…

– Doskonale! – Iwaszucki triumfował, ale nie mógł tego okazać. – Pozostaniecie w Politbiurze. Waszym zadaniem jako grupy będzie dopilnować, by państwo działało i wspierało siły zbrojne. Współpraca może nam pomóc wpłynąć na przywódców Zachodu, by przerwać to szaleństwo.

– Więc jednak nie jest tak dobrze? – Podgorny testował granice świeżo pozyskanego zaufania. – Mamy negocjować?

– Będziemy walczyć – generał oznajmił pewnie. – Mój oficer przebywający do końca przy towarzyszu Breżniewie już przejął dowodzenie Ukraińskim i Nadgranicznym Okręgiem Wojskowym. Szykuje kontrofensywę!

Ruch Aleksieja Darijewa, prawej ręki marszałka Kuzniecowa, który przeżył atak na szefostwo państwa, był mu na rękę. Udowadniał, że wojsko wiedziało, jak reagować.

– Waszym, towarzyszu, zdaniem będzie… – Iwaszucki stanął za plecami nowego szefa KGB, pochylił się nad uchem – …dorównać dzielnym oficerom takim jak Darijew. Który mimo traumy chwycił za broń i zmobilizował ludzi. Nie wolno przeszkadzać obrońcom ojczyzny. Musicie pilnować, by stara gwardia Komitetu Bezpieczeństwa niczego nie kombinowała. Jeżeli trzeba, wymienicie ich i najważniejsze… Dopadniecie tchórzy, którzy nie chcieli z nami współpracować. Otrzymacie każdą niezbędną pomoc od wojska. I nie próbujcie się układać z tamtymi. Bo inaczej… znajdziemy czas na wielkie reformy. – Iwaszucki wrócił wolno na szczyt stołu. – Ale póki co, prezentujemy się światu jako jedna pięść! – pokazał zebranym zaciśnięty kułak. – Bijemy wrogów zewnętrznych i wydusimy zdrajców, tchórzy i odstępców, którzy doprowadzili nas do tego nieszczęścia! – dorzucił butnie.

Podgorny spojrzał ukradkiem na Kosygina. Zrozumieli się bez słów. Wiedzieli, że stawali u progu nowej czystki. Czystszej i cichszej niż te z dawnych czasów. Na razie byli po właściwej stronie. Udało im się, bo wojsko ich potrzebowało. Dla propagandy. Ale tych, którzy nie godzili się na nowe porządki, albo sami marzyli o szczytach władzy, miała dosięgnąć najgorsza zemsta. Iwaszucki i jego oficerowie byli pierwsi. Wyprowadzili cios szybciej niż ludzie Sierowa. ■

Czerwony dym

Białoruska Republika Sowiecka | 8 kwietnia 1964

Słońce wspinało się ponad horyzont, bijąc w oczy coraz mocniejszym blaskiem. Pomarańczowa poświata rozlewała się po bezkresie lasów, przecinanych plamami łąk, pól i mokradeł. Czasem migotała, odbijając się w lustrze tej czy innej rzeki. Mrugała, krótko i przelotnie, błyskiem sadzawek i zadrzewionych bagien.

Wszystko to umykało prędko tam w dole, pod brzuchami eskadr, tnących powietrze w locie na wschód. Do celów, tam gdzie polscy żołnierze wgryzali się w ziemię, blokując sowieckim jednostkom drogi i linie zaopatrzenia.

Zespół dwunastu lekkich, szkolno-bojowych maszyn CM 170 Magister pędził nisko, niebezpiecznie nisko, ponad wierzchołkami drzew. Samoloty kluczyły, jak przykazywała sztuka i dowódca grupy. Unikały wykrycia i mierzonego ognia z ziemi, choć przy tej prędkości niewielkie i zwinne maszyny były bardzo trudnym celem.

Major Arkadiusz Wigurski, wysoki, postawny blondyn, co pasowało do wizerunku weterana i asa, wtapiał się w fotel, głęboko wdychając tlen z maski.

Na przemian lustrował horyzont, oceniał odległość do czarnych obłoków unoszących się co rusz z tej zielonej toni pod nim, by zaraz zerkać na przyrządy.

Magister był maszyną francuskiej konstrukcji. Lekką, smukłą, o sporej prędkości i zwrotności. Nie była to jednak maszyna projektowana do lotów stricte bojowych. Była dość delikatna i co gorsza miała relatywnie mały zasięg.

Wzrok pilota spoczął na schowanej w plastikowym etui mapie. Wiedział, gdzie jest. Czytał znaki terenowe i sygnały naprowadzania z samolotu-matki. Nowoczesnej maszyny, która określała ogólny kierunek. Istne cudo w czasie, kiedy na niebie robi się tłoczno.

– Do wszystkich… Zwrot … – rozkazał przez radio i wolno przesunął drążek sterowniczy w lewo. Robił to ostrożnie, wiedząc, że przy tej prędkości i możliwościach samolotu to trudny manewr. Samolot tworzono do treningu walk powietrznych, toteż miał być zwinny i reagować prędko na ruchy pilota.

Grupa skorygowała kurs. Major spojrzał za siebie. Szyk pozostawał utrzymany. – „Radzą sobie” – pochwalił ludzi w myśli z niejaką ulgą.

– „Co chcesz… trzecia misja tego ranka” – prawie roześmiał się w duchu. Dla tych młokosów z 3 Pułku szkolnego, teraz zwanego szturmowym, było to wielkie przeżycie. On wylatał kilkanaście zadań nad Koreą, dla dzieciaków był to chrzest. Nie był starym oficerem, miał dopiero trzydzieści sześć lat, ale czuł się jak dziadek.

Zespół przemknął kolejne kilkadziesiąt kilometrów, mknąc ponad pograniczem pełnym lasów i skrytych pod nimi niebezpieczeństw.

– Uwaga, ostrzał! – rzucił nagle dowódca, widząc jak idealnie przed nim wyrasta żółty, lśniący słup ognia pocisków smugowych.

Zespół zachwiał się, rozluźnił i…

.

.

.

…(fragment)…

Całość dostępna w wersji pełnej