Świadectwa pracy i świadczenia dla pracowników szkoły zwolnionych z pracy

Redakcja

Autorzy:

Dariusz Dwojewski

doradca prawny

Anna Trochimiuk

prawnik, specjalistka prawa oświatowego

Redakcja:

Anna Trochimiuk

Redaktor naczelna grupy czasopism:

Aldona Kapica

Zdjęcie na okładce:

fotolia.pl

Projekt graficzny okładki:

Dariusz Ziach

Korekta:

Zespół

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Druk:

MDruk

Skład i łamanie:

Dariusz Ziach

ISBN 978-83-269-3030-0

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2014

Wydanie II

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Świadectwa pracy i świadczenia dla pracowników szkoły zwolnionych z pracy” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Świadectwa pracy i świadczenia dla pracowników szkoły zwolnionych z pracy” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

WSTĘP

Koniec zatrudnienia w szkole oznacza obowiązek wydania świadectwa pracy. Prawidłowe wypełnienie tego dokumentu jest niezwykle istotne z punktu widzenia pracownika, ponieważ znajdują się w nim informacje, od których może zależeć nabycie uprawnień pracowniczych lub emerytalnych. Dlatego należy pamiętać, by rzetelnie wypełnić wszystkie dane tak, by kolejny pracodawca, organ emerytalno-rentowy czy urząd pracy mieli przejrzystą informację na temat przebiegu zatrudnienia byłego pracownika szkoły. Niniejsza publikacja wyjaśnia, jak wypełnić poszczególne fragmenty świadectwa pracy w szkole, oraz przedstawia zasady dotyczące wydawania świadectwa pracy i jego odpisów.

Zwalniając pracowników szkoły, należy pamiętać także o rozliczeniu się z nimi ze świadczeń, do których nabyli prawo w związku z zatrudnieniem w szkole. W broszurze znajduje się omówienie wszystkich świadczeń pieniężnych, które należy wypłacić zwalnianym pracownikom oraz rodzinie zmarłego pracownika. Szczególną uwagę poświęcono odprawom dla nauczycieli i pracowników niepedagogicznych, w tym sytuacji, gdy pracownik jednocześnie spełnia warunki do otrzymania dwóch odpraw z różnych tytułów.

I. ŚWIADECTWO PRACY W SZKOLE

1. Termin wydania świadectwa pracy

Zasadą jest, że świadectwo pracy wydaje się niezwłocznie po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy. Szczególne zasady dotyczą umów o pracę na czas określony. Tu także znaczenie ma data zawarcia umowy – tj. czy umowa o pracę została zawarta przed czy po 21 marca 2011 r., od tego dnia bowiem obowiązują nowe przepisy dotyczące terminu wydawania świadectwa pracy po umowach terminowych (art. 97 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy). Nowe zasady dotyczą wyłącznie umów zawartych po tym dniu, zaś świadectwa pracy za wcześniejsze okresy zatrudnienia powinny już zostać wydane.

1.1. Umowa na czas nieokreślony i akt mianowania

W przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy zawartego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony lub aktu mianowania pracodawca wydaje świadectwo pracy w dniu, w którym następuje rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy (§ 1a rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania, dalej jako: rozporządzenie w sprawie świadectwa pracy).

1.2. Umowa na czas określony

Od 21 marca 2011 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące wydawania świadectwa pracy po zakończeniu umowy o pracę na czas określony. Nowe zasady obowiązują wyłącznie umowy zawarte po tym dniu. Rozważmy kilka najczęściej występujących sytuacji i sprawdźmy, kiedy należy wydać świadectwo pracy w zależności od daty zawarcia umowy i czasu jej trwania.

1.2.1. Obowiązek wydania świadectwa pracy po 24 miesiącach

Jeżeli terminowa umowa o pracę w szkole została zawarta po dniu 21 marca 2011 r., a pracownik pozostawał w zatrudnieniu w tej samej szkole na podstawie:

umowy o pracę na okres próbny,

umowy o pracę na czas określony lub

umowy o pracę na czas wykonania określonej pracy,

dyrektor szkoły wydaje świadectwo pracy obejmujące zakończone okresy zatrudnienia na podstawie takich umów, zawartych w okresie 24 miesięcy, poczynając od zawarcia pierwszej z tych umów (art. 97 § 11 Kodeksu pracy).

PRZYKŁAD

Nauczyciel był zatrudniony na dwie umowy o pracę na czas określony:

� od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.,

od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.

W dniu 31 sierpnia 2014 r. upływa termin wydania świadectwa pracy obejmującego oba powyższe okresy zatrudnienia. Nawet jeśli nauczyciel zostanie zatrudniony po raz trzeci od nowego roku szkolnego, nie można wstrzymywać się z wydaniem świadectwa pracy.

Oznacza to, że świadectwo pracy powinno być wydane w dniu upływu 24-miesięcznego terminu od dnia zawarcia pierwszej umowy terminowej.

1.2.2. Późniejsze wydanie świadectwa pracy, gdy umowa trwa mimo upływu 24 miesięcy zatrudnienia

Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, gdy w dniu upływu 24-miesięcznego okresu od dnia zawarcia pierwszej z umów na czas określony ostatnia z tych umów trwa. W tej sytuacji świadectwo pracy wydaje się dopiero po zakończeniu tej umowy.

PRZYKŁAD

Nauczyciel był zatrudniony w okresach:

� od 1 kwietnia 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r.,

� od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.,

od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r.

Choć 31 marca 2014 r. upływa 24-miesięczny termin od dnia zawarcia pierwszej z umów na czas określony, świadectwo pracy należy wydać dopiero 30 czerwca 2014 r.

1.2.3. Zatrudnienie trwające krócej niż 24 miesiące

Zasada wydawania świadectwa pracy po upływie 24 miesięcy od dnia zawarcia pierwszej umowy terminowej ma na celu ochronę pracowników przed długotrwałym nieotrzymywaniem świadectw pracy za zakończone okresy zatrudnienia. Jeżeli pracownik szkoły nie jest zatrudniany na następujące po sobie okresy przez 24 miesiące, należy zastosować przepisy ogólne dotyczące wydawania świadectwa pracy i wydać je z dniem rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę (art. 97 § 1 Kodeksu pracy).

Jeżeli pracownik będzie zatrudniony w szkole krócej niż przez 24 miesiące na podstawie umów terminowych – świadectwo pracy można wydać niezwłocznie po zakończeniu ostatniej z nich.

PRZYKŁAD

Nauczyciel był zatrudniony od 1 września 2013 r. do 27 czerwca 2014 r. Szkoła nie zamierza ponownie zatrudniać nauczyciela. Świadectwo pracy można wydać w dniu rozwiązania umowy o pracę, tj. 27 czerwca 2014 r.

1.2.4. Po umowie na czas określony umowa bezterminowa

Również w przypadku, gdy pracownik zostaje zatrudniony na czas określony w sumie krótszy niż 24 miesiące, a następnie otrzymuje umowę o pracę na czas nieokreślony lub akt mianowania – świadectwo pracy można wydać w dniu zakończenia umowy o pracę na czas określony.

PRZYKŁAD

Pracownik obsługi został zatrudniony na zastępstwo od 10 stycznia do 31 sierpnia 2014 r. Od 1 września 2014 r. zostaje ponownie zatrudniony – tym razem na czas nieokreślony. W tej sytuacji świadectwo pracy za okres zatrudnienia na zastępstwo można wydać w dniu 31 sierpnia 2014 r.

1.2.5. Żądanie wydania świadectwa pracy

Nauczyciel może jednak w każdym czasie żądać wydania świadectwa pracy:

w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem każdej z tych umów lub

dotyczącego łącznego okresu zatrudnienia na podstawie tych umów, przypadającego przed zgłoszeniem tego żądania.

Świadectwo pracy w tej sytuacji wydaje się w ciągu 7 dni od dnia zgłoszenia żądania (art. 97 § 13 Kodeksu pracy).

PRZYKŁAD

Pracownik był zatrudniony w okresach:

� od 16 kwietnia 2012 r. do 30 listopada 2012 r. (umowa na zastępstwo),

od 1 grudnia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.,

od 1 września 2013 r. do 31 maja 2014 r.

Po 31 sierpnia 2013 r. może on zażądać wydania świadectwa pracy dotyczącego zatrudnienia:

od 16 kwietnia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. lub

od 16 kwietnia do 30 listopada 2012 r. lub

od 1 grudnia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.

1.2.6. Należy wydać świadectwa pracy za poprzednie okresy

Do umów o pracę zawartych przed 21 marca 2011 r. stosuje się zasadę, że jeśli bezpośrednio po rozwiązaniu umowy pracownik był ponownie zatrudniany w tej samej szkole, świadectwo pracy otrzymuje wyłącznie na żądanie zgłoszone najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozwiązania stosunku pracy. Jeśli pracownik tego żądania nie zgłosił, świadectwo należy wydać po zakończeniu całego okresu zatrudnienia w szkole (art. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy).

Jeśli do tej pory świadectwo pracy za okresy zatrudnienia sprzed 21 marca 2011 r. na podstawie następujących po sobie umów o pracę na czas określony nie zostało wydane, okresy te należy uwzględnić zbiorczo po rozwiązaniu zawartych bezpośrednio po nich umów o pracę. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której pracownik otrzymałby świadectwa pracy za późniejsze okresy zatrudnienia, a nie posiadałby świadectwa pracy za okresy zatrudnienia przypadające przed zmianą przepisów.

1.3. Dwie umowy w jednej szkole – dwa świadectwa pracy

Kwestia dopuszczalności pozostawania przez pracownika w kilku stosunkach pracy z jednym pracodawcą nie została wprost uregulowana w przepisach prawa pracy. Zgodnie jednak z orzecznictwem Sądu Najwyższego z tym samym pracodawcą w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy, tj. może łączyć go tylko jedna umowa (wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 1997 r., I PKN 43/97). Zawieranie dodatkowej umowy o pracę z własnym pracownikiem dopuszczalne jest jedynie, gdy przedmiotem dodatkowej umowy będzie praca innego rodzaju niż dotychczasowa, a wykonywanie jej nie będzie kolidowało z normalnym czasem pracy pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1981 r., II URN 186/80).

PRZYKŁAD

Nauczyciel był zatrudniony w szkole:

� od 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2010 r.,

� od 1 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r.,

od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.,

od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,

od 1 września 2014 r. na czas nieokreślony.

Świadectwo pracy za okres od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2014 r. należy wydać po upływie 24 miesięcy, tj. w dniu 31 sierpnia 2014 r. W świadectwie tym należy uwzględnić także, o ile dotychczas nie wydano świadectwa pracy za ten okres, zatrudnienie od 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2012 r., mimo że umowa ta nie podlega nowym zasadom wydawania świadectw pracy.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

I. ŚWIADECTWO PRACY W SZKOLE

1. Termin wydania świadectwa pracy

1.1. Umowa na czas nieokreślony i akt mianowania

1.2. Umowa na czas określony

1.3. Dwie umowy w jednej szkole – dwa świadectwa pracy

1.4. Wydanie świadectwa pracy w ostatnim dniu roboczym zatrudnienia

2. Zasady wydawania świadectwa pracy

2.1. Świadectwo pracy otrzymuje pracownik lub osoba przez niego upoważniona

2.2. Wydanie świadectwa pracy bezwarunkowo

2.3. Informacje, które muszą się znaleźć w świadectwie pracy

2.4. Kopia świadectwa pracy w części C akt osobowych

2.5. Nowe świadectwo pracy po wyroku sądu

2.6. Wydanie odpisu świadectwa pracy

2.7. Niewydanie świadectwa pracy – konsekwencje

3. Świadectwo pracy nauczyciela krok po kroku

3.1. Okres zatrudnienia i wymiar czasu pracy

3.2. Zajmowane stanowisko lub pełnione funkcje

3.3. Sposób i podstawa prawna ustania zatrudnienia

3.4. Urlopy i inne wykorzystane uprawnienia ze stosunku pracy

3.5. Informacje o zajęciu wynagrodzenia

3.6. Informacje uzupełniające

3.7. Podpis pracodawcy

3.8. Pouczenie

3.9. Potwierdzenie odbioru świadectwa pracy

4. Wzór świadectwa pracy

II. ŚWIADCZENIA DLA PRACOWNIKÓW SZKOŁY ZWOLNIONYCH Z PRACY

1. Odprawy dla nauczycieli

1.1. Sytuacje uprawniające nauczyciela do odprawy

1.2. Odprawa w związku z likwidacją szkoły

1.3. Przekazanie szkoły – dwa rodzaje odpraw

1.4. Odprawa przy zwolnieniu z przyczyn organizacyjnych

1.5. Odprawa dla nauczyciela niezdolnego do zajmowania stanowiska

1.6. Odprawa po upływie 2 lat urlopu bezpłatnego

1.7. Odprawa dla nauczyciela religii

1.8. Odprawa emerytalno-rentowa

1.9. Dwie podstawy do wypłacenia odprawy

2. Odprawy dla pracowników niepedagogicznych

2.1. Odprawa po zwolnieniu z przyczyn organizacyjnych

2.2. Odprawa emerytalno-rentowa

2.3. Dwie podstawy do wypłacenia odprawy

3. Inne świadczenia związane z ustaniem zatrudnienia

3.1. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop

3.2. Nagroda jubileuszowa

3.3. Odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia

3.4. Odszkodowanie, gdy pracownik rozwiąże umowę z pracodawcą dyscyplinarnie

3.5. Dodatkowe wynagrodzenie roczne

3.6. Skutki niewypłacenia świadczeń pracowniczych w terminie

4. Świadczenia związane ze śmiercią pracownika szkoły

4.1. Osoby uprawnione do świadczeń po zmarłym pracowniku

4.2. Odprawa pośmiertna

4.3. Inne świadczenia ze stosunku pracy

4.4. Żądanie zwrotu wynagrodzenia wypłaconego z góry

4.5. Opodatkowanie świadczeń po zmarłym pracowniku