Redakcja

Autor: dr Katarzyna Trzpioła

Redakcja:Katarzyna Brzozowska

Wydawca: Norbert Pawlikowski

Korekta: Zespół

DTP:IGAWA

Druk:

Miller Druk sp. z o.o.

ISBN 978-83-8276-219-8

Copyright © by Wiedza i Praktyka sp. z o.o., Warszawa 2021

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

Publikacja „Księgowania 2022 wg znowelizowanych regulacji UoR, MSSF/MSR oraz podatkowych – praktyczne wskazówki” jest chroniona prawem autorskim. Przedruk opublikowanych w niej materiałów – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Niniejsza publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w niniejszej publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Wstęp

Już od 2005 roku część podmiotów prowadzących księgi rachunkowe może sporządzać sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). Chociaż MSSF są już obecne w systemie prawa bilansowego tyle lat, wciąż jednak wielu księgowych obawia się ich stosowania. Czy słusznie?

Istnieje wiele mitów i nieporozumień odnośnie do MSSF. Przede wszystkim traktujemy standardy jako sztywne regulacje prawne – tak jak stanowi przepis, tak ma być, a tymczasem tak być nie powinno. Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej to zbiór wytycznych, które należy stosować w zakresie sprawozdawczości, a nie księgowości i nawet fakt, że na mocy rozporządzeń Komisji Europejskiej niektóre podmioty obowiązkowo muszą je stosować, tego nie zmieni.

Jak wskazują Założenia koncepcyjne, a także sam MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych (szczególnie po zmianach obowiązujących od 1 stycznia 2016 r.) – MSSF wskazują, w jaki sposób należy zaprezentować wierny i rzetelny obraz jednostki w sprawozdaniu finansowym. Standardy nie zawierają wskazań odnośnie do technicznego ujęcia zdarzeń gospodarczych w księgach rachunkowych, a jedynie podpowiadają, w jaki sposób najlepiej zaprezentować skutki tych zdarzeń. Słowo „podpowiadają” oznacza, że MSR i MSSF zawierają regulacje dotyczące sposobu wyceny metody, a nie parametrów.

Biorąc pod uwagę przykładowo wartość godziwą, należy zauważyć, że w wielu miejscach (np. w odniesieniu do przychodów) wartość należności z tytułu dostaw i usług jest ustalana jako wartość godziwa przepływów pieniężnych – przepływów, które nastąpią w bliższej lub dalszej przyszłości i są obarczone ryzykiem. To sama jednostka musi zmierzyć ryzyko i pokazać jego wpływ na konkretną kwotę (np. przychodu czy należności). Standard wskazuje, że trzeba to ryzyko wycenić, zmierzyć i zaprezentować jego skutek, natomiast nie mówi nic o kwocie ryzyka ani na jakim koncie należy je ująć. Te kwestie, jako niesłychanie zindywidualizowane, należą do każdej jednostki przygotowującej sprawozdanie finansowe. To jednostka powinna regulacje wynikające z MSSF w każdym zakresie uszczegółowić w swoich wewnętrznych regulacjach – polityce rachunkowości i wielu instrukcjach wewnętrznych ją uzupełniających.

Ile spółek stosuje MSSF/MSR, sporządzając sprawozdania, trudno jest jednoznacznie wskazać. Fundacja MSSF opublikowała w lipcu 2016 roku wyniki analizy, z której wynika, że ponad 25 tys. spośród 48 tys. emitentów krajowych (z siedzibą w państwie, w którym znajduje się rynek notowań), notowanych na 85 głównych światowych rynkach giełdowych, stosuje MSSF. Według tych danych 80% spółek, które nie stosują MSSF, to spółki notowane w Chinach, Indiach, Japonii i USA. Jeśli chodzi o tzw. zagranicznych emitentów, to analizy wykazały, że spośród ok. 2,5 tys. spółek notowanych na innym niż macierzysty rynek giełdowy, więcej niż 1 tys. stosuje MSSF.

Według danych, które uzyskał Komitet Standardów Rachunkowości i zaprezentowanych w raporcie „Stosowanie MSR” dostępnym na stronie internetowej Ministerstwa Finansów:

●na dzień 31 listopada 2009 r. na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych spośród 335 spółek (liczba 375 pomniejszona o spółki zagraniczne i banki) 275 spółek, czyli 82%, sporządzało swoje jednostkowe sprawozdanie finansowe według MSR/MSSF, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 45 ust. 1a UoR;

●w dniu 5 stycznia 2010 r. według danych GUS 1198 podmiotów deklarowało, że sprawozdanie finansowe za 2008 rok sporządziło według MSR (2,25% wszystkich podmiotów sporządzających sprawozdanie finansowe).

Na podstawie badania przeprowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny i opublikowanego w grudniu 2019 r „grupy przedsiębiorstw w Polsce 2017” wyodrębniono 2 239 grup przedsiębiorstw działających w Polsce w 2017 r., z tego 813 grup krajowych i 1 426 grup okrojonych. Pod kontrolą zagraniczną było 850 grup okrojonych, dla których jednostkami dominującymi najwyższego szczebla w 80,2% były podmioty mające siedziby w krajach członkowskich UE (w tym głównie w Niemczech, Holandii, na Cyprze, w Wielkiej Brytanii, Francji oraz Luksemburgu). Dla porównania wg raportu „Grupy przedsiębiorstw w Polsce w 2014 r.”, opublikowanego 30 grudnia 2015 r. – liczba podmiotów powiązanych w grupy to 28 930 (w 2009 roku – 20 084) podmiotów, które tworzyły w latach 2013–2014 łącznie 2039 grup przedsiębiorstw (w 2009 roku – 2948). Podmioty powiązane polskie to 17 807 (w 2009 roku – 14 037) podmiotów, a zagraniczne jednostki należące do polskich grup to 2512 jednostek (w 2009 roku – 3099). Na podstawie tych danych można przypuszczać, iż duża część tych podmiotów (w tym wskazane wcześniej przez GUS) sporządza dane wprost albo pośrednio według regulacji MSSF.

Liczba podmiotów wykorzystujących w praktyce regulacje międzynarodowe – z roku na rok – będzie systematycznie wzrastać, a co za tym idzie – wzrośnie konieczność poznania tych regulacji przez coraz szersze kręgi księgowych, finansistów i analityków MSR/MSSF.

Niniejsza publikacja ma za zadanie służyć – między innymi – poznaniu tych regulacji. Założeniem, które legło u podstaw niniejszego opracowania, jest wskazanie, że dzięki procesowi harmonizacji nie ma dziś aż tak wielu rozbieżności w regulacjach, a te, które istnieją, są łatwiejsze do zrozumienia i do zastosowania, pod warunkiem że będziemy pamiętać o fundamentalnym założeniu sprawozdania sporządzanego według MSSF – ma ono pokazać wierny i rzetelny obraz podmiotu przede wszystkim dla kapitałodawców, inwestorów.

W książce zaprezentowano wybrane zdarzenia gospodarcze i ich skutki w księgach rachunkowych. Większość opracowań poświęconych regulacjom międzynarodowym za punkt wyjścia stawia sprawozdanie finansowe. Tym razem postanowiono, że warto spojrzeć na regulacje MSSF z punktu widzenia ujęcia zdarzenia gospodarczego. Do księgowego najbardziej przemawia księgowanie i zapis na koncie, dlatego też podjęto próbę usystematyzowania w ten sposób wybranych operacji gospodarczych. Oczywiście nie można w takiej sytuacji pominąć skutków wyceny, zatem zarówno sposób wyceny, jak i mechanizm jej dokonania zostaną przedstawione. Praktykom znającym ustawę o rachunkowości chyba najłatwiej będzie poznać i zrozumieć regulacje MSSF, jeśli będą one konfrontowane z polskim prawem bilansowym. Przyjęto zatem założenie, że w wybranych obszarach warto wskazać zarówno podobieństwa, jak i różnice w uregulowaniach.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Część I. Rzeczowe aktywa trwałe

1. Rzeczowe aktywa trwałe

Część II. Rozrachunki

1. Ujęcie rozrachunków w księgach rachunkowych

2. Prezentacja zasad ujmowania operacji w ramach wybranych grup rozrachunków

Część III. Wynik finansowy i jego ustalanie

1. Podział i prezentacja przychodów i kosztów

2. Ujmowanie operacji dotyczących podstawowej działalności operacyjnej

3. Koszty według typów działalności i ich rozliczenie

4. Przykład kompleksowych księgowań w ramach kręgu kosztów

5. Rozliczenia międzyokresowe czynne jako przyczyna zmiany stanu produktów

6. Rozliczenia międzyokresowe bierne jako przyczyna zmiany stanu produktów

7. Kompleksowe przykłady księgowań

8. Pozostałe przychody i koszty – zdarzenia pozostałe i finansowe

9. Przychody i koszty finansowe

10. Wynik finansowy a podatek dochodowy

Część IV. Kapitały własne i operacje gospodarcze z nimi związane

1. Podział kapitałów własnych według ustawy o rachunkowości

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71