Bogusław Wołoszański

STRACEŃCY

Opracowanie redakcyjne: GRAŻYNA GOŁĄB, JERZY SMAGOWSKI

Korekta: BARBARA CYWIŃSKA, ALICJA SIKORSKA

Projekt stron tytułowych: RADOSŁAW SZAYBO

Zdjęcie autora na okładce: KRZYSZTOF JABŁONOWSKI

Redakcja techniczna: ELŻBIETA BOCHACZ

Łamanie: Oficyna Wydawnicza „MH”

© Copyright by Bogusław Wołoszański, Warszawa 1998

Wydanie I elektroniczne

Warszawa 2012

ISBN 978-83-61232-26-1

Wydawnictwo Sensacje XX Wieku
Bogusław Wołoszański
ul. Kolejowa 15/17, 01-217 Warszawa
tel. (0-22) 862 53 71, 632 54 43
e-mail: wydawnictwo@woloszanski.pl
Sklep internetowy: www.woloszanski.pl

Konwersja: eLitera s.c.

wersja 1

Od autora

Od czasów Dżingis Chana i Aleksandra Wielkiego wiadomo, że o losach naszego świata decydują jednostki. Ale żeby opryszki, zabijaki, łobuzy? A jednak. Oto jedna z galerii postaci, które wpłynęły na bieg wydarzeń.

Jego rodzina pochodziła ze Skorzenna niedaleko Kwidzyna, co dało początek rodowemu nazwisku, poprawnie wymawianemu przez Austriaków – Skorzeny, a zawsze przekręcanemu przez Niemców – Skorceny. Urodził się 12 czerwca 1908 roku w Wiedniu i tam spędził młodość, która na jego twarzy zaznaczyła się głęboką blizną. Taki był studencki obyczaj: pojedynkować się na szpady, starając się zranić przeciwnika w policzek. Gdy jednemu z walczących udało się to, przegrany polewał ranę piwem, aby w ten sposób ją zdezynfekować, i często zszywano ją na miejscu z pomocą zwykłych krawieckich przyborów. Skorzeny walczył 15 razy, ale dopiero w dziesiątym starciu zdobył swoją bliznę. Pojedynek jednak nie zrobił na nim takiego wrażenia,jak udział w wiecu w Wiedniu w 1932 roku, na którym występował Joseph Goebbels. Nazistowskie hasła tak bardzo zapadły w serce i umysł Skorzenego, że następnego dnia wstąpił do austriackiej NSDAP. Tak zaczęła się jego hitlerowska kariera, w której miał wiele zdziałać. Powołany do Wehrmachtu w 1939 roku, zgłosił się ochotniczo do przybocznej gwardii Adolfa Hitlera – SS-Leibstandarte, gdzie przyjęto go chętnie, gdyż ze względu na wzrost, 196 cm, prezentował się nad wyraz okazale.

W Europie rozpoczynał się czas, gdy o losie kontynentu i milionów jego mieszkańców miała decydować polityka Adolfa Hitlera. Teraz ludzie pokroju Skorzenego stali się potrzebni. Akcje niewielkich oddziałów, uderzających z zaskoczenia, precyzyjnie, z szaleńczą odwagą mogły dać efekty równe operacjom wielkich związków taktycznych. Tak stało się pod Eben Emael, gdzie kilkudziesięciu komandosów niemieckich zaatakowało wielki belgijski fort – uważany za niemożliwy do zdobycia – broniony przez ośmiuset żołnierzy. I tam właśnie zwyciężyło kilkudziesięciu straceńców! W ciągu 24 godzin zdobyli Eben Emael, choć bunkry, kopuły pancerne, podziemne korytarze budowano przez wiele lat, tak aby wytrzymały wybuchy największych pocisków i najcięższych bomb! W ten sposób otworzyli drogę przed niemiecką armią do Dunkierki, przyczyniając się walnie do niemieckiego zwycięstwa w kampanii na zachodzie Europy!

To pierwsza opowieść, jaką zawarłem w tej książce o działaniach niewielkich oddziałów, dobrze przygotowanych i wyekwipowanych, działających z szaleńczą odwagą.

Prezentuję takie właśnie akcje z czasów II wojny światowej, gdy niewielkie oddziały, będące – zdawałoby się – niczym wobec milionowych armii, potrafiły wpłynąć na bieg wojny. Politycy i wojskowi nie zapomnieli o sile i skuteczności oddziałów specjalnych. Już w bliższych nam czasach komandosi mieli wpłynąć na bieg spraw w największym światowym mocarstwie – Stanach Zjednoczonych.

Jeszcze wiele takich akcji do dziś musi pozostawać tajemnicą prezydentów, premierów i tajnych służb. Dopiero po wielu latach dowiemy się o straceńcach wysyłanych po to, aby zmienić bieg historii.

Eben Emael

Porucznik Kurt von Roenne ostrożnie otworzył drzwi do gabinetu dowódcy 7 dywizji spadochronowej i, starając się nie zwracać na siebie uwagi, przemknął między ścianą a oficerami siedzącymi przy długim stole konferencyjnym. Generał Kurt Student[1] gestem dłoni przerwał oficerowi, który relacjonował postępy nad badaniem nowych spadochronów; i gniewnym wzrokiem spojrzał na adiutanta. Nie lubił, gdy zwracano się do niego z czymkolwiek w czasie odpraw. Jednak z miny adiutanta widać było, że wydarzyło się coś szczególnie ważnego i musiał wejść do gabinetu dowódcy wbrew zakazowi. Teraz podszedł do biurka generała i położył na nim kartkę z notatką: „Marszałek Göring jest na telefonie w sprawie najwyższej wagi”.

Student ruchem głowy odprawił oficera i podniósł słuchawkę:

– Mówi generał Student, słucham panie marszałku...

– Student, właśnie wyszedł ode mnie generał Haider – Göring mówił o szefie sztabu generalnego wojsk lądowych. – Führer życzy sobie, żeby stawił się pan przed nim i to bezzwłocznie.

Generał zakrył dłonią słuchawkę i skinął w stronę oficerów, dając im do zrozumienia, żeby wyszli z jego gabinetu. Wiedział, że sprawa, o której mówił dowódca Luftwaffe, jest nie tylko ważna, ale i ściśle tajna.

– Panie marszałku, czy wie pan może, w jakim celu?

Kurt Student

Hermann Göring (z lewej) i Adolf Hitler

– Nie mam pojęcia, Student. Cała ta sprawa jest cholerną tajemnicą, także dla Haidera. Kiedy pan wystartuje?

– Za dwadzieścia minut. Powinienem być w Berlinie około 14.00.

– Dobrze. Niech pan się zgłosi do mnie. Czekam. – Göring odłożył słuchawkę.

Student wyszedł do sekretariatu, gdzie oczekiwali oficerowie, nieco zaskoczeni zachowaniem dowódcy.

– Niech rozgrzeją silnik mojego Storcha. – Podszedł do adiutanta i, pochyliwszy się nad nim, powiedział cicho, tak aby nikt z obecnych go nie usłyszał: – Oficerów zwolnić dziesięć minut po moim wyjściu. Lecę do Berlina. Nikt nie może się o tym dowiedzieć.

Był 27 października 1939 roku. Student spodziewał się, że nagłe wezwanie do Berlina może mieć związek z planowanym uderzeniem na zachód Europy. W czasie kampanii wrześniowej w Polsce jego żołnierze nie mieli wielkich możliwości wykazania swojej wartości bojowej. Nie dokonali żadnego desantu, choć było to przewidziane w planach, ale postępy wojsk pancernych były zbyt szybkie,żeby spadochroniarze zdążyli zabezpieczyć mosty i przeprawy. Podwożeni ciężarówkami, podjęli walkę z polskimi oddziałami z fatalnym dla siebie skutkiem. Ponieśli poważne straty w starciu z brygadą kawalerii w rejonie Suchej, a później w okolicy Woli Gutowskiej.

Student był przekonany, że nieudany debiut bojowy jego żołnierzy w walkach z Polakami był raczej wynikiem błędów popełnionych przez dowódców pododdziałów, którzy zlekceważyli wroga i nie zadbali o odpowiednie zabezpieczenie. Wierzył, że czas, kiedy jego oddziały pokażą na co je stać, jeszcze nadejdzie. Nie mylił się...

W Berlinie, w Kancelarii Rzeszy, gdzie Student dojechał tuż przed 14.00, już czekał Göring, najwidoczniej powiadomiony o jego przybyciu.

– Führer czeka – powiedział, wyciągając rękę, po czym odwrócił się i skierował w stronę sekretariatu. Tam, w wielkich i miękkich fotelach ustawionych wzdłuż ściany wyłożonej orzechową boazerią siedzieli generał Wilhelm Keitel, szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu, oraz generał Franz Halder. Göring, ku zaskoczeniu Studenta, zajął fotel obok Keitla, podczas gdy sekretarka otworzyła drzwi do gabinetu. Daleko w głębi wielkiego pokoju Hitler pochylał się nad biurkiem, na którym były rozłożone mapy. Podniósł głowę na widok wchodzącego Studenta, który zatrzymał się tuż za drzwiami z ręką podniesioną do góry, i gestem dał znać, aby podszedł bliżej.

Lotnicze zdjęcie fortu Eben Emael; cyfry oznaczają rozpoznane obiekty bojowe

– W sprawie wojny na Zachodzie... – zaczął, ale wnet przerwał, jakby szukając odpowiednich słów. – Wiem, że dokonywał pan prób z szybowcami. Ma pan trochę szybowców w swojej dywizji.

Student przytaknął. Był wielkim entuzjastą sportu szybowcowego, choć w 1921 roku, w czasie jednego z pierwszych swoich lotów szybowcowych, miał poważny wypadek.

– Mam dla pana zajęcie – mówił dalej Hitler. – I chcę wiedzieć, czy może się pan tego podjąć...

Przerwał, sięgnął po szkło powiększające i pochylił się nad mapą, szukając na niej jakiegoś punktu. Znalazł go wreszcie i wskazał palcem.

– Belgowie mają fortecę tutaj – postukał rączką szkła powiększającego w mapę. – Czy pan ją zna?

– Tak, Mein Führer, znam ją dobrze. To potężna forteca.

– Jest tam wielka trawiasta łąka, a na niej pewne fortyfikacje. Mam raporty, że to wieże artyleryjskie i bunkry, stanowiska karabinów maszynowych. Niestety, nie znamy szczegółów.

Odszedł od mapy i stanął naprzeciwko Studenta.

– Czytałem o pana służbie, generale Student. Pilotował pan szybowce od początku lat dwudziestych. Wiem, że osobiście oblatywał pan szybowce bojowe.

DFS 230

Hitler był dobrze poinformowany. Generał osobiście sprawdzał możliwości szybowca DFS 230 [2], choć nie on był autorem projektu wykorzystania bezsilnikowych samolotów do niespodziewanych desantów. Na ten pomysł wpadł generał Ernst Udet, inspektor lotnictwa myśliwskiego i bombowego, gdy w połowie lat trzydziestych, wizytując lotnisko w Griesheim, zainteresował się dużym szybowcem OBS Urubii, przeznaczonym do prowadzenia badań atmosferycznych. Generałowi przyszło wówczas na myśl, że za pomocą takich statków powietrznych można by cicho i szybko transportować żołnierzy na tyły wroga w celu dokonania zaskakującego ataku. To z jego polecenia w 1936 roku Niemiecki Instytut Rozwoju Szybownictwa (Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug – DFS) przystąpił do prac nad konstrukcją takiego samolotu. Studentowi przedstawiono jeden z prototypów i na nim odbył on kilka lotów w 1937 roku.

Radzieccy spadochroniarze skaczą z samolotów TB-3 w czasie manewrów w 1936 r.

– Mam pewien pomysł – ciągnął Hitler. – Sądzę, że parę szybowców szturmowych może wylądować na terenie twierdzy Eben Emael i pana żołnierze mogą ją zdobyć. Czy to jest możliwe?

– Nie jestem pewny... Muszę to przemyśleć... Proszę dać mi trochę czasu – Student był wyraźnie zaskoczony pomysłem Hitlera. Nigdy nie rozważał zastosowania szybowców do ataku na twierdzę, obiekt dość mały, jak na potrzeby desantu. Jego wyobraźnia obejmowała jedynie desanty spadochroniarzy, operacje nowatorskie w tamtych latach. Największe postępy w tej dziedzinie poczynili Rosjanie, ale szybko zmarnowali cały dorobek. Student był jednym z zachodnich obserwatorów zaproszonych latem 1935 roku na manewry na poligonie pod Kijowem. Widział, jak z wielkich samolotów Tupolew TB-1 zrzucono desant 1800 spadochroniarzy. Operacja ta zrobiła na wszystkich wielkie wrażenie. Tym większe, że na opanowanym przez desant lotnisku wylądowały samoloty transportowe, z których kadłubów wyjechały lekkie czołgi, działa, pojazdy i wysypało się 5700 żołnierzy. Bez wątpienia Armia Czerwona przodowała w tej dziedzinie, ale już wkrótce aresztowanie i rozstrzelanie, na rozkaz Stalina, marszałka Michaiła Tuchaczewskiego, twórcy tej nowej formacji, zaprzepaściło zdobyte doświadczenia i Armia Czerwona zapomniała, jak skuteczne mogą być wojska powietrznodesantowe. Choć w dniu wybuchu wojny z Niemcami, 22 czerwca 1941 roku, dysponowała trzema korpusami, nie potrafiła ich użyć.

Niemiecki spadochroniarz (w lewej dłoni trzyma linkę desantową)

Niemcy też eksperymentowali, ale na nieporównanie mniejszą skalę. W lutym 1933 roku Hermann Göring[3], piastujący wówczas urząd szefa pruskiej policji, polecił majorowi Weckemu utworzyć specjalny oddział spadochroniarzy w sile 14 oficerów i 400 żołnierzy. Używano ich z powodzeniem do likwidowania komórek partii komunistycznej i innych ugrupowań lewicowych, tam gdzie zawodziły klasyczne metody policyjnych obław i nalotów. Komuniści, świetnie zorganizowani, wystawali posterunki obserwacyjne w rejonach, gdzie znajdowały się ich siedziby. Wystarczyło, że w pobliżu pojawiły się policyjne wozy, a czujki wszczynały alarm i, gdy policjanci docierali do melin, nie było tam już nikogo. Spadochroniarze z grupy Weckego, zrzucani w bezpośrednim sąsiedztwie tajnych lokali, atakowali niespodziewanie, nie dając czasu na podniesienie alarmu. Tuż przed Bożym Narodzeniem 1933 roku Göring kazał nazwać grupę majora Weckego swoim imieniem, a 1 kwietnia 1935 roku utworzył Pułk Policyjny „General Göring”. 29 stycznia 1936 roku, już jako dowódca niemieckich sił powietrznych, wydał rozkaz powołania nowego rodzaju wojsk: strzelców spadochronowych. Bez wątpienia wpływ na tę decyzję miały raporty, jakie Student przedstawił po obejrzeniu radzieckich manewrów w 1935 i 1936 roku.

Hermann Göring

Właściwa pozycja przed skokiem

Hitler wezwał więc najbardziej kompetentnego człowieka, mającego największą wiedzę i doświadczenie w prowadzeniu operacji desantowych. Student wiedział, że na fort Eben Emael nie sposób dokonać desantu spadochronowego, a to ze względu na sprzęt i sposób działania tego rodzaju wojsk. Skoczków zrzucano z wysokości około 120 metrów, aby jak najkrócej opadali bezbronni na spadochronach, jako łatwy cel dla karabinów maszynowych wroga, i nie rozpraszali się na zbyt dużym terenie. Skok z tak niewielkiej wysokości był możliwy jedynie przy automatycznym otwarciu spadochronu, czego dokonywała linka desantowa zaczepiona jednym końcem za stalowy sznur wewnątrz kadłuba samolotu, a drugim do pokrowca spadochronu.

Skok – wyraźnie widoczna linka desantowa

Linka desantowa zrywa pokrowiec spadochronu

Na znak dany przez pilota żołnierz odpowiedzialny za wyrzucenie skoczków dawał komendę „przygotować się”. Spadochroniarze ustawiali się jeden za drugim, trzymając końce linek desantowych w zębach, co pozwalało im uwolnić ręce. Gdy zabrzmiał brzęczek, zapinali karabinki linek desantowych na stalowej lince rozciągniętej pod sufitem kabiny i czekali na następny sygnał. Gdy zabrzmiał, podchodzili do drzwi, łapali za uchwyty po obu stronach, szeroko zaś rozstawione nogi, lekko ugięte w kolanach, zapierali o próg. Taka postawa stwarzała im po opuszczeniu samolotu możliwość jak najszybszego zajęcia odpowiedniej pozycji. Skoczek musiał opadać poziomo, z szeroko rozpostartymi rękami i nogami, aby zmniejszać swoją szybkość. Linki spadochronu były przytwierdzone na jego plecach w dwóch miejscach do pasa obejmującego tułów. Gwałtownie rozwijająca się czasza powodowała szarpnięcie tak silne, że skoczek zginał się w pół i mógł kolanami wybić sobie zęby. Gdyby opadał zbyt szybko, wstrząs mógłby spowodować połamanie żeber.

Skoczek wisiał na spadochronie nie mogąc dosięgnąć do linek; nie miał żadnej możliwości kierowania opadaniem ani złagodzenia upadku

Przy takiej technice skoku spadochroniarz nie mógł mieć broni. Chodziło również o to, aby nie zwiększać ciężaru skoczka, który uderzał o ziemię z prędkością 5,5-6 metrów na sekundę. Miał przy sobie jedynie pistolet lub granaty. Dopiero w późniejszych latach wyposażano ich w pistolety maszynowe MP 38. Sposób zamocowania spadochronu ma środku pleców sprawiał, że żołnierz wisiał na linkach ukośnie, nie mając praktycznie możliwości sterowania lotem, a zetknięcie z ziemią było bardzo dotkliwe. Gdy wiał wiatr, spadochron, którego skoczek nie mógł dosięgnąć, wlókł go po ziemi, powodując groźne kontuzje. Mijało wiele czasu, zanim udawało się schwycić karabinki mocujące linki spadochronu i odpiąć je lub wydobyć nóż i odciąć linki. Dopiero wtedy można było rozpocząć poszukiwania zasobnika z bronią, który był zrzucany na spadochronie oddzielnie i opadał z większą prędkością, dzięki czemu spadał na ziemię przed skoczkiem. Mijało co najmniej kilkanaście minut, zanim udawało się odnaleźć zasobnik, rozpakować go, załadować broń, dołączyć do pozostałych żołnierzy z grupy i przystąpić do ataku. Takie działanie wewnątrz belgijskiej fortecy, wśród bunkrów z działami i karabinami maszynowymi, było nie do pomyślenia. Obrońcy twierdzy, zaalarmowani warkotem samolotów, obsadziliby wszystkie stanowiska i ogniem karabinów maszynowych zdziesiątkowali bezbronnych spadochroniarzy, którym udałoby się wylądować na wyznaczonym obszarze. Ci zaś, którzy znaleźliby jakieś schronienie przed śmiercionośnymi pociskami, nie byliby w stanie podnieść się, aby poszukiwać zasobników z bronią. Hitler miał rację: ten atak mógł się udać tylko przy wykorzystaniu szybowców. Mogły nadlecieć cicho, niezauważenie, nie dając załodze fortu czasu na przygotowanie się do obrony. A nagłe pojawienie się samolotów tego typu, całkowicie wtedy jeszcze nieznanych, potęgowałoby efekt zaskoczenia.

Opanowanie spadochronu po wylądowaniu było nie lada sztuką, a przy silnym wietrze – niemożliwe. Skok z reguły kończył się kontuzją. Później zaczęto stosować ochraniacze na kolana

Zrzut zasobników z bronią i amunicją

Student pamiętał przebieg manewrów przeprowadzonych na początku 1939 roku na lotnisku w Stendal. 2 dziesięciu trzysilnikowych samolotów transportowych Ju 52/3m [4] zrzucono spadochroniarzy, gdy równocześnie dziesięć szybowców podeszło do lądowania. Wiatr rozwiał spadochroniarzy na dużym obszarze i minęło wiele czasu, zanim odnaleźli broń i sformowali szyk uderzeniowy. Szybowce zaś wylądowały w wyznaczonym rejonie, a z ich kadłubów wyskoczyli żołnierze z bronią w rękach, gotowi do walki.

Junkers Ju 52/3m

Wprost z Kancelarii Rzeszy adiutant Göringa zawiózł Studenta do hotelu „Adlon”, co wskazywało, że potraktowano go jako gościa specjalnego. Generał, zmęczony lotem i stresem, jaki wywołała w nim rozmowa z Hitlerem, wziął prysznic i zszedł na dół do hotelowej kawiarni. Zamówił kawę i lampkę koniaku. Rozłożywszy na stoliku notatnik, począł kreślić plan Eben Emael, jaki pamiętał ze zdjęć lotniczych. Tylko szybowce mogły wylądować na terenie tej fortecy. Sam wielokrotnie trenował manewr, który nazywał „skróconym lądowaniem”. Szybowiec zwolniony z holu na wysokości około 3 tysięcy metrów mógł dotrzeć do celu odległego o około 28-30 kilometrów. Zbliżając się do lądowiska, na wysokości około 300 metrów pilot wprowadzał samolot w lot nurkowy pod bardzo ostrym kątem, następnie wyrównywał i po zatoczeniu koła, co pozwalało wytracić prędkość, sadzał go gwałtownie. Aby skrócić drogę lądowania płozę pod kadłubem owijano drutem kolczastym, który znakomicie spełniał to zadanie.

– Tak, Mein Führer, to jest możliwe, ale po spełnieniu kilku warunków – powiedział Student, gdy następnego dnia, 28 października, stanął w gabinecie Hitlera...

– Jakie to warunki? – zapytał Hitler wyraźnie zadowolony ze słów, które usłyszał.

– Lądowanie musi nastąpić za dnia, a najlepiej o świcie. Nie wcześniej – odpowiedział.

– Dobrze! Tak to zrobimy – zgodził się Hitler.

– Wobec tego, czy mogę otrzymać rozkaz?

Pancerna kopuła fortu Douaumont (zdjęcie autora)

Tunele fortu Douaumont (zdjęcie autora)

Hitler nie odpowiedział. Ujął go pod ramię i poprowadził ku fotelom stojącym przy kominku po drugiej stronie wielkiego gabinetu. Widać było, że jest zmęczony naradami i chętnie pogawędzi ze starym żołnierzem o idei, która tak bardzo zaprzątała jego uwagę. Wskazał mu fotel, a sam usiadł na kanapie.

– Pamiętam, jako żołnierz w czasie I wojny słyszałem o oblężeniu francuskiego fortu Douaumont pod Verdun. Francuzi bronili się dzielnie i odpierali ataki, chociaż nasze wojska użyły gazów i usiłowały do wnętrza kazamatów wpompować benzynę, aby ją podpalić. Poddali się dopiero wtedy, gdy nasze działa ciężkiego kalibru rozpoczęły systematyczny ostrzał. O zwycięstwie przesądziło więc nie bohaterstwo naszych żołnierzy, lecz kaliber dział.

Student słuchał zaskoczony. Co wspólnego mogło mieć oblężenie francuskiego fortu w 1916 roku z planem zdobycia Eben Emael przez jego żołnierzy? Oni przecież nie mogli zabrać ze sobą ciężkich dział. – Nasi eksperci amunicyjni – wydawało się, że Hitler nagle zmienił temat – wymyślili fantastyczny materiał wybuchowy. Höhlung.

Hitler użył słowa „wgłębienie”, aby oddać istotę ładunku kumulacyjnego. Miał rację, twierdząc, że to niemieccy eksperci wymyślili ten materiał, choć dość powszechnie zasługę tę przypisuje się Amerykaninowi. To niemiecki inżynier Franz von Baader w 1792 roku zaobserwował zjawisko kumulacji, a dopiero w 1888 roku Amerykanin CE. Munroe przypadkowo odkrył ten efekt, gdy zdetonował kostkę dynamitu na metalowej płytce. Ze zdziwieniem zauważył on, że wybite na kostce litery „USN”, co było skrótem nazwy „United States Navy”, zostały wypalone na płytce. Oznaczało to, że w tym miejscu materiał wybuchowy zadziałał na metal z siłą większą niż na części płaskiej. Dalsze badania prowadzone przez Munroe’a oraz naukowców niemieckich wykazały, że ładunek wybuchowy, w którym znajdowało się wgłębienie o kształcie stożka, wytwarzał w tym miejscu falę gazów, które przebijały pancerne płyty grube na wiele centymetrów. Niszczący efekt można było spotęgować, wykładając stożek blachą miedzianą.

– Ładunek kumulacyjny[5] – rozwijał temat Hitler – przebije płytę pancerną każdej grubości. Jednak nie można go wystrzeliwać z działa, lecz trzeba położyć na pancerzu. Musi tego dokonać dwóch lub trzech ludzi. A gdy to zrobią – nic, nic nie wytrzyma wybuchu! Próbowałem rozwiązać problem dostarczenia ładunków do Eben Emael. Szybowce są tym rozwiązaniem!

Teraz dopiero Student zrozumiał, dlaczego Führer nawiązał do losów fortu Douaumont. Ładunki kumulacyjne miały w Eben Emael spełnić to zadanie, jakie we francuskim forcie wykonały pociski ciężkich dział. Skoro jednak nowej broni nie można było wystrzeliwać z armat, mieli ją dostarczyć na miejsce i zastosować komandosi. Pomyślał przez chwilę, jak precyzyjnie funkcjonował umysł Hitlera, łączący odległe fakty i znajdujący najprostsze rozwiązania.

– Mein Führer, czy mogę otrzymać rozkaz? – ponowił pytanie Student, uznając, że czas, jaki Hitler mu poświęcił, dobiegł końca.

– Tak. Rozkazuję panu zająć fort Eben Emael. Wszystkie aspekty tej operacji muszą pozostać w całkowitej tajemnicy!

Student zasalutował i wyszedł z gabinetu. Był zadowolony, że sam Führer powierzył mu to zadanie. Nie mógł jednak zapomnieć o ogromnej odpowiedzialności, jaką go obarczono. Operacja była nadzwyczaj ryzykowna. Szybowce podchodzące do lądowania były niemal całkowicie bezbronne. Co prawda, tuż za kabiną pilota umieszczono stanowisko karabinu maszynowego, ale broń ta była przydatna jedynie do tego, aby opędzać się przed przypadkowo napotkanymi myśliwcami lub, po wylądowaniu, osłaniać żołnierzy biegnących do ataku. Szybowce nie mogły niszczyć stanowisk obrony przeciwlotniczej. Nie mogły też mieć eskorty, gdyż warkot silników myśliwców zaalarmowałby wroga i zniweczył główny atut akcji – zaskoczenie. Jeśli nie uda się zaskoczyć obrońców, oddział lądujący w belgijskim forcie zostanie zdziesiątkowany w ciągu kilkunastu minut.

– Spadła na mnie wielka odpowiedzialność. Rozliczą mnie, jeżeli atak się nie powiedzie – pomyślał, wsiadając do samochodu.

– Na lotnisko – powiedział do kierowcy. Akcja, której nadał kryptonim „Granit”, właśnie się rozpoczęła.

Tego samego dnia wieczorem esesman dostarczył do kwatery w Stendal zapieczętowaną skórzaną teczkę. Upierał się, że musi ją oddać generałowi osobiście. Wewnątrz znajdował się pisemny rozkaz ataku na Eben Emael.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Kurt Student (1890-1978), generał niemiecki, pilot I wojny światowej. Od 1935 r. służył w Luftwaffe, w 1938 r. sformował pierwszą dywizję spadochronową (lotniczą) (Fliegerdwision 7), której dowództwo objął w 1938 r. Równocześnie został inspektorem niemieckich wojsk spadochronowych. Dowodzone przez niego 7 i 22 dywizja piechoty (przystosowana do dokonywania desantu w szybowcach) 'walczyły w maju 1940 r. w Belgii i Holandii. 14 maja 1940 r. w Rotterdamie, w wyniku przypadkowego postrzału odniósł poważną ranę kolana. W maju 1941 r. dowodził XI korpusem lotni- czym (7 dywizja spadochronowa i 5 dywizja górska), który dokonał inwazji na Kretę. W latach 1943-1944, nadal jako dowódca XI korpusu lotniczego, walczył na Sycylii, we Włoszech i Holandii. We wrześniu 1944 r. dowodzona przez niego 1 armia spadochronowa broniła z sukcesem Arnhem. Na początku 1945 r. objął dowództwo Grupy Armii „H” na froncie zachodnim. 28 kwietnia 1945 r. został wyznaczony na dowódcę Grupy Armii „Wisła”, do której nie zdążył dotrzeć.

[2] DFS 230 – szybowiec skonstruowany w 1936 r. przez zespół, kierowany przez Hansa Jacobsa, produkowany seryjnie od 1938 r. W jego kadłubie mieściło się 9 żołnierzy (oraz pilot) i 270 kg ładunku. Dzięki zastosowaniu spadochronu i rakiet hamujących, skrócono drogę jego lądowania do 16 m. Szybowce tego typu wykorzystano po raz pierwszy do desantu na twierdzę Eben Emael. Mimo zakończenia produkcji w kwietniu 1942 r., ze względu na opracowanie większego szybowca, Gotha Go 242, DFS 230 używano do końca wojny (m.in. w czasie desantów na Bałkanach w 1941 r., na wyspie Sarema, na Krecie, w operacji uwolnienia B. Mussoliniego), do dokonywania desantów i transportu zaopatrzenia dla oddziałów okrążonych przez wojska radzieckie.
Dane taktyczno-techniczne: załoga 1, rozpiętość 22 m, długość 11,24 m, wysokość 2,8 m, masa własna 860 kg, maksymalny udźwig 1240 kg, maksymalna prędkość holowania 209 km/h, uzbrojenie 1 karabin maszynowy MG 15 kal. 7,92 mm (niektóre egzemplarze miały dodatkowo nieruchome dwa karabiny maszynowe MG 34).

[3] Hermann Göring (1893-1946), marszałek Rzeszy, niemiecki as myśliwski z I wojny światowej (22 zwycięstwa powietrzne), w 1922 r. wstąpił do nazistowskiej partii NSDAP, gdzie objął stanowisko szefa ochrony Adolfa Hitlera. W 1923 r. brał udział w nieudanym puczu w Monachium, w czasie którego został ranny od policyjnej kuli. Uciekł do Austrii, gdzie podczas rekonwalescencji uzależnił się od morfiny. Od maja 1928 r. był posłem do parlamentu niemieckiego – Reichstagu, a od 1932 r. jego przewodniczącym. Pierwszoplanowa rola, jaką odegrał w tworzeniu władzy dyktatorskiej, zapewniła mu wiele zaszczytów i pobłażliwość Führera, który nie reagował na jego zamiłowanie do wystawnego życia, niekompetencję i błędy, jakie popełniał, piastując najwyższe urzędy. Od kwietnia 1933 r. pełnił urząd premiera Prus, gdzie zorganizował tajną policję Gestapo oraz dwa pierwsze obozy koncentracyjne. Od maja 1933 r. był ministrem lotnictwa. Zorganizował lotnictwo wojskowe (Luftwaffe), którego naczelnym dowódcą został w 1935 r. W 1936 r. objął stanowisko pełnomocnika ds. planu czteroletniego, a rok później państwowego koncernu przemysłowego nazwanego jego imieniem. Szczytowy okres jego kariery i wpływów przypadł na rok 1940, gdy samoloty Luftwaffe przyczyniły się do zwycięstw armii hitlerowskiej w Europie; w lipcu tego roku otrzymał specjalnie dla niego utworzony stopień marszałka Rzeszy (Reichsmarschall). Klęska w bitwie o Anglię, brak należytego wsparcia powietrznego dla armii niemieckiej, okrążonej pod Stalingradem i nasilające się naloty alianckie na Niemcy, którym Luftwaffe nie była w stanie przeciwdziałać – osłabiły jego pozycję. 20 kwietnia 1945 r. Göring po raz ostatni widział się z Hitlerem w bunkrze w Berlinie, a trzy dni później ujawnił wiadomość, że gotów jest działać jako następca Führera, co ten uznał za akt zdrady; Göring, pozbawiony wszelkich stopni wojskowych i wyrzucony z partii, został aresztowany przez SS. 8 maja oddał się w ręce Amerykanów. Wyrokiem Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze został skazany na śmierć, ale 15 października, na dwie godziny przed egzekucją, popełnił samobójstwo, przegryzając kapsułkę z trucizną.

[4] Junkers Ju 52/3m – samolot bombowy i transportowy, którego prototyp, będący transportowym samolotem jednosilnikowym, oblatano w maju 1932 r. i wkrótce wyposażono w 3 silniki. W latach 30. Ju 52/3m stał się powszechnie używanym samolotem pasażerskim. Doskonała opinia, jaką zyskał w służbie cywilnej, zwróciła na niego uwagę dowództwa Luftwaffe, które w 1935 r. zakupiło pierwsze samoloty 3mg3e, zdolne przenosić 1500 kg bomb. We wrześniu 1939 r. Ju 52/3m używano do bombardowania Warszawy, aczkolwiek jako samoloty bombowe były już wtedy przestarzałe. Z powodzeniem natomiast sprawdzały się w zadaniach transportowych. Były również wykorzystywane do zrzucania desantu oraz eksplodowania magnetycznych min morskich. Ponad 3500 tych samolotów służyło w czasie wojny w Luftwaffe, zyskując przydomek „Tante Ju” („Ciotka Ju”). Łącznie wyprodukowano 4845 samolotów, z czego 2659 w zakładach niemieckich, a resztę we francuskich zakładach Amiot, pracujących na potrzeby Luftwaffe.
Dane taktyczno-techniczne (Ju 52/3mg7e): 3 x silnik BMW 132T-2 o mocy 830 KM każdy, rozpiętość 29,25 m, długość 18,9 m, masa startowa 11 030 kg, maks. prędkość 286 km/h, zasięg 1300 km.

[5] Ładunek kumulacyjny – ładunek wybuchowy z wydrążonym otworem w kształcie stożka, wykorzystujący efekt kumulacji, czyli koncentracji fali detonacyjnej, której wysokoenergetyczne cząsteczki rozpychają cząstki metalu pancerza. Zjawisko kumulacji zaobserwował po raz pierwszy niemiecki inżynier Franz von Baader w 1792 r. W 1888 r. Amerykanin Charles E. Monroe przypadkowo odkrył ten efekt, detonując na płytce metalu kostkę materiału wybuchowego z wyciśniętymi literami USN, które w wyraźny sposób wyryły się na metalu. W 1911 r. M. Neuman przeprowadził eksperyment z użyciem dwóch cylindrycznych kostek trotylu, z których jedna o wadze 3100 g miała kształt pełnego walca, w drugiej zaś, o masie 2470 g, znajdował się wydrążony otwór. Krater, który powstał w metalu w miejscu, gdzie była wydrążona kostka, był znacznie głębszy niż w miejscu eksplozji ładunku pełnego. Efekt ten Niemcy wykorzystali po raz pierwszy w czasie wojny domowej w Hiszpanii, jednak na pełną skalę użyli ładunków kumulacyjnych w czasie ataku na belgijską fortecę Eben Emael w maju 1940 r. W okresie późniejszym ładunki kumulacyjne służyły powszechnie do niszczenia czołgów, zastosowane w pociskach wystrzeliwanych z armat oraz granatników przeciwpancernych (bazooka, Panzerfaust) oraz w ręcznych granatach przeciwpancernych.