Copyright © Wydawnictwo Arbitror sp. z.o.o.

Projekt okładki

Łukasz Stachniak

Redakcja

Magdalena Błędowska

Skład, łamanie, korekta

Witold Kowalczyk

Wydanie I

ISBN 978-83-948331-7-6

Seria #ArbitrorMyśli

Wydawnictwo Arbitror spółka z o.o.

ul. Krucza 41/43 lok. 67

00-525 Warszawa

www.arbitror.pl

e-mail: kontakt@arbitror.pl

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Poznajcie
nowych barbarzyńców

W 2008 r. liberalny świat mógł być spokojny. W Stanach Zjednoczonych triumfował Barack Obama, pierwszy niebiały prezydent, a komentatorzy powszechnie ogłaszali nadejście nowej, „postrasowej” Ameryki. Połowa globu, wstrzymując oddech i ze łzą wzruszenia w oku, patrzyła na nieprzebrane tłumy pod Mauzoleum Abrahama Lincolna w Waszyngtonie. W Polsce Donald Tusk, „premier w krótkich spodenkach”, pogrzebał populistyczną Czwartą Rzeczpospolitą i obiecywał milionom nową epokę, w której Polki i Polacy będą żyć w „drugiej Irlandii” – wstąpiwszy na drogę ku gospodarczemu cudowi, wolności osobistej i europejskiej przyszłości. Nawet w Rosji – 18 lat po upadku Związku Radzieckiego – miało być już inaczej i lepiej. Nowy prezydent Dmitrij Miedwiediew miał ożywić nadzieje klasy średniej, dogadać się z Zachodem i nawet zbudować pod Moskwą rosyjską Dolinę Krzemową.

Oczywiście były i problemy. Amerykańską gospodarką wstrząsnęła już pierwsza fala kryzysu. Nad gruzińskim niebem ledwo co przestały świstać pociski, Irakiem znów targała przemoc, a amerykańscy żołnierze ginęli równie często co w pierwszych latach wojny. Gdy jednak liberalni komentatorzy, analityczki i dziennikarze spoglądali na stan swoich demokracji, politykę wewnętrzną, wzrost znaczenia politycznego centrum – byli przekonani, że idą lata tłuste i że pierwsza dekada XXI w., tak burzliwa, która narodziła się na gruzach WTC, kończy się właśnie szczęśliwie.

Już niecałe 10 lat później wahadło nastrojów przechyliło się w drugą stronę i wyrżnęło w ścianę. Dawne poczucie spokoju i samozadowolenia zastąpiły fatalizm, panika i skrajny pesymizm. W Polsce po zwycięstwie wyborczym Prawa i Sprawiedliwości w roku 2015 liberalne media ogłosiły koniec demokracji. Nie inaczej zresztą było rok później w Stanach Zjednoczonych, gdy prezydentem został Donald Trump, kandydat najpierw wykpiwany i lekceważony, a niedługo później porównywany przez największe amerykańskie gazety do Hitlera. W Rosji o Miedwiediewie, „resecie” z Ameryką i rzekomo prozachodnim kursie nie pamiętał już chyba nikt. Między Moskwą a wieloma stolicami Zachodu zapanowała najgorsza atmosfera od czasów zimnej wojny. Władimira Putina oskarżano o „kradzież” amerykańskich wyborów i zainstalowanie w Białym Domu „mandżurskiego kandydata”.

Hasłami dnia stały się „populizm”, „nowy autorytaryzm”, „nieliberalna demokracja”. Najdalej poszła być może Anne Applebaum – znająca i Rosję, i Amerykę, i Polskę – gdy napisała, że w sto lat po rewolucji październikowej obserwujemy „powrót bolszewizmu”. Co prawda nikt jeszcze nie zaczął budować nowego GUŁagu ani nad Wisłą, ani nad Potomakiem, ale od natrętnego wrażenia globalnego antydemokratycznego przewrotu nie sposób się było uwolnić – szczególnie czytając podobne komentarze.

Wiadomo, że wszystkie tworzone na gorąco interpretacje wydarzeń są raczej świadectwem uczuć piszącego niż wiarygodnym opisem rzeczywistości. Ani bowiem prawica nie odniosła w roku 2008 tak dotkliwej porażki, jak mogło się wydawać, ani jej wielki powrót na globalną scenę niecałą dekadę później nie jest tak destrukcyjny, jak głoszą jej przeciwnicy. Nie znaczy to jednak, że nic się nie stało i nic się nie zmieniło. Wręcz przeciwnie: zmieniło się bardzo wiele.

W ciągu zaledwie dekady stworzono iPhone’a i powstał Twitter, a Facebook objął swoim zasięgiem połowę planety. Korporacje technologiczne przerosły dawnych gigantów przemysłu w rodzaju General Motors. Kryzys gospodarczy rozlał się na całą strefę euro. Nastąpił kryzys prasy drukowanej i ostateczny upadek starego porządku medialnego, opartego na profesjonalnych instytucjach.

Kolejne przełomowe wydarzenia, takie jak wybór Baracka Obamy czy katastrofa smoleńska, budziły do życia – już dawno pogrzebane, jak by się wydawało – myślenie spiskowe. Nowe kanały komunikacji elektronicznej stworzyły żyzną glebę dla najróżniejszych radykalizmów, a demokratyzacja debaty publicznej nie złagodziła podziałów politycznych, za to doprowadziła do zdecydowanego odrzucenia dotychczasowych elit i przyczyniła się do masowej produkcji propagandy politycznej, i to chałupniczymi metodami. Pokolenie roku 1968 odchowało dzieci – a one zbuntowały się przeciwko demokratycznym, lewicowym i postępowym sloganom rewolucji obyczajowej sprzed półwiecza. Po drodze Unia Europejska raz się prawie rozpadła (gdy miała z niej wystąpić Grecja), a raz rozpadła się najwyraźniej naprawdę – gdy po idiotycznym politycznym gambicie premiera Davida Camerona Brytyjczycy powiedzieli jej „nie” w referendum.

Ta książka jest o ludziach, którzy z tych wszystkich wydarzeń wyciągnęli wnioski i postanowili je przekuć w polityczną praktykę. Jeśli oskarżam w niej o coś lewicę i liberałów, to przede wszystkim o pychę, za którą kroczyło fundamentalne pomylenie celu i stawki gry politycznej. Nie chodzi bowiem o to, by mieć rację. Chodzi o to, by być skutecznym. Bohaterowie tej książki nie zawsze chcieli mieć rację – zawsze jednak zabiegali o to, by uznawano ich argumenty.

Niektórzy z nich chcą tylko patrzeć, jak świat płonie, zupełnie jak Joker z Mrocznego rycerza Christophera Nolana. Inni na tych zgliszczach zamierzają postawić własny pałac o nienaruszalnych fundamentach. Części się to naprawdę udaje.

Opisuję tu rozmaite postaci – rosyjskiego filozofa, geopolityka, niegdysiejszego hipisa, a dzisiaj faszystę Aleksandra Dugina; nadzieję i kompromitację amerykańskiej konserwatywnej kontrrewolucji Sarah Palin; „Midasa polskiej prawicy” Grzegorza Biereckiego, twórcę popularnych SKOK-ów, a po katastrofie smoleńskiej sponsora najważniejszych przedsięwzięć po prawej stronie sceny politycznej. Te odmienne biografie i pomysły na odwojowanie miejsca dla prawicy w centrum debaty publicznej znalazły się obok siebie nie dlatego, że są symetryczne. Nie uważam, że podżegający do wojny i rozbioru sąsiedniego kraju Aleksander Dugin oraz – dajmy na to – Paweł Lisicki, założyciel swego czasu największego konserwatywnego tygodnika w Polsce, to różne wcielenia tego samego radykalizmu. Łączy ich jednak – i resztę bohaterów tej książki – coś bardzo istotnego.

Otóż wszyscy w porę zrozumieli znaczenie wielkich przemian, jakie nastąpiły po roku 2008. Niektórzy z nich na podobną okazję czekali przez dziesięciolecia, inni zaś po prostu wskoczyli do pociągu historii, gdy umożliwiły im to okoliczności. Łączy ich też coś, co można nazwać prawicowym gramscizmem. Antonio Gramsci, włoski marksista, znany jest przede wszystkim z idei „marszu przez instytucje” – koncepcji mozolnej i wytrwałej walki o zdobycie kontroli nad kulturą oraz instytucjami społecznymi, aby zapewnić sobie polityczne zwycięstwo. Podobnie – często bardzo świadomie i cynicznie, a czasem tylko intuicyjnie – zaczęli myśleć opisywani przeze mnie „nowi barbarzyńcy”. Jeśli media, fundacje czy uniwersytety nie są „ich” – to trudno. Pracą i wytrwałym, konsekwentnym kontestowaniem wszystkiego w końcu ten system skompromitują. A na jego miejsce powołają własne media, fundacje, uniwersytety, związki zawodowe, think tanki i cokolwiek jeszcze będzie im potrzebne.

W tym sensie jest to opowieść o prawicy, która zajęła miejsce lewicy. O prawicy, która zanegowała obowiązujący porządek rzeczy i własną determinacją – połączoną nierzadko z płynącymi wartkim strumieniem pieniędzmi i sprawnością organizacyjną – zaczęła realizować dawne cele lewicy: tworzyć ruchy społeczne, alternatywne instytucje życia społecznego, kontrkulturę i język, kreować swoich bohaterów i mitologię. To prawica, która przywróciła polityczność, grzebiąc liberalną „postpolitykę”, i która odgadła puls „ludu” i się pod niego podłączyła, porzuciła elitarne konwencje i bezwstydnie umościła się w roli pasterzy tłumu. Kpi sobie z burżuazyjnej wrażliwości dotychczasowych elit i z dziką radością je obśmiewa.

„Nowych barbarzyńców” nazywam „barbarzyńcami” nie dlatego, że budzą obrzydzenie czy zasługują na pogardę. Owszem, na stronach tej książki pojawia się kilka postaci głęboko niemoralnych i zakłamanych, motywowanych przez żądzę destrukcji lub nieskończoną, patologiczną ambicję. O „barbarzyńcach” piszę jednak dlatego, że tak po raz pierwszy ujrzał ich świat – mainstream, główny nurt czy „salon”, jak kto woli. W ostatnich latach okazało się, że obok (podobno) wyłącznie racjonalnej, dojrzałej i świadomej cywilizacji Zachodu tę samą ziemię zamieszkuje też inny gatunek. Ludzie, którzy za nic mają standardy i obyczaje tego zadowolonego z siebie i sytego świata. Zarazem jednak wytrwale te standardy i obyczaje latami studiowali, więc doskonale wiedzieli, jak i gdzie uderzyć. Ci „fanatycy” okazali się ostatecznie lepszymi uczniami dzisiejszej demokracji niż jej najzagorzalsi zwolennicy i obrońcy.

Poznajcie więc „nowych barbarzyńców”. Mogą zostać z wami na dobre.

Dugin,
mózg Kremla

Przygotowując się do igrzysk olimpijskich w 1980 r. władze Moskwy postanowiły pozbyć się ze stolicy Kraju Rad co bardziej podejrzanego elementu – w tym i niegroźnych dla ustroju, ale z pewnością przynoszących mu wstyd dzieci New Age i hipisów, którzy skutecznie zastępowali nie zawsze obecne na rynku psychodeliki winiaczem, samogonem albo wódką i zakąską. Jedna z takich grup przeczekiwała to dość komfortowe „zesłanie” w daczy nad rzeką Klaźmą. Urządzano tam nocne seanse spirytystyczne i dyskusje o najdziwniejszych teoriach sytuujących się między mistyką a Realpolitik. Pewnego wieczoru towarzystwo odwiedził nowy gość – wyglądający na młodziutkiego, ale niezwykle pewny siebie. Przywitał się taką oto piosenką, akompaniując sobie na gitarze:

Zaraz padnie ten jebany Sowdep [Rada Delegatów]

Jego koniec jest już za rogiem

Dwa miliony w rzekę

Dwa miliony w ogień

Teraz nie chybi nasz rewolwer.

Na koniec Związku Radzieckiego autorowi piosenki przyszło poczekać jeszcze ponad 10 lat. Gdy się go już doczekał – satelickie republiki ogłosiły niepodległość, władzę objął Borys Jelcyn, a do kraju zaczęli przyjeżdżać amerykańscy eksperci od budowy kapitalizmu – nie przywitał go entuzjazmem, lecz zareagował paniką. Nowo odkryta sympatia do rosyjskiej władzy szybko zbliżyła naszego gitarzystę do tych samych aparatczyków, których chciał wrzucać do rzeki. Jebany Sowdep jebanym Sowdepem, ale ojczyznę kochać trzeba.

I tak chłopak, który w swojej nienawiści do ZSRR poszedł tak daleko, że ze znajomymi witał się okrzykiem Sieg Heil!, a jego pseudonim sceniczny brzmiał Sievers – od nazwiska nazistowskiego zbrodniarza skazanego na śmierć w Norymberdze – po kilkunastu latach i kilku ideologicznych fikołkach zaczął doradzać wszystkim, którzy chcieli go słuchać, czerwonym czy nie. Zaczęło się od narodowych bolszewików i komunistów, a skończyło na Putinie i europejskiej skrajnej prawicy. Ten młody chłopak z gitarą to Aleksander Galijewicz Dugin – najbardziej płodny autor antyzachodniej propagandy we współczesnym świecie.

Podróż do źródeł

Aby wyjaśnić, jak doszło do tego, że skrajnie ekscentryczny, zafascynowany mistycyzmem, okultyzmem i faszyzmem ideolog mógł zdobyć sławę osoby, która jakoby steruje Kremlem i uzurpuje sobie prawo do wypowiadania się w imieniu nie tylko rosyjskiego prezydenta, lecz także połowy świata, należy się cofnąć do momentu rozpadu Związku Radzieckiego. Z czołgami na ulicach, granicami, które przestają obowiązywać, i gospodarczym systemem istniejącym chyba tylko siłą rozpędu. Kraj ten był jednak pozbawiony pewności także w innym obszarze: panującej ideologii. Nawet członkowie Komitetu Centralnego nie chcieli się już na poważnie powoływać na marksizm-leninizm, a „liberalizm” Jelcyna również nie był wówczas chętnie widziany, szczególnie przez te frakcje elit władzy – czytaj: tajne służby – dla których nagły akces do świata Zachodu i koniec zimnej wojny mogły z dużym prawdopodobieństwem oznaczać wysadzenie z siodła.

Aparat władzy całkiem poważnie podjął się wymyślenia nowej ideologii, która zastąpiłaby dotychczasową, lecz skutki tego były żałosne. Szczytem rozpaczy był pomysł prezydenta Jelcyna, aby w roku 1996, przed kolejnymi wyborami, ogłosić coś w rodzaju konkursu na wielką ideę narodową. Powołano zespół, zespół przygotował raport, ale nie podniósł on na duchu chyba nikogo na Kremlu, nie mówiąc już o ponad stumilionowym narodzie. Intelektualiści organizowali kolejne konferencje mające dostarczyć ideologicznego równania, które będzie pasować do rosyjskich problemów. „Nacjonalizm+rynek=dobrobyt”? A może „postęp+religia=stabilność”? Laboratorium idei produkowało diagnozy być może jeszcze mniej użyteczne niż departament ideologii przy Komitecie Centralnym w czasach radzieckich. Na wezwanie Jelcyna odpowiedziała niezależna „Niezawisimaja Gazieta”, która – w stylu zachodnich pism – zaczęła drukować „strategiczny” dodatek poświęcony ideom. „Rossijskaja Gazieta” zaś po prostu obiecała nagrodę w rublach o równowartości trzech tysięcy dolarów dla autorki lub autora najpopularniejszej idei narodowej.

Ideologiczna dezorientacja władzy i oficerów resortów siłowych wyrażała się także w ten sposób, że byli w stanie dać wiarę każdemu, kto podsunie im choć skrawek pomysłu na dalsze istnienie. I to nie wyłączając tych, których jeszcze kilka lat lub miesięcy wcześniej „prowadzili” jako agentów lub przesłuchiwali jako podejrzanych. Dugin w końcowych latach istnienia Związku Radzieckiego obracał się w grupach inwigilowanych – choć niektórzy twierdzą, że zwyczajnie powołanych w celach agenturalnych – przez KGB. W jego wypadku był to krąg mistyków i tradycjonalistów, który powstał w latach 70. w moskiewskim mieszkaniu Jurija Mamlejewa, a po emigracji pisarza prowadzony był przez kolejne 20 lat przez innych intelektualistów i oryginałów. W wersji plotkarsko-sensacyjnej krąg był miejscem dziwnych rytuałów i seksualnych orgii; aby przejść inicjację, należało rzekomo pozwolić przywódcy oddać mocz do swoich ust. Niewykluczone, że wiele kontrowersyjnych pogłosek na temat rzekomych „mistyków seksualnych” wzięło się stąd, że Mamlejew w swojej przetłumaczonej na język angielski powieści Szatuny (Włóczykije) sam opisuje taką sektę wyrzutków poszukujących absolutu. W bardziej przyziemnej wersji grono to, jak wiele innych podobnych grupek, było klubem dyskusyjnym i miejscem spotkań młodych i starych pasjonatów zakazanych teorii oraz książek, które dzięki znajomościom albo podstępem udało im się wydobyć z zastrzeżonego zasobu centralnej biblioteki imienia Lenina. Dwudziestoparoletni Dugin zdobył w ten sposób pożądane Bycie i czas Martina Heideggera – ale jedyna dostępna kopia była na mikrofilmie. Dugin, rzecz jasna, nie miał w domu aparatu niezbędnego do wyświetlania mikrofilmów, więc użył projektora do slajdów, za którego pomocą rzucał obraz z mikrofilmu wprost na swoje biurko. Udało mu się zdobyć „zakazaną” wiedzę, a przy okazji zepsuł sobie wzrok.

W tamtych latach Dugin poznał też zafascynowanego faszyzmem i nazizmem filozofa Jewgienija Gołowina i islamistę Gajdara Dżemala; na zmianę mieli być liderami mniej lub bardziej formalnego środowiska, które przetrwa do końca ZSRR. Według raczej niepotwierdzonych źródeł w kręgu mieli pozostawać także znani pisarze Władimir Sorokin i Wiktor Jerofiejew. Oni jednak nie byli dla Dugina istotni – ważne, że poznał „prawdziwych mistrzów ezoterycznej elity”, jak sam mówił.

KGB wpadło na „mistyków” na początku lat 80. i nie ma podstaw wątpić, że od tego czasu wszystkich obserwowało – szczególnie że Dugin sam był dzieckiem oficera służb, tyle że najprawdopodobniej wojskowych. Po upadku Związku Radzieckiego krąg Dugina nie tworzył już dłużej, co jasne, zagrożenia dla Związku Radzieckiego, ale i tak można było zrobić z niego użytek. Dzięki zaskakującej zmianie – z „przesłuchiwanych” na „słuchanych” – różne skrajne i ekstrawaganckie teorie mogły przeniknąć do rosyjskiego życia publicznego. Wielu radykałów szukało patronów, kogokolwiek, kto chciałby ich przyjąć, a to oznaczało i wojskowych, i służby, i byłych wysokich funkcjonariuszy KPZR, i szefów rodzących się partii w nowej Rosji. Inflacja tytułów medialnych, zniesienie cenzury, wybuch zainteresowania tym, co wcześniej marginesowe i zakazane – wszystko to tylko im sprzyjało. Dugin, młody teoretyk, publicysta i pisarz, dostał okazję, aby wyszaleć się na łamach różnych pism i wypłynąć na szersze wody.

Zanim ostatecznie rozpadł się Związek Radziecki, poszukujący Dugin, już jako świeżo przyjęty członek Narodowo-Patriotycznego Frontu „Pamięć”, odbył swoją podróż do źródeł – celem nie były jednak Ateny ani Rzym. Dzięki zdobytej pozycji towarzyskiej – i najwyraźniej również protektorom oraz sponsorom – w okresie przełomu latał do centrów radykalnej prawicy w zachodniej Europie, żeby zdobyć wiedzę, książki i kontakty. W Paryżu, gdzie z równą łatwością mógł dotrzeć do najmodniejszych akurat teorii postmodernizmu i znaleźć najzatwardzialszych tradycjonalistów oraz wrogów Oświecenia, skierował swoje kroki do Alaina de Benoist, założyciela Nouvelle Droite (Nowej Prawicy). Poglądy Benoist, zwolennika „separacji kultur” i „kontynentalnych bloków” wymierzonych zarazem przeciwko rasizmowi, jak i integracji imigrantów, nie dały się sprowadzić wyłącznie do nacjonalizmu, choć jego krytycy twierdzili, że to zwyczajny faszyzm w nowych łaszkach – ideologia wroga zarówno chrześcijaństwu, jak i dziedzictwu nowoczesności, wyczekująca ponownego nadejścia świata, jakiego nigdy nie było. Najbardziej stały element jego pisarstwa, czyli sprzeciw wobec Ameryki utożsamionej z liberalną demokracją, kapitalizmem i globalizacją, nadawał się świetnie dla wszystkich skrajnych ruchów. Podnoszona przez Benoist propozycja europejskiej federacji pewnie nie porwałaby dzisiejszych prawicowych radykałów, ale już pomysł europejskiego „imperium” – owszem, a on również był trwałym elementem tej ideologii.

Jeszcze w latach 90. młody Dugin poznał też ludzi pozbawionych intelektualistycznych hamulców: Roberta Steuckersa, wydawcę skrajnej prasy w Belgii i sojusznika „wielkiej Serbii”; Jean-François Thiriarta, byłego członka Waffen SS i promotora wielu nieudanych idei paneuropejskiego nacjonalizmu; Claudia Muttiego (a później także Roberta Fiorego), powiązanego z grupami terrorystycznymi we Włoszech. Skrajna prawica, radykalne grupki fanów Slobodana Miloševicia czy rozczarowani maoiści nawróceni na neofaszyzm nie tylko posłużą mu jako model działania, źródło kontaktów w Europie, lecz także będą robić za sojuszników rosyjskiej sprawy, kiedykolwiek będzie to w przyszłości potrzebne. Dugin i część elit władzy nowej Rosji mogli sobie czytać francuskich filozofów, na zdrowie. Ale równie ochoczo witali import tamtejszych skinheadów.

Punktem wspólnym dla całego tego towarzystwa, które Dugin poznał, była idea wielobiegunowego świata podzielonego na wielkie „cywilizacyjne” bloki. W wizji tej Europa unikała kulturowego „roztopienia się” w świecie bez granic, a jednocześnie przeciwstawiała innym cywilizacjom, pielęgnując, a właściwie konserwując, swoją tradycję i wewnętrzną „naturalną” różnorodność. Poszczególni myśliciele i agitatorzy rozumieli politykę „kontynentalną” odmiennie, ale wszyscy pojmowali świat w kategoriach zaledwie kilku istotnych „geopolitycznych bytów”. Thiriart na przykład miał wizję „europejskiego imperium od Władywostoku po Dublin”, co pozwoliłoby uratować ZSRR i uniemożliwiło uzyskanie globalnej przewagi przez Stany Zjednoczone. Dugin do dziś ubolewa na swojej stronie internetowej, że sugestie Thiriarta, aby na zachód Europy wysłać tajne brygady terrorystyczne mordujące zwolenników „atlantycyzmu”, czyli Ameryki, nie zostały wysłuchane przez radzieckich przywódców.

Jak pisze sam Dugin, nowa prawica była przekonana, że „Europa jest lepsza ze Wschodem niż z Zachodem”. W najdalej idących interpretacjach Europa nie była synonimem „Zachodu”, lecz jego przeciwieństwem – federacją tradycyjnych regionów, wśród których równe miejsce zajmują zarówno Alzacja, Prowansja, jak i Ural. Z tak pomyślanej Europy zawsze bliżej na mongolski step niż do Waszyngtonu. Spójność tym różnorodnym wizjom i wywodom, czasem przeczącym logice – ZSRR bywał w nich bardziej „europejski” niż Anglia – zapewniał jeden wróg: liberalna Ameryka. To ona była znienawidzonym „Zachodem”.

Spotkanie z de Benoist i lektura teorii nowej prawicy dały Duginowi język pozwalający przedstawić krytykę Stanów Zjednoczonych w czasach poradzieckich. Z jednej strony piętnował więc moralną zgniliznę Ameryki – co szczególnie mocno jest dziś akcentowane na fali paniki gender i nowych wojen kulturowych w świecie Zachodu – z drugiej strony zaś podnosił argumenty antyimperialistyczne: przeciwko interwencjom militarnym, „eksportowi demokracji” i nieliczącej się z innymi polityce zagranicznej USA. Rosja miała być odrębna od Zachodu-Ameryki już nie tyle gospodarczo, społecznie i ustrojowo, ile właśnie kulturowo i moralnie – była państwem mającym inne dziejowe obowiązki oraz dziedzictwo.

Gdy Dugin ostatecznie wrócił z wojaży po Europie (choć zgodnie z jego terminologią niekoniecznie „po Zachodzie”), zaangażował się na poważnie w publicystykę i politykę. W roku 1991 został redaktorem tygodnika „Dzień”, później w wyniku problemów prawnych przemianowanego na „Jutro” – tytułu, delikatnie ujmując, bardzo niechętnego wobec Jelcynowskiej demokracji, a mówiąc wprost: organu nostalgii za czasami potęgi Związku Radzieckiego promującego nowy nacjonalizm. Naczelnym „Dnia” był Aleksander Prochanow, pisarz, któremu sławę przyniosły książki wychwalające bohaterstwo sowieckich żołnierzy w Afganistanie. Za swoje powieści i korespondencje w latach 80. odbierał nagrody literackie i państwowe odznaczenia. W latach 90. postanowił w swoim piśmie zebrać szeroki, wewnętrznie niespójny front autorów opozycyjnych wobec liberalizmu i demokratycznych przemian prowadzonych trzęsącą się ręką Jelcyna – łamy były otwarte i dla syjonistów, i antysemitów, i nacjonalistów, i komunistów. Już jako „Jutro” tygodnik stał się – jak pisała Anastazja Mitrofanowa – „antygazetą”: „Nie publikuje nowych lub wcześniej nieopisanych informacji, ale jedynie interpretacje i omówienia bieżących wydarzeń. Nie publikuje reklam (innych niż reklamy patriotyczne). Przeznacza całe strony na wiersze, krótkie opowiadania albo fragmenty powieści. […] Ma indoktrynować i jednoczyć”.

Mitrofanowa dostarcza też innego dobrego określenia na tygodnik Prochanowa: „przedszkole radykałów”. Duginowi powierzono redagowanie dwóch dodatków do pisma, najprawdopodobniej jego własnego pomysłu, o tytułach w rodzaju „Narodowo-bolszewickie terytorium” czy „Eurazjatycka inwazja”. Dla trzydziestoletniego autora było to znaczące osiągnięcie, bo „Dzień”/„Jutro” jako jedna z zaledwie dwóch antydemokratycznych gazet (konkurencją byli twardogłowi komuniści) trafiała do kiosków i nie była wyłącznie partyjnym czy subkulturowym biuletynem. To także w tygodniku Prochanowa ukazała się Wielka wojna kontynentów – manifest Dugina, a raczej luźny zbiór rozważań, którego fragmenty i tezy będą wielokrotnie wracać w publikacjach tego ideologa.

Jakiego rodzaju był to tekst? Dość powiedzieć, że zaczyna się od rozważań nad uniwersalną naturą myślenia spiskowego (coś w tym jest), by przejść do stwierdzenia, że światowa polityka powinna być rozpatrywana w kategoriach „okultystycznej wojny punickiej trwającej niezauważenie od tysięcy lat”, w której nowoczesne tajne służby są kontynuacją dawnych tajnych bractw i uosobieniem przeciwnych sobie „kontynentalnych” i „atlantyckich” żywiołów. Pojawia się też wątek przechwycenia najwyższych władz Trzeciej Rzeszy przez „lobby atlantyckie”, które zmusiło Hitlera do porzucenia idei kontynentalnego imperium i skierowało wojnę na szkodliwe tory konfliktu rasowego, co niewątpliwie było dziełem angielskich agentów. „Symboliczny” pakt Ribbentrop–Mołotow był zaś dowodem na ostateczne opowiedzenie się Stalina po stronie „zakonu eurazjatyckiego”.