Janusz Korczak

LUDZIE SĄ DOBRZY

Wydawnictwo Avia Artis

2021

ISBN: 978-83-8226-456-2

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

LUDZIE SĄ DOBRZY

Była mała, ale pamięta. Już taka jest, że pamięta.
 Mama szyje, pierze, gotuje, a ojciec leży w łóżku. Ojciec chory, a mama nie ma czasu.
 — Powiedz, tatusiu, jak tam jest. Ale od początku.
 — Tyle razy mówiłem.
 — Ale chcę jeszcze raz.
 — A no, dobrze. Więc siadamy na okręt.
 — Nie. Że dostałeś certyfikat. Bo nie rozumiem, co to jest. Co to jest port? Co to jest kajuta? Dlaczego woła się tam na ciebie: aba? Co to jest morze? Dlaczego po hebrajsku „dzieńdobry“ mówi się — szalom, — i „do widzenia“ — szalom? Jeżeli ktoś ma umierać, czy też mówi: „szalom“?
 Była mała, ale pamięta. Już taka jest.
 Pamięta, że ojciec zakasłał, mama prędko wyszła z pokoju.
 — Pojedziemy koleją.
 — Będę siedziała przy oknie.
 — No, tak. Potem będziesz zmęczona. Mama położy na ławce palto, wyjmie z walizki poduszkę.
 — Nieprawda. Mama pościel zapakuje osobno, bo do walizki nie zmieści się. I ja nie będę zmęczona. Nie będę spała.
 — To nie. Potem okręt.
 — Na okręcie są pomarańcze? Będziesz tam sadził drzewa? Będziesz zdrów?
 — No, tak. Zobacz, gdzie jest mama. Poproś, żeby nie płakała.
 — Skąd wiesz, że mama płacze?
 Zesunęła się z łóżka na podłogę. Była mała. Zaniosła stołeczek do drzwi. Zawsze tak robiła, żeby sięgnąć do klamki. Wyszła do sieni.
 — Mamo, dlaczego płaczesz?
 Mama wytarła oczy i pomyślała trochę.
 — Nie mów przy tatusiu... nie mów, że ktoś umiera.
 — Bo nie grzecznie tak mówić? Brzydko?
 — Nie brzydko, tylko tatuś jest chory. Chory powinien być wesół, a śmierć jest smutna.
 No tak; dziadzio też mówi, że za wiele się pyta i za wiele chce wiedzieć. Ale dlaczego dzieci nie mają rozumieć wszystkiego tak, jak dorośli?
 Była mała, ale pamięta, że potem jechała koleją i siedziała przy oknie. Nie do morza jeszcze jechała, tylko do lasu. A w lesie, w białym domu, leżał tatuś na białym łóżku.
 — Powiedz, jak tam jest.
 — Będziesz miała osiołka. Konika z długimi uszami.
 — Wiem.
 — Będziesz siedziała na osiołku, jak chłopiec. Dziewczynki w spodniach chodzą w Palestynie.
 — Wiem. Widziałam na obrazku.
 — Białe kurki będziesz karmiła. Zrobię ci latawca na długim sznurku; wysoko puścisz go z wiatrem.
 — Winogrona będę zrywała. Są tam chaluce, szomrzy i prorocy.
 — Dziadzio mówił ci o prorokach?
 — Mówił. Sama też rozumiem.
 — A kto to są prorocy, jeżeli rozumiesz?
 — Prorok wszystko może i wie, co będzie. Ja też wiem.
 — Powiedz, bo i ja chcę wiedzieć.
 — Wiem, że będziesz zdrów i będziesz pracował w polu.
 Zaczęła się śmiać, żeby tatusiowi i mamie było wesoło. Ale weszła pani w białym fartuchu, spędziła ją z łóżka i nawet gniewała się. A tatuś mówi:
 — Tak, tak. Zejdź. Nie można. Pani ma słuszność.
 Potem pożegnały się i wyszły z białego domu do bramy w tym lesie. A tatuś oparł się o okno, wychylił się, kłaniał się ręką i zawołał zdaleka: „szalom“. A mama nic, tylko prędko wyszły za ogrodzenie. I to był ostatni już raz.
 Potem mieszkała u cioci.
 Ciocia dobra była, ale ten chłopczyk, ten kuzyn, ciągle chciał, żeby była koniem i żołnierzem, i popychał ją, uderzał batem po nogach i śmiał się, że jest beksa.
 — Bawmy się w okręt — prosiła go.
 Ale on chce, żeby i na okręcie były konie i bitwy.
 Długo były u babci i dziadzia. Ale dziadzio nie opowiada o prorokach:
 — Co ci będę głowę zawracał? I tak za dużo myślisz. Główkę męczysz, kochanie.
 Wcale nie; są wesołe myśli, które nie męczą. Taka wesoła myśl: że tatuś żyje i czeka w Palestynie, żeby przyjechały.
 Bo może nie umarł, może kazał tylko tak powiedzieć pani w białym fartuchu, bo chce zrobić niespodziankę? Kiedy był przed tym zdrów, też robił niespodzianki.
 Powiedział, że pod poduszką jest mysz, a była czekolada. Cała duża tabliczka czekolady.
 Raz powiedział, że już jadą do Palestyny i zobaczą wielbłąda. I był wielbłąd, ale w ogrodzie, w zwierzyńcu. Wielbłąd wysunął głowę z poza ogrodzenia i zjadł bukiet. Nie bukiet, tylko liście. Bała się, a tatuś mówi:
 — Daj. Nie bój się. On ci nic nie zrobi.
 Bardzo chciała się nie bać, ale serce mocno biło. Nie chce się słuchać, nieposłuszne serce.

***

 Raz mówił tatuś, że w sercu są cztery komórki, cztery pokoiki. Pokazał w książce na obrazku.

 — Widzisz. To są pokoiki serca. Z komórki do komórki płynie krew.

 Jeszcze coś mówił, ale nieuważnie słuchała i nie pytała się. Żeby wiedzieć, wiele trzeba się pytać i bardzo trzeba uważać.

 To było wieczorem. Senna była i miała skaleczony palec, który przeszkadzał słuchać, co tatuś tłomaczy. Tak dziwnie skaleczyła palec pokrywką od blaszanego pudełka.

 Mama mówi: „nieostrożna jesteś,“ czasem nawet gniewa się. Nie bardzo gniewa się, trochę tylko, krótko gniewa się mama; ale przykro. Czy można zawsze być ostrożną? Czasem coś się stanie odrazu... Tyle trzeba wiedzieć.

 Już wie, że blaszane pudełko może być ostre, jak nóż, albo szkło — i wie, że nie można dmuchać w popiół.

 Bo raz było tak. Żeby zgasić zapałkę, trzeba dmuchać; żeby rozpalić ogień w piecu, też trzeba dmuchać. Widziała, jak to się robi, ale sama nie próbowała. Więc dmuchnęła mocno, bo piec duży.

 Zaraz odrazu w oczach ból, i już nic nie widzi. Zamknęła oczy, nie może otworzyć. Krzyknęła głośno. Mama woła:

 — Pokaż. Co się stało? Otwórz oczy.

 Nie może. Ręce mamy odpycha i oczy zasłania. Chce powiedzieć, też nie może. Mama sama się domyśliła. Dorośli na wszystko prędko mają radę. Mama umyła jej twarz, rogiem chustki do nosa wyjęła z oka czarne kawałki węgla. Sama bez doktora.

 — Widzisz to czarne? Daj teraz drugie oczko.

 Potem przyłożyła do oczu dwa ciepłe kawałki waty z wodą. A tatuś śmiał się wieczorem.

 — Będziesz w piec dmuchała? Chcesz zostać kominiarzem?

 Wołał potem:

 — Chodź kominiarczyku, do tatusia.

 A mama mówi:

 — Dobrze ci teraz żartować; ale żebyś widział, kiedy to się stało.

 Różne miała przygody. Nawet zapomniała. Dopiero znów mama mówi:

 — Nie wychylaj się, bo ci iskra wpadnie do oka.

 To było w pociągu, kiedy teraz naprawdę już jadą do Palestyny, kiedy już duża, nie duża, ale starsza, — i stoi przy oknie i bardzo jest ciekawa jak wygląda port, okręt, morze i ta inna, ta nowa szkoła w Erec, gdzie będzie się uczyła.

***

RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Janusz Korczak

LUDZIE SĄ DOBRZY

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Janusza Korczaka

Autor: Anonim

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

©Wydawnictwo Avia Artis