Kazimierz Przerwa-Tetmajer

MELANCHOLIA

Wydawnictwo Avia Artis

2024

ISBN: 978-83-8349-076-2

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

Melancholia

Wspomnienie

 Stało się konającemu bardzo ciemno w oczach i czuł, że śmierć się zbliża — więc począł patrzeć wstecz, poza siebie, chcąc raz jeszcze zobaczyć życie.
 I przechodziły mu przed oczyma różne twarze, cichym i długim szeregiem, a każda twarz niosła wspomnienie boleści lub rozkoszy. Że zaś wspomnienia boleści przeważały o wiele, umierający myślał, że nie warto żałować, iż więcej twarzy tych już nie zobaczy.
 Ale nagle, z tłumu, błysnęło ku niemu dwoje oczu, pełnych łez — poznał je, i odpędziwszy resztę mar, patrzeć w nie począł.
 Były to oczy starca, żebraka, któremu w mroźną noc oddał płaszcz, zdjąwszy go ze swych ramion.
 I żal go zdjął, że już po raz ostatni ma wspomnienie tych oczu i że ich nie będzie mógł wspominać po śmierci...

Sąd

 Dusza wyszła z ciała i wziął ją anioł za rękę i wiódł w jakieś pustkowie szare i smutne i posadził ją na kamieniu. A z góry, z ponad ołowianej szarości mgieł rozpostartych, ozwał się głos: Sądź się sama!...
 I zaraz przed oczyma duszy poczęła się toczyć rzeka, której woda, poznała dusza, iż była z samych łez, lecz mętna.
 A anioł rzekł: Patrz, oto łzy, które wycisnęłaś ludziom, będąc tam, na ziemi.
 A dusza odrzekła: Tak, ale tu i moje łzy płyną zmieszane.
 I po trzykroć ozwał się anioł do duszy i po trzykroć ona mu odpowiedziała.
 Ale nagle mętna woda rzeki stała się czysta, jak kryształ i głęboka bardzo. I anioł rzekł: Łzy matki twojej.

A dusza, zasłaniając twarz, odpowiedziała: Otom jest winną, bo tu niema moich łez zmieszanych.

Cień

 Wszędzie idzie za człowiekiem cień i nieopuszcza go nigdy, w dzień, ani w noc. Często człowiek patrzy nań, a nie widzi go, podobnie, jak się nie widzi czasem drzew, które przed domem rosną, kędy dawno mieszkamy, albo przechodniów na ulicy, kiedy inna myśl dominuje.
 Ale ten cień jest przy człowieku zawsze, i wtedy, kiedy jako niemowlę pierś matki chwyta, i kiedy omdlewającej w miłosnym uścisku kobiecie w przymknięte oczy patrzy, szukając w nich wstydu i silniejszego nadeń pragnienia, i wtedy, kiedy na wiosenną trawę patrząc myśli, że przyszła wiosna może już na jego grobie trawę zazieleni.

 Dzień i noc, zawsze i wszędzie, idzie ten cień za człowiekiem, wierniejszy niż żądza szczęścia, wierny, jak samotność — tym cieniem jest śmierć.

Miłość

 Zdawało mi się, że widziałem wszystkie godziny, jakie jeszcze mam przeżyć, lecące powoli przed memi oczyma, jak stado mew o zachodzie słońca, kiedy dzień jest upalny.
 Wszystkich godzin mego życia białe pierwotnie skrzydła, poplamione były krwią, moją krwią własną, jedna tylko, ostatnia, miała skrzydła białe i czyste.
 Więc pomyślałem, że przynajmniej śmierć będę miał słodką i spokojną...
 Wtem przyszła ona, ta kobieta, którą kocham, i zobaczywszy godziny, które mam jeszcze przeżyć, iż były wszystkie skrwawione, a tylko ostatnia białą była i czystą — rzekła:
 — Chcę, aby i ta była, jak inne.
 Nie zapytałem jej: czemu?
 A potem rzekła:
 — Ale zkąd wziąć krwi?
 Wówczas wskazałem jej na moje serce i podając jej sztylet, rzekłem:
 — Uderz.
 Kiedy podniosła rękę by uderzyć, myślałem tylko, czy potrafię stłumić jęk, aby jej nie przerazić, a gdy uderzyła, choć ból był szalony, nie jęknąłem.
 Krew, która wytrysła z mego serca, splamiła skrzydła ostatniej godziny mego życia, białe i czyste. Więc pomyślałem, że będę miał i śmierć nawet gorzką i straszną, alem nie pytał, dlaczego mi ta kobieta tak uczyniła?
 Chciała tak — a ja ją kocham.

Róża

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Na Wezuwiuszu

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Skalny motyl

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Nad potokiem

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Szczęście

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Żórawie

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Jodła

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Do kobiety

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Zła przyszłość

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Do śmierci

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Za szybą szklanną

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Bajka

Jedna z bajek

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Nowelle

Rzeźbiarz Merten

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ku niebu

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ze wspomnień malarza

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Laureat

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dzwonek topielców

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

"Pan"

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ksiądz Piotr

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Listy z podróży

Z Zakopanego

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z Desenzano

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z pod "Żelaznych Wrót" i "Żelaznej bramy"

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Fantazye dramatyczne

Sfinks

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wizya okrętu

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

MELANCHOLIA

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Kazimierza Przerwy-Tetmajera .

Autor: Anonim

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2024