Jan Potocki

PODRÓŻ DO TURCJI I EGIPTU

Wydawnictwo Avia Artis

2024

ISBN: 978-83-8349-058-8

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

List I

Z Bukawaj, dnia 9 Kwietnia 1784.

 Wczoraj w Mirgorodzie wyjechaliśmy już z granic polskich: dziś znajdujemy się wśród kraju, w którym niegdyś mieszkali Kozacy zaporoscy; nie mogłem się od żalu wstrzymać nad tym wojennym narodem, zniesionym przez jeden ukaz Carowéj. Byli to zapewne niewygodni sąsiedzi, lecz społeczeństwo tych bezżennych Flibustierów wystawiało ciekawe a może i jedyne w porządku cywilnym towarzystwo. Osadzono na ich miejsce Moskałów i Wołochów, których rozrzucone domy wsiów porządnych dotąd nie składają.
 Gromada kóz dzikich przez więcéj jak godzinę biegła za nami, przypatrując się nam z ciekawością, nie dając jednak przybliżyć się do siebie. W tymże kraju przy ujściu rzeki Bog znajdują się dzikie konie, które prawie uśmierzyć niepodobna. Widzisz że listy moje biorą kształt opowiadania; radbym aby Cię tyle interessowały, żebyś mi przez wzgląd ten, podróż moją wybaczyła.

11. Z Kersonu.

 Przybywam do Kersonu z tém ukontentowaniem które człowiek czuje, kiedy długo przebierając się przez pustynie, znajduje nakoniec miejsce zamieszkane; bo ludność miasta tego lubo dużo przez powietrze zmniejszona, dość jednak jest znaczna, zwłaszcza że w dzień świąteczny wszyscy prawie mieszkańcy powychodzili z domów. Pijaństwo nawet pospólstwa przydaje obrazowi temu ruchawości. Wiele statków wychodzi ztąd do Oczakowa, i tam naładowawszy popłynie do Carogrodu; pierwszy mój list w państwach cesarza tureckiego pisany już będzie.

List II

19. Z Głuboska.

 Dziś rano puściliśmy się na morze.
 Przyjaciele nasi odprowadzili mię aż do portu, i żegnali nas znakami poty, pokiśmy ich tylko zoczyć mogli. Wkrótce potym weszliśmy w ten labirynt wysp, który niegdyś Czajkom kozackim służył za schronienie. Widzieliśmy z daleka bujne nadbrzeża, gdzie wznosiły się już wsie i znaczne domy w kraju, w którym przed kilku latami widać tylko było namioty i trzody.
 O szóstéj przybliżyliśmy się do wnijścia Limanu: tak się nazywa Golf gdzie Dniepr wpada, czyli raczéj sama ta rzeka ma w tém miejscu szerokości więcéj, jak mil trzy. Niezręczność sternika naszego który zapomniał okrętowi potrzebnéj dać wagi, i nadzwyczajna jego niewiadomość miejsc i obrotów morskich, przymusiły nas schronić się do portu Gluboska, gdzie mi dano za mieszkanie zemlankę czyli podziemną chatkę. Winszuję sobie jednak, że w niéj jestem, gdyż wiatr się wzmaga, i wały Limanu toczące się nad mojém schronieniem sprawiłyby mi noc dość niespokojną, gdybym podróż mą daléj odprawiał.

Z Stansława.

 Niemogłem wczoraj rano wyjechać, bo majtkowie nasi nieumieli nigdy korzystać z wiatru, wieczór zaś dla tego, że byli pijani. Dziś nakoniec wypłynęliśmy z pomyślnym wiatrem, i w czas dość pogodny. Po dwóch godzinach żeglugi, czas się zachmurzył i wiatr dmąc raz urywkami, drugi raz ze szturmem bliską obiecywał burzę. Majtkowie chcieli daléj płynąć, alem ich przymusił udać się do portu Stanslawa. Na dobre nam to wyszło; bo zaledwie wysiedliśmy na ląd, wiatr tak się wzmocnił, iż rzucał nam na twarz piasek a nawet i zwir tak silnie, że ledwie postępować mogliśmy. Słowem, był to uragan, czyli szturm mocny, i z ciężkością dostaliśmy się do pierwszych we wsi domostw.

25. Z Oczakowa.

 Dwudziestego drugiego przybyłem do Oczakowa; chciałem stanąć w mieście, alem więcéj w tym znalazł trudności niżelim się spodziewał: napełnione jest teraz żołnierstwem świeżo przybyłem którym wiele daje się wolności dla tego, żeby nie powrócili do domów. Basza chcąc zapobiedz kłótniom, zakazał cudzoziemcom aby nie wychodzili z dolnéj części miasta gdzie jest port i magazyny, tam też się kończą wszystkie moje przechadzki. Trawię czas w kafenhauzie gdzie widuję wiele Turków, którzy tytuń palą i nic nie mówią. Przychodzą czasem i Tatarowie przybyli z Krymu, łatwo ich można poznać po ich fizognomii; Turcy pogardzają nimi. Dali tego dowód zakazując Janczarom nosić kołpaków, którém to nakryciem szczególniéj Tatarzy się różnią.

List III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List X

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Jan Potocki

PODRÓŻ DO TURCJI I EGIPTU

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Jana Potockiego .

Autor: Alexander Varnek

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2024