Juliusz Słowacki

KRÓL DUCH

Wydawnictwo Avia Artis

2020

ISBN: 978-83-66362-70-3

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (http://write.streetlib.com).

Pieśń pierwsza

I.

Cierpienia moje i męki serdeczne
 I ciągłą walkę z szatanów gromadą,
Ich bronie jasne i tarcze słoneczne,
 Jamy wężową napełnione zdradą...
Powiem... wyroki wypełniając wieczne,
 Które to na mnie dzisiaj brzemię kładą,
Abym wyśpiewał rzeczy przeminięte
I wielkie duchów świętych wojny święte.

II.

Ja Her Armeńczyk leżałem na stosie
 Trupem... przy niebios jasnéj błyskawicy,
Kaukaz w piorunów się ciągłym rozgłosie
 Odzywał do ech ciemnéj okolicy.
Niebo zczerniało... ale świeciło się
 Grzmotami... jak wid szatańskiéj stolicy.
A ja świecący od ciągłego grzmota
Leżałem. — Zbroja była na mnie złota.

III.

I duch niewyszły z umarłego ciała
 Czuł jakąś dumę, że spokojnie leży;
A nad nim ziemia poruszona grzmiała,
 I unosiły się duchy rycerzy. —
Trójca widm mój stos ogniem zapalała,
 A ja czekałem aż piorun uderzy;
Tak byłem pewny! że w owe rumiane
Grzmotem powietrze, jak duch zmartwychwstanę.

IV.

Już przybliżały straszne czarownice
 Chwast zapalony i suche piołuny,
I moje blade oświeciwszy lice,
 Wrzeszcząc, posępne swe śpiewały runny:
Kiedy je trzasły aż trzy błyskawice,
 I trzy siarczane ogniste pioruny;
I tak strzaskały płomienie czerwone
Żem je nie martwe sądził, lecz zniknione.

V.

Wtenczas to Dusza wystąpiła ze mnie,
 I o swe ciało już nie utroskana,
Ale za ciałem płacząca daremnie
 Cała poddana pod wyroki Pana;
W Styxie, w Letejskiéj wodzie, albo w Niemnie
 Gotowa tracić rzeczy ludzkich miana,
Poszła: — a wiedzą tylko Wniebowzięci,
Czém jest moc czucia! a strata pamięci!

VI.

Tam, kędy dusze jasne jak brylanty
 Swe dobrowolne czyniły wybory,
Moc utrudzona biegiem Atalanty
 Szukała tylko szczęścia i pokory...
Orfeusz między ptaki muzykanty
 Szedł umęczony i na sercu chory:
A jam pomyślał: że mu śpiewem będzie
Składać i skrzydła rozszerzać łabędzie.

VII.

Ulises poszedł w prostego oracza,
 Aby odpoczął po swych wędrowaniach. —
Tak ludziom Pan Bóg zmęczonym wybacza!
 I odpoczywać daje w zmartwychwstaniach!
Niech wyniszczony pracą nie rospacza,
 Że mu na ogniach braknie i błyskaniach,
Ani też myśli, że jest upominek
Dla ducha, większy jaki, nad spoczynek...

VIII.

Ja sam z harmonią obeznany młodą
 Własnego ciała, nie chciałem odmiany.
I siadłem smutny nad Letejską wodą
 Nie usta moje myjąc — ale rany.
Odtąd już nigdy nad cielesną szkodą
 Nie płakał mój Duch z ciała rozebrany;
Ani za wielką sobie brał wymowę
Otwierać tych ran usta purpurowe.

IX.

Wszakże Letejską przykładając wodę
 Do ran — by pamięć boleści straciły —
Nie jedną poniósł na pamięci szkodę,
 Nie jeden obraz stracił senny, miły.
Jutrzenek greckich różaną pogodę
 Duchy mu nagle ręką zasłoniły,
A pokazały — jako świt daleki —
Umiłowaną odtąd — i na wieki!

X.

Ani gwiaździce co się w morzach palą,
 A mają w świetle tęczowe kolory,
I są gwiazdami w ciemnicy pod falą
 Tak błyszczącemi, że mórz dziwotwory
Delfiny w morzu swoje łuski skalą,
 I obchodzą je cicho jak upiory:
A płynąć wierzchem nad niemi nie śmieją —
Tak mocno w morzu te gwiazdy jaśnieją!

XI.

Ani tych gwiaździc jasność tajemnicza
 Tak nie przeraża owe pierwopłody;
Jak piękność którąm ja poznał z oblicza
 We mgłach Letejskiéj zapomnienia wody.
Nad nią dźwięk — duchów girlanda słowicza; —
 Pod nią — jakoby złote zajścia schody
Na świat daleki i zamglony wiodły —
Na kwiatki jasne pod ciemnymi jodły

XII.

Z tych łąk i z tych puszcz jakby wiatr poranny
 Pieśnią zapraszał na ziemię szczęśliwą;
Szedłem... choć strzały Numidzkiemi ranny...
 Niepewny czy śmierć? czy żywota dziwo?
Czy Irys... którą na świat znosi szklanny
 Obłok?... a tęcze świecące nad niwą
Tyle kolorów i słońc tyle mają,
Że ją nad ziemią na światłach trzymają?

XIII.

Ona przedemną do lesistych zacisz
 Weszła... a harfy śpiewały wiatrzane:
„Dobrze ją poznaj — bo wkrótce utracisz
 Jak sny przez dobre duchy malowane;
Żywot... tysiącem żywotów zapłacisz —
 A zawsze jedną tę serdeczną ranę
Przyciśniesz w piersi rękami obiema —
Tę jedną smętną ranę — że Jéj nie ma!

XIV.

Sławę ci damy... lecz tobie obrzydnie —
 Serce ci damy... ale spustoszeje.
Przyjdzie do tego, że będziesz bezwstydnie
 Urągał w Bogu mającym nadzieję“.
Na to ja: niechaj me oczy rozwidnię
 Rubinem który z jéj ust światło leje —
A nie dbam o to co mię daléj czeka:
Żywoty ducha? czy męki człowieka?

XV.

W jednę girlandę męki me uwiążę,
 Jak człowiek który za tysiące czuje
I tą girlandą jako świata xiąże
 Czoło uwieńczę i ukoronuję;
Niechaj-że na mnie idą duchy węże!
 Niech mię świat walczy otwarcie i truje!
Niech mię ognistą otoczy otchłanią...
Choćby aż w piekło wiodła — pójdę za nią.

XVI.

Pamiętam ten głos — i straszne zaklęcie,
 Na które odwrzasł mi duch „to Królowa!“
I całe mego ducha wniebowzięcie
 Upadło... A wtém jasność przyszła nowa
I w tém powietrzu jako w dyamencie
 Ukazał się wid... Piękność.... córka Słowa,
Pani któregoś z ludów na północy,
Jaką Judejscy widzieli prorocy...

XVII.

Słońce lecące trzymała nad czołem,
 A miesiąc srebrny pod nogami gniotła:
Szła nad lasami i leciała dołem,
 Nad chaty, jako komeciana miotła;
Tęcze ją ciągłém oskrzydlały kołem;
 W słońcu girlandy niby z kwiatów plotła,
I na powietrze rzucała niedbale
Perły jaśminy i maki korale.

XVIII.

Błękit się cały zdawał uśmiechniony,
 Pełny języków złotych niby fala —
Jak atłas który bierze różne tony
 I drżąc swe hafty gwiaździste zapala —
Tak niebo za Nią od północnéj strony
 Gwiazdy swojemi łyskające zdala,
Różnym się dało gwiazdom pozłacanym
Ukazać... w ogniu od zorzy rumianym.

XIX.

Więc czego woda Letejska nie mogła,
 To Ona swojém zrobiła zjawieniem;
Że moja dusza na nowe się wzmogła
 Loty... i nowym buchnęła płomieniem.
A jako pierwszy raz ciało przemogła
 I uczyniła swoim wiernym cieniem...
Opowiem: — Ja Her powalony grzmotem
Nagle... gdzieś w puszczy... pod wieśniaczym płotem

XX.

Budzę się. — Straszna nademną kobieta
 Spiewała swoje czarodziejskie runny.
„Ojczyzna twoja — wrzeszczała — zabita...
 Ja jedna żywa... a ty zamiast trunny
Miałeś mój żywot. — Popiołem nakryta
 I zapłodniona przez proch i pioruny
Wydałam ciebie, abyś był mścicielem!
Synu popiołów nazwany Popielem...

XXI.

Sam jeden jesteś... ale cię przymioty
 Ojców napełnią... a ja dam dwa duchy:
Na prawo stanięć jeden Anioł złoty,
 Na lewo jeden z krwi i zawieruchy;
Ci dwaj... ty trzeci... i mój głos jak grzmoty
 Pędzący w zemstę —“ To mówiąc pieluchy
Moje chwytała, i trzęsąc nad głową,
Rzucała dzieckiem jak skrą piorunową.

XXII.

Jeszczem nie dorósł a już karmem duszy
 Zemsta mi była — a nauką zdrada.
Często bywało że ktoś włos mi ruszy,
 I we śnie do mnie jak Anioł zagada:
Gdy spojrzę — liść się tylko zawieruszy
 I w kształt złotego widna wstaje — pada —
Czasem na moją pierś tumanem runie —
Ręka mi zadrży, nóż się sam wysunie.

XXIII.

O! pierwsze mego ducha nawałnice
 Jakże wy straszne wstajecie w pamięci!
Widzę tę straszną krew jak błyskawicę
 W któréj się mój duch niby gołąb kręci;
Dziś, nieraz, kiedy w czarną okolicę
 I w puszczę wejdę... to mię coś tak smęci...
Że radbym własne wyrywał wnętrzności!
Albo u bolów swych prosił litości!

XXIV.

Do gwiaździc morskich tajemniczéj jaśni,
 Porównywałem to Ludu zjawienie,
Który żył w chatach próżen wszelkiéj waśni,
 A miał z jabłoni swój napój i cienie.
Królowie jemu panowali właśni;
 Cudowne jakieś Lecha pokolenie!
Mające w sobie całe Polski Słowo —
I moc i rózgę cudów Mojżeszową.

XXV.

Teraz wiem jako duch pod ziemią widzi —
 A w ślepym często ten cud ujrzysz Dziadu
Którego wiejski ci pies nienawidzi,
 Żórawianemu gdy podobne stadu
Za nim się wleką duchy: — świat zeń szydzi,
 Ale go chłopek czuje królem gadu;
I wie, że na te źrennicy blachmany

Bije świat duchów tęczą malowany.

RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń druga

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń trzecia

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Juliusz Słowacki

KRÓL DUCH

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Juliusza Słowackiego.

Autor: Juliusz Zuber

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

©Wydawnictwo Avia Artis

2020