Molier

WARTOGŁÓW

CZYLI ZAWSZE NIE W PORĘ

Wydawnictwo Avia Artis

2022

ISBN: 978-83-8226-804-1

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

Osoby

LELJUSZ, syn Pandolfa.
CELJA, niewolnica Tryfaldyna.
MASKARYL, służący Leljusza.
HIPOLITA, córka Anzelma.
ANZELM, ojciec Hipolity.
TRYFALDYN, starzec.
PANDOLF, ojciec Leljusza.
LEANDER, młody szlachcic.
ANDRES, mniemany Egipcjanin.
ERGAST, przyjaciel Maskaryla.
GONIEC.
DWIE GROMADY MASEK.

Rzecz dzieje się w Messynie.

AKT I

SCENA I

LELJUSZ sam:

Dobrze tedy, Leandrze, zobaczym w tej dobie,

Który z nas szczęścia szalę przeważy ku sobie;

Kto, w tej serdecznej walce co nas dziś rozpala,

Więcej przeszkód zastawi pragnieniom rywala:

Gotuj więc wszystkie siły w obronie twej sprawy,

Gdy chcesz, by losów wyrok tobie był łaskawy.

SCENA II

LELJUSZ, MASKARYL.

 LELJUSZ:

Och, Maskarylu!...

 MASKARYL: Cóż tam?

 LELJUSZ: Źle rzecz cała stoi;

Wszystko przeciw miłości spiknęło się mojej:

Leander kocha Celję i, mimo odmianę

Mych uczuć, znów rywala pono w nim zastanę.

 MASKARYL:

Leander kocha Celję!

 LELJUSZ: Wprost za nią szaleje.

 MASKARYL: Głupia sprawa.

 LELJUSZ: To grąży wszystkie me nadzieje.

Lecz nie chcę się przedwczesnej oddawać rozpaczy;

Mam ku pomocy ciebie: to także coś znaczy.

Twoja biegłość we wszystkich podstępach niezwykła

Choćby największą trudność szczęśliwie rozwikła,

Ty mógłbyś nosić miano wszech-służących króla;

I w całym świecie...

 MASKARYL: Ejże! zbyt się pan rozczula;

Gdy kto nas potrzebuje, to biedaka pieści,

Daje słodkie imiona, chwali co się zmieści:

Lecz niech przyjdzie humoru najmniejsza odmiana,

Już tylko kijów będę godny w oczach pana.

 LELJUSZ:

Sądząc mnie tak niewdzięcznym, błąd popełniasz gruby.

Ale pomówmy teraz o mej brance lubej;

Mów, czy jest w świecie serce wrażliwe tak mało,

Coby jej cudnym wdziękom oprzeć się umiało?

Co do mnie, w każdym ruchu tej mojej królewny

Jej krwi szlachetnej dowód widzę nazbyt pewny,

I wierzę, że choć dzisiaj tak nędzne jej losy,

Do świetniejszej ją doli stworzyły niebiosy.

 MASKARYL:

Panu bo zawsze w głowie jakieś romantyki.

Ale co powie Pandolf na pańskie wybryki?

Wszakci to ojciec pański (tak przynajmniej mniema);

Wiesz pan, że cierpliwości on zbyt wiele nie ma,

I gdy mu dość już będzie tej obrazy boskiej,

Łatwo może dać folgę swej furji ojcowskiej.

Wszak dawno już z Anzelmem zamiar noszą w sercu,

Byś z Hipolitą stanął na ślubnym kobiercu,

Mniemając, iż tak tylko cud ten sprawić mogą,

Abyś wreszcie rozsądku zaczął kroczyć drogą;

Gdy pozna, że twój wybór, mimo jego chęci,

Jakiejś obcej przybłędzie swe zapały święci,

Że szalonej miłości płomień tak złowrogi

Odwraca serce twoje z posłuszeństwa drogi,

Bóg to wie, jakim gniewem rozpalić się gotów

I ile panu spadnie na głowę kłopotów.

 LELJUSZ: A, dajże mi raz spokój ze swą retoryką!

 MASKARYL:

Lepiej pan dałbyś spokój ze swą polityką!

To na nic się nie zdało, i daleko prościej...

 LELJUSZ:

Czy ty wiesz, że nie dobrze czyni, kto mnie złości?

Że na kazania dzisiaj źle obrana pora,

I że bardzo nie lubię lokaja męntora?

 MASKARYL na stronie:

Gniewa się. Głośno: Ależ panie, wszystko com powiadał,

To tylko były żarty, tylkom pana badał.

Czyż ja mam minę wroga jakiejbądź uciechy?

Czyliż mi w głowie karcić tak rozkoszne grzechy?

Sam pan wie, że tak nie jest, i, przeciwnie zgoła,

Raczej za zbyt płochego uchodzę dokoła.

Żartuj pan sobie z kazań czcigodnego przodka,

Rób swoje: ostatecznie, cóż cię złego spotka?

Daję słowo! pocieszne mi się zawsze zdały

Tych zawiędłych nudziarzy surowe morały;

Cnota z musu, zawiści swej czyniąca zadość,

I chcąca wydrzeć młodym wszelką życia radość.

Słowem, talenty moje są na twe rozkazy.

 LELJUSZ:

Nareszcie z ust twych słyszę rozsądku wyrazy.

Słuchaj więc: miłość, którą dusza moja pała,

W oczach mej lubej zrazu dość łaski spotkała;

Lecz Leander oznajmił mi jawnie w tej chwili,

Że, by mi wydrzeć Celję, całą chęć wysili:

Toteż, spieszyć się trzeba: wytęż swoje zmysły,

Jak, najszybszym sposobem, wesprzeć me zamysły;

Znajdź chytrości, podstępy, fortele i zdrady,

By czujności rywala zmylić wszystkie ślady.

 MASKARYL:

Pozwólże mi pan nad tem podumać spokojnie.

Na str.: Jakiejby sztuczki zażyć w tej miłosnej wojnie?

 LELJUSZ: No i cóż? masz plan jaki?

 MASKARYL: O, jaki pan żwawy!

W mojej głowie tak szybko nie idą te sprawy.

Wiem już, co zrobić trzeba... Nie, to do niczego.

Ale, gdyby pan zechciał...

 LELJUSZ: Co?

 MASKARYL: Nie, nie, nic z tego.

Zróbmy w ten sposób...

 LELJUSZ: Jaki?

 MASKARYL: Nie, pan nie wytrzyma.

Ale, gdyby pan...

 LELJUSZ: Cóż więc?

 MASKARYL: I to sensu nie ma.

Mów pan z Anzelmem.

 LELJUSZ: O czem? Znajdź sposoby inne.

 MASKARYL:

To prawda; toby było spaść z deszczu pod rynnę.

A przecież trzeba wybrnąć. Idź do Tryfaldyna.

 LELJUSZ: Po co?

 MASKARYL: Nie wiem.

 LELJUSZ: To wreszcie złościć mnie zaczyna.

Ty chcesz mnie chyba drażnić przez te wszystkie baśnie.

 MASKARYL:

Ej, panie, o to chodzi czego brak nam właśnie:

Gdybyśmy mieli w ręku dobrą garść dukatów,

Nie trzebaby forteli szukać, do stu katów!

I kiedy pański rywal siliłby swą główkę,

Mybyśmy niewolnicę wzięli za gotówkę.

Wiem, że na tych Egipcjan, co ją tu oddali,

Imć Tryfaldyn ochoty nie ma czekać dalej,

I, w gruncie, najszczęśliwszy byłby dziś, jak sądzę,

Gdyby w miejscu wydobyć zdołał swe pieniądze.

Wszak to skończony kutwa i dusigrosz stary,

Dałby się wybatożyć choć za dwa talary;

Pieniądz bożkiem dla niego, to rzecz wszystkim znana:

Ale to bieda...

 LELJUSZ: Że co?

 MASKARYL: Że znów ojciec pana,

Drugi sknera, co broni się jak opętaniec,

Byś miał jego dukaty puścić w żywszy taniec;

I że niema nadziei, aby w tej potrzebie

Najmniejszy grosik kapnął z tej strony dla ciebie.

Ale spróbujmy z Celją rozmówić się ściślej

I wybadać co ona o tem wszystkiem myśli.

Oto jej okno.

 LELJUSZ: Ależ pomnij, że nam do niej

Przystępu Tryfaldyna straż ustawna broni,

Bądź ostrożny.

 MASKARYL: Tu sobie stańmy pokryjomu.

Cóż za szczęście! toż właśnie ona wyszła z domu.

SCENA III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA VII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA VIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA X

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA XI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Molier

WARTOGŁÓW

CZYLI

ZAWSZE NIE W PORĘ

Tłumaczenie

Tadeusz Boy-Żeleński

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Moliera .

Autor: Nicolas Mignard

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2022