Bolesław Leśmian

DZIEJBA LEŚNA

Wydawnictwo Avia Artis

2023

ISBN: 978-83-8226-921-5

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

Słowo wstępne

Ten — czwarty z kolei — zbiór poezyj Bolesława Leśmiana, ukazujący się w pierwszą rocznicę zgonu Poety (zm. 5.XI.1937), stanowi część tylko Jego puścizny pośmiertnej: obok kilku utworów dramatycznych, szeregu opowieści baśniowych i essayów zachowała się — bądź w rękopisach, bądź w dawnych pierwodrukach — prócz zebranych w tej książce znaczna ilość wierszy, pisanych w ciągu lat czterdziestu, lecz nie zawartych w żadnym z istniejących zbiorów.
Zamiar wydania odrębnej książki, zatytułowanej „Dziejba leśna“, powziął Autor już w czasie druku swego ostatniego, ogłoszonego za życia, tomu poezyj, — gdy postanowił wyłączyć z przygotowanego materiału, wraz z innymi utworami, poemat, noszący nagłówek, który miał się stać tytułem następnej książki. Autor, jak zdaje się wynikać z Jego napomknień w rozmowach z najbliższymi, zamyślał dać w niej rzeczy, pominięte w „Napoju cienistym“, prawdopodobnie miał też na uwadze kilka większych utworów, nad którymi długo pracował, a które pozostały, niestety, w stanie fragmentarycznym.
Starając się spełnić domniemane, znane tylko najogólniej, zamierzenie Zmarłego, zebrano tutaj i ułożono w całość — prócz wierszy, drukowanych w czasopismach warszawskich w r. 1936-7 — przeważnie utwory nowsze, aż do najpóźniejszych; jedynie w kilku wypadkach sięgnięto do dawnych rękopisów i pierwodruków, wzorując się w tym na Autorze, który zarówno w „Łące“, jak zwłaszcza w „Napoju cienistym“ zamieścił pewną ilość wierszy z okresów wcześniejszych.
Nagłówki poszczególnych utworów, nie pochodzące od Autora, zostały w „Spisie rzeczy“ ujęte w nawiasy prostokątne.
Pisownię oraz interpunkcję — tak rękopisów, jak i pierwodruków — starano się na ogół zachować, wyjątkowo tylko pozwalając sobie na zmiany, gdy szło o uzgodnienie z sobą pod tym względem różnych miejsc tekstu.
A. T.

I

Niegdyś dom mój ochoczy

Niegdyś dom mój ochoczy i świat za dąbrową
Porzuciłem, by dachu nie mieć ponad głową,
I siebie porzuciłem gdzieś na skraju lasu
Bez pomocy, bez żalu, bez śpiewu, bez czasu
I biegiem tam, gdzie burza, mrok i zawierucha,
By serce niepokoić i narazić ducha —
Tak się chciałem utrudzić i krwią własną zbroczyć,
Żeby istnieć wbrew sobie i ból swój przekroczyć.
I minęło lat wiele — i po latach wielu —
Marnotrawiąc dróg tysiąc — dotarłem do celu
I pieśniami nade mną rozbrzmiały niebiosy,
Powiększyły się kwiaty, zolbrzymiały rosy —
I zgaduję, że z płaczem, po własnym pogrzebie,
W opuszczoną bezdomność powracam do siebie.

Tu jestem

Tu jestem — w mrokach ziemi i jestem — tam jeszcze
W szumie gwiazd, gdzie niecały w mgle bożej się mieszczę,
Gdzie powietrze, drżąc ustnie, sny mówi i gra mi,
I jestem jeszcze dalej poza temi snami.
Zewsząd idę ku sobie; wszędzie na się czekam,
Tu się spieszę dośpiewnie, tam — docisznie zwlekam
I trwam, niby modlitwa, poza swą żałobą,
Ta, co spełnić się nie chce, bo woli być sobą.

Wczesnym rankiem

Gdy ulice, stopami ludzkiemi nietknięte,
W słońcu porannem stoją dla nieba otworem,
Nie poznaję drzew dawnych — takie są zaklęte,
Tak trafnie olbrzymieją i tak pachną — borem.

Zda się, że po raz pierwszy owiane szelestem
Jawią się moim oczom w cudnem niepoznaniu,
Jakbym zastał je nagle na ich skrytem trwaniu
W świecie zgoła odmiennym, niż ten, gdzie ja jestem.

Lecz pierwszy zgiełk ulicy, wrzask życia ułudy
Płoszy je, że — malejąc — tłumią czary swoje
I cofają się właśnie w ten świat, gdzie ja stoję
I podglądam ich pilnych przeistoczeń trudy.

Południe

Obłok blaskiem sam siebie zaćmiewa w upale,
Dno błękitem przeciera, lub nie ma dna wcale.
Rumianek, co w tych żarach biel gubi cudacznie,
Trzykroć w nic się odzłoci, nim kwiatem być zacznie...
Płat murawy od wzgórza całą źdźbeł bezsiłą
Zielenieje mi w oku — w skrócie i pochyło...
Głos od brzmienia własnego w tej ciszy odwyka,
Nie chce mu się być głosem — bez żalu zanika.
Drwal, nogi rozkraczywszy, z zadumą snu szczerą
W pień uderza zbłyskaną od słońca siekierą.
Echo się do uderzeń opóźnia o mgnienie,
A ja właśnie to drobne chwytam opóźnienie
I, nim odgłos siekiery osobno dolata,
Całe niebo przeżywam i zwiedzam pół świata!
W tych przerwach między echem a ciosów bezgwarem
Dusza moja, z niczego zrodzona nad jarem,
Szuka wolnej umieszczki dla trwania na nice,
Dla istnienia naopak, dla tchu — w tajemnice!
Nie wie o tem siekiera, że w ten dzień słoneczny
Pracuje na baśń moją, na mój żywot wieczny!
I że w jedną jedyną bezbrzeż się zespala
Jej połysk i pnia wygłos — mój sen i ruch drwala!
Że echo do uderzeń opóźnia się czaru,
By snom dać krztynę czasu na wstęp do bezmiaru!

Zachód

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Idzie zmierzch

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Krajobraz utracony

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

II

Krzywda

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Com uczynił...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

O zmierzchu

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Prośba

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Powrót

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Skończoność

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dreszcze nasze u warg się spotkały

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Twój portret

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Lubię szeptać ci słowa

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Szczęście

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

III

Jam — nie Osjan

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wyruszyła dusza w drogę

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Puściła po stole swawolący wianek

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Spotykam go codziennie

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Zbój

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Tango

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pogrzeb Don Żuana

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

IV

Miłość stroskana

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Usta i oczy

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wiersz konny

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ciało me, wklęte

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Jak niewiele ma znaków

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Śni się lasom — las...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dłoń zanurzasz w śnie...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Mrok na schodach

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Boże, pełen w niebie chwały

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pogrzeb

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Śmierć wtóra

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Sen wiejski

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Śmierć Buddy

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dziejba leśna

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Bolesław Leśmian

DZIEJBA LEŚNA

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Bolesława Leśmiana .

Autor: Anonim

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2023