Droga pani, co ma pani w domu?

Dwie córki.

Gratulacje, urodziła pani trzecią.

Dziewczyna, która nie wierzy w mity

poszliśmy do wróżki

tata, mama i ja

powiedziała, że będę chłopakiem

i kimś wielkim

uratowała mi życie

dziewczynki urodzone w ten sposób

nie wierzą w bogów

na siódme urodziny

zabijają koguta na pieńku

nie używają tuszu do rzęs

ale ostrzałki i klucza francuskiego

jeżdżą traktorem

smażą słoninę

jedzą flaki

to te dziewczyny o długich nogach

które łażą same

kiedy pierwsze płatki śniegu

roztapiają się na szczycie hotelu Moskwa

podejdź tylko, jeśli wiesz

jak pokochać tego mężczyznę

w nich

.

Mówili, że Belgrad to miasto, w którym nie wolno nikomu spojrzeć w oczy

ja jestem laska z jajami

mam scyzoryk w kieszeni

i druty w staniku

nie umiem dyskutować o filmach

wiem, jak sadzić cebulę i groch

że nie da się skręcić kołami traktora

kiedy zabraknie płynu w układzie wspomagania

ale jego to nie interesuje

on jest mężczyzną-damą

nie wie, jak funkcjonują

rodzinne układy z siekierami w tle

zna się na winach

wyprzedażach płaszczy

ale mnie to nie interesuje

mała, miej w dupie, mówi

i ja sobie przypominam

jaki był straszny upał

tego lata w malinach

a ceny niskie

więc zablokowaliśmy tory

przewróciliśmy radiowóz

jeden chłopak z żandarmerii

też miał takie ładne oczy

i spojrzenie wyginające łyżeczki

padł rozkaz

nie wolno przebić kordonu

ale cena była niska

nie mieliśmy jak zapłacić robotnikom

wszyscy oni byli

chłopakami-damami w mundurach

kobiety z mojej wsi

rozbijały ich kamieniami

tam gdzie dorastałam

czułości nie okazuje się ludziom

zachowuje się ją

dla kotów urodzonych w stajni

wtedy uczysz się kilku sztuczek

a potem wyjeżdżasz gdzieś daleko

i szukasz mężczyzny, który nie da się nabrać

kiedy go spotykasz, zaczyna się wojna

nie masz żadnej strategii

bo miłość jest prosta

a ty jesteś przede wszystkim dziewczyną

i w niektórych bitwach

nie uczestniczysz po to, by wygrać

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Objaśnienia

Đurđevdan – dzień świętego Jerzego, według kalendarza prawosławnego obchodzony 6 maja, na Bałkanach związany z licznymi ludowymi obyczajami i wierzeniami. W tradycji romskiej nazywany Ederlezi i uważany za początek wiosny.

Sarma – tradycyjne danie na Bałkanach przypominające gołąbki: mięso i ryż zawija się w liście kapusty albo winorośli.

Kolo – ludowy taniec w krajach południowosłowiańskich.

Sinan Sakić – serbski piosenkarz wykonujący turbofolk (popularny w byłej Jugosławii gatunek muzyczny łączący pop i folk).

Gibanica – cienko wałkowane ciasto nadziewane serem.

Yugo – mały samochód osobowy produkowany przez jugosłowiańskie, a potem serbskie zakłady motoryzacyjne z Kragujevca.

Czetnicy – w trakcie drugiej wojny światowej wojska rojalistyczne wierne serbskiemu królowi Piotrowi II Karadziordziewiciowi. Czetnicy walczyli m.in. z komunistycznymi partyzantami dowodzonymi przez Josipa Broza-Titę.

Šaban Šaulić – serbski piosenkarz folkowy i turbofolkowy romskiego pochodzenia.

NOWY EUROPEJSKI KANON LITERACKI

HAŁYNA KRUK Ktokolwiek, tylko nie ja
(przekład Bohdan Zadura)

MAREK VADAS Ucieczka
(przekład Weronika Gogola)

NAJAT EL HACHMI Ostatni patriarcha
(przekład Anna Sawicka)

ALEŠ ŠTEGER Księga rzeczy
(przekład Miłosz Biedrzycki)

CLAUDIU KOMARTIN kobalt
(przekład Jakub Kornhauser)

MAJA URBAN Statua wolności
(Miłosz Waligórski)

BÉRENGÈRE COURNUT Z kamienia i kości
(Hanna Igalson-Tygielska)

FRÍÐA ÍSBERG Świerzb
(Jacek Godek)

MARIA NAVARRO SKARANGER Emily forever
(Karolina Drozdowska)

BENEDEK TOTTH SKARANGER Trupi bieg
(Elżbieta Sobolewska)

JAN ŠKROB Real
(Zofia Bałdyga)

RADMILA PETROVIĆ Moja mama wie, co się wyprawia w miastach
(Aleksandra Wojtaszek)

NOWY EUROPEJSKI KANON LITERACKI 12

RADMILA PETROVIĆ: Moja mama wie, co się wyprawia w miastach

PPRZEKŁAD Z JĘZYKA SERBSKIEGO • Aleksandra Wojtaszek

REDAKCJA I KOREKTA • Joanna Mueller

ILUSTRACJA NA OKŁADCE • Gosia Herba

PROJEKT LAYOUTU OKŁADKI • Mikołaj Pasiński

PROJEKT TYPOGRAFICZNY ŚRODKA KSIĄŻKI • Artur Burszta

Copyright © by Radmila Petrović, 2023
Copyright © by Aleksandra Wojtaszek, 2023
Copyright © by Gosia Herba, 2023
Copyright © by Biuro Literackie, 2023

BIURO LITERACKIE

poczta@biuroliterackie.pl

www.biuroliterackie.pl

ISBN 978-83-67706-97-1

KONWERSJA: eLitera s.c.