François, Émile i Philémon byli bardzo blisko podczas pisania tej książki – i cała należy do nich.

WPROWADZENIE

Inuici są potomkami nomadów od tysięcy lat przemierzających tereny Arktyki. Do niedawna przy życiu utrzymywali się jedynie dzięki upolowanej zwierzynie, kamieniom, które oszczędziła zamarznięta ziemia, roślinom i jagodom rosnącym w północnym słońcu. Swoje rozległe terytorium dzielą z licznymi zwierzętami, mniej lub bardziej wędrownymi, oraz z duchami i żywiołami. Ich światem jest woda pod każdą postacią, wiatr wpada im do uszu i wychodzi przez gardła szorstkimi głosami. Na każdą okazję mają odpowiednie śpiewy, wykonywane nieraz przy wtórze bębnów szamańskich.

CZĘŚĆ PIERWSZA

* Uqsuralik *

.

* 1 *

Trzeciego księżyca, odkąd słońce zniknęło za linią widnokręgu – i po raz pierwszy w życiu – bardzo zabolał mnie brzuch. Odlepiłam się od ciepłego ciała mojej siostry i brata, wygrzebałam spod przykrywających nas skór i zsunęłam z lodowej platformy. Pod kopułą igloo moja rodzina przypominała wielkie skulone zwierzę. Zwykle oddycham razem ze wszystkimi w rytm chrapania ojca, ale tej nocy odrywa mnie od nich przeszywający ból. Wkładam spodnie, długie buty i kaftan i wysuwam się ze śniegowego domu. Lodowate powietrze wchodzi mi do płuc, spływa wzdłuż kręgosłupa i łagodzi piekący ból wnętrzności.

Noc nade mną jaśnieje blaskiem jak zorza. Księżyc lśni niczym dwa połączone noże o ostrych krawędziach. Dokoła biega duże stado gwiazd. W słabym błękitnawym świetle padającym z nieba dostrzegam pod sobą ciemną lepką ciecz.

Zbliżam nos do śniegu; to, co się wydobywa z mojego brzucha, ma zapach krwi i ptasiej wątroby. Co to może być?

* 2 *

Pochylona nad kałużą nie usłyszałam nadciągającego grzmotu. Kiedy zaczynam czuć wibrowanie w stopach, jest już za późno. Lód pęka kilka kroków ode mnie, lodowa szczelina błyskawicznie się poszerza.

Igloo, sanie i psy pozostają po drugiej stronie. Mogłabym krzyczeć, ale to nie miałoby sensu. Potężny trzask obudził mojego ojca i stoi teraz z nagim torsem przy wejściu do naszego domu. Unosi rękę na wysokość piersi i rzuca mi ząb niedźwiedzia, amulet na sznurku. Rzuca też coś jeszcze, ciężki pakunek upada z głuchym odgłosem. Kawał sztywno zwiniętej skóry. Oraz harpun, który łamie się pod jej ciężarem. Udaje mi się uratować tylko drzewce, reszta tonie w lodowatej zupie. Znikająca powoli strzała wydaje dziwny odgłos ryby łapczywie chwytającej powietrze.

Teraz obok ojca wyrasta sylwetka matki. Moja siostra i brat kolejno wyłaniają się z tunelu igloo. Nikt się nie odzywa. Szczelina szybko się rozszerza, znad ciemnej wody unosi się tuman. Moja rodzina z wolna rozpływa się we mgle. Krzyk ojca, naśladujący głos niedźwiedzia, staje się coraz bardziej odległy, aż całkiem niknie. Złowroga cisza zatyka mi uszy, sztywnieje mi kark.

* 3 *

Zanim mgła pochłonie wszystko, podnoszę amulet i wkładam go na szyję. Kilka kroków dalej leży zwinięta skóra – niedźwiedzie futro. Na szczęście mój nóż w kształcie półksiężyca został w kieszeni kuchlanki. Przy pomocy jego kościanego trzonka rozluźniam więzy. Bardzo mi będzie brakowało harpuna. Ojciec musiał być naprawdę zdenerwowany, żeby tak chybić.

Mgła wydostająca się ze szczeliny teraz gęstnieje. Światło księżyca zaczyna przypominać rozproszoną aureolę. Zdaję się na słuch, kieruję się tylko dźwiękiem wody i lodowych bloków. Drzewcem harpuna sprawdzam grubość lodowej pokrywy.

Nowy łoskot przyciąga moją uwagę. W obawie przed kolejną katastrofą kładę się i czekam. Jeśli szczelina rozewrze się pode mną, nie od razu przybierze rozmiar mojego rozpostartego ciała. Dziwne, dźwięk nie ustaje, ale też się nie zbliża. Coś gdzieś jakby się porusza. Powarkuje, sapie, ucicha. Serce zaczyna mi łomotać: a jeśli to jakiś duch wysłany w pogoń za mną? A jeśli to wszystko jest dziełem Torngarsuka? Jeśli ta złowroga istota chwyci mnie ogromną łapą i zgniecie jak komara? Wiedząc, że to niedorzeczne, naciągam niedźwiedzią skórę na głowę. Zerkam spod niej, co się dzieje.

Niedaleko mnie pryzma śniegu nagle unosi się falą. Dreszcz trwogi przebiega mi po plecach... i wtedy ogarnia mnie szalona radość... przede mną wyrasta Ikasuk! Najlepsza suka ze sfory mojego ojca. Razem z czterema młodymi psami skryła się pewnie pod śnieżną stertą, kiedy pękła lodowa pokrywa. Zaczynają ujadać. Reszta sfory odpowiada im z oddali, ale wiatr szybko porywa widmowe głosy. Jestem sama z pięcioma psami, które wychynęły z niebytu.

Wstaję, uważnie obserwuję młode samce. Widać, że walczą z szaloną chęcią rzucenia się do wody. Podchodzę do nich, zastygam w bezruchu, milczę. Spoglądają na mnie posępnie. Tak jakby oskarżały mnie wzrokiem o wszystko, co je spotkało. Podchodzę bliżej, gotowa stawić im czoła.

Nagle jeden z nich skacze mi do gardła. Błyskawicznym ruchem rzucam się w stertę śniegu, żeby mu umknąć. Inne psy warczą, obnażając kły. Pies przeskakuje nad moją głową, znajduje się teraz tam, gdzie byłam w chwili pękania lodowej pokrywy. Jakby oszalał. Warczy, drapie, pyskiem szoruje po lodzie. Łapczywie pożera skrzepniętą krew, co wypłynęła z mojego brzucha.

Trzy inne samce patrzą teraz na mnie jak na łatwy łup. Zrywam się i głośno wołam imię Ikasuk. Jednym susem suka jest już między nami. Tamten samiec z drugiej strony skacze mi na plecy. Ikasuk robi nagły zwrot. Warczenie, kłapanie szczęk, trzaskają kły. W końcu przeraźliwe wycie; suka złapała przeciwnika za gardło, świeża krew tryska na śnieg. Nie puszczając zdobyczy, trzyma pozostałych wzrokiem na uwięzi. Panuje nad sytuacją, gotowa mnie bronić. Młode samce poddają się bez oporu. Spoglądają na nią spod oka, jakby pytały, komu przypadnie dorodna kość.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

NOWY EUROPEJSKI KANON LITERACKI

HAŁYNA KRUK Ktokolwiek, tylko nie ja
(przekład Bohdan Zadura)

MAREK VADAS Ucieczka
(przekład Weronika Gogola)

NAJAT EL HACHMI Ostatni patriarcha
(przekład Anna Sawicka)

ALEŠ ŠTEGER Księga rzeczy
(przekład Miłosz Biedrzycki)

CLAUDIU KOMARTIN kobalt
(przekład Jakub Kornhauser)

BÉRENGÈRE COURNUT Z kamienia i kości
(przekład Hanna Igalson-Tygielska)

NOWY EUROPEJSKI KANON LITERACKI 7

BÉRENGÈRE COURNUT: Z kamienia i kości

PRZEKŁAD Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO • Hanna Igalson-Tygielska

REDAKCJA I KOREKTA • Joanna Mueller

ILUSTRACJA NA OKŁADCE • Gosia Herba

PROJEKT LAYOUTU OKŁADKI • Mikołaj Pasiński

PROJEKT TYPOGRAFICZNY ŚRODKA KSIĄŻKI • Artur Burszta

Copyright © by Bérengère Cournut, 2019
Copyright © by Le Tripode, 2019
Copyright © by Hanna Igalson-Tygielska, 2022
Copyright © by Gosia Herba, 2022
Copyright © by Biuro Literackie, 2022

This edition is published by arrangement with Éditions Philippe Rey in conjunction with its duly appointed agent Books And More #BAM, Paris, France and Renata de la Chapelle Agency, Poland. All rights reserved.

Książkę wydano dzięki dofinansowaniu Instytutu Francuskiego w ramach programów wsparcia wydawniczego.

Cet ouvrage, publié dans le cadre du Programme d’aide à la publication Boy-Żeleński, a bénéficié du soutien de l’Institut français de Pologne.

Książkę wydano dzięki dofinansowaniu Instytutu Francuskiego w Polsce w ramach Programu Wsparcia Wydawniczego Boy-Żeleński.

BIURO LITERACKIE

poczta@biuroliterackie.pl

www.biuroliterackie.pl

ISBN 978-83-67249-57-7

KONWERSJA: eLitera s.c.