Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Familien- und Vormundschaftsgesetzbuch

Stan prawny: kwiecień 2016 / Rechtsstand: April 2016

Ochrona praw autorskich: tłumaczenia tekstów ustawowych, jak również ich opracowania w ujednoliconej wersji, są chronione krajowym i międzynarodowym prawem autorskim. Ochrona ta dotyczy również pochodzących od Wydawnictwa tytułów artykułów oraz opracowania redakcyjnego.

Urheberrechtlicher Schutz: die Übersetzungen der amtlichen Texte einschließlich der Einarbeitung von Aktualisierungen stehen unter dem Schutz des nationalen und internationalen Urheberrechts. Dies gilt auch für die nicht amtlichen Artikelüberschriften, für Anmerkungen in nicht amtlichen Fußnoten und für die sonstige redaktionelle Bearbeitung.

Wydawca: Anna Wieczorek

Projekt okładki: Maryna Wiśniewska

Projekt layoutu: Jacek Bociąg

© Wydawnictwo C.H. Beck 2016

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00‒203 Warszawa

Skład i łamanie: DM Quadro

Druk i oprawa: Elpil, Siedlce

ISBN: 978-83-255-8981-3

Spis treści / Inhaltsübersicht

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Familien- und Vormundschaftsgesetzbuch

Kodeks rodzinny i opiekuńczy(Deutsch)

z dnia 25 lutego 1964 r.(Dz.U. Nr 9, poz. 59)

tekst jednolity z dnia 6 listopada 2015 r.

(Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.)

Kodeks rodzinny i opiekuńczy(Deutsch)

z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.)

tekst jednolity z dnia 6 listopada 2015 r.

(Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.)

Spis treści(Deutsch)

Tytuł I. Małżeństwo .. 1–61⁶

Dział I. Zawarcie małżeństwa .. 1–22

Dział II. Prawa i obowiązki małżonków .. 23–30

Dział III. Małżeńskie ustroje majątkowe .. 31–54

Rozdział I. Ustawowy ustrój majątkowy .. 31–46

Rozdział II. Umowne ustroje majątkowe .. 47–51⁵

Oddział 1. Przepisy ogólne .. 47–47¹

Oddział 2. Wspólność majątkowa .. 48–50¹

Oddział 3. Rozdzielność majątkowa .. 51–51¹

Oddział 4. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków .. 51²–51⁵

Rozdział III. Przymusowy ustrój majątkowy .. 52–54

Dział IV. Ustanie małżeństwa .. 55–61

Dział V. Separacja .. 61¹–61⁶

Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo .. 61⁷–144¹

Dział I. Przepisy ogólne .. 61⁷–61⁸

Dział IA. Rodzice i dzieci .. 61⁹–113⁶

Rozdział I. Pochodzenie dziecka .. 61⁹–86

Oddział 1. Macierzyństwo .. 61⁹–61¹⁶

Oddział 2. Ojcostwo .. 62–86

Rozdział II. Stosunki między rodzicami a dziećmi .. 87–113⁶

Oddział 1. Przepisy ogólne .. 87–91

Oddział 2. Władza rodzicielska .. 92–112

Oddział 2a. Piecza zastępcza .. 112¹–112⁸

Oddział 3. Kontakty z dzieckiem .. 113–113⁶

Dział II. Przysposobienie .. 114–127

Dział III. Obowiązek alimentacyjny .. 128–144¹

Tytuł III. Opieka i kuratela .. 145–184

Dział I. Opieka nad małoletnim .. 145–174

Rozdział I. Ustanowienie opieki .. 145–153

Rozdział II. Sprawowanie opieki .. 154–164

Rozdział III. Nadzór nad sprawowaniem opieki .. 165–168

Rozdział IV. Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki .. 169–174

Dział II. Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie .. 175–177

Dział III. Kuratela .. 178–184

Tytuł I. Małżeństwo(Deutsch)

Dział I. Zawarcie małżeństwa(Deutsch)

Art. 1 Przesłanki(Deutsch)

§ 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

§ 2. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego.

§ 3. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

§ 4. Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo również przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Art. 2 Ustalenie nieistnienia małżeństwa(Deutsch)

Jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułu poprzedzającego został sporządzony akt małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa.

Art. 3 Dokumenty przedślubne(Deutsch)

§ 1. Osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo powinny złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokumenty niezbędne do zawarcia małżeństwa, określone w odrębnych przepisach.

§ 2. Jeżeli otrzymanie dokumentu, który osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo jest obowiązana złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego, napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może zwolnić tę osobę od obowiązku złożenia lub przedstawienia tego dokumentu.

§ 3. Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo doniosłość związku małżeńskiego, przepisy regulujące prawa i obowiązki małżonków oraz przepisy o nazwisku małżonków i o nazwisku ich dzieci.

Art. 4 Okres oczekiwania(Deutsch)

Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie może być zawarte przed upływem miesiąca od dnia, kiedy osoby, które zamierzają je zawrzeć, złożyły kierownikowi urzędu stanu cywilnego pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie tego małżeństwa. Jednakże kierownik urzędu stanu cywilnego może zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Art. 4¹ Zaświadczenie(Deutsch)

§ 1. Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonków i ich dzieci.

§ 2. Zaświadczenie traci moc po upływie sześciu miesięcy od dnia jego wydania.

§ 3. Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

Art. 5 Odmowa(Deutsch)

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4¹, a w razie wątpliwości zwróci się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte.

Art. 6 Pełnomocnictwo(Deutsch)

§ 1. Z ważnych powodów sąd może zezwolić, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone przez pełnomocnika.

§ 2. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym i wymieniać osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte.

Art. 7 Forma zawarcia; oświadczenia(Deutsch)

§ 1. Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch pełnoletnich świadków.

§ 2. Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk małżonków i ich dzieci.

§ 3. Każda z osób zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński, powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując je na głos: „Świadomy/Świadoma praw i obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa uroczyście oświadczam, że wstępuję w związek małżeński z (imię i nazwisko drugiej z osób wstępujących w związek małżeński) i przyrzekam, że uczynię wszystko, aby nasze małżeństwo było zgodne, szczęśliwe i trwałe.”

Osoba niemogąca mówić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński, podpisując protokół przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński.

§ 4. Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo zostało zawarte.

Art. 8 Obowiązki duchownego(Deutsch)

§ 1. Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych w art. 1 § 2 – bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2. Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenie stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego. Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni przy złożeniu tych oświadczeń.

§ 3. Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 4¹§ 1, duchowny przekazuje do urzędu stanu cywilnego przed upływem pięciu dni od dnia zawarcia małżeństwa; nadanie jako przesyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529) jest równoznaczne z przekazaniem do urzędu stanu cywilnego. Jeżeli zachowanie tego terminu nie jest możliwe z powodu siły wyższej, bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody. Przy obliczaniu biegu terminu nie uwzględnia się dni uznanych ustawowo za wolne od pracy.

Art. 9 Wyjątkowe sytuacje(Deutsch)

§ 1. W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentów niezbędnych do zawarcia małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2. W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron oświadczenia przewidziane w art. 1 § 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Przepisy art. 1 § 3 oraz art. 2 i art. 8 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 10 Wiek(Deutsch)

§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba niemająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa zawartego przez mężczyznę, który nie ukończył lat osiemnastu, oraz przez kobietę, która nie ukończyła lat szesnastu albo bez zezwolenia sądu zawarła małżeństwo po ukończeniu lat szesnastu, lecz przed ukończeniem lat osiemnastu, może żądać każdy z małżonków.

§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek przed wytoczeniem powództwa ten wiek osiągnął.

§ 4. Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku.

Art. 11 Ubezwłasnowolnienie całkowite(Deutsch)

§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia może żądać każdy z małżonków.

§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia, jeżeli ubezwłasnowolnienie zostało uchylone.

Art. 12 Choroba psychiczna(Deutsch)

§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków.

§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po ustaniu tej choroby.

Art. 13 Bigamia(Deutsch)

§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio zawartym związku małżeńskim może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio zawartym związku małżeńskim, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, chyba że ustanie tego małżeństwa nastąpiło przez śmierć osoby, która zawarła ponowne małżeństwo pozostając w poprzednio zawartym związku małżeńskim.

Art. 14 Pokrewieństwo i powinowactwo(Deutsch)

§ 1. Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej, rodzeństwo ani powinowaci w linii prostej. Jednakże z ważnych powodów sąd może zezwolić na zawarcie małżeństwa między powinowatymi.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu pokrewieństwa między małżonkami może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3. Unieważnienia małżeństwa z powodu powinowactwa między małżonkami może żądać każdy z małżonków.

Art. 15 Przysposobienie(Deutsch)

§ 1. Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa przysposabiający i przysposobiony.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami może żądać każdy z małżonków.

§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami, jeżeli stosunek ten ustał.

Art. 15¹ Wady oświadczenia(Deutsch)

§ 1. Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone:

1) przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli;

2) pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony;

3) pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w § 1 może żądać małżonek, który złożył oświadczenie dotknięte wadą.

§ 3. Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą – a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

Art. 16 Wadliwe pełnomocnictwo(Deutsch)

W razie zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika mocodawca może żądać unieważnienia małżeństwa, jeżeli brak było zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński przez pełnomocnika albo jeżeli pełnomocnictwo było nieważne lub skutecznie odwołane. Jednakże nie można z tego powodu żądać unieważnienia małżeństwa, jeżeli małżonkowie podjęli wspólne pożycie.

Art. 17 Unieważnienie małżeństwa(Deutsch)

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu niniejszego.

Art. 18 Rozwinięcie(Deutsch)

Nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu. Nie dotyczy to jednak unieważnienia z powodu pokrewieństwa między małżonkami oraz z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w chwili zawarcia małżeństwa w zawartym poprzednio związku małżeńskim.

Art. 19 Rozwinięcie(Deutsch)

§ 1. Jeżeli jeden z małżonków wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienie może nastąpić także po śmierci drugiego małżonka, na którego miejsce w procesie wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

§ 2. W razie śmierci małżonka, który wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienia mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 20 Zła wiara małżonka(Deutsch)

§ 1. Orzekając unieważnienie małżeństwa, sąd orzeka także, czy i który z małżonków zawarł małżeństwo w złej wierze.

§ 2. Za będącego w złej wierze uważa się małżonka, który w chwili zawarcia małżeństwa wiedział o okoliczności stanowiącej podstawę jego unieważnienia.

Art. 21 Skutki unieważnienia(Deutsch)

Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie, przy czym małżonek, który zawarł małżeństwo w złej wierze, traktowany jest tak, jak małżonek winny rozkładu pożycia małżeńskiego.

Art. 22 Legitymacja prokuratora(Deutsch)

Powództwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może wytoczyć także prokurator.

Dział II. Prawa i obowiązki małżonków(Deutsch)

Art. 23 Zasady(Deutsch)

Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Art. 24 Rozstrzyganie o sprawach rodziny(Deutsch)

Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny; w braku porozumienia każdy z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu.

Art. 25 Nazwiska małżonków(Deutsch)

§ 1. O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2. Małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z nich. Każdy z małżonków może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

§ 3. W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonków zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

Art. 26(Deutsch)

(uchylony)

Art. 27 Zaspokajanie potrzeb rodziny(Deutsch)

Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Art. 28 Nakaz wypłaty wynagrodzenia(Deutsch)

§ 1. Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

§ 2. Nakaz, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić.

Art. 28¹ Uprawnienie do korzystania z mieszkania(Deutsch)

Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego.

Art. 29 Wzajemna reprezentacja(Deutsch)

W razie przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu, w szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Względem osób trzecich sprzeciw jest skuteczny, jeżeli był im wiadomy.

Art. 30 Solidarna odpowiedzialność(Deutsch)

§ 1. Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

§ 2. Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

§ 3. Względem osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli było im wiadome.

Dział III. Małżeńskie ustroje majątkowe(Deutsch)

Rozdział I. Ustawowy ustrój majątkowy(Deutsch)

Art. 31 Pojęcie(Deutsch)

§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.).

Art. 32(Deutsch)

(uchylony)

Art. 33 Majątek osobisty(Deutsch)

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 34 Rozszerzenie(Deutsch)

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Art. 34¹ Zakres uprawnienia do współposiadania rzeczy(Deutsch)

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.

Art. 35 Charakter prawny wspólności(Deutsch)

W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 36 Zarząd majątkiem wspólnym(Deutsch)

§ 1. Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

§ 2. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

§ 3. Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

Art. 36¹ Sprzeciw wobec czynności przekraczających zwykły zarząd(Deutsch)

§ 1. Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.

§ 2. Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed dokonaniem czynności prawnej.

§ 3. Przepis art. 39 stosuje się odpowiednio.

Art. 37 Zgoda małżonka(Deutsch)

§ 1. Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;

2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

§ 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

§ 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

Art. 38 Ochrona osób trzecich(Deutsch)

Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 39 Zastępcze zezwolenie sądu(Deutsch)

Jeżeli jeden z małżonków odmawia zgody wymaganej do dokonania czynności, albo jeżeli porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrócić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Sąd udziela zezwolenia, jeżeli dokonania czynności wymaga dobro rodziny.

Art. 40 Pozbawienie zarządu(Deutsch)

Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków pozbawić drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym; może również postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 § 1 zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie sądu. Postanowienia te mogą być uchylone w razie zmiany okoliczności.

Art. 41 Uprawnienia wierzyciela(Deutsch)

§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistegodłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.

Art. 42 Ograniczenie praw wierzyciela(Deutsch)

Wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 43 Udziały(Deutsch)

§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Art. 44(Deutsch)

(uchylony)

Art. 45 Rozliczenie(Deutsch)

§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Art. 46 Odesłanie(Deutsch)

W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.

Rozdział II. Umowne ustroje majątkowe(Deutsch)

Oddział 1. Przepisy ogólne(Deutsch)

Art. 47 Umowy majątkowe małżeńskie(Deutsch)

§ 1. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

§ 2. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 47¹ Powołanie się na umowę wobec osób trzecich(Deutsch)

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.

Oddział 2. Wspólność majątkowa(Deutsch)

Art. 48 Odesłanie(Deutsch)

Do ustanowionej umową wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

Art. 49 Rozszerzenie wspólności(Deutsch)

§ 1. Nie można przez umowę majątkową małżeńską rozszerzyć wspólności na:

1) przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny;

2) prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

3) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

4) wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

5) niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

§ 2. W razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do wspólności.

Art. 50 Odpowiedzialność(Deutsch)

Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona.

Art. 50¹ Ustanie wspólności(Deutsch)

W razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 43 § 2 i 3.

Oddział 3. Rozdzielność majątkowa(Deutsch)

Art. 51 Rozdzielność majątkowa(Deutsch)

W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

Art. 51¹ Samodzielny zarząd(Deutsch)

Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Oddział 4. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków(Deutsch)

Art. 51² Stosowanie przepisów(Deutsch)

Do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków stosuje się przepisy o rozdzielności majątkowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

Art. 51³ Pojęcie dorobku(Deutsch)

§ 1. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.

§ 2. Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija się przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej i wymienione w art. 33 pkt 2, 5–7, 9 oraz przedmioty nabyte w zamian za nie, natomiast dolicza się wartość:

1) darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób;

2) usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;

3) nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

§ 3. Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Art. 51⁴ Żądanie wyrównania dorobków(Deutsch)

§ 1. Po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

§ 2. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków.

§ 3. W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania, rozstrzyga sąd.

Art. 51⁵ Wyrównanie w razie śmierci(Deutsch)

§ 1. W razie śmierci jednego z małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem pozostałym przy życiu.

§ 2. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Rozdział III. Przymusowy ustrój majątkowy(Deutsch)

Art. 52 Sądowe zniesienie wspólności(Deutsch)

§ 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

§ 1a. Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

§ 3. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

Art. 53 Ustanie przy ubezwłasnowolnieniu(Deutsch)

§ 1. Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

§ 2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.

Art. 54 Skutki separacji(Deutsch)

§ 1. Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

§ 2. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Dział IV. Ustanie małżeństwa(Deutsch)

Art. 55 Uznanie za zmarłego(Deutsch)

§ 1. W razie uznania jednego z małżonków za zmarłego domniemywa się, że małżeństwo ustało z chwilą, która w orzeczeniu o uznaniu tego małżonka za zmarłego została oznaczona jako chwila jego śmierci.

§ 2. Jeżeli po uznaniu jednego z małżonków za zmarłego drugi małżonek zawarł nowy związek małżeński, związek ten nie może być unieważniony z tego powodu, że małżonek uznany za zmarłego żyje albo że jego śmierć nastąpiła w innej chwili aniżeli chwila oznaczona w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w chwili zawarcia nowego związku małżeńskiego strony wiedziały, że małżonek uznany za zmarłego pozostaje przy życiu.

Art. 56 Przesłanki rozwodu(Deutsch)

§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Art. 57 Wina w rozwodzie(Deutsch)

§ 1. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

§ 2. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Art. 58 Wyrok rozwodowy(Deutsch)

§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

§ 2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

§ 3. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

§ 4. Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Art. 59 Nazwisko po rozwodzie(Deutsch)

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.

Art. 60 Obowiązek alimentacyjny(Deutsch)

§ 1. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§ 2. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§ 3. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Art. 61 Odesłanie(Deutsch)

Z zastrzeżeniem przepisu artykułu poprzedzającego do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków rozwiedzionych drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

Dział V. Separacja(Deutsch)

Art. 61¹ Przesłanki(Deutsch)

§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.

Art. 61² Separacja a rozwód(Deutsch)

§ 1. Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.

§ 2. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

Art. 61³ Zakres orzekania(Deutsch)

§ 1. Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.

§ 2. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Art. 61⁴ Skutki separacji(Deutsch)

§ 1. Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

§ 3. Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy.

§ 4. Do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem § 3.

§ 5. Przepisu art. 59 nie stosuje się.

Art. 61⁵(Deutsch)

(uchylony)

Art. 61⁶ Zniesienie separacji(Deutsch)

§ 1. Na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji.

§ 2. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

§ 3. Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków.

Familien- und Vormundschaftsgesetzbuch(Polski)

vom 25. Februar 1964

(Dz.U. Nr. 9, Pos. 59)

konsolidierte Fassung vom 6.11.2015

(Dz.U. aus 2015 Pos. 2082 m. Ä.)

Familien- und Vormundschaftsgesetzbuch(Polski)

vom 25. Februar 1964 (Dz.U. Nr. 9, Pos. 59 m. Ä.)

konsolidierte Fassung vom 6.11.2015

(Dz.U. aus 2015 Pos. 2082 m. Ä.)

Inhaltsübersicht(Polski)

Titel I. Die Ehe ... 1–61⁶

Teil I. Eheschließung ... 1–22

Teil II. Rechte und Pflichten der Ehegatten ... 23–30

Teil III. Eheliche Güterstände ... 31–54

Kapitel I. Gesetzlicher Güterstand ... 31–46

Kapitel II. Vertragliche Güterstände ... 47–51⁵

Unterteil 1. Allgemeine Bestimmungen ... 47–47¹

Unterteil 2. Gütergemeinschaft ... 48–50¹

Unterteil 3. Gütertrennung ... 51–51¹

Unterteil 4. Gütertrennung mit Zugewinnausgleich ... 51²–51⁵

Kapitel III. Zwingender Güterstand ... 52–54

Teil IV. Ende der Ehe ... 55–61

Teil V. Getrenntleben ... 61¹–61⁶

Titel II. Verwandtschaft und Schwägerschaft ... 61⁷–144¹

Teil I. Allgemeine Vorschriften ... 61⁷–61⁸

Teil IA. Eltern und Kinder ... 61⁹–113⁶

Kapitel I. Abstammung des Kindes ... 61⁹–86

Unterteil 1. Mutterschaft ... 61⁹–61¹⁶

Unterteil 2. Vaterschaft ... 62–86

Kapitel II. Beziehungen zwischen Eltern und Kindern ... 87–113⁶

Unterteil 1. Allgemeine Bestimmungen ... 87–91

Unterteil 2. Elterliche Sorge ... 92–112

Unterteil 2a. Ersatzfamilie ... 112¹–112⁸

Unterteil 3. Umgang mit dem Kind ... 113–113⁶

Teil II. Annahme ... 114–127

Teil III. Unterhaltspflicht ... 128–144¹

Titel III. Vormundschaft und Pflegschaft ... 145–184

Teil I. Vormundschaft über einen Minderjährigen ... 145–174

Kapitel I. Anordnung der Vormundschaft ... 145–153

Kapitel II. Ausübung der Vormundschaft ... 154–164

Kapitel III. Aufsicht über die Vormundschaft ... 165–168

Kapitel IV. Befreiung des Vormundes und Beendigung der Vormundschaft ... 169–174

Teil II. Vormundschaft über voll Entmündigte ... 175–177

Teil III. Pflegschaft ... 178–184

Titel I. Die Ehe(Polski)

Teil I. Eheschließung(Polski)

Art. 1 Voraussetzungen (Polski)

§ 1. Eine Ehe wird dadurch geschlossen, dass ein Mann und eine Frau bei gleichzeitiger Anwesenheit vor dem Leiter des Standesamtes erklären, dass sie miteinander in den Ehebund eintreten.

§ 2. Eine Ehe wird auch dadurch geschlossen, dass ein Mann und eine Frau, die eine Ehe nach dem Recht einer Kirche oder Glaubensgemeinschaft schließen, in Gegenwart des Geistlichen den Willen erklären, die Ehe nach dem polnischen Recht zu schließen und der Leiter des Standesamtes hiernach eine Heiratsurkunde ausfertigt. Sind diese Voraussetzungen erfüllt worden, gilt die Ehe bereits in dem Zeitpunkt als geschlossen, in dem die Willenserklärungen in Anwesenheit des Geistlichen abgegeben worden sind.

§ 3. Die vorangehende Vorschrift findet dann Anwendung, wenn ein ratifizierter völkerrechtlicher Vertrag oder ein Gesetz, der die gegenseitigen Beziehungen zwischen einer Kirche oder Glaubensgemeinschaft und dem Staat regelt, die Möglichkeit vorsieht, dass die Eheschließung nach dem Recht dieser Kirche oder der Glaubensgemeinschaft gleiche Folgen, wie die Eheschließung vor dem Leiter des Standesamtes hervorruft.

§ 4. Ein Mann und eine Frau, die polnische Staatsangehörige sind und sich im Ausland aufhalten, können eine Ehe auch vor dem polnischen Konsul oder vor einer anderen Person, die zur Ausübung der Funktionen des Konsuls beauftragt worden ist, schließen.

Art. 2 Feststellung des Nichtbestehens der Ehe (Polski)

Ist eine Heiratsurkunde ausgefertigt worden, obwohl die Vorschriften des vorangegangenen Artikels nicht beachtet worden sind, kann jeder, der ein rechtliches Interesse hat, die Klage auf Feststellung des Nichtbestehens der Ehe erheben.

Art. 3 Zur Eheschließung notwendige Urkunden (Polski)

§ 1. Personen, die eine Ehe schließen wollen, sollen dem Leiter des Standesamtes die zur Eheschließung notwendigen Urkunden vorlegen, die in anderen Rechtsvorschriften genannt werden.

§ 2. Ist die Beschaffung der Urkunden, die zur Eheschließung notwendig sind, mit schwer zu überwindbaren Schwierigkeiten verbunden, kann das Gericht den Heiratswilligen von der Pflicht, das Dokument vorzulegen oder zu überreichen, befreien.

§ 3. Der Leiter des Standesamtes erklärt den Heiratswilligen die Bedeutung der Ehe, erläutert die Vorschriften über die Rechte und Pflichten der Eheleute und die Vorschriften über den Familiennamen der Eheleute und ihrer Kinder.

Art. 4 Zeit der Erklärung (Polski)

Eine Ehe vor dem Leiter des Standesamtes kann nicht vor Ablauf eines Monats ab dem Tag geschlossen werden, an welchem die Heiratswilligen eine Erklärung vorgelegt haben, dass ihnen keine Umstände bekannt sind, die der Eheschließung entgegenstehen. Der Leiter des Standesamtes kann aber die Eheschließung vor Ablauf dieser Frist genehmigen, wenn hierfür wichtige Gründe vorliegen.

Art. 4¹ Bescheinigung (Polski)

§ 1. Haben die Heiratswilligen die Absicht, die Ehe gemäß Art. 1 § 2 und § 3 zu schließen, stellt der Leiter des Standesamtes eine Bescheinigung aus, die den Inhalt und das Datum ihrer abgegebenen Erklärungen hinsichtlich der gewählten Nachnamen der Eheleute, sowie ihrer Kinder enthält und in der bestätigt wird, dass der Schließung der Ehe keine Umstände entgegenstehen.

§ 2. Die Bescheinigung des Standesamtes verliert ihre Gültigkeit nach sechs Monaten ab dem Datum der Ausstellung.

§ 3. Bei der Ausstellung der Bescheinigung unterrichtet der Leiter des Standesamtes die Parteien über die weiteren für die Eheschließung notwendigen Handlungen.

Art. 5 Verweigerung (Polski)

Erlangt der Leiter des Standesamtes Kenntnis von Umständen, die der beabsichtigten Eheschließung entgegenstehen, hat er die Entgegennahme der Erklärungen über den Eintritt in den Ehebund oder die Ausstellung der in Art. 4 (1) genannten Bescheinigung zu verweigern. Er wendet sich in Zweifelsfällen an das Gericht, das über die Zulässigkeit der Eheschließung entscheidet.

Art. 6 Bevollmächtigung (Polski)

§ 1. Das Gericht kann aus wichtigen Gründen gestatten, dass die Erklärung über den Eintritt in den Ehebund oder die Erklärung, die in Art. 1 § 2 vorgesehen ist, durch einen Bevollmächtigen abgegeben wird.

§ 2. Die Vollmacht soll schriftlich erteilt werden, die Unterschrift amtlich beglaubigt sein, und die Person nennen, mit der die Ehe geschlossen werden soll.

Art. 7 Form der Erklärung über die Eheschließung (Polski)

§ 1. Wird eine Ehe vor dem Leiter des Standesamtes geschlossen, ist die Erklärung über die Eheschließung öffentlich bei Anwesenheit von zwei volljährigen Zeugen abzugeben.

§ 2. Der Leiter des Standesamtes fragt den Mann und die Frau, ob sie die Ehe miteinander eingehen wollen. Wenn beide diese Frage bejaht haben, fordert er sie zur Abgabe der Erklärungen über die Eheschließung und Erklärungen hinsichtlich der gewählten Nachnamen der beiden Eheleute und ihrer Kinder auf.

§ 3. Jede der die Ehe eingehenden Personen gibt ihre Erklärung über die Eheschließung ab, indem sie dem Leiter des Standesamtes den Wortlaut der Erklärung nachspricht oder diesen laut vorliest. „Im Bewusstsein meiner ehelichen Rechte und Pflichten erkläre ich feierlich, dass ich die Ehe mit (Vor- und Nachnahme der zweiten heiratswilligen Person) eingehe und verspreche, alles zu tun, damit unsere Ehe einträchtig, glücklich und beständig ist”.

Eine Person, die nicht sprechen kann, gibt die Erklärung über die Eheschließung durch Unterzeichnung der Heiratsurkunde ab.

§ 4. Nach der Abgabe der Erklärungen über die Eheschließung durch beide Parteien gibt der Leiter des Standesamtes bekannt, dass durch die übereinstimmende Abgabe der Erklärungen die Ehe geschlossen worden ist.

Art. 8 Pflichten des Priesters (Polski)

§ 1. Der Priester, vor dem eine Ehe nach den Regeln einer Kirche oder einer Glaubensgemeinschaft geschlossen wird, darf die in Art. 1 § 2 vorgesehenen Erklärungen nicht entgegennehmen, bevor ihm die vom Leiter des Standesamtes ausgefertigte Bescheinigung darüber, dass der Eheschließung keine Umstände entgegenstehen, nicht vorgelegt wird.

§ 2. Der Priester stellt nach der Abgabe der in § 1 genannten Erklärungen unverzüglich eine Bestätigung darüber aus, dass die Erklärungen über die Eheschließung in seiner Anwesenheit nach dem Recht einer Kirche oder einer Glaubensgemeinschaft abgegeben worden sind. Die Bestätigung wird vom Priester, den beiden Ehegatten und zwei volljährigen Zeugen unterschrieben, die bei der Eheschließung anwesend waren.

§ 3. Der Priester übergibt die in § 2 genannte Bestätigung und die vom Leiter des Standesamtes gem. Art. 4¹ § 1 ausgefertigte Bescheinigung innerhalb von fünf Tagen ab der Eheschließung an das zuständige Standesamt; die Aufgabe als Einschreiben bei einer öffentlichen Poststelle im Sinne des Postgesetzes vom 23. November 2012 – Postgesetz (Dz.U. Pos 1529) gilt als Übergabe an das zuständige Standesamt. Wird diese Frist wegen höherer Gewalt nicht eingehalten, ist der Lauf dieser Frist für die Zeit des Bestehens der höheren Gewalt gehemmt. Bei der Berechnung der Frist werden die gesetzlichen Feiertage nicht berücksichtigt.

Art. 9 Ausnahmefälle (Polski)

§ 1. Droht einer der Parteien unmittelbare Lebensgefahr, kann die Ehe unverzüglich vor dem Leiter des Standesamtes geschlossen werden, ohne dass die erforderlichen Urkunden vorgelegt werden. In diesem Fall sind aber die Parteien auch verpflichtet, eine Versicherung darüber abzugeben, dass ihnen keine Umstände bekannt sind, die der Eheschließung entgegenstehen.

§ 2. Droht einer der Parteien unmittelbare Lebensgefahr, kann die Ehe unverzüglich vor dem Priester geschlossen werden, ohne dass die vom Leiter des Standesamts ausgefertigte Bescheinigung vorliegt. Die Parteien geben die Erklärung ab, dass ihnen keine Umstände bekannt sind, die der Eheschließung entgegenstehen. In diesem Fall sind die Parteien verpflichtet, eine Versicherung darüber abzugeben, dass ihnen keine Umstände bekannt sind, die der Eheschließung entgegenstehen. Die Vorschriften der Art. 1 § 3, Art. 2 und Art. 8 §§ 2 und 3 werden entsprechend angewendet.

Art. 10 Alter (Polski)

§ 1. Eine Person kann vor ihrem 18. Geburtstag keine Ehe schließen. Einer Frau, die das 16. Lebensjahr beendet hat, kann das Vormundschaftsgericht aus wichtigen Gründen die Eheschließung erlauben, wenn die Umstände dafür sprechen, dass die Eheschließung dem Wohl der begründeten Familie dienen wird.

§ 2. Jeder Ehegatte kann die Nichtigerklärung einer Ehe verlangen, die ein Mann vor seinem 18. Geburtstag oder eine Frau vor ihrem 16. Geburtstag oder nach ihrem 16. Geburtstag und vor ihrem 18. Geburtstag ohne die Erlaubnis des Gerichts geschlossen hat.

§ 3. Erreicht der Ehegatte vor der Klageerhebung dieses Alter, ist die Nichtigerklärung der Ehe wegen des Mangels des vorgeschriebenen Alters ausgeschlossen.

§ 4. Ist die Frau schwanger, kann der Ehegatte die Nichtigerklärung der Ehe wegen des Mangels des vorgeschriebenen Alters nicht verlangen.

Art. 11 Volle Entmündigung (Polski)

§ 1. Ist eine Person voll entmündigt, kann sie keine Ehe schließen.

§ 2. Jeder der Ehegatten kann die Nichtigerklärung der Ehe wegen voller Entmündigung verlangen.

§ 3. Ist die Entmündigung aufgehoben, ist die Nichtigerklärung der Ehe wegen voller Entmündigung unzulässig.

Art. 12 Gesundheits- oder Geisteszustand, Psychopathien, Geisteskrankheit (Polski)

§ 1. Eine geisteskranke oder geistig unterentwickelte Person kann keine Ehe schließen. Das Gericht bewilligt die Ehe, wenn der Gesundheits- oder Geisteszustand einer solchen Person weder die Ehe noch die Gesundheit der Nachkommenschaft gefährdet, und die betroffene Partei nicht (voll) entmündigt ist.

§ 2. Jeder der Ehegatten kann die Nichtigerklärung der Ehe wegen Geisteskrankheit oder Geistesschwäche eines der Ehegatten verlangen.

§ 3. Ist die Genesung eingetreten, ist die Nichtigerklärung der Ehe wegen Geisteskrankheit oder Geistesschwäche nicht zulässig.

Art. 13 Doppelehe (Polski)

§ 1. Steht jemand im Ehebund, so kann er keine Ehe mehr schließen.

§ 2. Jeder, der berechtigtes Interesse daran hat, kann die Nichtigerklärung der Ehe wegen der Bindung eines der Ehegatten durch eine vorher geschlossene Ehe verlangen.

§ 3. Wurde die vorher geschlossene Ehe beendet oder für nichtig erklärt, so ist die Nichtigerklärung der Ehe wegen der Bindung eines der Ehegatten durch eine vorher geschlossene Ehe nicht zulässig, es sei denn, die vorher geschlossene Ehe wurde durch den Tod derjenigen beendet, die die Ehe eingegangen ist.

Art. 14 Verwandte und Verschwägerte (Polski)

§ 1. Eine Ehe zwischen Verwandten in gerader Linie, zwischen Geschwistern sowie zwischen Verschwägerten in gerader Linie darf nicht geschlossen werden. Das Gericht kann aus wichtigen Gründen die Eheschließung zwischen Verschwägerten erlauben.

§ 2. Jeder, der daran ein rechtliches Interesse hat, kann die Nichtigerklärung einer Ehe wegen Verwandtschaft der Ehegatten verlangen.

§ 3. Jeder der Ehegatten kann die Nichtigerklärung einer Ehe verlangen, die zwischen den Verschwägerten geschlossen worden ist.

Art. 15 Annahme (Polski)

§ 1. Eine Ehe zwischen dem Adoptierenden und Adoptivkind darf nicht geschlossen werden.

§ 2. Jeder der Ehegatten kann die Nichtigerklärung der Ehe wegen des Adoptionsverhältnisses verlangen.

§ 3. Ist das Adoptionsverhältnis aufgehoben, ist die Nichtigerklärung der Ehe wegen des Adoptionsverhältnisses nicht möglich.

Art. 15¹ Fehlerhafte Erklärung (Polski)

§ 1. Eine Ehe kann für nichtig erklärt werden, wenn die Erklärung über die Eheschließung oder die in Art. 1 § 2 vorgesehene Erklärung abgegeben worden ist:

1) durch Person, die aus irgendwelchen Gründen sich in einem Zustand befand, die bewusste Willensbildung ausschloss,

2) unter dem Einfluss eines Irrtums über die Identität der anderen Partei,

3) unter dem Einfluss einer Drohung mit einem empfindlichen Übel durch die andere Partei oder einen Dritten, sofern den Umständen zu entnehmen ist, dass derjenige, der die Erklärung abgegeben hat, ernsthaft befürchten könnte, dass ihm oder einem Dritten eine ernsthafte Gefahr droht.

§ 2. Derjenige Ehegatte, der eine mit Mangel gem. § 1 behaftete Erklärung abgegeben hat, kann die Nichtigerklärung der Ehe verlangen.

§ 3. Nach Ablauf von sechs Monaten ab dem Zeitpunkt der Abgabe der Erklärung, im Zustand, der bewusste Willensbildung ausschloss, ab dem Zeitpunkt der Entdeckung des Irrtums oder ab dem Zeitpunkt der Aufhebung der durch Drohung hervorgerufenen Befürchtung – jedoch in jedem Fall nach Ablauf von drei Jahren ab dem Zeitpunkt der Eheschließung kann die Nichtigerklärung der Ehe nicht mehr verlangt werden.

Art. 16 Fehlerhafte Bevollmächtigung (Polski)

Der Vollmachtgeber kann die Nichtigerklärung der Ehe verlangen, wenn die Ehe durch einen Bevollmächtigen geschlossen wurde und die gerichtliche Entscheidung über die Vollmacht für die Eheschließung fehlt oder die Vollmacht ungültig ist oder die Vollmacht gültig ist, aber wirksam widerrufen wurde. Die Nichtigerklärung der Ehe kann aus diesem Grund nicht verlangt werden, wenn die Ehegatten das eheliche Zusammenleben vollzogen haben.

Art. 17 Nichtigerklärung einer Ehe (Polski)

Eine Ehe kann nur aus Gründen für nichtig erklärt werden, die in diesem Teil vorgesehen sind.

Art. 18 Fortsetzung (Polski)

Die Nichtigerklärung der Ehe nach dessen Ende ist unzulässig. Diese Vorschrift ist nicht anwendbar auf die Nichtigerklärung der Ehe wegen Verwandtschaft der Ehegatten und auf Nichtigerklärung der Ehe wegen der zum Zeitpunkt der Eheschließung noch bestehenden Bindung eines Ehegatten durch eine vorher geschlossene Ehe.

Art. 19 Fortsetzung (Polski)

§ 1. Erhebt einer der Ehegatten Klage auf Nichtigerklärung der Ehe, so kann die Nichtigerklärung der Ehe auch nach dem Tod des anderen Ehegatten erfolgen, an dessen Stelle ein vom Gericht ernannter Pfleger tritt.

§ 2. Stirbt der Ehegatte, der Klage auf Nichtigerklärung der Ehe erhoben hat, kann die Nichtigerklärung durch seine Nachkommenschaft verfolgt werden.

Art. 20 Bösgläubigkeit des Ehegatten (Polski)

§ 1. Erklärt das Gericht die Ehe für nichtig, entscheidet es gleichzeitig, ob und welcher der Ehegatten in bösem Glauben gehandelt hat.

§ 2. In bösem Glauben handelt derjenige Ehegatte, dem im Zeitpunkt der Eheschließung die Umstände bekannt waren, die den Grund für die Nichtigerklärung darstellen.

Art. 21 Folgen der Nichtigerklärung (Polski)

Wird die Ehe für nichtig erklärt, werden auf die Verhältnisse der Ehegatten gegenüber ihren gemeinsamen Kindern sowie auf die güterrechtlichen Verhältnisse zwischen den Ehegatten die Vorschriften über die Scheidung entsprechend angewendet, mit der Maßgabe, dass derjenige Ehegatte, der die Ehe in bösem Glauben geschlossen hat, rechtlich so behandelt wird, wie ein Ehegatte, der im Sinne des Schuldprinzips schuldig ist.

Art. 22 Legitimation des Staatsanwalts (Polski)

Klage auf Nichtigerklärung der Ehe oder auf Feststellung des Bestehens oder Nichtbestehens der Ehe kann auch vom Staatsanwalt erhoben werden.

Teil II. Rechte und Pflichten der Ehegatten(Polski)

Art. 23 Grundsätze (Polski)

Die Ehegatten haben in der Ehe die gleichen Rechte und Pflichten. Sie sind zum gemeinsamen Leben, zur gegenseitigen Hilfe und Treue sowie zum gemeinsamen Wirken für das Wohl der Familie, die sie gegründet haben, verpflichtet.

Art. 24 Entscheidungen über wesentliche Angelegenheiten der Familie (Polski)

Die Ehegatten entscheiden gemeinsam über die wesentlichen Angelegenheiten der Familie. Kommt keine Übereinkunft zustande, kann jeder der Ehegatten sich an das Gericht wenden.

Art. 25 Nachnamen der Ehegatten (Polski)

§ 1. Jeder der Ehegatten entscheidet durch vor dem Leiter des Standesamtes abgegebene Erklärung über seinen Namen, den er nach der Eheschließung führen wird. Diese Erklärung kann unmittelbar nach der Eheschließung oder vor der Ausfertigung durch den Leiter des Standesamtes der Bescheinigung, in der bestätigt wird, dass der Schließung der Ehe keine Umstände entgegenstehen, abgegeben werden.

§ 2. Die Ehegatten können als Familiennamen den bisherigen Familiennamen eines von ihnen wählen. Jeder Ehegatte kann auch seinen bisherigen Familiennamen beibehalten oder mit diesem den Familiennamen des anderen Ehegatten verbinden. Ein durch die Verbindung gebildeter Familienname kann nicht mehr als zwei Glieder haben.

§ 3. Geben die Ehegatten keine Erklärung über den Familiennamen ab, so behält jeder der Ehegatten seinen bisherigen Namen.

Art. 26(Polski)

(aufgehoben)

Art. 27 Befriedigung der familiären Bedürfnisse (Polski)

Beide Ehegatten sind verpflichtet, jeder nach seinen Kräften und Erwerbs- und Vermögensmöglichkeiten die Bedürfnisse der Familie, die sie gegründet haben, zu befriedigen. Diese Pflicht kann auch ganz oder teilweise durch persönliche Bemühungen um die Erziehung der Kinder und durch Leistung der Arbeit im gemeinsamen Haushalt erfüllt werden.

Art. 28 Gebot der Lohnauszahlung (Polski)

§ 1. Erfüllt einer der Ehegatten seine Pflicht zur Befriedigung der Bedürfnisse der Familie nicht, so kann das Gericht entscheiden, dass sein Lohn oder andere Vergütungen ganz oder teilweise dem anderen Ehegatten unmittelbar ausgezahlt werden.

§ 2. Die Entscheidung des Gerichts gem. § 1, gilt auch dann, wenn die Ehegatten nicht mehr gemeinsam leben. Das Gericht kann auf Antrag jedes Ehegatten die Entscheidung ändern oder aufheben.

Art. 28¹ Berechtigung zur Wohnung (Polski)

Stehen einem der Ehegatten die Eigentums- oder sonstige Rechte an der Wohnung zu, so ist der andere Ehegatte befugt, diese Wohnung für die Familienzwecke zu nutzen. Diese Vorschrift wird auf die Einrichtungsgegenstände entsprechend angewendet.

Art. 29 Gegenseitige Vertretung (Polski)

Ist einer der Ehegatten vorübergehend verhindert, so ist der andere Ehegatte berechtigt, Handlungen in Rahmen der üblichen Verwaltung für ihn zu übernehmen, insbesondere kann er, ohne dass er eine Vollmacht besitzt, die dem anderen Ehegatten zustehenden Forderungen einlösen, es sei denn, der Ehegatte, der vorübergehend verhindert ist, legt Widerspruch ein. Der Widerspruch ist Dritten gegenüber wirksam, soweit er ihnen bekannt war.

Art. 30 Solidarische Haftung der Ehegatten (Polski)

§ 1. Beide Ehegatten haften solidarisch für Verbindlichkeiten, die einer von ihnen eingegangen ist, um die gewöhnlichen Bedürfnisse der Familie zu befriedigen.

§ 2. Das Gericht kann aus wichtigem Grund auf Antrag eines der Ehegatten entscheiden, dass für obige Verbindlichkeiten gem. § 1 nur derjenige der Ehegatten haftet, der sie eingegangen ist. Die Entscheidung des Gerichts kann bei geänderten Umständen aufgehoben werden.

§ 3. Der Ausschluss der solidarischen Haftung ist Dritten gegenüber dann wirksam, wenn er ihnen bekannt ist.

Teil III. Eheliche Güterstände(Polski)

Kapitel I. Gesetzlicher Güterstand(Polski)

Art. 31 Begriff (Polski)

§ 1. Mit dem Zeitpunkt der Eheschließung entsteht zwischen den Eheleuten kraft Gesetzes Gütergemeinschaft (gesetzliche Gemeinschaft), die diejenigen Vermögensgegenstände umfasst, die die Eheleute oder einer der Ehegatten während der Ehe erworben haben (gemeinschaftliches Vermögen). Die Vermögensgegenstände, die nicht von der gesetzlichen Gütergemeinschaft umfasst sind, gehören zu den persönlichen Vermögen der Ehegatten.

§ 2. Zum gemeinschaftlichen Vermögen der Eheleute gehören insbesondere:

1) Lohn für die Arbeit und die Einnahmen aus anderen beruflichen Tätigkeiten jedes Ehegatten,

2) Einnahmen aus dem gemeinschaftlichen Vermögen sowie aus den persönlichen Vermögen der Eheleute,

3) Rentenanwartschaften aus offenen- oder beruflichen Rentenkonten jedes Ehegatten,

4) Beiträge auf einem Unterkonto gem. Art. 40a des Sozialgesetzbuches vom 13. Oktober 1998 (Dz.U. von 2015 Pos. 121 mit späteren Änderungen).

Art. 32(Polski)

(aufgehoben)

Art. 33 Persönliches Vermögen (Polski)

Zum persönlichen Vermögen jedes Ehegatten gehören:

1) Vermögensgegenstände, die vor der Entstehung der Gütergemeinschaft erworben worden sind,

2) Vermögensgegenstände, die durch Erbschaft, Vermächtnis oder Schenkung erworben worden sind, es sei denn, der Erblasser oder der Schenker hat etwas anderes bestimmt,

3) Vermögensgegenstände aus dem Gesamtzugewinn, der durch gesonderte Vorschriften geregelt wird,

4) Vermögensgegenstände, die ausschließlich den persönlichen Bedürfnissen eines der Ehegatten dienen,

5) Unveräußerliche Rechte, die nur einer Person zustehen können,

6) Vermögen, das als Entschädigung für Körperverletzung oder Gesundheitszerrüttung oder Schadenersatz erworben worden ist; dies gilt jedoch nicht für die Berufsunfähigkeitsrente, die aufgrund des Gesamt- oder Teilverlustes der Arbeitsfähigkeit oder aufgrund des Wachstums seiner Bedürfnisse oder Minderung seiner Zukunftsaussichten erworben worden ist,

7) Lohnforderungen oder Forderungen aus sonstiger beruflicher Tätigkeit eines der Ehegatten,

8) Vermögensgegenstände aufgrund von Preisverleihungen und Auszeichnungen für die persönlichen Verdienste eines der Ehegatten,

9) Autorenrechte und ähnliche Rechte, gewerbliche Schutzrechte und sonstige Urheberrechte,

10) Vermögensrechte, die an Stelle von anderem persönlichen Eigentum erworben wurden, es sei denn, ein spezielles Gesetz bestimmt etwas anderes.

Art. 34 Fortsetzung (Polski)

Vermögensgegenstände, die zum Hausrat gehören und von beiden Ehegatten genutzt werden, gehören zu dem Gemeinschaftsvermögen, auch dann, wenn sie durch Erbschaft, Vermächtnis oder Schenkung erworben worden sind, es sei, denn der Erblasser oder der Schenker hat etwas anderes bestimmt.

Art. 34¹ Rechte am Gemeinschaftsvermögen (Polski)

Jeder der Eheleute ist zum Mitbesitz an Gegenständen aus dem Gemeinschaftsvermögen und deren Nutzung so weit berechtigt, als dies mit dem Mitbesitz und der Nutzung der Gegenstände durch den anderen Ehegatten vereinbar ist.

Art. 35 Verbot der Teilung des Gemeinschaftsvermögens (Polski)

Keiner der Ehegatten darf während der Dauer der gesetzlichen Gütergemeinschaft die Teilung des Gemeinschaftsvermögens verlangen. Er kann auch weder über ein Teil verfügen noch sich zu einer Verfügung über ein Teil verpflichten, welcher im Falle der Beendigung der Gütergemeinschaft ihm am Gemeinschaftsvermögen oder an den Teilen des Vermögen zufallen würde.

Art. 36 Verwaltung des Gemeinschaftsvermögens (Polski)

§ 1. Beide Ehegatten sind zu einer gemeinsamen Mitwirkung bei der Verwaltung des Gemeinschaftsvermögens verpflichtet, insbesondere bei der gegenseitigen Auskunftserteilung über den Stand des Gemeinschaftsvermögens, über die Geschäftsführung und über die Verpflichtungen, die das Gesamtvermögen belasten.

§ 2. Jeder der Eheleute kann das Gemeinschaftsvermögen selbst verwalten, es sei denn, die weiteren Vorschriften bestimmen es anders. Die Verwaltung umfasst Tätigkeiten, die die Vermögensgegenstände aus dem Gemeinschaftsvermögen betreffen, darunter auch die Tätigkeiten, die das Gemeinschaftsvermögen aufrechterhalten sollen.

§ 3. Die Vermögensgegenstände, die ein Ehegatte zur Ausübung seines Berufes oder zu seiner selbständigen Tätigkeit benötigt, verwaltet dieser selbständig. Wird der Ehegatte vorübergehend verhindert, so kann der andere Ehegatte die notwendigen, laufenden Tätigkeiten vornehmen.

Art. 36¹ Widerspruch (Polski)

§ 1. Ein Ehegatte kann einer Handlung im Rahmen der Verwaltung des gemeinschaftlichen Vermögens dem anderen Ehegatten gegenüber widersprechen, mit Ausnahme solcher Handlungen, die im täglichen Lebensablauf notwendig sind oder solcher, die notwendig sind, um die üblichen Bedürfnisse der Familie zu decken oder solcher, die im Rahmen einer Arbeit notwendig sind.

§ 2. Der Widerspruch ist einem Dritten gegenüber wirksam, wenn dieser rechtzeitig vor der Ausführung einer Rechtshandlung vom Widerspruch Kenntnis erlangen konnte.

§ 3. Die Vorschrift des Art. 39 wird entsprechend angewandt.

Art. 37 Einwilligung des Ehegatten (Polski)

§ 1. Die Einwilligung des anderen Ehegatten ist notwendig zur Ausführung von:

1) Rechtsgeschäften, die zu einer Veräußerung, Belastung, entgeltlichem Erwerb einer Immobilie oder zum Erbnießbrauch führen sowie von Rechtsgeschäften, die zur Abgabe der Immobilie zur Nutzung oder Ziehung von Nutzungen/Früchten führen,

2) Rechtsgeschäften, die zu einer Veräußerung, Belastung, entgeltlichem Erwerb des Rechts an einer Sache führen, bei der es sich um ein Gebäude oder ein Lokal handelt,

3) Rechtsgeschäften, die zu einer Veräußerung, Belastung, entgeltlichem Erwerb und der Verpachtung einer Landwirtschaft oder eines Unternehmens führen,

4) Schenkungen aus dem Gemeinschaftsvermögen, mit Ausnahme von kleinen, üblichen Schenkungen.

§ 2. Die Wirksamkeit des Vertrages, der von einem Ehegatten ohne Einwilligung des anderen Ehegatten geschlossen wurde, bedarf der Genehmigung des zweiten Ehegatten.

§ 3. Die andere Partei kann dem Ehegatten, dessen Genehmigung erforderlich ist, einen Termin zur Abgabe der Genehmigung setzen; nach erfolglosem Ablauf der Frist ist die Partei rechtlich nicht mehr gebunden.

§ 4. Ein einseitiges Rechtsgeschäft, das ohne die Einwilligung des anderen Ehegatten vorgenommen wurde, ist unwirksam.

Art. 38 Schutz Dritter (Polski)

Erwirbt ein Dritter aufgrund einer durch einen Ehegatten ohne die erforderliche Zustimmung des anderen vorgenommene Rechtshandlung ein Recht oder wird von einer Pflicht entlassen, so werden die Vorschriften über den Schutz von Personen, die mit einem Nichtverfügungsberechtigten in gutem Glauben ein Rechtsgeschäft abgeschlossen haben, angewendet.

Art. 39 Einwilligung des Gerichts (Polski)

Verweigert einer der Ehegatten die entsprechende Einwilligung zum Rechtsgeschäft oder stößt die Verhandlung mit ihm auf schwer zu überwindende Hindernisse, so kann der zweite Ehegatte die Erteilung der Einwilligung durch ein Gericht fordern. Das Gericht erteilt die Einwilligung, wenn die Ausführung des Rechtsgeschäfts für das Wohl der Familie notwendig ist.

Art. 40 Entziehung der Vermögensverwaltung (Polski)

Aus wichtigen Gründen kann das Gericht auf Antrag eines der Ehegatten dem anderen die selbständige Verwaltung des gemeinschaftlichen Vermögens entziehen; das Gericht kann auch verfügen, dass zur Ausführung der Geschäfte gem. Art. 37, anstatt der Einwilligung des Ehegatten, diejenige des Gerichts notwendig ist. Diese Verfügungen können aufgrund von veränderten Umständen aufgehoben werden.

Art. 41 Rechte des Gläubigers (Polski)

§ 1. Ist ein Ehegatte eine Verpflichtung mit der Einwilligung des anderen Ehegatten eingegangen, kann der Gläubiger eine Befriedigung auch aus dem gemeinschaftlichen Vermögen verlangen.

§ 2. Ist ein Ehegatte eine Verpflichtung ohne die Einwilligung des anderen Ehegatten eingegangen oder beruht die Verpflichtung des Ehegatten nicht auf einem Rechtsgeschäft, so kann der Gläubiger die Befriedigung aus dem persönlichem Vermögen des Ehegatten, aus dem Lohn oder aus sonstigen beruflichen Einkünften aus der Arbeit sowie aus Vorteilen im Sinne von Art. 33 Pkt. 9 oder wenn die Verpflichtung im Zusammenhang mit der Unternehmensführung entstanden ist, aus Gegenständen, die das Vermögen des Unternehmens darstellen, verlangen.

§ 3. Entstand die Forderung vor der Entstehung der Vermögensgemeinschaft oder bezieht sie sich nur auf das persönliche Vermögen eines der Ehegatten, so kann der Gläubiger die Befriedigung aus dem persönlichem Vermögen des Ehegatten, aus dem Lohn oder sonstigen aus sonstigen beruflichen Einkünften oder aus Vorteilen im Sinne vom Art. 33 Pkt. 9 verlangen.

Art. 42 Einschränkung von Gläubigerrechten (Polski)

Der Gläubiger eines Ehegatten kann während der Dauer der gesetzlichen Gütergemeinschaft keine Befriedigung aus dem Anteil verlangen, der diesem Ehegatten im Fall der Auflösung der Vermögensgemeinschaft aus dem gemeinschaftlichen Vermögen oder aus einzelnen von diesem Vermögen umfassten Gegenständen zustehen wird.

Art. 43 Anteile (Polski)

§ 1. Beide Ehegatten haben gleiche Teile am Gemeinschaftsvermögen.

§ 2. Aus wichtigen Gründen kann jeder der Ehegatten verlangen, dass die Feststellung der Anteile am Gemeinschaftsvermögen unter Berücksichtigung des Beitrages erfolgt, den jeder von ihnen zum Aufbau dieses Vermögens geleistet hat. Die Erben des Ehegatten können die gleiche Forderung nur dann stellen, wenn der Erblasser eine Klage auf Nichtigerklärung der Ehe, eine Scheidungsklage oder eine Klage auf Entscheidung über das Getrenntleben eingereicht hat.

§ 3. Bei der Beurteilung, in welchem Maß jeder der Ehegatten zur Entstehung des Gemeinschaftsvermögens beigetragen hat, ist auch der persönliche Arbeitsaufwand bei der Erziehung der Kinder oder im gemeinsamen Haushalt zu berücksichtigen.

Art. 44(Polski)

(aufgehoben)

Art. 45 Rückerstattung (Polski)

§ 1. Jeder der Ehegatten soll die Auslagen und Aufwendungen zurückerstatten, die aus dem Gemeinschaftsvermögen für sein persönliches Vermögen erbracht wurden, mit Ausnahme von notwendigen Auslagen und Aufwendungen für die Vermögensgegenstände, die Einnahmen abwerfen. Er kann die Rückgabe der Auslagen und Aufwendungen verlangen, die er aus seinem persönlichen Vermögen für das Gemeinschaftsvermögen erbracht hat. Die Erstattung der Auslagen und Aufwendungen, die für das Wohl der Familie notwendig waren und verbraucht sind, ist nicht zulässig, es sei denn, diese hätten den Wert des Gemeinschaftsvermögens im Zeitpunkt der Aufhebung gesteigert.

§ 2. Die Erstattung wird bei der Verteilung des Gemeinschaftsvermögens vollzogen, jedoch kann das Gericht eine frühere Erstattung anordnen, falls das Wohl der Familie es verlangt.

§ 3. Die obigen Vorschriften finden entsprechende Anwendung, falls die Schulden eines Ehegatten aus dem Gemeinschaftsvermögen beglichen wurden.

Art. 46 Anwendung anderen Rechtsnormen (Polski)

In Angelegenheiten, die in den vorangegangenen Artikeln nicht geregelt wurden, finden ab dem Zeitpunkt der Beendigung der gesetzlichen Gütergemeinschaft auf das Gemeinschaftsvermögen und seine Verteilung die Vorschriften über die Gesamtheit des Erbschaftsvermögens und die Verteilung der Erbschaft entsprechend Anwendung.

Kapitel II. Vertragliche Güterstände(Polski)

Unterteil 1. Allgemeine Bestimmungen(Polski)

Art. 47 Vermögensverträge (Polski)

§ 1. Die Ehegatten können die gesetzliche Gütergemeinschaft durch einen notariell beurkundeten Vertrag erweitern, einschränken oder eine Gütertrennung mit Zugewinnausgleich bestimmen (Vermögensvertrag). Dieser Vertrag kann vor der Eheschließung geschlossen werden.

§ 2. Der eheliche Vermögensvertrag kann geändert oder aufgelöst werden. Wird er während der Dauer der Ehe aufgelöst, so entsteht zwischen den Ehegatten die gesetzliche Gütergemeinschaft, es sei, denn die Parteien haben etwas anderes vereinbart.

Art. 47¹ Berufung auf Vermögensvertrag Dritten gegenüber (Polski)

Ein Ehegatte kann sich Dritten gegenüber auf den ehelichen Vermögensvertrag berufen, wenn diesen dessen Abschluss und Art bekannt waren.

Unterteil 2. Gütergemeinschaft(Polski)

Art. 48 Anwendung anderer Vorschriften (Polski)

Auf die vertraglich vereinbarte Gütergemeinschaft werden die Vorschriften über die Gütergemeinschaft unter Berücksichtigung der Vorschriften dieses Unterteils entsprechend angewendet.

Art. 49 Verbot der Erweiterung (Polski)

§ 1. Der eheliche Vermögensvertrag kann das Gemeinschaftsvermögen nicht erweitern durch:

1) Vermögensgegenstände, die ein Ehegatte aufgrund von Erbschaft, Vermächtnis oder Schenkung erlangt hat,

2) Vermögensrechte aus dem Gesamtvermögen, die durch andere Vorschriften geregelt werden,

3) unveräußerliche Rechte, die nur einer Person zustehen können,

4) Forderungen, die als Entschädigung für Körperverletzung oder Gesundheitszerrüttung erworben worden sind, soweit sie nicht unter die gesetzliche Vermögensgemeinschaft fallen, sowie Schadensersatzforderungen,

5) noch nicht fällige Forderungen aus Lohn oder anderen beruflichen Tätigkeiten eines jeden Ehegatten.

§ 2. Im Zweifelsfall wird angenommen, dass Gegenstände, die zur Befriedigung von persönlichen Bedürfnissen eines der Ehegatten dienen, nicht zur Vermögensgemeinschaft gehören.

Art. 50 Haftung (Polski)

Ist die Forderung vor der Erweiterung der Gemeinschaft entstanden, so kann der Gläubiger eines der Ehegatten die Befriedigung aus diesen Gegenständen verlangen, die zum persönlichen Vermögen dieses Ehegatten gehören würden, wenn die Gütergemeinschaft nicht erweitert worden wäre.

Art. 50¹ Auflösung der Gütergemeinschaft (Polski)

Wird die Gütergemeinschaft aufgelöst, so sind die Anteile der Ehegatten gleich, es sei denn, der eheliche Vermögensvertrag bestimmt etwas anderes. Die Vorschrift schließt die Anwendung des Art. 43 § 2 und § 3 nicht aus.

Unterteil 3. Gütertrennung(Polski)

Art. 51 Gütertrennung (Polski)

Im Falle der vertraglichen Festlegung der Gütertrennung behält jeder der Ehegatten sowohl sein vor dem Abschluss des Vertrages erworbenes Vermögen wie auch sein später erworbenes Vermögen.

Art. 51¹ Eigenständige Verwaltung (Polski)

Jeder der Ehegatten verwaltet sein Vermögen eigenständig.

Unterteil 4. Gütertrennung mit Zugewinnausgleich(Polski)

Art. 51² Anwendung der Vorschriften (Polski)

Auf die Gütertrennung mit Zugewinnausgleich werden die Vorschriften über die Gütertrennung unter Berücksichtigung der Vorschriften dieses Unterteils entsprechend angewendet.

Art. 51³ Begriff des Zugewinns (Polski)

§ 1. Zugewinn jedes Ehegatten ist der Zuwachs seines Vermögenswertes nach dem Abschluss der Vermögensvertrages.

§ 2. Soweit der Vermögensvertrag nichts anderes bestimmt, bleiben bei der Zugewinnberechnung diejenigen Vermögensgegenstände außer Betracht, die vor dem Abschluss des Vermögensvertrags erworben wurden und im Art. 33 Pkt. 2, 5–7 und 9 aufgezählt sind, sowie Gegenstände, die an Stelle dieser erworben wurden. Zugerechnet werden hingegen folgende Werte:

1) Schenkungen, die einer der Ehegatten gemacht hat, mit Ausnahme von Schenkungen für gemeinsame Abkömmlinge der Ehegatten und der kleinen üblichen Schenkungen zugunsten Dritter,

2) Dienstleistungen, die durch den einen Ehegatten zugunsten des Vermögens des anderen Ehegatten persönlich geleistet wurden,

3) Aufwendungen und Ausgaben im Zusammenhang mit dem Vermögen des einen Ehegatten aus dem Vermögen des anderen Ehegatten.

§ 3. Der Zugewinn wird anhand des Vermögensstandes zum Zeitpunkt der Aufhebung der Gütertrennung sowie anhand der Preise zum Zeitpunkt der Abrechnung ermittelt.

Art. 51⁴ Forderung, den Zugewinn auszugleichen (Polski)

§ 1. Nach der Aufhebung der Gütertrennung kann derjenige Ehegatte, dessen Zugewinn kleiner ist, einen Zugewinnausgleich durch Zahlung oder durch Übertragung von Rechten verlangen.

§ 2. Aus wichtigen Gründen kann jeder der Ehegatten die Pflicht zum Zugewinnausgleich beschränken.

§ 3. Können die Parteien sich über die Art und die Höhe des Ausgleichs nicht einigen, so entscheidet das Gericht.

Art. 51⁵ Ausgleich im Todesfalle (Polski)

§ 1. Im Todesfalle eines der Ehegatten erfolgt der Zugewinnausgleich zwischen seinen Abkömmlingen und dem lebenden Ehegatten.

§ 2. Die Erben des Ehegatten können eine Einschränkung der Zugewinnausgleichspflicht nur dann geltend machen, wenn der Erblasser eine Klage auf Nichtigkeitserklärung der Ehe oder eine Scheidungsklage oder eine Klage auf Entscheidung über das Getrenntleben eingereicht hat.

Kapitel III. Zwingender Güterstand(Polski)

Art. 52 Festlegung der Gütertrennung durch das Gericht (Polski)

§ 1. Aus wichtigen Gründen kann jeder der Ehegatten die Festlegung der Gütertrennung durch das Gericht verlangen.

§ 1a. Festlegung der Gütertrennung durch das Gericht kann auch der Gläubiger eines der Ehegatten verlangen, wenn er glaubhaft macht, dass die Befriedigung der Forderung, für die eine Vollstreckung gerichtlich festgestellt wurde, einer Gütertrennung der Ehegatten verlangt.

§ 2. Die Gütertrennung tritt mit dem Tag ein, welcher im Urteil, welches die Gütertrennung anordnet, festgelegt ist. In Ausnahmefällen kann das Gericht den Eintritt der Gütertrennung auf einen früheren Tag, als den der Klageerhebung, festlegen, insbesondere dann, wenn die Ehegatten bereits getrennt leben.

§ 3. Festlegung der Gütertrennung durch das Gericht auf Verlangen eines der Ehegatten schließt den Abschluss eines Vertrages über die Zugewinngemeinschaft nicht aus. Wird die Gütertrennung auf Verlangen eines Gläubigers festgelegt, so können die Ehegatten einen Vertrag über die Zugewinngemeinschaft nach der Gütertrennung oder nach dem der Gläubiger eine Sicherung erlangt hat oder nach dem die Forderung befriedigt wurde oder nach drei Jahren nach dem die Gütertrennung festgelegt wurde, abschließen.

Art. 53 Gütertrennung im Entmündigungsfall (Polski)

§ 1. Die Gütertrennung entsteht im Entmündigungsfall oder der Konkursanmeldung durch einen der Eheleute kraft Gesetzes.

§ 2. Im Falle der Aufhebung der Entmündigung oder der Einstellung, Beendigung oder Aufhebung des Insolvenzverfahrens, tritt der gesetzliche Güterstand ein.

Art. 54 Folgen des Getrenntlebens (Polski)

§ 1. Die Entscheidung über das Getrenntleben bedeutet gleichzeitig die Entstehung der Gütertrennung.

§ 2. Mit der Entscheidung über die Aufhebung des Getrenntlebens entsteht der gesetzliche Güterstand. Auf einstimmigen Antrag der Eheleute entscheidet das Gericht über die Beibehaltung der Gütertrennung.

Teil IV. Ende der Ehe(Polski)

Art. 55 Erklärung für tot (Polski)

§ 1. Wird einer der Ehegatten für tot erklärt, so wird vermutet, dass die Ehe in dem Zeitpunkt beendet wurde, der in dem Todeserklärungsbeschluss als Zeitpunkt des Todes des Ehegatten genannt wurde.

§ 2. Erfolgt die Todeserklärung und schließt der Ehegatte eine neue Ehe, so kann die neue Ehe nicht deswegen für nichtig erklärt werden, dass der für tot erklärte Ehegatte noch lebt oder sein Tod zu einem anderen Zeitpunkt erklärt wurde als tatsächlich geschah. Diese Bestimmung findet keine Anwendung, wenn zum Zeitpunkt der Schließung der neuen Ehe die Parteien in Kenntnis darüber waren, dass der für tot Erklärte lebt.

Art. 56 Scheidungsvoraussetzungen (Polski)

§ 1. Ist zwischen den Ehegatten eine vollständige und dauerhafte Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens eingetreten, so kann jeder der Ehegatten die Scheidung der Ehe durch das Gericht verlangen.

§ 2. Trotz einer vollständigen und dauerhaften Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens ist die Scheidung nicht zulässig, wenn dadurch das Wohl der gemeinsamen minderjährigen Kinder gefährdet wäre oder wenn die Scheidung aus anderen Gründen gegen die guten Sitten verstoßen würde.

§ 3. Die Scheidung ist auch dann nicht zulässig, wenn sie von demjenigen Ehegatten angestrebt wird, der allein an der Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens schuldig ist, es sei denn, der andere Ehegatte willigt in die Scheidung ein oder die Verweigerung seiner Einwilligung unter den gegebenen Umständen ist mit guten Sitten nicht vereinbar.

Art. 57 Schuld (Polski)

§ 1. In dem Scheidungsurteil entscheidet das Gericht, ob und welcher der Ehegatten die Schuld an der Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens trägt.

§ 2. Auf den gemeinsamen Antrag der Ehegatten verzichtet das Gericht auf die Schuldzuweisung. Es treten die gleichen Folgen ein, wie wenn keiner der Ehegatten die Schuld tragen würde.

Art. 58 Scheidungsurteil (Polski)

§ 1. In dem Scheidungsurteil entscheidet das Gericht über die elterliche Sorge, über das gemeinsame minderjährige Kind beider Ehegatten und über die Art des Umgangs der Eltern mit dem Kind sowie über die Höhe der Unterhaltspflicht jedes Ehegatten. Das Gericht berücksichtigt die schriftliche Einigung der Eltern über die Art der Ausübung der elterlichen Sorge und über die Fortdauer des Umgangs mit dem Kind nach der Scheidung, wenn es in Übereinstimmung mit dem Wohl des Kindes steht. Die Geschwister sollen gemeinsam erzogen werden, es sei denn, das Wohl des Kindes etwas anderes verlangt.

§ 1a. Können sich die Eltern gem. § 1 nicht einigen, entscheidet das Gericht unter Berücksichtigung der Rechte des Kindes über die Ausübung der elterlichen Sorge und über die Art des Umgangs der Eltern mit dem Kind nach der Scheidung. Das Gericht kann die elterliche Sorge einem der Ehegatten übertragen und gleichzeitig die elterliche Sorge des anderen Ehegatten nur auf bestimmte Pflichten und Rechte gegenüber dem Kind einschränken, wenn das Wohl des Kindes dafür spricht.

§ 1b. Auf übereinstimmenden Antrag der Ehegatten erlässt das Gericht kein Urteil über die Art des Umgangs mit dem Kind.

§ 2. Wohnen die Ehegatten in einer gemeinsamen Wohnung, entscheidet das Gericht auch über die Art und Weise der Nutzung dieser Wohnung solange die Geschiedenen zusammen wohnen. In Ausnahmefällen, wenn einer der Ehegatten durch sein offensichtlich vorwerfbares Verhalten das gemeinsame Bewohnen unmöglich macht, kann das Gericht auf Antrag des anderen Ehegatten eine Räumung anordnen. Auf gemeinsamen Antrag beider Ehegatten kann das Gericht im Scheidungsurteil die Teilung der gemeinsam bewohnten Wohnung aussprechen oder die Wohnung einem der Ehegatten zusprechen, wenn der andere Ehegatte bereit ist, die Wohnung zu verlassen, ohne dafür eine Ersatzwohnung zu verlangen, soweit die Teilung der Wohnung oder ihre Zuteilung an einen Ehegatten möglich ist.

§ 3. Auf Antrag eines Ehegatten kann das Gericht im Scheidungsurteil das Gemeinschaftsvermögen aufteilen, es sei denn, die Teilung würde eine übermäßige Verzögerung des Verfahrens mit sich bringen.

§ 4. Das Gericht berücksichtigt bei der Entscheidung über die gemeinsame Wohnung der Ehegatten in erster Linie die Bedürfnisse der Kinder und des Ehegatten, dem die elterliche Sorge über das Kind übertragen wurde.

Art. 59 Änderung der Nachnamen nach der Scheidung (Polski)

Innerhalb von drei Monaten ab dem Zeitpunkt, in dem das Scheidungsurteil rechtskräftig wird, kann der geschiedene Ehegatte, der durch die Eheschließung seinen bisherigen Namen geändert hat, seinen ursprünglichen Namen wieder annehmen, indem er eine entsprechende Erklärung vor dem Leiter des Standesamtes oder vor einem Konsul abgibt.

Art. 60 Unterhaltsverpflichtung (Polski)

§ 1. Der geschiedene Ehegatte, der an der Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens nicht allein schuldig und der bedürftig ist, kann von dem anderen Ehegatten Unterhalt in dem Umfang verlangen, der seinen gerechtfertigten Bedürfnissen und den Erwerbs- und Vermögensmöglichkeiten des verpflichteten Ehegatten entspricht.

§ 2. Wurde einer der Ehegatten an der Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens allein schuldig gesprochen und verschlechtert sich durch die Scheidung die Lage des anderen Ehegatten wesentlich, so kann das Gericht auf Antrag des unschuldigen Ehegatten entscheiden, dass der schuldige Ehegatte verpflichtet ist, entsprechend einen Beitrag zu Sicherung der gerechtfertigten Bedürfnisse des nicht schuldigen Ehegatten zu leisten, auch wenn der nicht bedürftig ist.

§ 3. Die Pflicht, einen Unterhalt an den Ehegatten zu leisten, erlischt im Zeitpunkt einer neuen Eheschließung durch diesen Ehegatten. Ist derjenige Ehegatte unterhaltspflichtig, der nicht an der Zerrüttung schuldig gesprochen wurde, so erlischt die Unterhaltspflicht fünf Jahre nach der Scheidung, es sei denn das Gericht verlängert die Frist auf Antrag des Berechtigten und aufgrund außerordentlicher Umstände.

Art. 61 Anwendung anderer Vorschriften (Polski)

Auf die Unterhaltspflicht zwischen Ehegatten finden, unter dem Vorbehalt der vorangegangenen Vorschrift, die Vorschriften über die Unterhaltspflicht zwischen Verwandten Anwendung.

Teil V. Getrenntleben(Polski)

Art. 61¹ Voraussetzungen (Polski)

§ 1. Ist zwischen den Ehegatten eine vollständige Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens eingetreten, so kann jeder der Ehegatten vor dem Gericht auf Getrenntleben klagen.

§ 2. Trotz einer vollständigen und dauerhaften Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens ist das Getrenntleben nicht zulässig, wenn dadurch das Wohl der gemeinsamen minderjährigen Kinder gefährdet wäre oder wenn das Getrenntleben mit guten Sitten nicht vereinbar wäre.

§ 3. Haben die Ehegatten keine gemeinsamen Kinder, so kann das Gericht das Getrenntleben aufgrund einvernehmlichen Antrags aussprechen.

Art. 61² Getrenntleben und Scheidung (Polski)

§ 1. Klagt einer der Ehegatten auf das Getrenntleben und der andere auf Scheidung, so spricht das Gericht die Scheidung aus, wenn das Scheidungsverlangen begründet ist.

§ 2. Ist die Scheidung unzulässig und die Klage auf das Getrenntleben begründet, so spricht das Gericht das Getrenntleben aus.

Art. 61³ Umfang der Rechtsprechung (Polski)

§ 1. Auf die Entscheidung über das Getrenntleben finden die Vorschriften der Art. 57 und 58 entsprechend Anwendung.

§ 2. Entscheidet das Gericht über das Getrenntleben auf einvernehmlichen Antrag der Ehegatten, so unterlässt es die Schuldzuweisung an der Zerrüttung des ehelichen Zusammenlebens. In diesem Fall treten dieselben Folgen ein, wie wenn keinem der Ehegatten die Schuld zugewiesen wäre.

Art. 61⁴ Folgen des Getrenntlebens (Polski)

§ 1. Die Entscheidung über das Getrenntleben hat die gleichen Folgen, wie Auflösung der Ehe durch Scheidung, es sei denn, das Gesetz bestimmt etwas anderes.

§ 2. Ein Ehegatte, der getrennt lebt, kann keine neue Ehe schließen.

§ 3. Verlangen es Gründe der Billigkeit, sind die Ehegatten, die getrennt leben, einander zur gegenseitigen Hilfe verpflichtet.

§ 4. Auf die Unterhaltspflicht eines Ehegatten, der getrennt lebt, gegenüber dem anderen finden die Vorschriften des Art. 60, mit Ausnahme des § 3 entsprechend Anwendung.

§ 5. Art. 59 findet keine Anwendung.

Art. 61⁵(Polski)

(aufgehoben)

Art. 61⁶ Aufhebung des Getrenntlebens (Polski)

§ 1. Auf einvernehmlichen Antrag der Ehegatten spricht das Gericht die Aufhebung des Getrenntlebens aus.

§ 2. Im Zeitpunkt der Aufhebung des Getrenntlebens erlöschen seine Folgen.

§ 3. Im Urteil über die Aufhebung des Getrenntlebens entscheidet das Gericht über das elterliche Sorgerecht des gemeinsamen minderjährigen Kindes der Ehegatten.