Spis treści

Karta redakcyjna

Wstęp

DOKUMENTY PO ROSYJSKU

1. 20 sierpnia 1944 r.
Z raportu Wydziału Organizacyjnego KC KP(b)U na temat sytuacji na Wołyniu

2. 9 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o nastrojach wśród polskiej inteligencji Lwowa

3. 9 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o działalności Stronnictwa Narodowego we Lwowie

4. 12 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U w sprawie działalności Armii Krajowej

5. 12 września 1944 r.
Dyrektywa komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS w sprawie rozpracowywania polskich księży

6. 29 września 1944 r.
Raport I sekretarza KC KP(b)U do Stalina z propozycją polityki wobec Polaków

7. Wrzesień 1944 r.
Informacja Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego o agencie „Borysowie”

8. Wrzesień 1944 r.
Informacja naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Lwowskiego dla sekretarza obwodowego komitetu KP(b)U o zeznaniach aresztowanych członków kierownictwa polskiego podziemia

9. 11 października 1944 r.
Wystąpienie Nikity Chruszczowa podczas narady aktywu partyjnego obwodu lwowskiego we Lwowie (fragment)

10. 17 października 1944 r.
Informacja komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS dla komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS na temat możliwego użycia broni biologicznej przez AK

11. 5 listopada 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Obwodowego Komitetu KP(b)U do I sekretarza KC KP(b)U o demonstracjach Polaków podczas święta Wszystkich Świętych

12. 6 listopada 1944 r.
Raport Lwowskiego Komitetu Obwodowego do KC KP(b)U o demonstracjach Polaków 1 listopada

13. 15 listopada 1944 r.
List I sekretarza KC KP(b)U do Stalina z propozycją wysiedlenia Polaków ze Lwowa

14. 29 listopada 1944 r.
Relacja agenta „Bogusza” z pobytu na obszarze Polski administrowanym przez PKWN

15. Ok. listopada 1944 r.
Notatka na temat pobytu agenta „Bogusza” na obszarze Polski administrowanym przez PKWN

16. 1 grudnia 1944 r.
Pismo p.o. prokuratora USRS w sprawie przestępstw batalionów istriebitielnych w obwodzie drohobyckim

17. 2 grudnia 1944 r.
Pismo ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRS do I sekretarza KC KP(b)U w sprawie ograniczenia przepustek dla polskich żołnierzy

18. 9 grudnia 1944 r.
Protokół zeznań Józefa Soroki

19. 14 grudnia 1944 r.
Protokół zeznań Józefa Soroki

20. Ok. 25 grudnia 1944 r.
Notatka z zebrania prosowieckiej inteligencji Lwowa

21. Grudzień 1944 r.
Raport naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego do komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS o nastrojach Polaków na Wołyniu

22. 5–6 stycznia 1945 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Obwodowego Komitetu KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o nastrojach we Lwowie po aresztowaniach Polaków

23. 7 stycznia 1945 r.
Meldunek agenta „Bogusza”

24. 24 stycznia 1945 r.
Okólnik w sprawie dopuszczalności wyjazdów do Polski członków rodzin aresztowanych Polaków

25. 30 stycznia 1945 r.
Raport naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego do kierownictwa Komisariatu Ludowego Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie likwidacji polskiego podziemia

26. Styczeń 1945 (?) r.
Wyciąg z raportu Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego za grudzień 1944 r.

27. Styczeń 1945 r.
Notatka operacyjna Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego

28. Październik 1944 r.
– styczeń 1945 r. Kopia protokołu zeznań Karola Szymańskiego alias Mykoły Djaczuka

29. 6 lutego 1945 r.
Dyrektywa komisarza ludowego spraw wewnętrznych ZSRS w sprawie działań przeciwko żołnierzom AK

30. Luty 1945 r.
Projekt okólnika komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS i komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do naczelników regionalnych zarządów NKWD i NKGB w sprawie unikania aresztów Polaków w trakcie przesiedleń

31. Luty 1945 r.
Materiały do raportu o „batalionach istriebitielnych” wraz z załącznikami na temat narodowości ich członków oraz broni pozostającej w ich dyspozycji

32. Luty 1945 r.
Plan pracy operacyjnej agenta „Wilnego” z zadaniami do zrealizowania w Polsce

33. 3 marca 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do naczelników zarządów NKWD obwodów rówieńskiego, wołyńskiego i tarnopolskiego w sprawie wzmożenia działań przeciwko polskiemu podziemiu

34. 19 marca 1945 r.
Plan „przejęcia” Czesława Zajączkowskiego

35. 31 marca 1945 r.
Notatka zastępcy pełnomocnika rządu USRS ds. ewakuacji polskich obywateli do sekretarza KC KP(b)U Demjana Korotczenki na temat fałszowania przez polskie podziemie list ewakuacyjnych we Lwowie

36. Marzec 1945 r.
Instrukcja dla agenta „Wilnego” w sprawie zadań do zrealizowania w Polsce

37. 11 kwietnia 1945 r.
Sprawozdanie agenta „Wilnego” z pobytu za Bugiem

38. 30 kwietnia 1945 r.
List naczelnika Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD ZSRS do komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS w sprawie weryfikacji informacji o napaściach Polaków na ukraińskie wsie

39. Maj 1945 r.
Raport o stanie batalionów istriebitielnych przy wydziale rejonowym NKWD w Mikulińcach

40. 7 maja 1945 r.
Plan działań Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego dotyczący rozpracowywania polskiego podziemia

41. 12 maja 1945 r.
Okólnik Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem w sprawie intensyfikacji działań przeciwko polskiej konspiracji

42. 23 maja 1945 r.
Pismo Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD USRS w sprawie potrzeby werbunku polskich agentów spośród osób aresztowanych

43. 28 maja 1945 r.
Meldunek telegraficzny naczelnika zarządu NKGB w Równem do zastępcy komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS

44. Maj 1945 r.
Miesięczny plan działań mających na celu rozpracowanie polskiego podziemia na Wołyniu

45. 12 lipca 1945 r.
Prośba zarządu NKWD do naczelników NKWD w Galicji, na Wołyniu i Bukowinie o codzienne raportowanie na temat nastrojów Polaków w związku z procesem szesnastu i utworzeniem Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej

46. 16 lipca 1945 r.
Wystąpienie I sekretarza KC KP(b)U na naradzie sekretarzy obwodowych komitetów KP(b)U oraz naczelników obwodowych zarządów NKWD i NKGB

47. 16 lipca 1945 r.
Raport Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD USRS o sytuacji i działalności batalionów istriebitielnych i grup współdziałania NKWD USRS

48. 1 sierpnia 1945 r.
Pismo naczelnika Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem ZSRS do komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS z informacją o procesie szesnastu i potrzebie intensyfikacji rozpracowywania organizacji „NIE”

49. 27 sierpnia 1945 r.
Informacja Wydziału Organizacyjno-Instruktorskiego KC KP(b)U o wykryciu grupy AK w rejonie winnikowskim obwodu lwowskiego

50. 28 sierpnia 1945 r.
Okólnik komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS o walce z AK

51. 31 sierpnia 1945 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U na temat pobytu Stanisława Grabskiego we Lwowie

52. Sierpień 1945 r.
Sprawozdanie z wykonania przez Zarząd NKGB Obwodu Lwowskiego dyrektywy grupy operacyjnej NKGB ZSRS z 16 maja 1945 r. za okres od 1 maja do 1 sierpnia 1945 r.

53. 30 sierpnia 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych ZSRS do komisarzy ludowych spraw wewnętrznych USRS, BSRS i LSRS w sprawie wstrzymywania wyjazdów do Polski osób stanowiących zagrożenie dla interesów bezpieczeństwa ZSRS

54. 5 września 1945 r.
Dyrektywa Zarządu II NKGB USRS w sprawie inwigilacji Polaków lub osób kontaktujących się z Polakami

55. 12 września 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych do naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Tarnopolskiego w sprawie niewystarczających działań przeciwko AK

56. 12 października 1945 r.
Instrukcja Zarządu II NKGB USRS do Wydziału II Zarządu NKGB Obwodu Kijowskiego w sprawie niedopatrzeń podczas repatriacji

57. Październik 1945 r.
Projekt okólnika zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do zarządów NKWD zachodnich obwodów USRS w sprawie niezadowalającej pracy nad rozpracowaniem polskiego podziemia

58. Październik 1945 r.
Informacja Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego o aresztowanych członkach polskiego podziemia

59. 5 listopada 1945 r.
Instrukcja Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem w sprawie comiesięcznych sprawozdań na temat zwalczania polskiego podziemia, wraz z pismem przewodnim

60. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Drohobyckiego

61. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Tarnopolskiego

62. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Wołyńskiego

63. 4 stycznia 1946 r.
Raport Zarządu NKGB Obwodu Lwowskiego do sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U w sprawie działalności księży rzymskokatolickich

64. 5 stycznia 1946 r.
Specjalny raport komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS do naczelnika Zarządu II NKGB ZSRS o strukturach PSC-DR w obwodzie stanisławowskim

65. 18 stycznia 1946 r.
Raport komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS do komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego ZSRS i naczelnika Zarządu II NKGB ZSRS na temat rozpracowywania polskiego podziemia

66. 29 stycznia 1946 r.
Raport Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem USRS do naczelnika Głównego Zarządu NKWD ZSRS do Walki z Bandytyzmem na temat zwalczania polskiego podziemia antysowieckiego na obszarze zachodnich obwodów USRS w roku 1945

67. 28 marca 1946 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U w sprawie likwidacji nielegalnych żydowskich organizacji przerzutowych we Lwowie

68. 25 czerwca 1946 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRS o rezultatach rozpracowywania polskiego podziemia

69. 20 lipca 1946 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRS o likwidacji polskiego podziemia w obwodzie stanisławowskim

70. 25 sierpnia 1946 r.
Informacja Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Niezadowoleni”

71. 25 sierpnia 1946 r.
Informacja Wydziału do Walki z Bandytyzmem lwowskiego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Likwidatorzy”

72. 28 sierpnia 1946 r.
Informacja Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Niezadowoleni”

73. 29 sierpnia 1946 r.
Sprawozdanie Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS do Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ZSRS o zwalczaniu polskiego podziemia

74. 10 września 1946 r.
(?) Sprawozdanie Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS z rozpracowywania polskiego podziemia

75. 24 października 1946 r.
Informacja Oddziału II Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS

76. 28 lutego 1947 r.
Pismo naczelnika Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie podziemnej organizacji przerzutowej – sprawa „Przeprawa”

77. 2 kwietnia 1947 r.
Pismo Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS do Wydziału II Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w Drohobyczu w sprawie „Przeprawa”

78. 27 października 1947 r.
Raport Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego na temat sprawy „Fanatycy”

79. 5 listopada 1947 r.
Informacja Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS o sprawie „Ludowcy”

80. 16 grudnia 1947 r.
Raport Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS na temat sprawy „Przeprawa”

81. 27 stycznia 1948 r.
Pismo Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS do Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego odnośnie do sprawy „Fanatycy”

82. 6 lutego 1948 r.
Informacja Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego dla Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS na temat sprawy „Fanatycy”

83. 17 kwietnia 1948 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRS o Halinie Owczarskiej

84. 21 lub 22 czerwca 1949 r.
Dyrektywa naczelnika Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Kijowskiego w sprawie Polaków z 21 czerwca 1949 r.

85. 8 grudnia 1949 r.
List naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie działalności w konsulatach polskich na Ukrainie byłych oficerów „dwójki”

86. 20 maja 1974 r.
Własnoręczny życiorys Haliny Owczarskiej

DOKUMENTY PO POLSKU

1. 20 sierpnia 1944 r.
Z raportu Wydziału Organizacyjnego KC KP(b)U na temat sytuacji na Wołyniu

2. 9 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o nastrojach wśród polskiej inteligencji Lwowa

3. 9 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o działalności Stronnictwa Narodowego we Lwowie

4. 12 września 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U w sprawie działalności Armii Krajowej

5. 12 września 1944 r.
Dyrektywa komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS w sprawie rozpracowywania polskich księży

6. 29 września 1944 r.
Raport I sekretarza KC KP(b)U do Stalina z propozycją polityki wobec Polaków

7. Wrzesień 1944 r.
Informacja Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego o agencie „Borysowie”

8. Wrzesień 1944 r.
Informacja naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Lwowskiego dla sekretarza obwodowego komitetu KP(b)U o zeznaniach aresztowanych członków kierownictwa polskiego podziemia

9. 11 października 1944 r.
Wystąpienie Nikity Chruszczowa podczas narady aktywu partyjnego obwodu lwowskiego we Lwowie (fragment)

10. 17 października 1944 r.
Informacja komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS dla komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS na temat możliwego użycia broni biologicznej przez AK

11. 5 listopada 1944 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Obwodowego Komitetu KP(b)U do I sekretarza KC KP(b)U o demonstracjach Polaków podczas święta Wszystkich Świętych

12. 6 listopada 1944 r.
Raport Lwowskiego Komitetu Obwodowego do KC KP(b)U o demonstracjach Polaków 1 listopada

13. 15 listopada 1944 r.
List I sekretarza KC KP(b)U do Stalina z propozycją wysiedlenia Polaków ze Lwowa

14. 29 listopada 1944 r.
Relacja agenta „Bogusza” z pobytu na obszarze Polski administrowanym przez PKWN

15. Ok. listopada 1944 r.
Notatka na temat pobytu agenta „Bogusza” na obszarze Polski administrowanym przez PKWN

16. 1 grudnia 1944 r.
Pismo p.o. prokuratora USRS w sprawie przestępstw batalionów istriebitielnych w obwodzie drohobyckim

17. 2 grudnia 1944 r.
Pismo ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRS do I sekretarza KC KP(b)U w sprawie ograniczenia przepustek dla polskich żołnierzy

18. 9 grudnia 1944 r.
Protokół zeznań Józefa Soroki

19. 14 grudnia 1944 r.
Protokół zeznań Józefa Soroki

20. Ok. 25 grudnia 1944 r.
Notatka z zebrania prosowieckiej inteligencji Lwowa

21. Grudzień 1944 r.
Raport naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego do komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS o nastrojach Polaków na Wołyniu

22. 5–6 stycznia 1945 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Obwodowego Komitetu KP(b)U do I sekretarza KP(b)U o nastrojach we Lwowie po aresztowaniach Polaków

23. 7 stycznia 1945 r.
Meldunek agenta „Bogusza”

24. 24 stycznia 1945 r.
Okólnik w sprawie dopuszczalności wyjazdów do Polski członków rodzin aresztowanych Polaków

25. 30 stycznia 1945 r.
Raport naczelnika Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego do kierownictwa Komisariatu Ludowego Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie likwidacji polskiego podziemia

26. Styczeń 1945 (?) r.
Wyciąg z raportu Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego za grudzień 1944 r.

27. Styczeń 1945 r.
Notatka operacyjna Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego

28. Październik 1944 r.
– styczeń 1945 r. Kopia protokołu zeznań Karola Szymańskiego alias Mykoły Djaczuka

29. 6 lutego 1945 r.
Dyrektywa komisarza ludowego spraw wewnętrznych ZSRS w sprawie działań przeciwko żołnierzom AK

30. Luty 1945 r.
Projekt okólnika komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS i komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do naczelników regionalnych zarządów NKWD i NKGB w sprawie unikania aresztów Polaków w trakcie przesiedleń

31. Luty 1945 r.
Materiały do raportu o „batalionach istriebitielnych” wraz z załącznikami na temat narodowości ich członków oraz broni pozostającej w ich dyspozycji

32. Luty 1945 r.
Plan pracy operacyjnej agenta „Wilnego” z zadaniami do zrealizowania w Polsce

33. 3 marca 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do naczelników zarządów NKWD obwodów rówieńskiego, wołyńskiego i tarnopolskiego w sprawie wzmożenia działań przeciwko polskiemu podziemiu

34. 19 marca 1945 r.
Plan „przejęcia” Czesława Zajączkowskiego

35. 31 marca 1945 r.
Notatka zastępcy pełnomocnika rządu USRS ds. ewakuacji polskich obywateli do sekretarza KC KP(b)U Demjana Korotczenki na temat fałszowania przez polskie podziemie list ewakuacyjnych we Lwowie

36. Marzec 1945 r.
Instrukcja dla agenta „Wilnego” w sprawie zadań do zrealizowania w Polsce

37. 11 kwietnia 1945 r.
Sprawozdanie agenta „Wilnego” z pobytu za Bugiem

38. 30 kwietnia 1945 r.
List naczelnika Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD ZSRS do komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS w sprawie weryfikacji informacji o napaściach Polaków na ukraińskie wsie

39. Maj 1945 r.
Raport o stanie batalionów istriebitielnych przy wydziale rejonowym NKWD w Mikulińcach

40. 7 maja 1945 r.
Plan działań Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego dotyczący rozpracowywania polskiego podziemia

41. 12 maja 1945 r.
Okólnik Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem w sprawie intensyfikacji działań przeciwko polskiej konspiracji

42. 23 maja 1945 r.
Pismo Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD USRS w sprawie potrzeby werbunku polskich agentów spośród osób aresztowanych

43. 28 maja 1945 r.
Meldunek telegraficzny naczelnika zarządu NKGB w Równem do zastępcy komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS

44. Maj 1945 r.
Miesięczny plan działań mających na celu rozpracowanie polskiego podziemia na Wołyniu

45. 12 lipca 1945 r.
Prośba zarządu NKWD do naczelników NKWD w Galicji, na Wołyniu i Bukowinie o codzienne raportowanie na temat nastrojów Polaków w związku z procesem szesnastu i utworzeniem Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej

46. 16 lipca 1945 r.
Wystąpienie I sekretarza KC KP(b)U na naradzie sekretarzy obwodowych komitetów KP(b)U oraz naczelników obwodowych zarządów NKWD i NKGB

47. 16 lipca 1945 r.
Raport Zarządu do Walki z Bandytyzmem NKWD USRS o sytuacji i działalności batalionów istriebitielnych i grup współdziałania NKWD USRS

48. 1 sierpnia 1945 r.
Pismo naczelnika Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem ZSRS do komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS z informacją o procesie szesnastu i potrzebie intensyfikacji rozpracowywania organizacji „NIE”

49. 27 sierpnia 1945 r.
Informacja Wydziału Organizacyjno-Instruktorskiego KC KP(b)U o wykryciu grupy AK w rejonie winnikowskim obwodu lwowskiego

50. 28 sierpnia 1945 r.
Okólnik komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS o walce z AK

51. 31 sierpnia 1945 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U na temat pobytu Stanisława Grabskiego we Lwowie

52. Sierpień 1945 r.
Sprawozdanie z wykonania przez Zarząd NKGB Obwodu Lwowskiego dyrektywy grupy operacyjnej NKGB ZSRS z 16 maja 1945 r. za okres od 1 maja do 1 sierpnia 1945 r.

53. 30 sierpnia 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych ZSRS do komisarzy ludowych spraw wewnętrznych USRS, BSRS i LSRS w sprawie wstrzymywania wyjazdów do Polski osób stanowiących zagrożenie dla interesów bezpieczeństwa ZSRS

54. 5 września 1945 r.
Dyrektywa Zarządu II NKGB USRS w sprawie inwigilacji Polaków lub osób kontaktujących się z Polakami

55. 12 września 1945 r.
Pismo zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych do naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Tarnopolskiego w sprawie niewystarczających działań przeciwko AK

56. 12 października 1945 r.
Instrukcja Zarządu II NKGB USRS do Wydziału II Zarządu NKGB Obwodu Kijowskiego w sprawie niedopatrzeń podczas repatriacji

57. Październik 1945 r.
Projekt okólnika zastępcy komisarza ludowego spraw wewnętrznych USRS do zarządów NKWD zachodnich obwodów USRS w sprawie niezadowalającej pracy nad rozpracowaniem polskiego podziemia

58. Październik 1945 r.
Informacja Zarządu NKGB Obwodu Rówieńskiego o aresztowanych członkach polskiego podziemia

59. 5 listopada 1945 r.
Instrukcja Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem w sprawie comiesięcznych sprawozdań na temat zwalczania polskiego podziemia, wraz z pismem przewodnim

60. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Drohobyckiego

61. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Tarnopolskiego

62. 11 grudnia 1945 r.
Pismo zastępcy naczelnika Zarządu NKWD USRS do Walki z Bandytyzmem do naczelnika Wydziału do Walki z Bandytyzmem Zarządu NKWD Obwodu Wołyńskiego

63. 4 stycznia 1946 r.
Raport Zarządu NKGB Obwodu Lwowskiego do sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U w sprawie działalności księży rzymskokatolickich

64. 5 stycznia 1946 r.
Specjalny raport komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS do naczelnika Zarządu II NKGB ZSRS o strukturach PSC-DR w obwodzie stanisławowskim

65. 18 stycznia 1946 r.
Raport komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego USRS do komisarza ludowego bezpieczeństwa państwowego ZSRS i naczelnika Zarządu II NKGB ZSRS na temat rozpracowywania polskiego podziemia

66. 29 stycznia 1946 r.
Raport Zarządu NKWD do Walki z Bandytyzmem USRS do naczelnika Głównego Zarządu NKWD ZSRS do Walki z Bandytyzmem na temat zwalczania polskiego podziemia antysowieckiego na obszarze zachodnich obwodów USRS w roku 1945

67. 28 marca 1946 r.
Raport sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego KP(b)U do I sekretarza KP(b)U w sprawie likwidacji nielegalnych żydowskich organizacji przerzutowych we Lwowie

68. 25 czerwca 1946 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRS o rezultatach rozpracowywania polskiego podziemia

69. 20 lipca 1946 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRS o likwidacji polskiego podziemia w obwodzie stanisławowskim

70. 25 sierpnia 1946 r.
Informacja Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Niezadowoleni”

71. 25 sierpnia 1946 r.
Informacja Wydziału do Walki z Bandytyzmem lwowskiego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Likwidatorzy”

72. 28 sierpnia 1946 r.
Informacja Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS o przebiegu sprawy „Niezadowoleni”

73. 29 sierpnia 1946 r.
Sprawozdanie Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych USRS do Głównego Zarządu do Walki z Bandytyzmem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ZSRS o zwalczaniu polskiego podziemia

74. 10 września 1946 r.
(?) Sprawozdanie Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS z rozpracowywania polskiego podziemia

75. 24 października 1946 r.
Informacja Oddziału II Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS

76. 28 lutego 1947 r.
Pismo naczelnika Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie podziemnej organizacji przerzutowej – sprawa „Przeprawa”

77. 2 kwietnia 1947 r.
Pismo Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS do Wydziału II Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w Drohobyczu w sprawie „Przeprawa”

78. 27 października 1947 r.
Raport Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego na temat sprawy „Fanatycy”

79. 5 listopada 1947 r.
Informacja Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS o sprawie „Ludowcy”

80. 16 grudnia 1947 r.
Raport Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego do Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS na temat sprawy „Przeprawa”

81. 27 stycznia 1948 r.
Pismo Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS do Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego odnośnie do sprawy „Fanatycy”

82. 6 lutego 1948 r.
Informacja Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Drohobyckiego dla Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS na temat sprawy „Fanatycy”

83. 17 kwietnia 1948 r.
Raport ministra bezpieczeństwa państwowego USRS do ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRS o Halinie Owczarskiej

84. 21 lub 22 czerwca 1949 r.
Dyrektywa naczelnika Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Kijowskiego w sprawie Polaków z 21 czerwca 1949 r.

85. 8 grudnia 1949 r.
List naczelnika Zarządu II Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego USRS w sprawie działalności w konsulatach polskich na Ukrainie byłych oficerów „dwójki”

86. 20 maja 1974 r.
Własnoręczny życiorys Haliny Owczarskiej

Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2012/06/M/HS3/00284

© CENTRUM POLSKO-ROSYJSKIEGO DIALOGU I POROZUMIENIA 2019

PRZEKŁAD Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO I UKRAIŃSKIEGO
Tomasz Ambroziak

RECENZENCI
Prof. Ihor Iljuszyn, prof. Marek Wierzbicki

PROJEKT OKŁADKI
Piotr Perzyna, nowemedia24.pl

KOREKTA
Anna Bażenowa, Małgorzata Krystyniak, Ewa Rybarska

REDAKCJA TECHNICZNA
Dorota Dołęgowska

ISBN 978-83-64486-76-0

WYDAWCA

Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia
ul. Jasna 14/16a, 00-041 Warszawa
tel. + 48 22 295 00 30, fax + 48 22 295 00 31
e-mail: cprdip@cprdip.pl
www.cprdip.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Wstęp

Niniejsza praca – kontynuacja tomu Wołyń i Galicja Wschodnia pod okupacją niemiecką 1943–1944 – zawiera zarówno materiały proweniencji partyjnej, wytworzone w aparacie Komunistycznej Partii (bolszewików) Ukrainy na szczeblu obwodowym i republikańskim, jak i dokumentację sowieckiego aparatu bezpieczeństwa, pionu NKGB i NKWD, wytworzoną od późnego lata 1944 r., a więc od momentu zajęcia przez Armię Czerwoną Wołynia oraz prawie całości obszarów Galicji Wschodniej zamieszkanych przez ludność ukraińską i polską.

W tej pierwszej grupie znajdują się sprawozdania opisujące i analizujące nastroje oraz postawę polityczną ludności polskiej w tzw. zachodnich obwodach Ukraińskiej SRS, jak również – zwłaszcza w dokumentach sygnowanych przez postać numer jeden kierownictwa partyjnego na Ukrainie Nikitę Chruszczowa – propozycje konkretnych przedsięwzięć zmierzających do złamania oporu społeczności polskiej i likwidacji polskiego podziemia niepodległościowego. O ile początkowo postulaty formułowane były z myślą o skutecznej sowietyzacji tej grupy mieszkańców Wołynia i Galicji Wschodniej, o tyle – od jesieni 1944 r., jeśli uwzględni się priorytety strony sowieckiej – dominowały pomysły działań prowadzących do jak najszybszego wyjazdu („ewakuacji”) Polaków z terenów anektowanych przez Związek Sowiecki na rzecz USRS. Propozycje te kierowane były do najwyższego ośrodka decyzyjnego w Moskwie, skąd przychodziły dopiero odpowiednie obowiązujące dyrektywy i wskazówki. Co interesujące, wydaje się, że Chruszczow z reguły proponował znacznie bardziej radykalne środki niż te, które skłonny był zaakceptować Stalin.

Jednym z najważniejszych ogniw wykonawczych polityki wobec Polaków był sowiecki aparat bezpieczeństwa. Miał on jednak, choćby przez odpowiednią formę i zawartość sprawozdań kierowanych do władz partyjnych, również wpływ na charakter przynajmniej niektórych posunięć wobec ludności polskiej.

Tom zawiera materiały NKGB i NKWD (od 1946 r. MGB, MWD). Treść, często zbieżna, dokumentów o charakterze dyrektywnym obu resortów kierowanych z Kijowa (lub nawet z Moskwy, via Kijów) do zarządów obwodowych „zachodnich” obwodów wskazywała na priorytety polityki represyjnej na tzw. odcinku polskim, ale była też świadectwem nakładania się kompetencji, prowadzącego do konkurowania i braku synchronizacji działań na niższym szczeblu. Widoczne to było zwłaszcza w przypadku funkcjonowania Wydziału II (kontrwywiadowczego) i Wydziału do Walki z Bandytyzmem w obwodowych zarządach bezpieczeństwa państwowego i spraw wewnętrznych (UNKGB i UNKWD). Słane z centrali zalecenia priorytetowych działań często były doraźnym rezultatem śledztw lub analizy pozyskanych dokumentów polskiego podziemia. Dyrektywy dotyczące rozpracowywania polskiego podziemia pod kątem możliwości wykorzystania przez nie środków wojny bakteriologicznej były następstwem zeznań jednego z aresztowanych oficerów AK, choć ich alarmistyczny ton miał się nijak do faktycznego zagrożenia.

Z publikowanych w tomie sprawozdań pionu bezpieczeństwa państwowego wynika, że ciężar walki z „polską kontrrewolucją i nacjonalizmem” spoczywał głównie na funkcjonariuszach NKGB (liczba spraw, osób rozpracowywanych, liczba aresztowanych). Równocześnie to właśnie pionowi NKWD (choć nie funkcjonariuszom szczebla obwodowego, ale specjalnej grupie wydelegowanej z Kijowa) udało się zanotować największy sukces w postaci rozbicia kierownictwa obszaru lwowskiego i okręgu stanisławowskiego w lutym 1945 r. Wyspecjalizowane w zwalczaniu polskiego podziemia komórki na poziomie obwodowych zarządów NKWD powstały dopiero w maju 1945 r., a oddelegowani do nich funkcjonariusze nierzadko mieli inne, zdaniem miejscowego kierownictwa, ważniejsze zadania dotyczące walki z „niemiecko-faszystowskimi nacjonalistami ukraińskimi”. Wzmożona aktywność pionu „walki z bandytyzmem” na kierunku polskim przypadła w istocie na schyłkowy już okres istnienia polskiego podziemia niepodległościowego, w którym – ze względu na masowe wyjazdy ludności polskiej na Zachód – wysiłki dowództw poakowskiej konspiracji skupiały się na ewakuacji ludzi i odtworzeniu struktur „eksterytorialnych” okręgów AK na tzw. Ziemiach Zachodnich ówczesnej Polski. Sprawozdania NKWD (MWD) z 1946 r. bardzo często wskazywały na wyjazd „figurantów” prowadzonych spraw w ramach akcji przesiedleńczej. Co interesujące, ani funkcjonariuszom NKGB, ani NKWD do 1946 r. nie udało się zdekonspirować i aresztować wydawców podziemnej prasy – tygodników „Wytrwamy” i „Słowo Polskie”, których dość regularne ukazywanie się do maja 1946 r. było plamą na „czekistowskim honorze” pracowników operacyjnych sowieckich służb bezpieczeństwa.

Wybór dokumentów na temat operacji „Sejm” w obwodzie rówieńskim pokazuje szczegóły tzw. pracy czekistowskiej (operacyjnej) funkcjonariuszy NKGB, opierającej się prócz pracy śledczej (drobiazgowe, długotrwałe przesłuchania) przede wszystkim na pracy agenturalnej. Publikowane dokumenty dotyczące przygotowania zwerbowanego agenta do pracy – jego tzw. zadaniowanie i legendowanie pozwalają zrozumieć sukcesy (ale też niepowodzenia) sowieckiego aparatu bezpieczeństwa w walce z polskim podziemiem.

W publikowanych materiałach znalazły się po raz pierwszy dokumenty bliżej charakteryzujące działalność agenturalno-operacyjną NKGB i NKWD, której ślady do tej pory skrzętnie – posuwając się nawet do fałszerstw i manipulacji – usuwano nawet z poważnych edycji źródłowych. Jest to o tyle istotne, że na tych polach sowiecki aparat bezpieczeństwa uzyskiwał znaczące rezultaty i te formy rozpracowywania polskiego podziemia niepodległościowego powszechnie uważane były przez funkcjonariuszy NKGB i NKWD za najważniejsze i najbardziej skuteczne.

W prezentowanym tomie na szczególną uwagę zasługuje korpus nieznanych i niefunkcjonujących dotychczas w obiegu naukowym materiałów NKWD, zawierający m.in. dyrektywy adresowane do funkcjonariuszy Wydziału do Walki z Bandytyzmem NKWD, mające na celu aktywizację walki z polskim podziemiem; sprawozdania, w tym zwłaszcza sprawozdanie roczne za 1945 r. i za pierwsze półrocze 1946 r. sumujące osiągnięcia pionu walki z bandytyzmem NKWD/MWD w zwalczaniu tzw. polskiego podziemia nacjonalistycznego w zachodnich obwodach Ukraińskiej SRS. Wskazywały one na rozmach działań i utrzymywanie rozbudowanej sieci agenturalnej jeszcze w 1946 r., nieproporcjonalnej do skali aktywności konspiracyjnej, a nawet samej liczebności ludności polskiej.

Niezwykle interesujący charakter mają materiały dotyczące udziału Polaków w tzw. batalionach istriebitielnych (niszczycielskich) i grupach współdziałania z tymi batalionami w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1944–1945. Pozwalają one na sprostowanie podstawowych błędów w literaturze przedmiotu, dotyczących działalności tych formacji – ich charakteru, sposobu funkcjonowania i liczebności – oraz potwierdzają przypadki instrumentalnego wykorzystywania ludności polskiej w pierwszym okresie ich istnienia.

Obecność kilku dokumentów zamieszczonych na końcu wyboru, mimo że daty ich sporządzenia wychodzą poza okres istnienia zorganizowanych ośrodków polskiego podziemia niepodległościowego, pozwala uświadomić sobie ciągłość oraz drobiazgowy charakter nadzoru i kontroli nad stosunkowo nielicznymi już grupami ludności polskiej w Galicji Wschodniej i na Wołyniu. Raport Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRS na temat Haliny Owczarskiej (1922–1993), córki zamordowanego w Katyniu polskiego oficera, która z łagrów wyszła na wolność dopiero w 1963 r., a do Polski wróciła w 1975 r. oraz jej pisany odręcznie życiorys, ukazują okrucieństwa sowieckiego totalitaryzmu poprzez losy jednostki.

Paradoksalnie – jak wynika z udostępnionych w obu tomach dokumentów sowieckiego aparatu represji – to właśnie materiały NKGB i NKWD pozwalają, choć po latach, najczęściej niestety już po śmierci bohaterów wydarzeń, na znacznie pełniejsze zrekonstruowanie skali polskiego oporu i walki w południowo-wschodnich województwach II Rzeczypospolitej w latach II wojny światowej. W archiwach polskich nie pozostało zbyt wiele źródeł wytworzonych przez polskie podziemie na Kresach. Wielu żołnierzy Polski Podziemnej ze względu na swoje tragiczne doświadczenia skrywało świadectwo swoich dokonań z lat 1939–1946. Ci, którzy przetrwali, znali niejednokrotnie też tylko niewielki wycinek siatki organizacyjnej polskiej konspiracji cywilnej i wojskowej, nie domyślając się nawet prawdziwych imion swoich zwierzchników. Tymczasem dokumentacja sowieckich władz bezpieczeństwa – zdobyte dokumenty podziemia polskiego, zeznania aresztowanych – umożliwają nie tylko przywrócenie nazwisk, znanym do niedawna tylko z pseudonimów, bohaterom Polski Walczącej, ale także – niemal na nowo – napisanie historii Armii Krajowej i Delegatury Rządu na Kraj, zwłaszcza na Wołyniu.

Publikowane dokumenty, podobnie jak w pierwszym tomie, są – z jednym wyjątkiem – sowieckiej proweniencji i pochodzą przede wszystkim z dwóch ukraińskich archiwów – Centralnego Archiwum Państwowego Organizacji Społecznych (CDAHO, Centralnyj derżawnyj archiw hromadśkych objednań), przechowującego głównie dokumenty byłej Komunistycznej Partii Ukrainy (bolszewików), oraz Resortowego Państwowego Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (Archiwum SBU, Hałuzewyj derżawnyj archiw Służby bezpeky Ukrajiny). Zostały one uzupełnione o dokumenty z ukraińskich archiwów regionalnych: Państwowego Archiwum Obwodu Lwowskiego (DALO, Derżawnyj archiw Lwiwśkoji obłasti) oraz Państwowego Archiwum Obwodu Tarnopolskiego (DATO, Derżawnyj archiw Ternopilśkoji obłasti) – zgromadzone są tam materiały obwodowych komitetów KP(b)U oraz Archiwum Państwowego Federacji Rosyjskiej (GARF, Gosudarstwiennyj archiw Rossijskoj Fiederacyi), w którym przechowywane są – odpowiednio – materiały wytworzone przez KPZR oraz ogólnozwiązkowe struktury wykonawcze państwa sowieckiego.

Redaktorzy tomu składają w tym miejscu serdeczne podziękowania panu Ihorowi Kułykowi, dyrektorowi Archiwum SBU w latach 2014–2015, oraz jego następcy, panu Andrijowi Kohutowi, a także pani Marii Panowej i innym pracownikom tej instytucji za ogromną życzliwość i ponadstandardową pomoc w trakcie prowadzenia kwerend. Bardzo serdeczne podziękowania – za pomoc w kwerendach i konsultacje – kierujemy do prof. Grzegorza Motyki, kierownika grantu Narodowego Centrum Nauki: „Stosunki między władzą sowiecką a Polskim Państwem Podziemnym”. Grant ten, uzyskany przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, pozwolił na sfinansowanie naszych badań.

Materiałów z archiwów rosyjskich jest w tym tomie stosunkowo niewiele, gdyż spora część dokumentacji dotyczącej okresu II wojny światowej i pierwszych lat powojennych jest – pomimo publicznie składanych obietnic – wciąż utajniona i taka najprawdopodobniej pozostanie aż do radykalnej zmiany warunków politycznych panujących w Rosji.

Część publikowanych w pracy materiałów była już poprzednio edytowana – głównie w pracach wydanych na Ukrainie pod red. Wołodymyra Serhijczuka, niezawierających aparatu krytycznego, oraz we wspólnym wydawnictwie IPN–SBU Operacja „Sejm” 1944–1946, Warszawa–Kijów 2007 (seria „Polska i Ukraina w latach trzydziestych–czterdziestych XX wieku”, t. 6). Zostały one tutaj ponownie wydane albo ze względu na ich wagę dla zagadnienia relacji między Sowietami a Polskim Państwem Podziemnym i konieczność upowszechnienia tych dokumentów również w Polsce, w polskim przekładzie, albo jak w przypadku materiałów Operacji „Sejm”..., ze względu na to, iż zamieszczone tam dokumenty uprzednio zostały wydane w formie okrojonej o wszelkie informacje pozwalające na zidentyfikowanie agentury sowieckiej i metod jej działalności, nierzadko bez jakiegokolwiek zaznaczenia opuszczonych fragmentów.

Przypisy zamieszczone w niniejszym opracowaniu mają na celu przekazanie czytelnikowi krótkich informacji o wspomnianych w dokumentach postaciach lub wydarzeniach, a gdzie jest to niezbędne, również zarysowanie kontekstu. Jako redaktorzy uznaliśmy natomiast, iż polemika z interpretacjami zawartymi w dokumentach, w sposób oczywisty stanowiącymi odzwierciedlenie oficjalnej ideologii panującej w totalitarnym państwie sowieckim oraz polityki realizowanej przez ZSRS, jest zbędna.

Niniejsza edycja dokumentów opiera się na zasadach wypracowanych w serii „Polskie Dokumenty Dyplomatyczne”, wydawanej przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. Podaje się więc miejsce przechowywania dokumentu: archiwum i precyzyjną sygnaturę, a także informacje o uprzedniej edycji. Zrezygnowano zarazem z przytaczania nazwy zespołu akt – w przypadku dokumentów pochodzących z mało dostępnego do 2014 r. Archiwum SBU często nie da się jej po prostu ustalić. Ponadto sama praktyka opisywania nazw zespołów jest obca ukraińskiej historiografii, a często również archiwistom. Pomijano co do zasady pewne cechy kancelaryjne dokumentu, jak np. pieczęć, data wpływu, numer rejestru, treść nagłówków będących elementem formularza czy informację o liczbie sporządzonych kopii. Wyjątek od tej reguły stanowiły przypadki w sposób oczywisty nasuwające przypuszczenie, iż pozostawienie przy edycji dokumentu opisu powyższych cech będzie miało znaczenie dla badań historycznych – wtedy poczyniono stosowną uwagę w przypisie. Pozostawiono natomiast – prócz daty i miejsca wystawienia – również informację o klauzuli tajności, dekretację i wszelkie inne adnotacje i komentarze, widniejące na dokumencie, chyba że bez wątpienia pochodziły one z czasów późniejszych. Zaznaczano też podkreślenia, przekreślenia, dopiski, poprawki czy po prostu fragmenty dokumentu pisane ręcznie bądź też zaznaczano sytuacje, gdy cały dokument był pisany odręcznie, wreszcie oznaczano w odpowiedni sposób odręczne podpisy. Ingerencje korektorskie ograniczano do minimum, uwspółcześniając ortografię, poprawiono również ewidentne literówki czy błędy interpunkcyjne, natomiast pozostawiono i zaznaczono wszelkie te przypadki odchyleń od poprawnej pisowni, które mogły być konsekwencją błędnego wyobrażenia autora dokumentu o właściwej pisowni danej nazwy własnej lub słabego opanowania zasad ortografii. Oznaczono też nieodszyfrowane słowa.

Wszystkie dopiski w nawiasach kwadratowych zamieszczone w przekładach dokumentów na polski pochodzą od tłumacza. Mają one za zadanie ułatwienie zrozumienia sensu tych fragmentów tekstu, w których jakieś słowa czy wyrażenia ewidentnie zostały pominięte, już to ze względu na polowe warunki, w których wytwarzano rzeczone dokumenty, już to ze względu na specyficzny język, jakim posługiwali się ich autorzy.

W tekście użyto takich przypisów literowych:

a...a tak w tekście bądź sic!

b...b komentarz odręczny

c...c odręczna poprawka w tekście, dopisek lub fragment tekstu wpisywany w założeniu odręcznie

d...d podkreślenie odręczne

e...e zakreślenie na marginesie lub inne wyraźne wyodrębnienie fragmentu tekstu w dokumencie

f...f podpis odręczny

g...g podpis odręczny o niepewnym autorstwie

h...h przekreślenie

i...i rozszyfrowanie niepewne.

Łukasz Adamski, Grzegorz Hryciuk