Copyright © by Difin SA

Warszawa 2013

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione.

Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Recenzja:

Prof. zw. dr hab. Zbigniew Ofiarski, Uniwersytet Szczeciński

Redaktor prowadzący:

Renata Fleszar

Korekta:

Małgorzata Kryska-Mosur

ISBN 978-83-7930-050-1

Difin SA

Warszawa 2013

00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1

tel. 22 851 45 61, 851 45 62

fax 22 841 98 91

Księgarnie internetowe Difin:

www.ksiegarnia.difin.pl,www.ksiegarniasgh.pl

Skład i łamanie: DTP Service Warszawa, tel. (22) 663 47 67

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

Dedykacja

Wykaz skrótów

Wstęp

Rozdział 1. Istota naprawy finansów jednostki samorządu terytorialnego oraz pomocy finansowej dla jednostki samorządu terytorialnego

1.1. Pojęcie naprawy finansów

1.2. Pojęcia naprawy i poprawy finansów jednostki samorządu terytorialnego

1.3. Pojęcie pomocy finansowej dla jednostek samorządu terytorialnego

Rozdział 2. Prawne regulacje pomocy finansowej i naprawy finansów związków samorządowych w latach 1927-1950

2.1. Lata 1927-1939

2.2. Egzekucja należności pieniężnych od związków komunalnych

2.3. Lata 1945-1950

2.4. Wnioski

Rozdział 3. Współczesne regulacje prawne dotyczące naprawy finansów samorządu terytorialnego

3.1. Naprawa finansów samorządu terytorialnego na podstawie ustawy o finansach publicznych z 2005 r.

3.2. Naprawa finansów samorządu terytorialnego na podstawie ustawy o finansach publicznych z 2009 r.

3.3. Współczesne regulacje prawne dotyczące programu naprawczego samorządu terytorialnego na tle rozwiązań historycznych

3.4. Sytuacja wierzycieli jednostki samorządu terytorialnego niespełniającej zobowiązań, w porównaniu do wierzycieli przedsiębiorcy zagrożonego niewypłacalnością

3.5. Ryzyko wierzycieli jednostki samorządu terytorialnego w procesie naprawy finansów samorządowych

3.6. Sytuacja jednostki samorządu terytorialnego, jako dłużnika przystępującego do realizacji programu naprawczego, na tle przedsiębiorcy wszczynającego postępowanie naprawcze

3.7. Wnioski

Rozdział 4. Przyczyny trudności finansowych jednostek samorządu terytorialnego jako determinanty sposobu naprawy ich finansów lub udzielenia pomocy finansowej

4.1. Przyczyny trudności finansowych w jednostkach samorządu terytorialnego

4.2. Klasyfikacja trudności finansowych jednostek samorządu terytorialnego

4.3. Wnioski

Rozdział 5. Poprawa finansów jednostki samorządu terytorialnego

5.1. Kierunki dobrowolnej poprawy finansów jednostki samorządu terytorialnego

5.2. Poprawa finansów gminy poprzez rozwój gospodarczy na jej terytorium

5.3. Możliwości samorządu terytorialnego w zakresie tworzenia i przystępowania do podmiotów gospodarczych

5.4. Prowadzenie komercyjnej działalność gospodarczej przez spółki kapitałowe z udziałem gmin i województw samorządowych

5.5. Komercyjna działalność gospodarcza samorządu terytorialnego jako sposób poprawy finansów

5.6. Działalność gospodarcza w sferze użyteczności publicznej samorządu terytorialnego jako sposób poprawy finansów

5.7. Wady i zalety poszczególnych sposobów angażowania się samorządu terytorialnego w prowadzenie działalności gospodarczej w celu poprawy jego finansów

5.8. Zmniejszenie wydatków bieżących jako sposób poprawy finansów lokalnych

5.9. Wnioski

Rozdział 6. Realizacja programu naprawczego przez jednostkę samorządu terytorialnego

6.1. Umiejscowienie procedury naprawy finansów jednostki samorządu terytorialnego oraz nadzór nad tym procesem w regulacjach prawnych

6.2. Przesłanki realizacji przez samorząd terytorialny programu naprawczego

6.3. Przystąpienie przez jednostkę samorządu terytorialnego do realizacji programu naprawczego

6.4. Skutki rozpoczęcia realizacji przez jednostkę samorządu terytorialnego programu naprawczego

6.5. Program naprawczy jednostki samorządu terytorialnego

6.6. Nadzór nad realizacją programu naprawczego

6.7. Skutki niepowodzenia realizacji programu naprawczego

6.8. Odpowiedzialność za doprowadzenie do trudności finansowych jednostki samorządu terytorialnego i niewykonanie programu naprawczego

6.9. Wnioski

Rozdział 7. Pomoc finansowa jednostkom samorządu terytorialnego dotkniętych kataklizmem

7.1. Skutki kataklizmów w sferze majątkowej i finansowej dla jednostki samorządu terytorialnego

7.2. Prawne regulacje łagodzące skutki katastrofalnych zdarzeń nadzwyczajnych

7.3. Dotacje i subwencje jako pomoc finansowa dla jednostek samorządu terytorialnego dotkniętych kataklizmem

7.4. Udzielanie wzajemnej pomocy przez jednostki samorządu terytorialnego

7.5. Granice pomocy jednostkom samorządu terytorialnego dotkniętych kataklizmem

7.6. Wnioski

Zakończenie

Bibliografia

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Moim Rodzicom – Stanisławie i śp. Stanisławowi

Wykaz skrótów

Akty prawne

r.k.f.p.z. z 1927 r.

rozporządzenie z 1 czerwca 1927 r. Prezydenta Rzeczpospolitej o utworzeniu komunalnego funduszu pożyczkowo-zapomogowego oraz częściowej zmianie ustawy z 11 sierpnia 1923 r. o tymczasowem uregulowaniu finansów komunalnych i częściowej zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 17 czerwca 1924 r. o obowiązk i sposobie pokrywania wydatków przez związki komunalne (Dz.U. Nr 50, poz. 448 ze zm.), uchylone

r.u.k.f.p.z. z 1927 r.

rozporządzanie z 17 września 1927 r. Ministra Sprawa Wewnętrznych wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu w sprawie utworzenia komunalnego funduszu pożyczkowo-zapomogowego (Dz.U. Nr 87, poz. 783), uchylone

r.u.p.d.

rozporządzenie z 30 czerwca 1931 r. Ministra Spraw Wewnętrznych wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu w sprawie udzielania pożyczek długoterminowych z komunalnego funduszu pożyczkowo-zapomogowego (Dz.U. Nr 69, poz. 564 ze zm.), uchylone

r.d.p.e.

rozporządzenie z 27 października 1932 r. Prezydenta Rzeczypospolitej o dochodzeniu roszczeń pieniężnych i egzekucji należności pieniężnych, opartych na tytułach prywatnoprawnych, przypadających od związków komunalnych (Dz.U. Nr 32, poz. 94), uchylone

r.p.g.f.

rozporządzenie z 24 października 1934 r. Prezydenta Rzeczpospolitej o poprawie gospodarki i finansów związków samorządowych (Dz.U. Nr 94, poz. 846 ze zm.), uchylone

r.z.r.s.t.

rozporządzenie z 24 października 1934 r. Prezydenta Rzeczpospolitej o Związku Rewizyjnym Samorządu Terytorjalnego (Dz.U. z 1934 r. Nr 94, poz. 847), uchylone

r.k.p.d.

rozporządzenie z 18 grudnia 1934 r. Ministra Skarbu o zasadach i warunkach konwersji na pożyczki długoterminowe pożyczek krótkoterminowych, udzielonych związkom samorządowym przez Bank Gospodarstwa Krajowego, oraz zaległych rat, odsetek, prowizyj, kosztów i innych należności ubocznych z tytułu pożyczek tak krótkoterminowych jak i długoterminowych, udzielonych związkom samorządowym przez Bank Gospodarstwa Krajowego i banki komunalne (Dz.U. z 1935 r. Nr 1, poz. 1), uchylone

r.p.k.o.

rozporządzenie z 16 kwietnia 1935 r. Ministrów: Spraw Wewnętrznych, Skarbu, oraz Przemysłu i Handlu o organizacji i trybie postępowania komisyj oszczędnościowo-oddłużeniowych dla samorządu (Dz.U. Nr 35, poz. 231), uchylone

r.f.p.z. z 1936 r,.

rozporządzanie z 26 sierpnia 1936 r. Ministra Sprawa Wewnętrznych wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu o komunalnym funduszu pożyczkowo-zapomogowym (Dz.U. Nr 68 poz. 495), uchylone

d.u.z.g.w.

dekret Prezydenta Rzeczpospolitej z 3 listopada 1936 r. o ulgach w spłacie niektórych zobowiązań gmin wiejskich (Dz.U. z 1936 r. Nr 84, poz. 584), uchylony

u.p.f.z.s. z 1938 r.

ustawa z 5 sierpnia 1938 r. o poprawie finansów związków samorządu terytorialnego i o zmianie ustawy o tymczasowym uregulowaniu finansów komunalnych (Dz.U. Nr 59, poz. 455), uchylona

d.k.f.p.z. z 1945 r.

dekret z 2 listopada 1945 r. o Komunalnym Funduszu Pożyczkowo-Zapomogowym (Dz.U. Nr 50, poz. 290), uchylony

z.w.d.k.f.

zarządzenie z 5 czerwca 1946 r. Ministra Administracji Publicznej wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu Państwa i Ministrem Ziem Odzyskanych w sprawie wykonania dekretu z dnia 2 listopada 1945 r. o Komunalnym Funduszu Pożyczkowo-Zapomogowym (M.P Nr 132, poz. 244), uchylone

k.c.

ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)

k.p.c.

ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.)

k.p.

ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)

u.p.r.

ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.)

u.s.g.

ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. Nr 594 ze zm.)

u.p.o.l.

ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.)

u.s.o.

ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.)

u.r.i.o.

ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1113 ze zm.)

u.b.g.k.

ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 711 ze zm.)

u.o.

ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300 ze zm.)

u.k.p.

ustawa z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm.)

u.cz.p.g.

ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2012 r., poz. 391)

u.g.k.

ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236)

p.e.

ustawa z 10 kwietnia 1997 r., Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1059)

u.g.n.

ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.)

p.b.

ustawa z 29 sierpnia 1997 r., Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.)

u.s.p.

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.)

u.s.w.

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.)

k.s.h.

ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.)

u.z.z.w.

ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.)

u.p.l.

ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 2013, poz. 465)

p.u.n.

ustawa z 28 lutego 2003 r., Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.)

u.d.j.s.t.

ustawa z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.)

p.z.p.