Książkę tę poświęcam wszystkim ludziom znanym mi i nieznanym,
którzy pomogli w układaniu mojej kariery zawodowej, Rodzinie,
a także mojej partnerce Agnieszce i jej synowi Patrykowi

Jarosław Pieczonka

Niektóre imiona, nazwiska i funkcje osób występujących w książce oraz niektóre inne nazwy własne zostały zmienione

.

Patryk Vega: Zabiłeś kogoś?

Jarosław Pieczonka, pseudonim Majami: Nie.

Dlaczego się uśmiechasz, kiedy cię o to pytam?

Trzeba być zawsze dobrym i uśmiechniętym.

Zaliczyłeś kilkadziesiąt operacji specjalnych pod przykryciem. Robiłeś osłonę kontrwywiadowczą dla najbogatszych ludzi w Polsce. Brałeś udział w rozpracowaniu służb specjalnych ściany północnej. Doprowadziłeś do wojny z szefami CBŚ, CBA i ABW. Ochraniałeś z najemnikami – byłymi żołnierzami SAS i Royal Marines – statki przed somalijskimi piratami. Mam uwierzyć, że nigdy nikogo nie zabiłeś?

Broni palnej użyłem kilkanaście razy. Zawsze zgodnie z obowiązującymi przepisami. I nigdy nikogo nie zabiłem. Ale nie miałbym skrupułów, żeby to zrobić. Byłem do tego przygotowywany. Czy miałbym jakieś wyrzuty sumienia, gdybym to zrobił? Nie, bo z tym się wiąże służba. Mam bronić naszego państwa przed tymi, którzy mu zagrażają. Nie mówię oczywiście o polityce, tylko o kwestii obronności naszego kraju. I nie jest sztuką strzelić do kogoś – tym bardziej że zabijać można w różny sposób.

To znaczy?

Służby posługują się niekonwencjonalnymi metodami. Na szkoleniu pokazywali mi na przykład, jak służby bloku wschodniego używały środków chemicznych, które usypiają człowieka, a są nie do wykrycia w organizmie. Można z takim delikwentem zrobić wszystko, a on się obudzi na drugi dzień i będzie mieć przeświadczenie, że po prostu usnął. Widziałem też działanie substancji, które powodują halucynacje. Doprowadzają człowieka do takiego stanu, że próbuje się bronić przed wyimaginowanym atakiem i popełnia samobójstwo.

Jakiego typu są to halucynacje?

Widzisz jakieś węże, smoki i inne takie. Wydaje ci się, że jedyną ucieczką przed tym jest samobójstwo. Również ten środek jest nie do wykrycia w organizmie.

Gdzie się z tym spotkałeś?

Uczyli mnie o tym. Takimi środkami posługiwali się Niemcy, Rosjanie i Bułgarzy.

Czy w Polsce zetknąłeś się z komórką likwidacyjną?

Powiem tak: jeśli takie komórki istniały, to w ich funkcjonowanie była wtajemniczona minimalna liczba ludzi. Chodzi przecież o to, aby takie rzeczy nigdy nie wyszły na światło dzienne. Są to działania, które służą obronności oraz bezpieczeństwu państwa i obywateli. I nie widzę w tym nic złego. Należy to wyraźnie odróżnić od sytuacji, gdy ktoś ze służb kieruje się prywatnym interesem i po prostu wykorzystuje swoją pozycję i swoich ludzi do pozbycia się kogoś. Wówczas jest to już działanie przestępcze. Trzeba zresztą podkreślić, że czasy, w których zaczynałem, kompletnie różniły się od dzisiejszych. Teraz służby walczą z terrorystami, którzy są fanatykami i używają niekonwencjonalnych metod – dlatego zmuszone są do podejmowania niekonwencjonalnych działań.

Kontrwywiad wojskowy

W jaki sposób trafiłeś do kontrwywiadu?

Wszystko, co osiągnąłem, zawdzięczam wojsku i zawsze o tym pamiętam. Kiedy miałem piętnaście lat, obejrzałem w telewizji polski film Czerwone berety. Z moim kolegą z dzielnicy poszliśmy na dach kamienicy i długo gadaliśmy o tym, co widzieliśmy. Powiedziałem mu wtedy, że zrobię wszystko, żeby kiedyś dostać się do Beretów. No i przyszedł rok 1983. Miałem już osiemnaście lat i dostałem wezwanie do wojska. Byłem wtedy po zawodówce, trenowałem karate, biegałem. Poszedłem do WKU, a tam facet, który robił ewidencję, zapytał mnie, co bym chciał robić w wojsku. Odpowiedziałem, że chcę pójść do czerwonych beretów. Na co on: „Czy zdajesz sobie sprawę, co to w ogóle jest za jednostka i z czym wiąże się służba w niej?”. Odparłem, że widziałem film, a on mi na to, że film wszystkiego nie oddaje. Ale powiedziałem twardo, że się decyduję – nie wiedząc jeszcze, co mnie będzie w związku z tym w życiu czekało. Wysłali mnie zatem na kurs spadochronowy do Krosna, który trwał miesiąc.

Jako cywila?

Tak. To był taki kurs przygotowawczy przed wojskiem. Oddawało się trzy skoki ze spadochronu. Instruktorami byli żołnierze. Po ukończeniu szkolenia, jesienią 1984 roku, dostałem powołanie do jednostki w Lęborku, jakieś sto kilometrów od Gdańska. Jak tam przyjechałem i przeszedłem przez bramę, zobaczyłem żołnierzy w niebieskich beretach. Miałem ochotę zawrócić. Po prostu nie wiedziałem, co ze sobą zrobić. Byłem załamany. Bo mi się marzyły cały czas te czerwone. Ale wszedłem i zaczęła się unitarka.

Co to jest?

To czas do przysięgi. Robią z ciebie żołnierza, uczą cię chodzić, mówić, strzelać, obsługiwać broń. Na unitarce są tylko młodzi żołnierze. W ogóle okazało się, że jednostka 3596/R to kompania rozpoznawcza.

Nie wiedziałem, co to jest. Wcześniej zapoznano nas ze strukturą kompanii, na którą składały się: dwa plutony rozpoznawcze, pluton płetwonurków, pluton łączności, pluton zaopatrzenia i remontów oraz pluton specjalny. Jak tylko usłyszałem „pluton specjalny”, to od razu się zainteresowałem. Po unitarce żołnierze byli przydzielani do różnych plutonów. Do mnie przyszedł kapral Andrzej Skrodzki i zapytał:

– Pieczonka, chcesz być komandosem?

Odpowiedziałem, że tak. A on na to:

– To pójdziesz do plutonu specjalnego.

– A co to jest?

– Dowiesz się w swoim czasie.

Okazało się, że pluton specjalny to była jednostka dywersyjno-rozpoznawcza, która działała na rzecz 7. Brygady Obrony Wybrzeża, czyli desantu morskiego. Prowadziła rozpoznanie, dywersję – to, co robią kompanie specjalne w Wojsku Polskim, tyle że to nie była kompania, tylko pluton. Różniliśmy się od nich między innymi tym, że nosiliśmy niebieskie berety, a nie czerwone. Jako ciekawostkę powiem ci jeszcze, że przygotowywano nas na wypadek wojny, czyli konfliktu z NATO. Mówiąc konkretniej: do działań dywersyjno-rozpoznawczych na terytorium całej Skandynawii.

A byliście tam w ogóle?

Nie, ale mieliśmy „szkolenie z obcych armii” – czyli obyczajów, jakie tam panują, sytuacji politycznej, zachowań ludności cywilnej i tak dalej. Podstawowe, ogólne informacje.

Dlaczego akurat Północ?

To miał być nasz teatr działań wojennych, gdyby doszło do konfliktu z NATO. Do Skandynawii miały zostać przerzucone jednostki dywersyjne, między innymi nasza, Pięćdziesiąta Szósta i Czterdziesta Ósma – jednostki specjalne. Chodziło o to, żeby sparaliżować działanie szwedzkich, norweskich i duńskich jednostek liniowych w Skandynawii.

Na czym ta dywersja miała polegać?

Na niszczeniu punktów newralgicznych, takich jak mosty, elektrownie, wodociągi, jednostki wojskowe. Do tego mieliśmy prowadzić też dezinformację, na przykład poprzez przestawianie znaków drogowych.

Czyli nie chodziło o prowadzenie otwartej wojny?

Nie, to miała być dywersja. Mieliśmy utworzyć bazę w lesie i stamtąd prowadzić działania. Również wywiadowcze.

A jak zamierzano was tam przerzucić?

Były różne scenariusze – transport pod wodą albo zrzut na spadochronach. Co ciekawe, przeżycie takiej grupy specjalnej, pięcioosobowej, w przypadku konfliktu NATO z Układem Warszawskim szacowano na godzinę.

Co to znaczy?

Że przeżylibyśmy godzinę. Może dwie.

Dlaczego tylko tyle?

Z analiz wychodziło, że jak grupy zostaną zrzucone, to na sto–dwieście osób przeżyje jedna, może dwie, góra trzy. I może uda im się wykonać jakieś zadanie. Tak wyglądały prognozy na wypadek konfliktu zbrojnego.

Jak was przygotowywano?

Uczono nas na przykład, jak przeżyć w lesie. Czyli że można jeść korę, zbierać grzyby, zimą polować na zwierzynę. Wiedzieliśmy też, jak zacierać ślady.

Opowiedz.

Na buty zakładało się takie specjalne ochraniacze zrobione ze szmat. Do tego brało się igły z drzewa iglastego albo całą gałąź i zamazywało się ślady. Można było też pieprz rozsypać.

Żeby psy nie wyczuły?

Tak. Organizowano ćwiczenia, które polegały na tym, że ścigały nas psy i musieliśmy zacierać ślady. Pamiętam, że w całym oporządzeniu przeprawialiśmy się wtedy przez rzekę, która miała ze trzy kilometry. Robiliśmy to w ten sposób, że przeprawialiśmy się na drugi brzeg, po czym pokonywaliśmy kilkaset metrów, następnie wracaliśmy na poprzedni brzeg, szliśmy kilkaset metrów i znowu przeprawialiśmy się przez rzekę. I tak kilka razy, żeby zgubić psy. A woda była po pas. Niestety miałem pecha, bo na dnie tej rzeki był jakiś konar, i wypierdzieliłem się z całym oporządzeniem. No ale cóż, trzeba iść dalej. A było bardzo zimno.

Nie przeziębiłeś się?

Nie. Wiesz, adrenalina i ruch robią swoje. Poza tym przygotowywali nas psychicznie na takie sytuacje. Robiliśmy na przykład marsze długodystansowe.

Mieliśmy wpojone, że jak dopadnie nas kryzys, nie wolno nam się zatrzymać nawet na chwilę, że mamy iść dalej. Bo tylko tak można pokonać kryzys.

I co? Działało?

Tak. Pamiętam, że mój pierwszy marsz miał dystans dziesięciu kilometrów, a ja nie mogłem przejść pięciu. Wiesz, to całe oporządzenie: broń, maska, mundur, ważyło ze trzydzieści kilo. Do tego nieumiejętnie dobraliśmy tempo marszu. Ale potem starzy żołnierze wyjaśnili nam, jak należy działać w takich sytuacjach i jak pokonać kryzys.

Jak?

Przede wszystkim pokazali nam, jak spakować sprzęt, żeby wszystko się zmieściło w zasobniku i by nic nas nie piło. Bo nie było wtedy goreteksów, broni zrobionej z lekkich materiałów, ciuchów odprowadzających pot i tak dalej. Musieliśmy sobie radzić ze sprzętem, który mieliśmy. A to był nasz cały dobytek, który w razie konieczności miał nam uratować życie. Poza tym – tak jak wspomniałem – tłumaczyli nam, że w razie kryzysu nie można się zatrzymać.

Trzeba iść dalej za wszelką cenę.

Jakie jeszcze mieliście szkolenia?

Mieliśmy jedno trzydobowe na poligonie rakietowym. Polegało na tym, że musieliśmy przejść na poligon, z Lęborka do Torunia, niezauważeni, a następnie podłożyć imitowany ładunek wybuchowy pod wyrzutnie rakietowe. Ta jednostka rakietowa otrzymała oczywiście informację, że w rejonie działają jednostki dywersyjne.

Jak wyglądały takie materiały wybuchowe?

To były kostki, które imitowały wybuch i wydzielały czerwony dym. No więc najpierw zrobiliśmy rozpoznanie, a potem podłożyliśmy ten ładunek i go zdetonowaliśmy.

Czyli wam się udało?

Tak. W Lęborku, w plutonie specjalnym, uczono nas bytowania w ukryciu, robienia zasadzek czy przenikania. Szkoliliśmy się wspólnie z 56. Kompanią Specjalną ze Szczecina, 1. Batalionem Szturmowym z Dziwnowa oraz z Kompanią Specjalną ze Stargardu Szczecińskiego. Odbywaliśmy wspólne szkolenia na poligonie Jaworze w Drawsku Pomorskim. Zwracano uwagę szczególnie na pracę w grupie. Byłem strzelcem RPKS – ręcznego karabinu maszynowego ze składaną kolbą. Raz do roku organizowano zawody pododdziałów do działań specjalnych. Odbywał się wtedy swoisty sprawdzian rocznego szkolenia zwiadowcy. Można to porównać do dzisiejszej selekcji do jednostek specjalnych, takich jak GROM czy Formoza. Zawody trwały siedem dni, a konkurencje były następujące: topografia, armie obce, strzelanie, pływanie, bieganie, likwidacja wartownika. Najtrudniejszą był nocny skok ze spadochronem w pełnym oporządzeniu, a potem długodystansowy – sześćdziesięciokilometrowy – marsz na czas. Skakała cała grupa i liczył się czas wszystkich osób, które wchodziły w jej skład.

Zasobnik ważył trzydzieści kilogramów, do tego dochodził spadochron główny i zapasowy oraz broń, ładownice, maska przeciwgazową i PZW, czyli wieloczynnościowy płaszcz zwiadowcy. Był to płaszcz gumowy wielkości jednoosobowego pontonu, spełniający funkcję osłony przed BMR, czyli bronią masowego rażenia i chemiczną, służący też do przepraw wodnych. A w zasobniku było wszystko to, co ci ojczyzna dała. Czyli dresy, bielizna, pałatka ze stelażem, skarpety, chlebak, składana saperka z pokrowcem, przybory toaletowe, dwa ręczniki… A jak zasobnik nie ważył trzydziestu kilogramów, to dowódca kazał wkładać do niego cegły. Skoczek o średniej wadze osiemdziesięciu kilogramów ważył z tym sprzętem nawet sto pięćdziesiąt kilo.

Następnie podpinałeś do pasa głównego ładownice z magazynkami, maskę przeciwgazową i PZW, broń zawiniętą w specjalny brezentowy pokrowiec. Potem zakładałeś spadochron główny i zapasowy. Następnie przechodziłeś przez trzy linie kontroli i sprawdzali cię instruktorzy,
odpowiedzialni za to, czy masz odpowiednio złożony spadochron główny i zapasowy oraz ułożoną całą resztę. Miałeś też dwa noże: spadochronowy, służący do cięcia linek w razie zagrożenia, oraz nóż szturmowy, czyli sztylet i bagnet w jednym. Na wypadek wojny dawali jeszcze wieloczynnościowy nóż zwiadowcy, to znaczy nóż sprężynowy z – między innymi – zapalniczką.

Po kontrolach czekałem na wejście do samolotu. Trwało to różnie, w zależności od liczby skoczków. Nieraz musiałem czekać w pełnym oporządzeniu dwie–trzy godziny, zanim wszedłem na pokład. W zależności od typu samolotu czekało dwunastu skoczków – w An-2, lub czterdziestu – w An-26. Były to typowe transportowe samoloty wojskowe. W żargonie spadochroniarzy mówiono na nie „samoloty szybkie”.

W Lęborku zdobyłem tytuł Skoczka Spadochronowego Wojsk Powietrznodesantowych – oddałem piętnaście skoków ze spadochronem, w tym w nocy, do jeziora Miedwie, oraz z szybkiego samolotu. W sumie mam za sobą siedemdziesiąt pięć skoków, co uprawnia mnie do noszenia „gapy”, czyli odznaki skoczka. Na poligonie stare wojsko nas mniej ścigało, a kadra ćwiczyła z nami, żeby się zintegrować. Bo takie były wtedy zasady wojsk specjalnych.

Poza poligonem istniała fala?

Tak. Czterech z nas po unitarce trafiło do plutonu specjalnego, ale ja miałem najgorzej, bo nikomu nie właziłem w dupę. Jebali mnie jak psa, bili, kazali parzyć dziesięciu starym herbatę. Najgorzej było, jak pochlali. Wyciągali nas z sali, kazali stawać w rzędzie i na przykład napierdalali w brzuch. „No i co, komandos, wytrzymasz czy nie wytrzymasz?” – pytali. Albo podchodzili i w karczycho napierdalali z całej siły. Czasami potrafili taboretem w plecy uderzyć. Albo kazali pompki robić i skakali po tobie. Co jeszcze wymyślali? Dawali ci na plecy dwa zasobniki po trzydzieści kilo i musiałeś w nich pełnić dodatkowe warty, właśnie za tych starych.

Generalnie przez rok nie wolno było siadać: jak wchodziło stare wojsko, to musiałeś stać. Zawsze trzeba było wiedzieć, ile ma się dni do cywila. Jak nie pamiętałeś, to musiałeś pompować. W czasie Dziennika Telewizyjnego siedziało się w postawie radiotelegrafisty: z gazetą między nogami, w bezruchu. Trzeba było patrzeć prosto przed siebie w telewizor. Przejebane. Zdarzało się tak, że w nocy podchodził jeden stary, podnosił twoje łóżko i robił „desantowanie”. Czyli wypierdalał cię z łóżkiem do góry nogami i mógł ci przy tym złamać kręgosłup. I tak parę razy w ciągu nocy.

Byłeś w stanie po tym w ogóle zasnąć?

Musiałem to sobie jakoś w głowie poukładać… Sen był chujowy, ale co mogłem zrobić?

To i tak nie było najgorsze. Czasami kazali nam stać w pidżamach przed budynkiem na mrozie przez godzinę lub dwie…

Albo jak spaliśmy, to wylewali na nas kubeł zimnej wody. Pompki kazali robić w akwalungu.

Czym to tłumaczysz? Sadyzmem?

Z pewnością. Choć nie wszystko było złe. Pompki, przysiady, zacieranie śladów, marsze – to było dobre. Ale wywalanie łóżek i napierdalanie w karczycho to już zwykły sadyzm.

Miałeś jakieś momenty kryzysowe?

Jeden z żołnierzy starego rocznika strasznie mnie docierał. Miałem z nim totalnie przejebane. Bił mnie, poniżał, wyżywał się na maksa. W końcu pomyślałem, że muszę zrobić coś tak spektakularnego, żeby się przestraszył i ode mnie odpieprzył. Z drugiej strony liczyłem się z tym, że jeśli coś takiego zrobię, to będę miał jeszcze bardziej przewalone.

Raz w wartowni w lesie pełniłem wartę garnizonową, a ten koleś miał mnie zmienić razem z sześcioma innymi wartownikami. Jak już podchodzili, to wziąłem kałacha, przeładowałem, stanąłem naprzeciwko niego i mówię: „Odjebię cię, kurwo, jak mi nie dasz świętego spokoju. Zajebię cię na miejscu, zapierdolę”. Padli wszyscy na glebę. A ja miałem taką adrenalinę, że naprawdę niewiele brakowało, bym pociągnął za spust.

W końcu mnie uspokoili, ale ten stary był zesrany jak skurwysyn. Jak i cała zmiana zresztą. Kiedy przyszedłem na kompanię, to napierdalali mnie później przez całą noc. A potem dali mi święty spokój. Bo wiedzieli, że jak będzie następna taka sytuacja, to mogę coś odwalić.

A czemu cię gnębili w pierwszą noc po tej akcji? By zaznaczyć, kto rządzi?

Myślę, że musieli to po prostu odreagować.

Co dokładnie robili?

Biegałem w całym oporządzeniu, sprzątałem, pompki robiłem, przysiady i tak w kółko.

A jakbyś powiedział, że nie będziesz biegał, to co by zrobili?

Nie wiem, ale myślę, że mogliby mnie okaleczyć. Wydaje mi się jednak, że chcieli odreagować. Ewentualnie mnie zmiękczyć. Może sądzili, że po tym docieraniu będę ich błagał o litość, o przebaczenie. A ja się nie poddałem. No i potem miałem spokój. Byłem jedynym, który się nie skarżył. I właśnie to zdecydowało, że zwrócił na mnie uwagę kontrwywiad.

Jak to się stało?

Pewnego dnia wezwał mnie do siebie oficer kontrwywiadu i powiedział:

– Wiem, że masz najbardziej przejebane ze wszystkich młodych żołnierzy.

– Skąd obywatel porucznik wie? Ja nie narzekam na wojsko. Mnie się w wojsku podoba.

A ten zaczął mi wymieniać nazwiska tych, co mnie gnoili: że ten to chuj, a tamten jeszcze większy bydlak… Powiedziałem, że tak widocznie musi być, i wytłumaczyłem mu, że chcę być najlepszym zwiadowcą, dywersantem, że to moje marzenie. A on na to:

– Mam dla ciebie propozycję.

– Jaką?

– A nie chciałbyś współpracować z kontrwywiadem wojskowym?

Poczułem się, jakby mi ktoś dał gwiazdkę z nieba. Zapytałem go potem, dlaczego wybrał akurat mnie. Powiedział, że cały czas byłem pod obserwacją.

Czyli dał mi do zrozumienia, że w całej kompanii znajdowali się ludzie, którzy musieli przekazywać informacje na mój temat: jak się zachowuję, jak znoszę stres, wszystkie szykany. Pokazałem, że jestem twardy psychicznie i radzę sobie z ciężką unitarką.

Na czym polegała praca kontrwywiadowcza?

Przede wszystkim na zbieraniu informacji. Wtedy nazywało się to WSW (Wojskowa Służba Wewnętrzna), a potem przekształciło w WSI (Wojskowe Służby Informacyjne). Na wstępie powiedziałem temu oficerowi, że nie będę się zajmował informowaniem, że szef kompanii zapierdolił parę butów i pięć par kalesonów albo że zawinął paliwo z czołgu. Bo takie rzeczy też się działy. Tym niech się zajmują inni. Mnie interesowała praca typowo kontrwywiadowcza.

Najpierw zaczęli mnie uczyć, jak się pisze meldunki, jak się organizuje spotkania, jak uniknąć obserwacji. Potem zacząłem dostawać proste zadania. Na przykład miałem sporządzić charakterystykę obywatela X. Wiedziałem tylko, że jest podejrzenie, że może współpracować z obcą służbą. No to zbierałem informacje na jego temat. Ale to nie było tak, że sobie potem po prostu przychodziłem i im o tym opowiadałem. Wszystko było tajne. Dlatego nauczyli mnie wyznaczać spotkania.

Polegało to na tym, że na konkretnym murze była narysowana kropka albo kreska. Dzięki temu wiedziałem, że spotkanie odbędzie się, powiedzmy, w piątek o dwudziestej drugiej. A wcześniej mieliśmy wyznaczone miejsce spotkań – przykładowo jakąś piwnicę. Oficera kontrwywiadu nie interesowało, że w tym samym czasie, kiedy miałem wyznaczone spotkanie, musiałem posprzątać rejon na kompanii.

Czyli nikt nie wiedział, że jesteś szkolony na kontrwywiadowcę?

Nie, o tym nie wiedział nikt. Musiałem więc sprzątać rejon, w międzyczasie myknąć przez płot, tak żeby mnie nikt nie złapał, pójść na spotkanie, sporządzić meldunek, wrócić ze spotkania i dalej sprzątać rejon.

A gdzie pisałeś te meldunki?

Przy tym oficerze. Bo jakbym pisał na jednostce, ktoś mógłby to zauważyć. Na początek oficer dawał mi różne proste zadania. Na przykład musiałem sprawdzić, czy kody alarmowe zostały zabezpieczone, czy w jednostce wojskowej warty są dobrze pełnione, jaki jest stan broni, czy na szkoleniach lecą sobie w kulki czy się przykładają… i tak dalej.

Czyli taka wewnętrzna kontrola.

Właśnie tak.

Co sprawdzałeś, robiąc charakterystykę jakiegoś człowieka?

Na przykład czy jest systematyczny, czy się obija na zajęciach, czy wychodzi z jakąś inicjatywą, czy jest prostakiem. Bo jak był inteligentny, to można było z nim porozmawiać, wyciągnąć od niego jakieś informacje. Wiesz, czasami znaczące są nawet takie szczegóły, że dany figurant ma jakieś pojęcie o historii, polityce, obronności.

W międzyczasie uczestniczyłem normalnie w różnego rodzaju szkoleniach wojskowych. Na przykład ogłaszano alarm, wyrzucano nas gdzieś w lesie i dawano dwa–trzy dni na dotarcie do jednostki wojskowej. WSW, Służby Ochrony Kolei i milicja były powiadamiane, że w danym rejonie działają dywersanci. A my po drodze musieliśmy wykonywać różne zadania wywiadowcze, takie jak rozpoznanie lotniska, rozpoznanie mostów, robienie zdjęć, zbieranie informacji o ludności.

Jak się robi takie rozpoznanie?

Opowiem ci na przykładzie. Mieliśmy zrobić rozpoznanie jednostki wojskowej w okolicach Rębiechowa. To znaczy wejść do tej jednostki, rozpoznać wartę, zobaczyć, jaki mają sprzęt, dostać się na kompanię w nocy i spisać plan szkolenia.

Jak to zrobiliście?

Ponieważ sami byliśmy żołnierzami, wiedzieliśmy, że najlepszy moment na spenetrowanie koszar jest między drugą a czwartą w nocy.

Czemu?

Bo wtedy następuje zmiana dyżurnych i z reguły ci nowi potem śpią. Siedzą przy stoliku i kimają. To jest najlepszy moment, żeby wejść. Owinęliśmy buty szmatami i weszliśmy do koszar. Po cichutku ominęliśmy rzeczywiście śpiącego dyżurnego, spisaliśmy plan szkoleniowy – i zadanie wykonane. Tak to wyglądało. W końcu zbliżył się mój czas odejścia do cywila. Poszedłem do mojego oficera prowadzącego, żeby się dowiedzieć, co teraz będzie, bo chciałem w wojsku zostać. A on mi na to, żebym poszedł do cywila.

– Ale jak to? – zapytałem.

– Normalnie. Idź do cywila, znajdź sobie pracę. Może się coś wydarzy w twoim życiu.

No i odszedłem do cywila. Przed wojskiem pracowałem jako mechanik samochodowy w gdańskim Transbudzie, więc mogłem tam wrócić. Ale szybko się stamtąd zwolniłem, bo zapukał do mnie znajomy i powiedział: „Słyszałem, że szukasz pracy. Mam dla ciebie propozycję. Nie chciałbyś się zatrudnić w firmie polsko-zagranicznej?”. W tamtym czasie taka praca była jak etat w Rafinerii Gdańskiej.

Firma zajmowała się produkcją szczotek do włosów i lusterek, w dodatku znajdowała się blisko mojego domu, więc z chęcią zacząłem tam pracować. Zarabiałem dobre pieniądze, a po godzinach trenowałem. I czekałem. Po pół roku oficer prowadzący z Lęborka nawiązał ze mną kontakt. Spytał mnie, czy wstąpiłbym do wojska jako żołnierz zawodowy. Powiedziałem, że tak. On na to:

– Dobra, pojedziesz do Krakowa, do 16. Batalionu Powietrznodesantowego, czyli czerwonych beretów. Dowódcą oddziału jest major Waniek. Zapytasz go, czy będzie miał dla ciebie etat.

– Okej, a co dalej?

– Na razie masz zrobić tyle.

No to pojechałem tam, zameldowałem się i dostałem etat. Przydzielili mnie do 1. Kompani Szturmowej. Powiem ci, że jak zobaczyłem, co się tam dzieje, jaki tam jest burdel w porównaniu z tym, co miałem w Lęborku, to się załamałem. Czerwone berety, kurwa. Taka otoczka, że elita, że takie przechuje, a jak zobaczyłem to od środka, to sobie pomyślałem: „Ale mnie wjebali”.

Co tam się działo?

Opowiem ci na konkretnym przykładzie. Pojechaliśmy na szkolenia na poligon w Nowej Dębie. Był tam taki szef służby technicznej, samochodowej. Gdy po zajęciach wyjeżdżaliśmy z parku samochodowego na poligonie, to ten gość stał przy szlabanie i kazał nam trzepać gumowe chodniki z auta. Bo nanieśliśmy piachu. Czujesz? Albo jak wychodziliśmy z tych UAZ-ów, to mówił, żebyśmy otrzepywali buty. To było, kurwa, najważniejsze dla komandosów! To określało naszą zdolność bojową! Było takich sytuacji mnóstwo i strasznie nas to mierziło. Takie trepostwo.

Dowódcą mojej kompani był porucznik Kowalski. Gdy go poznałem, to sobie pomyślałem: „Ja pierdolę, co to za gostek?”. Nie pasuje w ogóle do tej ekipy. Szkolić się chciał, wprowadzał różne zachodnie innowacje. Chodził na siłownię, biegał, na tor przeszkód nas brał, na boks. Chciał, żebyśmy byli komandosami z krwi i kości. A ja mu przypadłem do gustu. Mija trochę czasu, w końcu wzywa mnie oficer kontrwywiadu tej jednostki. Robi to w sposób oficjalny, żeby wszyscy wiedzieli o tym, że u niego byłem. Bo generalnie to jest normalna procedura. Przychodzę do niego, a on zaczyna, że mamy wspólnego znajomego. To mówię:

– Wie pan co, pan mi tutaj się przedstawia, że jest z kontrwywiadu wojskowego… A ja poproszę pana legitymację.

No wiesz, ktoś mógł się na przykład podszywać. Ale okej, pokazał mi tę legitymację – oni mieli takie specjalne, charakterystyczne dokumenty. I dalej mówi:

– Jesteś w pierwszej kompanii u Kowalskiego. Słyszałem, że nieźle ci idzie. Słuchaj, przyjdzie taki moment, że już nie będę się z tobą kontaktował. Ktoś inny będzie się chciał z tobą kolegować.

I tyle.

Dał mi do zrozumienia jedną rzecz: że po tych wszystkich wcześniejszych szkoleniach byłem pod obserwacją i nieprzypadkowo mnie do tego oddziału skierowano.

Potem pojechałem do szkoły podoficerskiej do Legnicy. Pełno tam było ochlejusów. A ja robiłem swoje – szkoliłem się, trenowałem. Tam uczyłem się między innymi służby ruchu radio, czyli „titawy”.

Co to jest?

Praca na radiostacjach. To nie jest łatwa sprawa, bo chodzi o to, że trzeba zapamiętywać, jakie znaki zostały ci wysłane przez radio. Na przykład ti, ti, ta, ti, ti, ta, ti, ti, ti, ta. Mieliśmy dwanaście grup takich znaków w ciągu minuty.

I musiałeś się tego ze słuchu uczyć?

Tak, ze słuchu. Powiem ci, jak to robiłem. Brałem sobie jakąś gazetę i całe teksty czytałem w ten sposób: ta, ti, ta, ta, ta. Jeden wykładowca powiedział, że nie podpisze nam świadectw ukończenia szkoły, jeżeli nie będziemy odbierali co najmniej piętnastu grup.

Czyli?

W jednej grupie jest pięć znaków. A trzeba było znać co najmniej piętnaście grup. Ten wykładowca miał zasadę, że jeżeli służba ruchu radio nie będzie opanowana przez adepta, to nie dostanie on świadectwa.

Wojna światów

Co było dalej?

Po szkole wróciłem znowu do Krakowa. Któregoś dnia poszedłem coś zjeść do restauracji. Nagle podszedł do mnie facet i rzucił:

– Plutonowy Pieczonka? Chciałbym z panem porozmawiać, ale nie tutaj.

Pojechaliśmy do mieszkania konspiracyjnego w Krakowie. Człowiek wyciągnął swoją blachę i kontynuował:

– Jestem z WSW z Warszawy, z kontrwywiadu wojskowego, i mam dla pana propozycję konkretnej pracy.

Miał na imię Jurek. Pomyślałem: „No, kurwa, w końcu”. A on powiedział:

– Dowódca pana kompanii Kowalski nawiązał kontakt z ambasadą libijską i chce z pomocą tej ambasady wyjechać do Libii, by zostać najemnikiem. Wiem, że jesteś blisko niego i bardzo się zżyliście. Czy podjąłbyś się zadania, żeby go rozpracować?

– A co z tego wyniknie? Czekam na to, żeby zostać kadrowym, a nie agentem.

– Co z tego wyniknie, zobaczymy. – A potem dodał: – Wiążemy z tobą plany na przyszłość. Pamiętaj, nie popełnij błędu i sobie nie myśl, że to jest jakiś nasz wymysł i jesteś sam przy tym Kowalskim. Bądź czujny i rób wszystko zgodnie z procedurami.

Żeby ci przypadkiem nie przyszło do głowy, że cię biorą pod włos z tym Kowalskim, tak?

Tak jest. Żebym nie pomyślał, że to jakieś kolejne sprawdzanie i że to nieprawda z tą ambasadą. Od razu sobie pomyślałem: „Może on nawiąże z tą ambasadą specjalny kontakt? Może z tego wyjdzie jakaś operacja, jakaś większa rzecz?”.

Co się wydarzyło później?

W międzyczasie wyszła sprawa, która jeszcze bardziej zbudowała moją pozycję. Poszedłem na spacer po Krakowie i na Floriańskiej przyczepiło się do mnie jakichś dwóch zomowców. Chcieli mnie wylegitymować. Wkurzyłem się, bo nie będą mnie jacyś zomole ustawiać, więc powiedziałem im, że jestem żołnierzem i, chuj, nie dam im dokumentów. Doszło między nami do ostrej szarpaniny. Oni wezwali patrol i odstawili mnie do WSW. Ci myśleli, że byłem napity, więc zbadali mnie na trzeźwość. Wyszło, że nic nie wypiłem, więc się zdziwili. No to im powiedziałem, że jestem zawodowym żołnierzem. Zomowcy mnie zaczepili, więc się broniłem.

Na drugi dzień był apel. Po apelu została kadra.

Major Waniek mówi:

– Plutonowy Pieczonka, wystąp! To jest przykład, jak się powinien zachowywać komandos, kurwa. Nie dać sobie w chuja walić. Prawidłowo postąpił z zomowcami, kurwa. Dobrze, panie Pieczonka, że pan im, kurwa, dopierdoliłeś.

[śmiech]

Kowalski z kolei cały czas badał, do czego jestem zdolny. Na przykład: czy mógłbym zabić człowieka.

Jak to robił?

Bardzo dużo ze mną rozmawiał. Wypuszczał mnie, rzucał różne tematy i patrzył, jak się zachowuję, czy się denerwuję. Obserwował, co robię w czasie służby, co w czasie wolnym, czy trenuję.

W końcu powiedział do mnie: „Przyjdzie taki dzień, że będę miał dla ciebie propozycję”.

Kilka miesięcy później spaliśmy z Kowalskim w jednym namiocie na poligonie. W pewnej chwili powiedział do mnie, że zginął mu pistolet.

– Co ty pierdolisz? – zapytałem. Ale już wiedziałem na sto procent, że jestem sprawdzany, więc dodałem: – Ty, może się znajdzie, poszukajmy.

– Nie, ktoś mi go zwinął. Teraz będę miał przejebane. Zaraz mnie ktoś podpierdoli do tego gnojka z kontrwywiadu.

Rano zadzwonił do mnie i powiedział, że pistolet się znalazł. Chciał mnie po prostu sprawdzić, czy go nie wsypię. Po tej akcji powiedział: „Jarek, zapraszam cię do siebie”. Kowalski był z dobrej rodziny, świetnie znał angielski, jego ojciec był pilotem LOT-u. Ten jego stary miał dom letniskowy w górach, w okolicach Nowego Targu. Kowalski mnie tam zaprosił. Narysował mapę, jak mam dojść. Przez lasy, góry. Trzeba było dojechać do Nowego Targu, a potem wrzucić plecak na plecy i zapierdalać niezły kawał.

Dotarłem w końcu, a na miejscu czekali już na mnie on, jego siostra i szwagier. Siedzieliśmy, gadaliśmy i można powiedzieć, że się zaprzyjaźniliśmy. W pewnym momencie Kowalski wziął mnie na spacer i zapytał:

– Chcesz być najemnikiem?

– Chcę.

– To słuchaj, porwiemy samolot.

Pomyślałem sobie: „O kurwa, no to grubo”. Po tym spotkaniu skontaktowałem się od razu z oficerem kontrwywiadu z Warszawy i powiedziałem mu, że padła propozycja porwania samolotu. On mi odpowiedział:

– Dobra, idź w tym kierunku i rozpracowuj Kowalskiego dalej.

Kiedy to było?

W roku 1987. Potem ponownie spotkałem się z Kowalskim. Powiedział mi tak:

– Słuchaj, do naszej ekipy dobiorę jeszcze dwóch oficerów, takich zdecydowanych, co też nie chcą już w tej komunie jebanej żyć.

No i wymienił ich z nazwiska. Potem zaczął rzucać tekstami w stylu „Kurwa, będziemy najemnikami” i bardzo się tym jarał.

Czyli facet był po prostu pasjonatem Zachodu, co się podniecił, że będzie jak Rambo?

Właśnie tak.

A to dziwne, bo przecież polskie służby wojskowe sprzedawały wtedy Kaddafiemu sprzęt i helikoptery.

Patryk, my mówimy o latach osiemdziesiątych! To były zupełnie inne realia. Skąd oficer z kompanii szturmowej miał wiedzieć, że nasze służby handlują z Libią? Nie wiedział.

Jego plan był taki, że porwiemy samolot wojskowy w trakcie skoków spadochronowych. Wykombinował sobie, że kiedy w czasie ćwiczeń wszyscy wyskoczą, nasza wtajemniczona czwórka zostanie i sterroryzuje pilotów. Ważne było to, że Kowalski znał się na pilotażu, więc wiedział, że piloci nie zrobią go w chuja.

Opowiedz ze szczegółami, jak to miało wyglądać.

Generalnie w wojsku skacze się na spadochronach z bronią, ale bez amunicji. Chodzi o względy bezpieczeństwa, bo to są tylko ćwiczenia, a nie warunki bojowe. W każdym razie Kowalski był instruktorem spadochronowym, więc miał rozeznanie, jakie skoki się odbywają i jak wygląda grafik. Mieliśmy lecieć samolotem An-22 – taką szybką desantową maszyną, do której wchodziło sześćdziesięciu skoczków. Chcieliśmy to zrobić w taki sposób, żeby wcześniej pochować sobie amunicję po kieszeniach. Oczywiście zdobycie jej nie było dla nas żadnym problemem.

Planowaliśmy wejść do samolotu jako pierwsi – aby nie być pierwszymi przy klapie desantowej. Następnie cała reszta wojska miała wyskoczyć, a my mieliśmy odpiąć się od liny desantowej i zostać w samolocie. Czyli pięćdziesięciu sześciu wyskakuje, a czterech zostaje – w tym Kowalski jako instruktor wyrzucający (taką miał mieć funkcję w trakcie lotu). W międzyczasie zamierzaliśmy załadować do magazynków amunicję. Gdy wszyscy wyskoczą, miało paść hasło: „Do pilotów”.

Jak wspominałem wcześniej, kluczowa była rola Kowalskiego, który znał się na pilotażu i mógł kontrolować, czy piloci nas nie oszukują. Tym samolotem mieliśmy polecieć do Austrii – tam miały nas przejąć obce służby. Potem mieliśmy zadeklarować, że zostaniemy najemnikami, i spierdolić do Afryki do pułkownika Denarta, który miał tam swoją armię najemników.

Kim był pułkownik Denart?

Wojskowy z Francji, który szkolił najemników i za kasę robił w Afryce wszystkie przewroty. Ale słuchaj, co było dalej. Oczywiście o wszystkim meldowałem mojemu oficerowi z Warszawy. Raz nawet nagrałem całe spotkanie z Kowalskim i dwoma żołnierzami, bo dali mi kamizelkę z mikrofonami. A w pewnym momencie Kowalski powiedział, że pozna mnie z Amerykanami.

Z jakimi Amerykanami?

Po kolei. Najpierw zapytał: „Wiesz, skąd mam taką zajebistą kurtkę?”. Bo on nosił wtedy taką kurtkę M65.

Co to jest?

Kurtka, którą nosili żołnierze w Wietnamie. Zielona, w plamy, ze stójką. W tamtych czasach nie do zdobycia. A on normalnie w niej po jednostce paradował…

– Bo wiesz, poznałem takich Amerykanów… – powiedział.

– Pierdolisz, jak to się stało?

– Któregoś dnia wychodzę z jednostki, a tu kręci się jakichś dwóch typów. Jeden z nich miał na sobie tę kurtkę. No to podszedłem do nich i zacząłem gadać. Potem ich na jednostkę wprowadziłem i pokazałem, jak tu wszystko u nas wygląda. Mówię ci, zajebiści goście. Musisz ich poznać.

To była podpucha CIA?

Oczywiście, kurwa, przecież na pierwszy rzut oka było widać, że to szpiedzy. Ale on twierdził, że to najemnicy.

Był taki głupi czy tak podjarany, że stracił czujność?

Tak podjarany! Po prostu, kurwa, komandos romantyk. Był świetnym dowódcą, znającym działania specjalne jednostek powietrznodesantowych. I właśnie przez tę swoją pasję dał się podejść.

Pojechałem z nim do hotelu na spotkanie z tymi Amerykanami. Jak ich zobaczyłem, od razu pomyślałem: „Jacy najemnicy? Przecież to jebana CIA!”. Ale Kowalski im zaczął twardo tłumaczyć, że chcemy porwać samolot.

Oni z kolei zadeklarowali, że jak już uciekniemy, to nam pomogą zostać najemnikami. W pewnym momencie zapytałem:

– To na chuj mamy samolot porywać? Zorganizujcie nam wyjazd i przeszmuglujcie nas za granicę.

Ale nie, oni się uparli, że mamy porwać ten samolot do Austrii i dopiero wtedy nam pomogą.

Zaraz po spotkaniu dowiedziałem się, kiedy mamy to zrobić. Informację od razu przekazałem do Warszawy. Zacząłem się zastanawiać, dlaczego ci Amerykanie chcą nam pomóc i co zamierzają na tym ugrać. Potem się okazało, że szykowali wielką prowokację. Gdyby ten samolot został porwany przez oficerów 6. Pomorskiej Brygady Powietrznodesantowej, to taką aferę propagandową walącą w blok wschodni by rozkręcili na tym swoim Zachodzie, że byśmy się tu nie pozbierali.

Co by im to dało?

Patryk! Samolot wojskowy porwany przez polskich komandosów? To by pokazało, że w wojsku polskim panują defetyzm, syf i niskie morale. W dodatku w elitarnej jednostce. Pamiętaj, że to były czasy zimnej wojny.

Jak ta historia się skończyła?

Gdy dwa dni przed akcją wychodziłem z roboty, podjechał do mnie samochód. Kajdanki na rączki i zawożą mnie do siedziby WSW w Krakowie. Od razu skumałem, że Kowalskiego i resztę ekipy też musieli zawinąć. Pomyślałem sobie: „W co ja się wpierdoliłem?”.

Kto was zatrzymał?

O całej akcji byli powiadomieni „misztalowcy”. Nazwa pochodziła od nazwiska dowódcy – Edwarda Misztala. To była specjalna jednostka Milicji Obywatelskiej. Teraz to są brygady antyterrorystyczne, a wtedy mówiono na nich „misztalowcy”. I oni mieli nas zatrzymać.

Kim był Misztal?

Major Misztal służył wcześniej w 6. Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej. A potem stworzył milicyjnych komandosów. On, a nie Dziewulski, jak niektórzy myślą.

Co się wydarzyło po zatrzymaniu?

Przeszukali mnie i postawili mi zarzut: próba dezercji do krajów kapitalistycznych. Kara śmierci i chuj. Pomyślałem: „Pięknie. I co teraz?”. Protokół wypisali i wywieźli mnie do pudła bezpieki. Zero gadki, nic, tylko od razu wpierdolili mnie do celi. To były takie emocje, że przez pierwszy dzień nie mogłem się odlać, mimo że mi się chciało.

Po dwóch dniach wzięli mnie na przesłuchanie. Przyszedł taki pułkownik, szef delegatury WSW, i rzucił:

– Niedługo wyjdziesz, twoi znajomi z Warszawy już tu są.

I jeszcze mi zupę przyniósł.

– Jacy znajomi z Warszawy? Nie wiem, o czym pan mówi.

Bo mnie uczono, że jest tylko jeden kontakt. I nikt więcej. Ten gość ewidentnie mnie próbował podpuścić, żeby się czegoś dowiedzieć. Ale nie puściłem pary. I zostałem w końcu zwolniony do domu.

A co z Kowalskim i resztą?

Też zostali zwolnieni. Ale toczyło się normalne postępowanie, zawieszono ich. Chciałem się spotkać z Kowalskim, ale on unikał kontaktu z kimkolwiek. Spotkałem się natomiast z moim oficerem z Warszawy. Spytał mnie:

– To co, dalej gramy? Dalej się bawimy?

– Oczywiście, że tak.

On na to:

– A chcesz zostać w wojsku?

Odpowiedziałem, że tak. No bo co miałem zrobić?

– To zwolnisz się z wojska – powiedział.

Zgłupiałem, bo nie wiedziałem, o co mu chodzi. A on ciągnął dalej:

– Pójdziesz normalnie do majora Wańka, napiszesz raport o zwolnienie i pójdziesz do cywila.

– A co będzie dalej z Kowalskim i chłopakami?

– Nie interesuj się. Krzywda się im nie stanie. Poszedłem więc do majora Wańka i powiedziałem, że chcę się zwolnić. Ten zaczął prosić, żebym tego nie robił, ale mu odpowiedziałem:

– Obywatelu majorze, ja już z tym wojskiem nie chcę mieć nic wspólnego. Wyobrażałem sobie zupełnie inne wojsko. Tak że się zwalniam.

Gdy poszedłem do hotelu się porozliczać, przyszedł do mnie szef sztabu brygady, wyciągnął flachę, jakieś wino, i też mnie zaczął namawiać, żebym został. Ja na to: „Nie, panie pułkowniku, decyzję już podjąłem”. A ten dalej, żebym nie odchodził, że się pozmienia, że jeszcze zobaczę. Ale powtórzyłem, że się zwalniam, i tyle. Choć był to bardzo miły gest z ich strony.