Prolog

Było tak ciemno, jakby ktoś wyłączył wszystkie światła. Wydawało się, że czarne niebo opada coraz niżej i niżej, a Rozalia miała wrażenie, że lada moment będzie mogła go dotknąć. Tęskniła za odrobiną światła, ale w starciu z gęstymi chmurami księżyc nie miał tej nocy żadnych szans. Świat się pogrążał w mroku i zdawało się, że już na zawsze.

Samotny kosmyk wymknął się spod kaptura ukrytej między dębami postaci. Tam, gdzie alejka zamieniała się w gąszcz, błysnęła szczupła, trupioblada dłoń, rozpraszając ciemność styczniowej nocy. A potem ponownie zapadł mrok.

Znużenie i rezygnacja były coraz silniejsze, jednak Rozalia wiedziała, że nie może stracić czujności. Nie teraz, zbyt wiele poświęciła. Wpatrywała się więc w ciemność z niesłabnącą uwagą, niepomna na zewnętrzne okoliczności i własne zmęczenie.

Deszcz zalewał szyby czarnego volkswagena zaparkowanego przy bocznej ulicy, odcinając pasażerów od świata. Panująca w nim ciemność była równie nieprzenikniona, co ta na zewnątrz. Tego wieczoru otulała parkowe bulwary niczym wełniany szal. Wąska uliczka, za dnia malownicza, teraz odstraszała przechodniów ponurą scenerią. Reflektory aut z pobliskiego centrum nie zaszczycały jej uwagą, jedyne światło zapewniała samotna, przeżarta rdzą latarnia, mrugająca posępnie w ciemności.

Zaskrzypiały wycieraczki i przygnębiająca, wilgotna rzeczywistość na moment zyskała kształty. W strugach deszczu potężne dęby wyglądały naprawdę groźnie. Gałęzie wyginały się na wietrze jak ręce olbrzymiego potwora.

Słabe światło latarni odbiło się w zdjęciu rudowłosej kobiety leżącym na desce kokpitu. Wiatr jęknął upiornie za oknem.

– Denerwujesz się – spostrzegł Ignacy.

– Owszem.

Rozalia spojrzała na towarzysza z mieszaniną sceptycyzmu i odrazy. Chociaż w samochodzie nie było zimno, postawił wysoko kołnierz kurtki i schował szyję. Oparł się wygodnie, skrzyżował nogi w kostkach i czekał. Sprawiał wrażenie odprężonego, jakby śledzenie kobiet w deszczowe wieczory należało do jego typowych rozrywek. I może istotnie tak było, biorąc pod uwagę powód ich spotkania.

– Nie jestem pewna, czy park to najlepsze miejsce do negocjowania warunków traktatu pokojowego. Zwłaszcza w tych okolicznościach.

– Na neutralnym terenie ludzie są bardziej skłonni do kompromisów. Również nierentownych. – Spojrzał na nią znacząco i otworzył drzwi, pozwalając, by chłód wdarł się do wnętrza.

Zatrudniając Ignacego Rojkę, starsza pani nie miała złudzeń. Nie szukała miłego faceta. Płaciła za skuteczność, a nie kultywowanie ideałów moralnych, jednak i tak jego bezwzględność przyprawiała ją o gęsią skórkę. Był znawcą ludzkiej psychiki, okrutnym, acz wyrafinowanym drapieżnikiem. Szukał słabego punktu i uderzał z mistrzowską precyzją. Zawsze dostawał to, czego chciał.

Rozalia nie była z siebie dumna. Wolałaby załatwić tę sprawę bez uciekania się do szantażu i przemocy, ale trudne czasy wymagały podejmowania niełatwych decyzji, a okazanie miłosierdzia mogło oznaczać koniec jej rodziny.

Drzwi zamknęły się za Ignacym i została sama. Rojko oddalał się niespiesznie z rękami w kieszeniach kurtki. Wyglądał całkiem zwyczajnie, niegroźnie, ot, człowiek zmierzający do domu. Nic w jego zachowaniu nie zdradzało, że właśnie rozpoczął polowanie.

Zatrzymał się w połowie alejki. Nie rozglądał się, nie dał też znać po sobie, że zauważył czyjąś obecność, ale było jasne, że dotarł do celu. Nonszalanckim ruchem postawił stopę na ławce i wsparł się na kolanie, kierując spojrzenie między drzewa. Jego spokój nie pasował do okoliczności, ale trudno było wyobrazić sobie coś, co mogłoby wyprowadzić go z równowagi. Deszcz bębnił głośno o maskę samochodu.

Zakapturzona postać wyłoniła się ostrożnie z mroku. Bezkształtna sylwetka nie zdradzała płci, wieku ani żadnych innych istotnych cech. Nie zbliżyła się do przybysza, nie zareagowała na jego obecność, jednak zdawała się przez cały czas pozostawać w gotowości. A może była to tylko wyobraźnia Rozalii?

Z wewnętrznej kieszeni kurtki Ignacy wydobył zgrabny pakunek owinięty w reklamówkę. Podrzucił go niedbale, a potem wyciągnął w kierunku nieruchomej postaci.

Rozalia zacisnęła dłonie w pięści, bezwiednie wstrzymując oddech. Nie żałowała środków, gotowa była poświęcić znacznie więcej, mimo to obawiała się, że w tym przypadku może to nie wystarczyć. Doskonale znała tożsamość ukrytej pod kapturem osoby, wiedziała na jej temat więcej niż najbliżsi przyjaciele. O jej przeszłości, słabościach i najciemniejszych sekretach mogłaby napisać książkę. Gdyby musiała, mogłaby ją zniszczyć bez wysiłku. Starała się o tym nie myśleć, ale wiedziała, że jeśli nie będzie miała wyjścia, nie zawaha się. Może właśnie dlatego tak skrupulatnie pilnowała dystansu. Nigdy nie używała jej imienia, nazywała ją po prostu „kobietą”.

Przez chwilę Ignacy tłumaczył coś cierpliwie, jakby jej opór nie zrobił na nim wrażenia. Kiedy nie reagowała, pokręcił głową z teatralnym znudzeniem i podszedł bliżej.

Przekraczanie granic strefy intymności. Rozalia uznałaby to za błąd również w bardziej sprzyjających okolicznościach, ale teraz ceną mogło być powodzenie planu. Wytężyła wzrok. Bardziej wyobraziła sobie, niż faktycznie zauważyła, jak postać w kapturze wstrzymała oddech, ale Ignacy bez najmniejszego zakłopotania wcisnął jej paczkę w dłonie. Nie spotkał się ze sprzeciwem. Pokazał ręką coś, czego z samochodu nie można było dojrzeć, po czym odwrócił się.

Zawsze dostawał to, czego chciał.

Kiedy wracał do volkswagena tym samym niespiesznym krokiem, Rozalia nawet na niego nie spojrzała. Obserwowała kobietę, która usiłowała jak najszybciej skryć się w cieniu drzew, jednak los jej nie sprzyjał. Reklamówka zaatakowana przez rozjuszone gałęzie pękła, a podmuch wiatru poniósł jej zawartość w stronę parkingu. Nie zawahała się, choć Rozalia mogłaby przysiąc, że drzewo dosięgło i ją.

Pieniądze mokły na deszczu, wiatr rozrzucał je coraz dalej i dalej, nie zważając na przerażenie właścicielki. Rzuciła się na ziemię i zaczęła zagarniać w pośpiechu banknoty. Zaaferowana nie zauważyła, że kaptur spadł jej z głowy, a kaskada ognistych włosów spłynęła na plecy i ramiona. Było w nich coś upiornego, coś, czego Rozalia nie potrafiła uchwycić. Może ich intensywny kolor nie pasował do chłodnej, wyssanej z barw nocy? A może przydawał jej indywidualności, której – dla dobra Rozalii – posiadać nie powinna?

Rudowłosa poderwała się, owinęła pieniądze strzępami reklamówki i rozejrzała się spłoszona po okolicy. A potem, nim drzwi samochodu trzasnęły po raz drugi, rozpłynęła się w ciemności.

Jeśli Rozalia kiedykolwiek zawierzyła Bogu życie swojej rodziny, było to właśnie tego chłodnego, styczniowego wieczoru.

Rozdział 1

Wrześniowe słońce wisiało wysoko, przywodząc na myśl wakacje i fale upałów, które w tym roku utrzymywały się przez cały sierpień. Sara uwielbiała lato. Wczesne wschody słońca i późne zachody, zalewające złotem i czerwienią wyludnione wybrzeże. Beztroskie spacery o świcie i o zmierzchu. Powiew ciepłego wiatru na skórze i rozgrzany piasek pod stopami. Lody, wata cukrowa i precle sprzedawane na jarmarkach w każdy weekend. To było życie dla niej.

Sezon letni na krynickim wybrzeżu oznaczał rzesze turystów, ale Sara była spokojna. W ciągu kilku ostatnich miesięcy dobrze poznała okolicę i znalezienie kawałka wolnej od zgiełku przestrzeni nie nastręczało trudności. Nie w miejscu, które słynęło z bezludnych plaż, nieprzemierzonych połaci lasów i dzików spacerujących ulicami.

Sara i Filip jak co dzień wędrowali brzegiem morza, skwapliwie korzystając z ostatnich dni lata. Cieszyli się słońcem, wdychali zapach słonej wody i zajadali lody czekoladowe. Był piątek. Sara wcześniej skończyła pracę i zaraz po południu odebrała Filipa z przedszkola. Uwielbiała te wspólne momenty, kiedy nigdzie się nie spieszyli i mogli po prostu spędzić razem czas. W takich chwilach czuła się najzwyklejszą kobietą na świecie.

Spojrzała na synka usmarowanego czekoladą i uśmiechnęła się. Był idealny. Miał ciemne, nieco przydługie włosy i niebieskie oczy. Jeszcze rok temu uroku dodawały mu pyzate policzki, ale zaczął już z nich wyrastać. Był najwyższy w przedszkolu. Nogi i ręce, nieproporcjonalnie długie, sprawiały wrażenie doszytych. Nie ułatwiały koordynacji, zwłaszcza w sporcie, przez co preferował raczej rozrywki intelektualne. Przy całej swojej inteligencji i dojrzałości pozostał niezwykle wrażliwy. Czasem nieco zbyt łatwo było zapomnieć, że wciąż ma tylko pięć lat.

– Usiądziemy?

Posłała synkowi zachęcające spojrzenie i nie czekając na odpowiedź, usadowiła się na piasku. Poklepała wymownie miejsce obok siebie. Filip miał tego dnia zły humor, co należało do rzadkości. Choć dostał ulubione lody i mógł zamoczyć nogi w morzu, nadal był ponury i milczący. Nie chcąc naciskać – brzydziła się nadmierną kontrolą – czekała. Starała się szanować jego indywidualność, nawet jeśli czasem wymagało to większej cierpliwości niż tradycyjne metody.

Podwinęła spódnicę, broniąc się niezdarnie przed wiatrem i nabrała w dłoń piasku. Przez chwilę przesypywała go bezmyślnie między palcami. Szum fal ją uspokajał. Mewy skrzeczały w oddali, a rześka bryza nadciągająca znad morza łagodziła skutki upału. Mimo natrętnych myśli, którym wciąż nieudolnie usiłowała uciec, było idealnie.

Ponownie zerknęła na synka, osłaniając oczy przed słońcem. Wypatrzył małą muszelkę zakopaną w piasku i teraz oglądał ją z uwagą, zapomniawszy o lodach, które wciąż trzymał w dłoni. Był uparty jak ona. Miał też w sobie pewną delikatność, przez którą łatwo było go zranić. Był uczuciowy, choć mówienie o emocjach sprawiało mu trudność, ale przede wszystkim potrafił walczyć o swoje. Stanowił jej małą, wierną kopię, doskonalszą wersję. Jej teraźniejszość i przyszłość.

– Ładna muszelka. – Sara pochyliła się w stronę syna. – Zabierzemy ją do domu?

Pokiwał głową, nie podnosząc wzroku. Oblizał wafelek, bo lody zaczęły spływać mu po palcach.

Wydawał się starszy, niż był w rzeczywistości, i Sara poczuła, jak strach zamienia jej żołądek w bryłę lodu. Jej przeszłość i podjęte przed laty decyzje wisiały nad dzieciństwem Filipa niczym czarne chmury. Zmieniały go, sprawiały, że różnił się od rówieśników. Nie był wesoły i beztroski, nie tak często, jak powinien.

– Słyszałam, że szykuje się wycieczka. Pani Beatka mówiła, że pojedziecie do teatru na Jasia i Małgosię.

Zasępił się jeszcze bardziej. Nie był już malcem, do którego towarzystwa przywykła. Coraz wyraźniej zaznaczała się jego indywidualność. Miał własne zdanie na każdy temat i potrafił je uargumentować, zaczął też miewać tajemnice. To była naturalna kolej rzeczy, ale matce niełatwo było ją zaakceptować.

– Będziesz siedział w autokarze z Patrykiem?

Kolejna próba chybiona. Filip ściągnął brwi i patrzył na lody, jakby wyrządziły mu niewyobrażalną krzywdę.

Patryk był jego najlepszym przyjacielem. Siedzieli przy jednym stoliku w przedszkolu, razem się bawili i wpadali w tarapaty. Był pierwszym kolegą, którego Filip odwiedził w domu i którego mama pozwoliła mu do siebie zaprosić, a jego rodzice – jednymi z nielicznych osób, z jakimi Sara utrzymywała kontakt.

– Nie wiem, czy pani mi pozwoli. Dzisiaj się na mnie zezłościła.

– Dlaczego?

Nie chciała być nietaktowna, ale nie mogła powstrzymać ciekawości. Jak dotąd Filip zaliczył dwa żłobki i cztery przedszkola, to było piąte. Choć często zmieniali miejsce zamieszkania i z pewnością brakowało mu stabilizacji, nigdy nie sprawiał większych problemów. Wszyscy go lubili i chwalili, był uprzejmy, koleżeński i zawsze przestrzegał zasad. Sara nie mogła sobie wyobrazić, czym mógł zdenerwować panią Beatkę, którą tak przecież uwielbiał.

– Patryk dostał karę, bo uderzył Szymka. – Filip nie patrzył na mamę. Kopał piasek z niespotykaną u niego zawziętością. – Siedział przy stoliku i był bardzo smutny, więc przyniosłem mu warcaby. Nie chciałem, żeby się nudził, ale pani to się nie spodobało…

– Rozumiem.

Czasem była zbyt znużona swoją rzeczywistością, by wykrzesać choć odrobinę empatii dla synka i jego dziecięcych problemów. Wydawały się tak błahe i nieistotne w porównaniu z jej własnymi…

– To było złe. – Chłopiec spojrzał na nią, jakby miał nadzieję, że zaprzeczy. – Prawda?

Odpowiedź nie nadeszła od razu. Sara zamyślona obserwowała, jak pod wpływem nacisku jej stopy zanurzają się w gorącym piasku. Filip był bardzo wrażliwym dzieckiem. Na nieprzemyślanej krytyce mogła ucierpieć jego samoocena, ale pewne sprawy musiała postawić jasno. Nie mogła pozwolić, by miał jakiekolwiek wątpliwości co do jej moralności… czy moralności w ogóle.

– Tak, to było złe. – Ostrożnie ważyła słowa, obserwując reakcje synka. – Ale nie liczy się tylko to, co zrobiłeś. Ważne jest również dlaczego.

Filip zmarszczył brwi. Sara przysunęła się w jego stronę, czując na udach piasek, który wsypał się na materiał spódnicy, i uśmiechnęła się łagodnie.

– Nie posłuchałeś pani, bo chciałeś pomóc koledze. Z jednej strony złamałeś zasady i to było złe, ale z drugiej strony chciałeś być dobrym przyjacielem, a to znaczy, że miałeś dobre intencje.

Obserwowała, jak chłopiec w skupieniu przyswaja jej słowa. Wyglądało na to, że zastanawia się, czy można jej wierzyć. W końcu pokiwał głową i wyraźnie uspokojony wrócił do jedzenia lodów. Musiały nadal smakować wyśmienicie, bo oblizywał się z zapamiętaniem.

Ufał jej osądom bezgranicznie, jakby to ona decydowała, co jest dobre, a co złe. Dla pięcioletniego dziecka była wyrocznią w każdej sprawie. Było to miłe, ale nie mogła oprzeć się wrażeniu, że łatwiej zniosłaby ten zaszczyt, gdyby miała nieco silniejszy kręgosłup moralny.

Filip westchnął. Przez chwilę obracał w palcach muszelkę. Jej chropowata powierzchnia i regularne zagłębienia wyraźnie go intrygowały, ale Sara wiedziała, że myśli o czymś innym. Próbował poukładać sobie to wszystko przynajmniej na tyle, na ile pięciolatek był do tego zdolny.

Sara odgarnęła włosy z twarzy, czując, jak ciepły wiatr pieści jej skórę, i położyła się na piasku. Przez chwilę wpatrywała się w błękit nieba, a potem zamknęła oczy. Wysoko nad nią kołowały mewy, obserwując nielicznych plażowiczów. Słońce nadal grzało mocno i Sara poczuła się jak na wakacjach. Ledwie pamiętała, co to w ogóle oznacza.

Uwielbiała mieszkać nad morzem. Ludzie narzekali na turystów, wygórowane ceny w sezonie i dokuczliwe zimy, ale ona ceniła każdą chwilę. Mieszkała już w różnych miejscach i nie miała wątpliwości, że to właśnie wybrzeże odpowiadało jej najbardziej. Pierwszy raz od lat czuła się gdzieś jak w domu… I drżała na samą myśl, że będzie musiała wyjechać.

Do jej uszu dotarł dziecięcy śmiech. Z trudem wróciła do rzeczywistości i zmusiła się do otwarcia oczu. Odwróciła się w stronę, z której dochodziły głosy (teraz rozróżniała już kilka), ale wciąż nie podnosiła się z piasku.

Przez chwilę w zamyśleniu obserwowała rodzinę wędrującą brzegiem plaży. Tata, mama i syn. Śmiali się w głos, kiedy woda obmywała im stopy. Wyglądali na szczęśliwych. Chłopiec podskakiwał radośnie, uciekając przed falami i piszcząc z uciechy. Nie mógł być wiele starszy od Filipa. Miał na sobie T-shirt i krótkie spodenki. Zapewne spędzał w Krynicy spóźnione wakacje.

Zbliżyli się i Sara dostrzegła, jak malec podnosi coś z ziemi. Myślała, że po prostu zbiera muszelki jak większość plażowiczów, ale chwilę później dostrzegła w jego dłoniach kilka kamieni. Zapewne je kolekcjonował, bo kieszenie miał wypchane po brzegi.

Nagle odwrócił się i rzucił jeden z nich w głąb plaży.

– Tego nie chcę! Jest brzydki.

Chwilę później podniósł z ziemi kolejny. Ten wyraźnie bardziej mu się spodobał. Z daleka mienił się w słońcu, jakby pokryty maleńkimi diamencikami.

Sara odprowadzała ich przez chwilę wzrokiem, aż zorientowała się, że Filipa nie ma przy niej. Już chciała go wołać, ale on tylko podniósł coś z piasku i zawrócił. Kiedy ponownie usiadł obok, dostrzegła szarobury kamień o nierównej, spękanej powierzchni. Ten, którego pozbył się nieznajomy chłopiec. Znalezisko nie wyróżniało się niczym szczególnym, podobnych można było spotkać na plaży tysiące.

– Myślę, że jest ładny. – Filip z przekonaniem pokiwał głową, a potem nachylił się do mamy i ściszył głos, jakby bał się, że kamień go usłyszy. – Nie chciałbym, żeby ktoś mnie wyrzucił, bo nie jestem dość fajny.

Uniósł znacząco brwi, a Sara nie mogła powstrzymać uśmiechu. Objęła synka i przytuliła mocno, wdychając zapach czekolady i morskiej wody. Wiedziała, jak bardzo zagubiony i niepewny czuje się w tym świecie, i gotowa była oddać mu całą swoją siłę. Prawda była jednak taka, że sama również jej potrzebowała.

Rozdział 2

Rok później

Tego dnia słońce jakby zapomniało wzejść. Niebo po nocy rozwidniało się wolniej niż zwykle, ostatecznie przybierając kolor nieświeżej owsianki.

Padało. Drobna mżawka szybko zamieniła się w prawdziwie jesienną ulewę. W południe chmury przybrały jeszcze bardziej złowrogi odcień, a woda wylała z niżej położonych studzienek, paraliżując miasto. Samochody poruszały się po trawnikach, a co bardziej przezorni mieszkańcy przestawiali pojazdy na wyżej położone obszary i ratowali dobytek z piwnic. Miasto wyglądało, jakby przygotowywało się do nadejścia klęski żywiołowej.

Sara nie podzielała ogólnego wzburzenia. Mieszkała na pierwszym piętrze bardzo starej kamienicy, której częściowo pokryte graffiti ściany i złowieszczy zapach zgnilizny przyprawiały o ciarki. Nie posiadała piwnicy ani garażu, jej samochód nie przedstawiał większej wartości. Nie miała czego ratować, a nawet gdyby było inaczej, pewnie i tak wybrałaby bezczynność. W utracie dóbr materialnych było coś oczyszczającego. Patrzenie na tych przerażonych biedaków, martwiących się o najnowsze bmw odebrane z salonu tydzień wcześniej, wywoływało na jej twarzy sarkastyczny uśmiech. Nie życzyła im źle, ale wątpiła, by wiedzieli o stracie tyle co ona. Gdyby tak było, mieliby w nosie każdą utopioną złotówkę.

Kiedy wychodziła z pracy, woda na parkingu przed szkołą sięgała już kostek. Lodowaty wiatr smagał ją po plecach z niewiarygodną siłą, a stopy ślizgały się w przemoczonych sandałach. Całą drogę walczyła z sukienką, która łopotała na wietrze jak skrzydła nietoperza, i kiedy wreszcie dotarła do samochodu, czuła się przegrana.

Zazwyczaj o tej porze odbierała Filipa z przedszkola i resztę dnia spędzali razem. Oczami wyobraźni już widziała, jak popijają gorące kakao i grają w gry planszowe. Nawałnica za oknem wcale by im nie przeszkadzała, minęłaby prędzej czy później, jak każda burza w ich życiu.

Sara nie chciała opuszczać Krynicy. Zmiana otoczenia, choćby na kilka godzin, wywoływała w niej uczucie niepewności i lęku. Miasto, które nazywała obecnie swoim, było ostoją bezpieczeństwa. Poza jego granicami czuła się jak zwierzyna na celowniku.

Droga do Gdańska zajmowała godzinę, przy tej pogodzie dłużej. Było ślisko; ulewa ograniczała widoczność, a zmęczenie spowalniało refleks. W drodze powrotnej Sara nie przekraczała pięćdziesięciu kilometrów na godzinę. Niewiele widziała przez ścianę deszczu i coraz bardziej bała się jechać.

Niecałe trzydzieści kilometrów przed Krynicą utrudnienia na drodze uniemożliwiły dalszą jazdę. Sznur tonących w deszczu samochodów ciągnął się aż po horyzont. Sara zatrzymała się i przez chwilę bębniła palcami w kierownicę. Do zamknięcia przedszkola zostało trzydzieści minut, a korek w taką pogodę nie wróżył niczego dobrego. Na myśl o czekającym na nią dziecku żołądek zacisnął się boleśnie w supeł.

Od zawsze byli tylko we dwoje. Wcześniej często myślała o rodzicach, przyjaciołach, z którymi dawno straciła kontakt, o wszystkich tych ludziach, którzy kiedyś byli całym jej światem, a dla których nic już nie znaczyła, ale z czasem te fantazje osłabły.

Odnalezienie w odmętach pamięci osób, na które mogła liczyć w krytycznej sytuacji, nie zajęło jej wiele czasu. Była tylko jedna, ona nie odmówiłaby pomocy, jej jednej mogła zaufać na tyle, by powierzyć dziecko.

Pani Basia, sąsiadka z drugiego piętra, była starszą, ale wciąż bardzo energiczną kobietą. Uwielbiała dzieci i miała z nimi doskonały kontakt. Najczęściej odwiedzali ją razem, ale czasem – bardzo rzadko – Filip zostawał u niej sam.

Nie namyślając się długo, Sara wybrała numer sąsiadki. Gdzieś w głębi duszy bardzo chciała usłyszeć przyjazny głos. Przyciskając telefon ramieniem do ucha, podjechała kilka metrów do przodu. Błyskawica rozdarła niebo. Piorun uderzył tak blisko, że zatrzęsła się ziemia.

– A któż to do mnie dzwoni? Jak się masz, kochanie?

Na dźwięk znajomego głosu Sara poczuła ulgę. Nie pamiętała, by ktokolwiek zwracał się do niej z podobną miłością i czułością. Odkąd zamieszkała piętro niżej, pani Basia próbowała roztoczyć nad nią troskliwą opiekę, czego początkowo nie potrafiła zaaprobować. Teraz jednak Sara przychodziła do staruszki z każdym problemem, nawet jeśli nie zawsze o nim mówiła.

– Dobrze, pani Basiu. Ale, niestety, nie dzwonię bez powodu.

– Co się stało, Saruniu?

– Wracam z Gdańska. Miałam kilka spraw do załatwienia, ale utknęłam w korku. Był jakiś wypadek i nie zdążę po Filipa…

– O Filipa się nie martw, ja go odbiorę. – Pani Basia nie czekała, aż Sara zwerbalizuje prośbę. – Ale czy ty jesteś cała? Nic ci się nie stało?

– Nie, nic mi nie jest, ale nie wiem, kiedy się stąd wydostanę.

– Nie przejmuj się. Filip i ja będziemy się świetnie bawić.

Sara w to nie wątpiła. Oczami wyobraźni już widziała, jak oprószeni mąką zamieniają kuchnię w krainę mlekiem i miodem płynącą. Trochę im nawet zazdrościła.

Nim korek się rozładował, zrobiło się już całkiem ciemno. Była zmęczona, sfrustrowana i głodna. Chociaż wiedziała, że Filip ma dobrą opiekę, pragnęła jak najszybciej wrócić do domu. Z rozkoszą rozmyślała o zapiekance z poprzedniego dnia, która czekała na nią w lodówce.

Wyprostowała się, próbując zmniejszyć dyskomfort. Kręgosłup dokuczał jej coraz częściej, długie przebywanie w jednej pozycji bardzo go obciążało, ale nauczyła się ignorować swoje potrzeby i słabości.

Żeby odwrócić uwagę od bólu i głodu, zmieniła stację w radiu i słysząc znajomą melodię, zrobiła głośniej. Nie lubiła jeździć Mierzeją Wiślaną, ale nie miała wyjścia, była to jedyna trasa łącząca ją ze światem.

Za Kątami Rybackimi, dokładnie piętnaście kilometrów przed Krynicą, droga zwężała się, a nawierzchnia pogarszała. Minęła kolejny zakręt, świadoma, że za oknem rozwścieczone fale uderzają o brzeg. W taką pogodę morze przypominało wygłodniałego potwora. Jego ryk mieszał się z zawodzeniem wiatru.

Odsunęła strach na skraj świadomości i delikatnie nacisnęła pedał gazu. Kiedy usłyszała huk, nie od razu zrozumiała, co się dzieje. Podwozie uderzyło o ziemię i poczuła, że traci panowanie nad kierownicą. Było ślisko i ciemno, a auto miało już swoje lata. Po mokrym asfalcie sunęło jak po tafli lodowiska, wydając z siebie przeraźliwe zgrzyty. Kolejny zakręt zbliżał się nieubłaganie, a razem z nim wody Zalewu Wiślanego.

Intuicyjnie docisnęła hamulec i zaparła się o kierownicę, niestety ani na mokrym asfalcie, ani błotnistym poboczu koła nie chciały odzyskać przyczepności. Zanim hamowanie zaczęło przynosić jakiekolwiek efekty, Sara zdążyła już wyobrazić sobie, jak auto wpada do wody. Zacisnęła powieki, niemal czując dotyk lodowatej wody i czekała, aż samochód uderzy o jej powierzchnię. Tymczasem sedan wydał z siebie ostatni przeraźliwy jęk i znieruchomiał.

Cisza, jaka zapadła, była straszniejsza niż zgrzyt metalu szorującego o asfalt. Sara siedziała nieruchoma jak posąg, nie puszczając kierownicy. W ciemności słyszała tylko wycie wiatru i rytmiczne bębnienie deszczu o dach. Krew pulsowała jej w skroniach.

„Nic się nie stało”, powiedziała sobie stanowczo. Nie mogło. Jechała powoli, droga była pusta. Złapała gumę, nic więcej.

Powoli rozprostowała palce i zdjęła dłoń z kierownicy. Bała się ruszyć, w pełni świadoma, jak niewiele brakowało, by samochód stoczył się do wody po rozmokniętym zboczu. Ostrożnie rozpięła pas i wreszcie zaciągnęła hamulec ręczny.

Wysiadała powoli, zachowując maksimum ostrożności. Zaatakowana przez wiatr i deszcz skuliła się, instynktownie uciekając przed zimnem. Nim zdążyła obejść samochód, przemokła do suchej nitki. Miała ochotę kląć i narzekać, ale tylko zacisnęła zęby. Żyła.

Sytuacja o dziwo nie była tak beznadziejna, jak się początkowo wydawało. Samochód dość stabilnie spoczywał na trawie, choć tuż przed nim rozpościerało się strome zbocze. W przedniej oponie nie było powietrza, ale poza tym auto wydawało się sprawne. Sara objęła się mocniej ramionami i przez chwilę wpatrywała się w swojego starego, wiernego opla. Potrafiła zmienić oponę, robiła to nie raz i sama czynność nie stanowiła problemu, ale była przemoczona, zmarznięta i całkiem sama w ciemności, która zdawała się gęstnieć w oczach.

Decyzja o ponownym wejściu do samochodu nie była łatwa, jednak Sara zdawała sobie sprawę, że inaczej nigdy nie wydostanie się z tego pustkowia. Użycie lewarka na rozmokniętym poboczu nie wchodziło w grę.

Nie bez trudu wycofała samochód bliżej drogi i zaparkowała tak, by jego lewa strona opierała się stabilnie o asfalt. Włączyła światła awaryjne, zebrała się w sobie i ruszyła do bagażnika.

Stopy ślizgały się w błocie, deszcz smagał ją po twarzy. Potrząsnęła głową, próbując pozbyć się zalewającej twarz wody i ponurych myśli, które przypominały, jak bardzo odsłonięta i bezbronna jest w tej chwili. Nie była tchórzem, ale jej instynkt wariował. Przerażające wizje pojawiały się bez ostrzeżenia, a najcichszy dźwięk wydawał się zwiastować niebezpieczeństwo.

Starając się nie myśleć o niczym, odnalazła koło zapasowe i z trudem postawiła je na ziemi. Wcisnęła pod pachę lewarek i czując, jak lodowate powietrze wdziera się do płuc, zaczęła toczyć oponę wzdłuż samochodu. Uderzająca o ziemię guma ochlapywała ją błotem.

Gwałtownie podniosła wzrok, kiedy na horyzoncie pojawiło się jaskrawe światło reflektorów. Na moment całkiem ją oślepiło. Ogarnął ją lęk, a umysł zaczął podsuwać obrazy z przeszłości – właśnie te, których najbardziej starała się unikać.

A potem nagle przypomniała sobie, że trójkąt ostrzegawczy wciąż spoczywa schludnie złożony w bagażniku. Prawdopodobieństwo, że zginie potrącona przez nadjeżdżający samochód wydawało się niewiele mniejsze niż śmierć z rąk kierowcy-psychopaty.

Po chwili wahania spuściła wzrok i ruszyła dalej. To był jej sposób na stres – nie ten codzienny, będący nieuchronną konsekwencją życia, lecz to dobrze znane, narastające uczucie napięcia i lęku, tę równię pochyłą, którą było całe jej życie.

W takich sytuacjach jedynym ratunkiem było skupienie się na prostych czynnościach. Ustalenie planu. Pojedyncze działania. Drobne kroki, które doprowadzą ją bezpiecznie do celu. Rozstawić trójkąt ostrzegawczy. Przetoczyć oponę. Znaleźć lewarek. Wszystko będzie dobrze, jeśli tylko będzie działać według planu.

Rozproszone światło reflektorów padło wprost na nią. Zmrużyła oczy, ale nie zatrzymała się. Dopiero kiedy dotarło do niej, że kierowca zwalnia, poderwała głowę, zachłystując się chłodnym, wilgotnym powietrzem. Samochód zjechał na pobocze po drugiej stronie ulicy i znieruchomiał.

W ciszy, jaka zapadła po wyłączeniu silnika, Sara słyszała każde uderzenie swojego serca. Strach zmroził ją do szpiku kości. Kto normalny zatrzymałby się w nocy na odludziu na widok obcego człowieka? Nie w tych czasach, nie w tym miejscu…

Starała się zachować rozsądek. Tłumaczyła sobie, że ktoś po prostu chce udzielić jej pomocy, jednak przerażenie podpowiadało coś innego.

Drzwi samochodu otworzyły się i wysiadł z nich mężczyzna. Nim Sara zdążyła dojrzeć jego twarz, skrył ją w cieniu kaptura. Ręce włożył do kieszeni i przygarbił ramiona, chroniąc się przed zimnym podmuchem wiatru. Sprężysty krok zdradzał siłę i młody wiek.

Nieznajomy przebiegł przez ulicę, zmniejszając odległość dzielącą go od Sary, a ona stała sparaliżowana strachem, niezdolna do jakiegokolwiek ruchu. Każdy nerw informował o zbliżającym się zagrożeniu, ale mięśnie odmówiły posłuszeństwa. „Zrób coś”, myślała rozpaczliwie. „Zrób coś, nim będzie za późno”.

Puściła oponę i wyprostowała się. Prawą ręką zdecydowanie chwyciła lewarek. Zamierzała się bronić w razie konieczności, nawet jeśli jej szanse nie były wielkie.

Nieznajomy zatrzymał się kilka kroków dalej. Zbyt blisko, by czuła się komfortowo, ale dzięki temu w końcu mogła zobaczyć jego twarz. Mimo drobnych zmarszczek wydawała się młoda i świeża, niemal chłopięca, i tylko dwudniowy, schludny zarost zdradzał wiek stojącego przed nią mężczyzny. Nie uśmiechał się, nie odzywał, nie wykonał też żadnego ruchu świadczącego o złych zamiarach. A jednak mókł w deszczu, wpatrując się w obcą kobietę, i Sara szczerze wątpiła, by miało to coś wspólnego z empatią. Zdążyła się już przekonać, że mężczyźni nie są do niej zdolni.

Pod dziwnie poważnym spojrzeniem nieznajomego poczuła się niemal naga. Choć miała na sobie sukienkę do kostek, nagle uznała ten strój za wyzywający. Mokry materiał oblepiał ją, eksponując ciało. Piersi wydawały się większe, niż były w rzeczywistości, a przemarznięte sutki sterczały, wyraźnie odznaczając się pod materiałem sukienki. Była wściekła i… bezradna.

Objęła się ciasno ramionami, usiłując zasłonić jak najwięcej i odzyskać kontrolę nad sytuacją. Była pewna, że mężczyzna gapi się na nią jak wygłodniały wilk, ale kiedy podniosła wzrok, rzeczywistość okazała się inna. Patrzył jej w oczy z niezmąconym spokojem, znacznie bardziej skupiony na twarzy niż ciele.

– Potrzebuje pani pomocy?

Głos miał tak samo opanowany jak spojrzenie, co wydało jej się nienaturalne, niepokojące. Wyprostowała się wbrew ostrzeżeniom podświadomości, ale wiedziała, że nie powinna okazywać strachu. Słabość prowokowała, a bezbronność stanowiła pożywkę dla takich jak on. Gdyby zapragnął ją skrzywdzić, powstrzymanie go mogłoby okazać się niemożliwe.

Zacisnęła palce na trzymanym lewarku, aż paznokcie wbiły się boleśnie w skórę.

– Dziękuję, panuję nad sytuacją.

Była pewna, że mężczyzna sarkastycznym spojrzeniem zmierzy jej przemoczone ubrania i przebitą oponę, ale nic takiego się nie wydarzyło. Nie próbował jej upokorzyć ani przekonać, że sobie nie poradzi. Przez moment myślała, że po prostu skinie głową i odejdzie, tak nieporuszona była jego obojętność.

– Nauczono mnie, że są rzeczy, których kobieta nie powinna robić, jeśli jest mężczyzna, który może ją wyręczyć.

Sarę sparaliżował strach. O co mu chodziło? Czyżby jednak go sprowokowała? Czyżby tylko udawał, że nie jest nią zainteresowany?

Oddech zamarł jej w gardle. Cofnęła się o krok w pełni świadoma, że nie zdoła uciec. Wyglądał na wysportowanego, a ona z zimna i zmęczenia ledwie trzymała się na nogach. Zacisnęła wolną dłoń na przedramieniu, mobilizując resztki sił, tymczasem nieznajomy minął ją bez dalszych wyjaśnień i chwycił oponę.

Działał z wyraźną wprawą. Rozstawił trójkąt ostrzegawczy, przemierzając ciemność jak ktoś dobrze z nią zaznajomiony. Potem z niezachwianym spokojem stanął przed nią i wyciągnął dłoń.

– Mogę?

Popatrzyła na niego podejrzliwie. Pozbycie się jedynej broni wydawało się głupotą, ale co miała zrobić? Uniósł brwi, jakby domyślał się, dlaczego wciąż tak kurczowo zaciska palce na metalu. Trwało to zdecydowanie zbyt długo i ktoś o mniejszej cierpliwości pewnie machnąłby ręką i odszedł. On czekał, aż w końcu – doszedłszy do wniosku, że gdyby tylko chciał, bez problemu sam odebrałby jej lewarek – oddała mu go i cofnęła się.

Mężczyzna bez słowa przystąpił do zmiany koła. O nic nie pytał. Jego ruchy były pewne, szybkie i precyzyjne, jakby robił to codziennie. Sara, wciąż nieufna, przyglądała się temu z nieśmiałym zainteresowaniem. Deszcz spływał mu po twarzy, wiatr smagał z każdej strony, a on pracował w ciszy i skupieniu, jakby świat wokół przestał istnieć.

– Gotowe. – Wyprostował się. Włożył przedziurawioną oponę do bagażnika i odwrócił się do Sary. Odsunęła się odruchowo, ale nie było to konieczne, nie zamierzał podchodzić bliżej. – Proszę zawieźć tę oponę do warsztatu, zrobią z nią porządek.

Pokiwała głową. Cała operacja zajęła mu zaledwie kilka minut. Trudno było zaprzeczyć, że wyświadczył jej przysługę, ale daleka była od wdzięczności. Odchrząknęła i ściągnęła łopatki.

– Dziękuję.

Powodowało nią dobre wychowanie, ale szybko tego pożałowała, bo przykuła jego uwagę. Spojrzał na nią przelotnie, jakby nie zasługiwała na więcej, jednak to wystarczyło, by poczuła się niepewnie.

– Bezpiecznej drogi.

Ukłonił się szarmancko i nie czekając na odpowiedź, ruszył w przeciwnym kierunku. Sara odprowadziła go wzrokiem, nie mrugając mimo deszczu zalewającego jej twarz. Mężczyzna wsiadł do samochodu, silnik zamruczał i chwilę później reflektory zniknęły, ustępując miejsca ciemności.

Nie wiedziała, jak długo stała na poboczu. Skostniała z zimna, niemal już nie zauważając deszczu. Ogarnęła ją niewyobrażalna ulga. Walczyła z nią przez chwilę, ale w końcu dała za wygraną i z jej gardła wydobył się rozpaczliwy szloch.

✳✳✳

Na widok mamy Filip nie posiadał się z radości. Kiedy weszła do mieszkania, z piskiem rzucił się jej na szyję. Sara wzięła go na ręce i przytuliła. Małe, ciepłe rączki ścisnęły ją mocno.

W takich chwilach czuła, że wszystko, co robi, każda trudność, każda łza czy chwila zwątpienia, wszystko to ma sens.

– Kochanie, jesteś kompletnie przemoczona! – Pani Basia zmierzyła sąsiadkę spojrzeniem i załamała ręce. Z piwnych oczu Sary wyzierało potworne zmęczenie. Kości policzkowe wydawały się jeszcze wydatniejsze niż zwykle, czyniąc twarz szczuplejszą i bardziej pociągłą. – Chodź, chodź, musisz się ogrzać. Przyda ci się gorąca herbata. Zostawiliśmy też dla ciebie trochę ciasteczek.

Przez całą drogę Sara marzyła o powrocie do domu. Prysznicu, własnym łóżku i kilku godzinach snu. Dopiero na widok Filipa i pani Basi zdała sobie sprawę, że nie tęskniła za ciepłem i wygodami, a za ludźmi, którym na niej zależało.

Piętnaście minut później siedziała na kanapie w salonie pani Basi, otulona nie swoim szlafrokiem, sącząc gorącą herbatę. Uderzyło ją, że czuła się tu jak w domu. Nie w mieszkaniu, które wynajmowała od półtora roku i które zdołała już polubić. Ale właśnie tu, w tych dwóch niewielkich pokoikach, po brzegi wypełnionych domowym ciepłem i miłością, wyciszała się po ciężkim dniu. Tu czuła się bezpiecznie.

Filip zasnął na kanapie, z głową na kolanach matki. Miał dobry dzień, doskonale bawił się z panią Basią, ale teraz powinna zabrać go do domu. Położyć do łóżka i ucałować na dobranoc. Tyle że tak ciężko było wstać… Głaskała go po głowie i wpatrywała się w przestrzeń, pozwalając myślom błądzić swobodnie. Czuła rozkoszne ciepło i ulgę, choć nadal towarzyszył jej wewnętrzny niepokój. Jeśli coś naprawdę wzbudzało w niej lęk, byli to mężczyźni. Zwłaszcza tacy, jak ten spotkany przed godziną – trudni do rozszyfrowania.

– Jesteś wyjątkowo milcząca, odkąd wróciłaś. To do ciebie niepodobne.

Wyrwana z zamyślenia podniosła wzrok. Było w tym sporo racji. Rzadko pogrążała się w zadumie, wolała twardo stąpać po ziemi i z roku na rok stawała się jeszcze bardziej pragmatyczna.

– To był długi dzień. – Otuliła się szczelniej kocem, wciąż nie doszła do siebie po kąpieli w strugach lodowatego deszczu. – Cieszę się, że jestem już w domu.

– Może ciałem, ale nie duchem. – Pani Basia uśmiechnęła się znacząco, a w jej oczach błysnęła nutka nagany. Mimo całego ciepła i łagodności należała do ludzi, których trudno oszukać.

– Ktoś mi dziś pomógł. – Sara odniosła wrażenie, że jej własny głos brzmi obco i nienaturalnie. Z pewnym wysiłkiem spojrzała na sąsiadkę. – Zatrzymał się, kiedy złapałam gumę. I zmienił oponę. Tak po prostu.

– Tak po prostu?

Sara wzruszyła ramionami. Popatrzyła na śpiącego synka. Wiedziała, że nie zrozumiałby powagi jej dzisiejszej przygody, ale nie dlatego o niej nie wspomniała. Z jakiegoś powodu wydawało jej się to zbyt intymne. Nieznajomy mężczyzna wzbudził w niej cały wachlarz skomplikowanych emocji, z których połowy nie potrafiłaby nazwać. Miał tak przenikliwe spojrzenie, że czuła się pod nim całkowicie obnażona, nie tylko fizycznie, ale przede wszystkim psychicznie, co było absurdalne, bo nie zaszczycił jej uwagą dłużej niż przez minutę.

Zmarszczyła brwi, zastanawiając się nad odpowiedzią.

– Zatrzymał się, zmienił oponę i odjechał. Mam na myśli, że nic ode mnie nie chciał.

– I to cię dziwi?

Pani Basia przyglądała się Sarze uważnie. W jej czujnych oczach widać było troskę. Nie sposób było tego nie docenić, zwłaszcza gdy komuś tak bardzo jak jej doskwierała samotność.

Sara nie była głupia. Wiedziała, że jej niechęć do ludzi jest wyolbrzymiona i często bardzo krzywdząca, ale też nie pojawiła się bez przyczyny. Za każdym razem, gdy ktoś to zauważał, czuła się dotknięta. Zwłaszcza że doskonale zdawała sobie sprawę ze swojej społecznej ułomności.

– Nie spodziewałam się tego.

– Czasem ludzie robią coś bezinteresownie dla innych.

Bezinteresownie? Sara omal nie prychnęła. Ludzie nie byli skłonni do bezinteresowności. Prawdę mówiąc wątpiła, czy są w ogóle zdolni do czegokolwiek poza egoizmem, jednak tę uwagę postanowiła zachować dla siebie.

– Myślałam, że chce mnie skrzywdzić. – Wielka gula znowu wezbrała jej w gardle i przez chwilę nie mogła mówić. – Byłam pewna, że już nie wrócę do domu.

Spodziewała się, że zostanie wyśmiana, zapewniona, że nie mogło stać się nic złego i nie ma sensu o tym mówić, jednak pani Basia tylko pogłaskała ją po policzku. Była jak najlepsza mama, kochająca, opiekuńcza i wyrozumiała. I choć wszystko to było cudowne, Sara poczuła, że łzy napływają jej do oczu. Wystarczyła odrobina czułości, by na jej warstwach ochronnych zaczynały pojawiać się pęknięcia.

– Mam nadzieję, że ten człowiek, kimkolwiek by nie był, pomoże ci uwierzyć, że nie wszyscy ludzie są źli.