Ignacy Krasicki

Bajki i przypowieści

Spis treści

Do dzieci

[Dedykacja]

Wstęp do bajek

Abuzei i Tair

Atłas i kitaj

Baran dany na ofiarę

Bogacz i żebrak

Bryła lodu i kryształ

Brytan w obroży

Chart i kotka

Chleb i szabla

Człowiek i suknia

Człowiek i wilk

Człowiek i zdrowie

Człowiek i zwierściadła

Daremna praca

Dąb i dynia

Dąb i małe drzewka

Derwisz i uczeń

Dewotka

Diament i kryształ

Dobroczynność

Doktor

Doktor i zdrowie

Drzewo

Dwa psy

Dwa żółwie

Dziecię i ojciec

Dzwon

Filozof

Filozof i orator

Fiałek i trawa

Furman i motyl

Gospodarz i drzewa

Groch przy drodze

Hipokryt

Jagnię i wilcy

Jastrząb i sokół

Jowisz i owce

Kałamarz i pióro

Kartownik

Komar i mucha

Konie i furman

Koniec

Król i pisarze

Księgi

Kulawy i ślepy

Lew i zwierzęta

Lew i zwierzęta

Lew pokorny

Lis i osieł

Lis i wilk

Lis młody i stary

Łakomy i zazdrosny

Małżeństwo

Matedory

Mądry i głupi

Mądry i głupi

Mysz i kot

Niedźwiedź i liszka

Nocni stróże

Ocean i Tagus rzeka

Ojciec łakomy

Oracze i Jowisz

Orzeł i jastrząb

Orzeł i sowa

Osieł i baran

Osieł i wół

Owieczka i pasterz

Pan i kotka

Pan i pies

Papuga i wiewiórka

Paw i orzeł

Pieniacze

Pijak

Po pniu i po bocianie…

Podróżny

Podróżny i kaleka

Potok i rzeka

Potok i rzeka

Prawda, satyryk i panegirysta

Przyjaciel

Pszczoła i szerszeń

Pszczoły i mrówki

Ptaki i osieł

Ptaszki w klatce

Rolnik

Rybka mała i szczupak

Sąsiedztwo

Skarb

Skąpy

Słoń i pszczoła

Słowik i szczygieł

Słowik i szczygieł II

Snycerz i statua

Stary pies i stary sługa

Strumyk i fontanny

Strzelec i pies

Sułtan w piekle

Syn i ojciec

Synogarlica

Szczur i kot

Szczurek i matka

Szkapa i rumak

Szkatuła ze złotem, wór z kaszą

Talar i czerwony złoty

Trzcina i chmiel

Tulipan i fiałek

Wilk i owce

Wilk i owce II

Wilk pokutujący

Wino i woda

Woły krnąbrne

Wół i mrówki

Wół minister

Wyszydzający

Zwierściadło podchlebne

Zwierzęta i niedźwiedź

Żółw i mysz

Źrebiec i koń stary

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Do dzieci

O wy, co wszystkie porzuciwszy względy,

Za cackiem bieżyć gotowi w zapędy,

Za cackiem, które zbyt wysoko leci,

Bajki wam niosę, posłuchajcie, dzieci.

Wy, których tylko niestatek żywiołem,

Co się o fraszki uganiacie wspołem,

O fraszki, których zysk maże i szpeci,

Bajki wam niosę, posłuchajcie, dzieci.

Wy, którzy marne przybrawszy postaci,

Baśniami łudzić umiecie współbraci,

Baśniami, które umysł płochy kleci,

Bajki wam niosę, posłuchajcie, dzieci.

[Dedykacja]

Suspicione si quis errabit sua.

Et rapiet ad se, quod erit commune omnium

Stulte nudabit animi conscientiam.

Phaedr, Ad Eutich., lib. III

Wstęp do bajek

Był młody, który życie wstrzemięźliwie pędził;

Był stary, który nigdy nie łajał, nie zrzędził;

Był bogacz, który zbiorów potrzebnym udzielał;

Był autor, co się z cudzej sławy rozweselał;

Był celnik, który nie kradł; szewc, który nie pijał;

Żołnierz, co się nie chwalił; łotr, co nie rozbijał;

Był minister rzetelny, o sobie nie myślał;

Był na koniec poeta, co nigdy nie zmyślał.

— A cóż to jest za bajka? Wszystko to być może!

— Prawda, jednakże ja to między bajki włożę.

Abuzei i Tair

«Winszuj, ojcze — rzekł Tair — w dobrym jestem stanie.

Jutrom szwagier sułtana i na polowanie

Z nim wyjeżdżam». Rzekł ojciec: «Wszystko to odmienne.

Łaska pańska, gust kobiet, pogody jesienne».

Jakoż zgadł, piękny projekt wcale się nie nadał:

Sułtan siostrę odmówił, cały dzień deszcz padał.

Atłas i kitaj

Atłas w sklepie z kitaju żartował do woli;

Kupił atłas pan sędzic, kitaj pan podstoli.

A że trzeba pieniędzy dać było kupcowi,

Kłaniał się bardzo nisko atłas kitajowi.

Gdy przyszło dług zapłacić, a dłużnik się wzbraniał,

Co rok się potem kitaj atłasowi kłaniał.

Baran dany na ofiarę

Widząc, że wieńce kładą, że mu rogi złocą,

Pysznił się tłusty baran, sam nie wiedział o co.

Aż gdy postrzegł oprawcę, a ten powróz bierze,

Aby go poniewolnie ciągnął ku ofierze,

Poznał swój błąd; rad nierad wypełnił los srogi.

Nie pomogły mu wieńce i złocone rogi.

Bogacz i żebrak

Żebrak panu tłustemu gdy się przypatrował,

Płakał; tegoż wieczora tłusty zachorował:

Pękł z sadła. Dziedzic po nim gdy jałmużny sypie.

Śmiał się żebrak nazajutrz i upił na stypie.

Bryła lodu i kryształ

Bryła lodu spłodzona z kałuży bagnistéj

Gniewała się na kryształ, że był przeźroczysty.

Modli się więc do słońca. Słońce zajaśniało,

Szklni się bryła, ale jej coraz ubywało;

I tak, chcąc los polepszyć niewczesnym kłopotem,

Stajała, wsiąkła w bagno i stała się błotem.

Brytan w obroży

Niech się nikt z powierzchownej ozdoby nie sroży.

Brytan z srebrno-złocistej pysznił się obroży.

Zazdrościli koledzy w wieczór; patrzą rano,

Aż brytana za srebrną obroż uwiązano.

«Pyszńże się teraz, bracie!» — do brytana rzekli;

Gryzł łańcuch nadaremnie, a oni uciekli.

Chart i kotka

Chart widząc kotkę, że mysz jadła na śniadanie,

Wymawiał jej tak podły gust i polowanie.

Rzekła kotka, wymówką wcale nie zmieszana:

«Wolę ja mysz dla siebie niż sarnę dla pana» .

Chleb i szabla

Chleb przy szabli gdy leżał, oręż mu powiedział:

«Szanowałbyś mnie bardziej, gdybyś o tym wiedział,

Jak ja na to pracuję i w wieczór, i rano,

Żeby twoich bezpiecznie darów używano».

«Wiem ja — chleb odpowiedział — jakim służysz kształtem:

Jeśli mnie często bronisz, częściej bierzesz gwałtem».

Człowiek i suknia

Brał się pewien do pręta chcąc wytrzepać suknię;

Ta, widząc się w złym razie, żwawie go ofuknie:

«A, takaż to jest pamięć na usługi — rzecze —

Bijesz tę, co cię zdobi, niewdzięczny człowiecze!»

Rzekł człowiek: «Ja nie biję, lecz otrząsam z prochu.

Zakurzyłaś się wczoraj, dziś trzepię po trochu,

Wybacz, z przykrych sposobów, kto musi, korzysta;

Gdybyś nie była bita, nie byłabyś czysta».

Człowiek i wilk

Szedł podróżny w wilczurze, zaszedł mu wilk drogę.

«Znaj z odzieży — rzekł człowiek — co jestem, co mogę».

Wprzód się rozśmiał, rzekł potem człeku wilk ponury:

«Znam, żeś słaby, gdy cudzej potrzebujesz skóry».

Człowiek i zdrowie

W jedną drogą szli razem i człowiek, i zdrowie.

Na początku biegł człowiek; towarzysz mu powie:

«Nie spiesz się, bo ustaniesz». Biegł jeszcze tym bardziej.

Widząc zdrowie, że jego towarzystwem gardzi,

Szło za nim, ale z wolna. Przyszli na pół drogi:

Aż człowiek, że z początku nadwerężył nogi,

Zelżył kroku na środku. Za jego rozkazem

Przybliżyło się zdrowie i odtąd szli razem.

Coraz człowiek ustawał, mając w pogotowiu

Zbliżył się: «Iść nie mogę, prowadź mnie» — rzekł zdrowiu.

«Było mnie zrazu słuchać» — natenczas mu rzekło;

Chciał człowiek odpowiedzieć… lecz zdrowie uciekło.

Ten e-book zrobiliśmy my :)

Virtualo sp. z o.o.

ul. Marszałkowska 104/122

00-017 Warszawa

konwersja@virtualo.pl

Dziękujemy, jeśli korzystasz z legalnych źródeł!

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

ISBN: 978-83-272-6154-0