Copyright © by Katarzyna Tubylewicz, 2014
Copyright © by Virtualo, 2023

Korekta: Melanż
Skład i łamanie: Melanż
Projekt okładki: Małgorzata Drabina / Yellow Room

Wydanie II
Warszawa 2023
ISBN 9788327283849

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Virtualo Sp. z o.o.
ul. Marszałkowska 104/122
00-017 Warszawa
www.virtualo.pl

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Wejdź na virtualo.eu lub napisz do nas na adres: redakcja@virtualo.pl.

Najlepszej z mam, czyli mojej Mamie

We shall not cease from exploration
And the end of all our exploring
Will be to arrive where we started
And know the place for the first time.

T.S. Eliot

26 sierpnia, Szwecja, okolice Sztokholmu

26 sierpnia,
Szwecja, okolice Sztokholmu

Do katastrofy doszło w spokojny, letni wieczór. Na dworze było jeszcze jasno, jak to latem w Szwecji, ale czuło się już bliskość zawsze przedwczesnej jesieni. Wypełnione światłem czerwcowe noce i ciepłe, lipcowe wieczory odchodziły w niepamięć. W powietrzu unosił się zapach wilgoci i rozkładu. Kierowca estońskiej ciężarówki Rain Köler był zmęczony, pokonywał ostatni odcinek rutynowej trasy. Zaczynała się w Kapellskär, dziewięćdziesiąt kilometrów od Sztokholmu, dokąd przypływa prom z estońskiego Paldiski, i zataczała koło przez spory kawałek kraju w monotonnym, ale pięknym krajobrazie ciągnących się bez końca pól, lasów i bezkolizyjnych, gładkich jak pysk konia autostrad. Rain znajdował się już pomiędzy Nyköping a Sztokholmem, powoli zamykał rundę. Chciało mu się spać, kupiona na stacji benzynowej kawa z dużą ilością cukru nie pomagała. Przed sobą miał znowu monotonne pola, gdzieniegdzie wyłaniał się pojedynczy, drewniany dom w kolorze przyschniętej krwi. Jego intensywną barwę precyzyjnie podkreślała biała linia okiennych framug. Raz na jakiś czas ciężarówka, model Scania z 2008 roku (biała przyczepa uwieńczona czerwonym pąkiem szoferki), wjeżdżała pomiędzy ciągnące się wzdłuż autostrady skalne ściany. Rain uśmiechnął się na myśl, jak bardzo spodobałyby się jego synowi Jaanowi, który od pewnego czasu zaczytywał się w literaturze z gatunku fantasy. Gdyby mógł, nie robiłby nic innego, tylko czytał. Rain pokręcił z niedowierzaniem głową i zadowolony dodał gazu, zostało mu już tylko siedemdziesiąt kilometrów. Nieoczekiwanie zaczął padać deszcz.

W jadącym za ciężarówką Raina srebrnym volvo siedziały trzy kobiety. Gwałtownie gestykulowały, przez zalane deszczem szyby samochodu nie dało się odczytać wyrazu ich twarzy, trudno powiedzieć, czy miały dobry, czy zły humor. Były zaabsorbowane rozmową, ale to nie brak uwagi stanowił przyczynę wypadku, o którym nazajutrz napisały wszystkie gazety. Prowadząca samochód przycisnęła pedał gazu, żeby wyprzedzić zasłaniający drogę kadłub ciężarówki. Przyspieszyła, włączyła kierunkowskaz i łagodnie wjeżdżała na lewy pas, jednak nagle wydarzyło się coś nieoczekiwanego i samochód wpadł w poślizg. Jadący za nim kierowca motocykla zareagował zbyt późno, nic dziwnego, jego pole widzenia ograniczały zalewające kask strugi wody. Prowadzący ciężarówkę Rain nie mógł już wiele zrobić. Kiedy zobaczył wjeżdżający w przyczepę ciężarówki samochód (później nie był w stanie przypomnieć sobie, czy najpierw go zobaczył w bocznym lusterku, czy może pierwszy był tamten straszny łoskot), wykonał gwałtowny skręt w prawo. Przednia część samochodu posłusznie zmieniła trajektorię, ale przyczepa, jak wijąca się gąsienica, uderzyła w przeciwną stronę.

– O Boże, o Boże, o Boże – powtarzał młodszy aspirant z radiowozu, który jako pierwszy przyjechał na miejsce wypadku.

Karetki i straż pożarna były jeszcze w drodze.

– O Boże, Boże, Boże – jęczał, jak gdyby to, co zobaczył, automatycznie uczyniło go wierzącym.

– Peter, ty mi tu, kurwa, teraz nie panikuj, potrzebuję twojej pomocy – uciął jego starszy kolega.

Z przewróconego na bok volvo wyciekała benzyna, jej świdrujący zapach wypełniał nozdrza, mdlił, wnikał do mózgu, a Stieg dobrze wiedział, czym grozi wyciek paliwa w miejscu wypadku.

– Peter! Ten samochód wygląda, jakby miał się zacząć palić, musimy wydostać z niego pasażerów.

– Przecież leje – wyjąkał Peter.

– Ale deszcz, kurwa, nie gasi płonących samochodów! Niczego cię nie nauczyli w tych twoich szkołach? – wydarł się Stieg.

Stały za nim lata doświadczenia i zadufani w sobie gówniarze pokroju nowego kolegi, niemal stażysty, którego wysoki stopień nie miał pokrycia w faktycznej wiedzy i skuteczności, doprowadzali go do ciężkiej furii.

Peter, rosły dwudziestoparolatek o szerokiej szczęce i bardzo niebieskich oczach, zrobił trzy kroki w przód, a potem jak uderzony pięścią w brzuch skulił się i zaczął krztusić. Wymiotował. Parę metrów od niego leżał motocyklista, którego nienaturalnie wygięte ciało wydawało się całkowicie odłączone od spoczywającej obok ręki.

– Nie będę więcej jeździł z amatorami zaraz po szkole, powiem szefowi, że mam to w dupie, jak pragnę zdrowia – mruknął pod nosem Stieg i w tej chwili usłyszał syreny straży pożarnej.

Uspokojony rozejrzał się dookoła. Po rozciągającym się wzdłuż szosy polu biegał samotny mężczyzna. Płakał i krzyczał w niezrozumiałym języku. Co pewien czas przykucał, ściskał głowę dłońmi i bujał się na piętach jak znienacka dotknięty chorobą sierocą. Stieg domyślił się, że patrzy na kierowcę ciężarówki.

– Będzie potrzebował psychologa – powiedział do kolegi, który zdołał się już pozbierać i stał kilka kroków za nim. – Albo psychiatry – dodał, mrużąc oczy.

– Są strażacy – wyszeptał Peter. – Przyjechali strażacy, jesteśmy uratowani – powtórzył głośniej, a potem zemdlał.

– Co jak co, ale to będzie, kurwa, na czołówkach gazet – skonstatował Stieg.

Kilka razy zauważył kątem oka błyśnięcia flesza, pasażerowie przejeżdżających obok samochodów robili im zdjęcia telefonami komórkowymi.

– Obrzydliwość. – Splunął i pobiegł pomagać strażakom i ratownikom pogotowia w wydobywaniu z wraka uwięzionych pasażerek.

Volvo, jak wyrzucona na brzeg, wielka, śnięta ryba, miało skasowany przód, a tył mocno wgnieciony od uderzenia motocykla. Znajdowały się w nim trzy kobiety. Jedna z pewnością nieprzytomna. Nie wyglądało to dobrze. Może być jeszcze jedna ofiara śmiertelna, stwierdził w duchu, bo motocyklista to już na pewno pójdzie na narządy. Ratowniczka z trzeciej karetki podbiegła do leżącego na ziemi Petera, który właśnie otworzył oczy. Po twarzy spływał mu deszcz. Jak łzy.

– Trudno się na coś takiego uodpornić – powiedziała półgłosem, jakby chciała mu dodać otuchy.

I. Początek sierpnia

I.
Początek sierpnia

– Dlaczego tu przyjeżdżasz? Znalazłaś sobie we mnie zabawkę, tak?

Nie patrzy na nią. Mówi po angielsku z trudnym do rozpoznania akcentem. Może mieć trzydzieści lat. Ciemne włosy, plecy koloru miedzi pochylone jak u Rodina. Joanna przypomina sobie dzień, w którym natknęła się na kopię Myśliciela w parku przy Muzeum Waldemarsudde. Wędrowała wtedy po Sztokholmie szlakiem pilnej turystki, podniecona, przekonana, że nareszcie jej życie się zmieniło.

Młody mężczyzna odwraca się w jej stronę.

– Bawi cię to?

Jest dla niej zbyt egzaltowany, zbyt młody i ona o tym wie.

Ma ładne dłonie o zbyt krótkich, przyciętych w pół drogi paznokciach. Kiedyś wyznał, że dopiero niedawno przestał je obgryzać. Wydało jej się to wzruszające, ale tamtego dnia wypiła za dużo wina.

Joanna wstaje z łóżka i podchodzi do okna. To naprawdę ja, Joanna, powtarza bezgłośnie. Przyciska czoło do szyby. Widok na kilkupiętrowy, szary blok ma w sobie coś swojskiego. Pod oknem idą dwie Somalijki. Mają głowy okutane chustami i charakterystyczne twarze o wystających policzkach i fioletowych ustach. Jedna z nich pcha przed sobą wózek. Chyba nie ma w nim dziecka, tylko jakieś niezliczone pakunki. Kobiety idą wąskim chodnikiem wzdłuż pudełek domów z jamochłonami anten satelitarnych, ich biodra rysują w powietrzu ósemki. Długo odprowadza wzrokiem te istoty ze świata, który nie może być bardziej odległy od jej własnego. Przyjeżdża do Tensta regularnie, była tu jeszcze długo przed poznaniem Karima. Zachowywała ostrożność, nikt z jej otoczenia nie mógł wiedzieć o tych wyprawach na przedmieścia. Po raz pierwszy ruszyła w tę stronę pod pretekstem zrobienia paru zdjęć. Wymyśliła to z nudów, z dziecinnej ciekawości miejsca, które cieszyło się złą sławą. Wyrwana z pracy, z codzienności, z kontekstu dawnego życia mogła sobie pozwolić na niedojrzałość. Chciała poczuć coś jak wtedy, gdy mając osiem lat, wędrowała z koleżankami po wykopach na Ochocie. Komunizm straszył zepsutymi rurami i kapiącą z kranu wodą w rdzawym kolorze. Miasto przecinały wzdłuż i wszerz rozdziawione korytarze, nad którymi pochylały się góry gliniastej ziemi. Dorośli straszyli opowieściami o dzieciach uduszonych pod zwałami. Wędrówki po wykopach były zakazane. Ekscytujące. Teraz ciągnęło ją do dzielnicy na peryferiach Sztokholmu, której nie odwiedzał nikt ze znajomych. Na początku nie chciała robić z tego tajemnicy. Próbowała zabrać ze sobą którąś z nowych koleżanek, miała to być egzotyczna wycieczka dla znudzonych pań z kręgu żon dyplomatów. Słysząc jej propozycję, otwierały szeroko oczy.

– Oszalałaś? Nie wiesz, kto tam mieszka?

Zapominały o politycznej poprawności. Ich popłoch był nagi, nie przysłaniał go puder uśmiechów.

– Po co ci to? Nie jedź tam!

– Macie rację – skłamała. – Chciałam tylko zrobić parę fotek, w Polsce nie ma takich dzielnic – dodała tonem usprawiedliwienia. – Ale nie będę ryzykowała, skoro mi to odradzacie…

– No tak. – Francuzka wydęła umalowane usta. – Polska nie jest szczególnie wielokulturowa, prawda? – Zawiesiła znacząco głos i spojrzała na Joannę wzrokiem pełnym wyższości.

Po zażegnaniu niebezpieczeństwa stała się ponownie orędowniczką otwartości i tolerancji.

Następnego dnia Joanna wsiadła w niebieską linię metra i pojechała nią do stacji Tensta. To był pierwszy krok w stronę Karima.

Odwraca się od okna i siada obok niego na brzegu łóżka. Nie jest szerokie ani zbyt wygodne, ale szybko stało się jedynym miejscem ich spotkań.

– Nic nie jest takie, jak myślisz, Karim. Nie jesteś dla mnie zabawką i nie jesteś mi obojętny, ale oboje rozumiemy, że nigdy twoją dziewczyną nie będę. Narzeczoną też nie. – Mówiąc to, nie może powstrzymać ironicznego grymasu twarzy. – Jestem dla ciebie za stara i raczej nie przedstawisz mnie swojej matce, prawda? Jesteśmy tu i teraz. Ty i ja – tłumaczy tonem dojrzałej przyjaciółki.

Karim milczy. Joanna nie potrafi czytać z jego twarzy.

– Jeśli chcesz, mogę przestać do ciebie przyjeżdżać – grozi, przygryzając dolną wargę.

Wie, że to jedyne dobre rozwiązanie, ale zwleka z decyzją.

– Chcę pójść z tobą do kina, chcę, żebyś opowiedziała mi, dlaczego zdradzasz męża, bo wiem, że go masz – zaczyna od nowa Karim. – Wstydzisz się mnie, co? Przyznaj, że się mnie wstydzisz.

Wystraszyła się, a on to zdążył zauważyć. Na potwierdzenie kiwa głową i patrzy jej w oczy jak sędzia albo nauczyciel.

– Teraz nie nosisz obrączki, ale ja jestem spostrzegawczy, zauważyłem twoje kółeczko na palcu, kiedy cię poznałem. Zanim jeszcze zaczęliśmy rozmawiać – mówi.

Joanna odwraca wzrok. Tak, nie jest mistrzynią konspiracji. Potem kładzie rękę na jego kolanie i zaczyna ją wolno przesuwać wzdłuż uda, najpierw z wahaniem, potem pewniej. W połowie drogi Karim łapie ją za nadgarstek, zatrzymuje. Joanna myśli, że to gra wstępna, i wydaje z siebie ciche jękniecie. Karim spycha jej rękę na łóżko, jakby strzepywał okruchy, potem wstaje zirytowany i zaczyna krążyć po ciasnej sypialni.

– Chcę wiedzieć, skąd się wzięłaś w Szwecji, jak długo tu zostaniesz, jaki masz zawód. Czy jest w tym coś dziwnego, że chciałbym też poznać twoje nazwisko?! Czy to jest według ciebie niedojrzałe?

– Karim…

– Zaczekaj. – Przykuca, żeby wyjąć papierosy z kieszeni leżących na podłodze dżinsów.

Zapala, nachylając się nad zapalniczką, jakby zasłaniał ją przed wiatrem. Nie częstuje.

– Któregoś dnia zajrzałem do twojej torebki, kiedy wyszłaś do łazienki. Nie nosisz ze sobą żadnych dokumentów. Robisz to celowo, prawda? – Głos mu drży.

Zaciąga się i powoli wypuszcza ustami dym, stara się wolno oddychać. Teraz to on podchodzi do okna, jakby na zewnątrz, poza ciasną norą mieszkania znajdowało się jakieś rozwiązanie. Joanna jest coraz bardziej zdenerwowana, ale nie może się powstrzymać od szybkiej konstatacji, że nigdy wcześniej nie sypiała z tak pięknie zbudowanym mężczyzną. Czuje coś w rodzaju satysfakcji. Dumę myśliwego po ustrzeleniu pokazowej sztuki. I jeszcze wstyd. Stara baba z młodym, orientalnym kochankiem. Co za kicz.

– Karim, uwierz mi, że nic z tego, czego chcesz, nie byłoby dobre ani dla ciebie, ani dla mnie – ucina.

Kiedy potem myśli o tej rozmowie, pamięta swój strach, to najbardziej. Nie odpowiedział, tylko uderzył pięścią w ścianę. Syknął z bólu, a potem walnął jeszcze raz.

Znieruchomiała. Przyjemna ekscytacja ulotniła się bez śladu. Grzebał w jej rzeczach? Szukał informacji?

Wstała z łóżka i zaczęła zbierać ubrania. Nie mogła znaleźć stanika, w jego poszukiwaniu kręciła się nerwowo po pokoju, w końcu uznała, że musi zajrzeć pod łóżko. Pomyślała z niechęcią o tym, że będzie patrzył, jak goła czołga się po podłodze, Karim jednak stał bez ruchu przy oknie odwrócony do niej plecami. W końcu znalazła stanik w jakimś kącie, pokrywała go cienka warstwa kurzu. Ze zwiniętymi w kłębek ubraniami ruszyła w stronę łazienki. Dopadł ją tuż pod drzwiami. W pierwszej chwili poczuła strach. Potem znowu całował jak chłopak, nie jak mężczyzna. Dokładnie tak, jak tego potrzebowała. Jeszcze przez chwilę myślała, że to ostatni raz, ale stopniowo wycofała się z tej decyzji.

Parę dni później wybrali się z Krzysztofem na zakupy w centrum miasta. Życie dyplomaty wymagało stałego uzupełniania garderoby. Idąc ulicą, minęli grupę głośnych mężczyzn. Jeden z nich wydał jej się bardzo podobny do Karima, była wręcz pewna, że to on. Pochyliła głowę i wbiła wzrok w chodnik, czuła, że trzęsą jej się kolana.

– Widzisz, Asia. – Głos Krzysztofa dochodził z bardzo daleka. – Aśka! Słyszysz mnie?

Kiwnęła głową, ale nie podniosła oczu.

– Widzisz, jak tu się roi od tych pieprzonych islamistów? Tak sobie wyobrażałaś Szwecję? Z niedoborem blondynów? Wspomnisz moje słowa, Polska jeszcze dobrze wyjdzie na tym, że nie próbuje być multikulti.

Zrobiło jej się ciemno przed oczami, aż musiała się na nim mocniej oprzeć.

– No, ale nie musisz się bać, nie przesadzaj! W biały dzień nie są groźni – dodał uspokajająco jej mąż.

– Nie wiedziałam, że jesteś rasistą – powiedziała sucho, chociaż dobrze wiedziała, kim pogardzał i jak wielu było takich ludzi.

Obruszył się.

– Żadnym rasistą nie jestem! – W jego głosie dało się słyszeć autentyczną urazę. Został niesprawiedliwie oskarżony, on, wzór moralności, człowiek wyższej racji. – Mówię tylko, jak jest, i tyle. Co ci znowu odbiło? Co tak bronisz tych ciapatych?

Odkąd dość nieoczekiwanie z zastępcy ambasadora stał się chargé d’affaires, zmieniło się w nim wszystko: ton głosu, sposób mówienia, twarz, gesty. Jednak zalążek tego, kim był dzisiaj, tkwił w nim od zawsze. Zdawała sobie z tego sprawę. To jego zachwycanie się ludźmi, którzy mieli większe wpływy niż on, ta pogarda dla znajdujących się niżej w hierarchii. Na Ukrainkę, która sprzątała w Warszawie ich mieszkanie, nawet nie spoglądał. Była pracowitym owadem, przy którym wolno mu było chodzić bez koszuli. Nikim. Teraz osób, które uważał za nic, było w jego życiu znacznie więcej, a swoją żonę traktował jak dodatek do stanowiska wysokiego urzędnika państwowego.

– Nie zależy ode mnie nic. Nic poza wyborem koloru szminki i menu – czasem mu to mówiła, a Krzysztof się wtedy uśmiechał, jakby usłyszał komplement.

Dzień, w którym Sabina dostała wypowiedzenie z redakcji tygodnika „Nasza Misja”, miał na zawsze pozostać jednym z najgorszych dni jej życia. Nie tylko z powodu utraty pracy. Zaczął się zwyczajnie, Sabina była zwolenniczką starannej regulacji codzienności: pobudka o szóstej trzydzieści, kawa i tost z szynką, długie tuszowanie rzęs, letnia marynarka w kolorze kości słoniowej. Punktualne wyjście z domu. Nigdy się nie spóźniała.

Od wczesnych godzin rannych upał. Ta sama nieznośna Warszawa. Jeździła do redakcji autobusem, dlatego zmuszona była przetrwać piekło ciągnących się w nieskończoność Alej Jerozolimskich, w tym szczególnie działający na nerwy przystanek przy Dworcu Centralnym, kiedy ludzka masa przelewała się przez dwuskrzydłowe drzwi w najbardziej nieskoordynowany sposób. Natrętna bliskość współpasażerów. Otyli, cuchnący weekendowym piciem faceci w przepasowanych marynarkach, rozłożyste biusty kobiet rozpłaszczone na cudzych plecach, mdląca woń perfum, oddechy, świdrujący w uszach kaszel współpasażera z astmą. Sabina napina wszystkie mięśnie, ciało zamienia się w mur, jego jedyną funkcją jest odgrodzenie jej od reszty ciał. Sabina nie znosi dotykania przez obcych. Poza tym od dzieciństwa cierpi na dziwaczną przypadłość: jeśli ktoś wydaje jej się szczególnie odpychający, nie jest w stanie przestać powracać do niego wzrokiem. Potrafi zadawać sobie w ten sposób tortury. Tym razem jej udręczone spojrzenie trafia na niedomytego chłopczyka w bluzce w paski. Jedną ręką trzyma się nogi matki, drugą zawzięcie dłubie w nosie, na którego czubku zaschnięte gile stworzyły płaskorzeźbę. Sabinę aż wstrząsa z obrzydzenia.

Dobrze, że moje dzieci są prawie dorosłe, myśli. Słusznie było wcześnie zacząć.

Dzieci Sabiny. Układ modelowy: starszy syn, młodsza córka. Jan Paweł, potomek idealny, doskonale zdał maturę i dostał się na wymarzone przez rodziców prawo, przystojny, czuły dla matki. Po nim – Teresa, lat szesnaście, dziecko uparte, chodzące własnymi drogami, krytyczne, przekorne, włóczące się nie wiadomo gdzie i z kim. Sabina obawiała się o jej reputację. Znajdowały się w stanie ciągłej wojny. Wiele razy poruszała ten temat ze swoim spowiednikiem, księdzem Waldemarem.

– Nieś wytrwale swój krzyż – radził – pilnuj córki jak oka w głowie. Nie dopuść, by straciła to, co najcenniejsze dla młodej dziewczyny. Nie pozwalaj wychodzić wieczorami, kontroluj każdy jej krok, zabraniaj, nakłaniaj do modlitwy. Wiem, że cierpisz, ale to najświętsza rola matki.

Tak, Sabina była gorliwą katoliczką. Nie zastanawiała się nad swoją religijnością, nie lubiła analiz. Była za to dobra w pisaniu żarliwych tekstów, co bardzo doceniano w redakcji, bo katolicki tygodnik dla kobiet „Nasza Misja” prowadził walkę o lepszą i jeszcze bardziej chrześcijańską Polskę. Przedmurze.

Do pracy przyszła o ósmej pięćdziesiąt. Większości współpracowników jeszcze nie było na miejscu, będą się tak schodzić do jedenastej, czego Sabina, jako zastępczyni naczelnej, stanowczo nie akceptowała.

Zaparzyła kawę, lubiła to robić sama. Zamieniła parę słów z sekretarką szefowej, którą wszyscy uważali za uosobienie dobroci i nazywali pieszczotliwie Żabką. Sabina znała ją od bardziej asertywnej strony – była to słodka jak miód ropucha, która nigdy nie miała czasu na łączenie jej rozmów.

– Pięknie pani wygląda w tej sukience, pani Żabko – rzuciła komplement, zdobywając się na naprawdę szeroki uśmiech. – Nigdy bym nie pomyślała, że paski mogą pasować do pani figury – dodała.

Nie była w stanie się powstrzymać, nawet nie próbowała. Żabka zrobiła zranioną minę i mocno wciągnęła brzuch, co uwydatniło jej bułowate piersi.

– Proszę dziś sporządzić listę z informacją o godzinach przyjścia do pracy każdego z członków redakcji. Te spóźnienia muszą się wreszcie skończyć – zmieniła temat Sabina.

Żabka przełknęła ślinę i kiwnęła głową.

– Tak jest. Listę przekazać szefowej? – zapytała.

– Nie szefowej, tylko mnie, ponieważ to ja wydałam pani to polecenie.

– Obawiam się, że nie mogę tego zrobić bez zgody naczelnej. – W głosie Żabki pojawił się zastanawiająco przekorny ton.

Sabina przyglądała jej się przez chwilę badawczo.

– Pani zdaje sobie sprawę z tego, kim jestem, prawda? – zapytała w końcu ostro.

– Tak, oczywiście – odpowiedziała szybko Żabka.

Głos jej drżał i przestępowała z nogi na nogę, co uspokoiło Sabinę.

– I rozumie pani, że pod nieobecność naczelnej to ja jestem pani szefową?

Żabka ponownie kiwnęła głową.

– To proszę przygotować dla mnie listę. A tak zupełnie szczerze i tylko między nami powiem pani, że pracowniczkom katolickiej redakcji nie wypada nosić tak odważnych dekoltów. Dobrze pani wie, że odwiedzają nas tu także duchowni. Pani sukienka jest bardzo ładna, ale nadaje się na dansing, a nie do pracy.

Sabina uśmiechnęła się z nieskrywaną satysfakcją, a potem odwróciła na pięcie i drobnym, zdecydowanym krokiem pomaszerowała do swojego komputera. Przesadnie przy tym kręciła wąskimi biodrami – od dziecka była świadoma własnych atutów, zwłaszcza w relacji z innymi kobietami. Pracowała właśnie nad tekstem o powołaniu małżonków do płodności. „Statystyki dowodzą, że przesiąknięte antykoncepcyjnym sposobem myślenia pary nie mają szans na przetrwanie” – wystukała na klawiaturze i w tym momencie przypomniała sobie, że zapomniała dziś wziąć pigułkę. Chwyciła torebkę i pobiegła z nią do toalety, żeby za szczelnie zamkniętymi drzwiami i po sprawdzeniu, czy nikogo nie ma w sąsiedniej kabinie, wyciągnąć płatek z okrągłymi tabletkami. Był zawinięty w celofan i schowany w pudełku po mentolowych cygaretkach, które zostało wsunięte pod podszewkę torebki. Najlepsza kryjówka, jaką potrafiła wymyślić i z której z powodzeniem korzystała od wielu lat – każda nowa torebka była nacinana żyletką w strategicznym miejscu. Jerzy dostałby zawału, gdyby się dowiedział, wpadłby w furię, pomyślała, choć była świadoma, że do prawdziwej wściekłości jej mąż nie jest zdolny. Nie wobec niej. Poza tym Sabina tak dobrze pilnowała swojej tajemnicy, że nawet się z niej nie spowiadała, tym bardziej że była przekonana, iż jako matka dwójki może sobie udzielić dyspensy. Po wyjściu z toalety powróciła wolnym krokiem do biurka. „Mentalność antykoncepcyjna każe człowiekowi nie oglądać się na Boga w kwestii posiadania dzieci, ale czy można mówić o autentycznej miłości, gdy…” – napisała i usłyszała za plecami charakterystyczny stukot obcasów Heleny.

Odwróciła się i tym razem jej uśmiech nie miał w sobie nic wystudiowanego. Helena była jak córka, wprawdzie nie z jej łona, ale za to bardziej udana i łatwiejsza do zrozumienia niż ta własna. Sabina widziała w młodszej koleżance z redakcji samą siebie sprzed kilkunastu lat i pochlebiało jej, że Helena jest w nią wpatrzona jak w obraz, że biegnie do niej z każdym tekstem spragniona komentarzy, krytyki, a czasem pochwały, że zwierza jej się nawet z rozterek miłosnych jak najlepszej przyjaciółce. Czasami umawiały się po pracy na wino lub na kawę, były przy tym niezwykle dyskretne – po co inni mają gadać, przyjaźń w redakcji to materiał do najgorszych plotek. Już w kawiarni Sabina mościła się wygodnie w roli osoby dojrzałej i spełnionej, która poprzez pracę nad sobą oraz wierną służbę Panu osiągnęła w życiu wszystko, o co inne kobiety walczą, często bezskutecznie, używając przy tym najgłupszych z możliwych sposobów. Gdyby mogła, zamruczałaby z zadowolenia i wylizała z zachwytem starannie pomalowane paznokcie. Helena chłonęła życiowe mądrości Sabiny z szeroko otwartymi oczami i psim oddaniem. Sabina nie miała w zwyczaju się zwierzać, ale dla Heleny robiła wyjątek. Wyjawiła jej niejedną redakcyjną tajemnicę. Jedynie Helenie nie bała się opowiedzieć o niełatwej relacji z naczelną, która pracowała w „Nowej Misji” krócej niż ona i nie miała połowy jej wiedzy i kontaktów. Któregoś razu opowiedziała jej też o niepokojach związanych z Teresą.

– Trudno jest być córką doskonałej matki – skwitowała wtedy z powagą Helena. – Może mogłabyś nas ze sobą poznać? Zabiorę Tereskę do kina i na ciastka, wytłumaczę jej różne sprawy. Ja do każdego umiem dotrzeć.

Właśnie wtedy, ten jeden, jedyny raz, w głowie Sabiny zapaliła się ostrzegawcza lampka, jednak szybko wyłączyła ją z kontaktu, bo Helena zmieniła już temat i ponownie deklarowała zachwyt dla mentorki.

Helena była bratnią duszą i Sabina nie ukrywała, że cieszy się, widząc ją tak wcześnie z rana w redakcji. Jej protegowana nie różniła się od reszty zatrudnionych i zazwyczaj także przychodziła do pracy na jedenastą. Cóż, wiadomo, ryba psuje się od głowy, a naczelna nie pojawia się w redakcji przed południem.

– Dobrze cię widzieć, Helenko – powiedziała. – Może znajdziemy dziś czas, żeby przedyskutować tematy do następnego numeru? Chciałabym cię namówić na wywiad z księdzem Chro… – Sabina nie skończyła, bo Helena prześlizgnęła się obok jej biurka, pokazując ręką, że nie może rozmawiać, a potem pomaszerowała prosto do gabinetu naczelnej. Żabka, która stała przy kserokopiarce, wykonała na jej widok coś w rodzaju dygnięcia. Sabina nie wierzyła własnym oczom. Nie zauważyła też, że naczelna przyszła dziś do pracy z samego rana. Dzieje się coś dziwnego. Czyżby Helenka wpadła w kłopoty?

Przez chwilę Sabina zastanawiała się, czy wstać i interweniować, ale nie trwało to długo, bo podeszła do niej Żabka. Oparła się o szeroki kant biurka z ciemnego drewna i jej rozłożyste, miękkie biodra rozlały się jeszcze bardziej na boki.

– Szefowa prosiła, żeby poprosić panią na rozmowę – powiedziała.

Miała w oczach bezgraniczny, spocony smutek. Być może redakcyjna legenda na temat jej dobrego serca zawierała w sobie ziarnko prawdy.

Sabina w jednej chwili poczuła ściskanie żołądka i czerwoną falę adrenaliny, która na moment przesłoniła jej pole widzenia. Zrobiła się równocześnie mała i bardzo wielka, pewna swego i pozbawiona wpływu.

Nienawidziła naczelnej od pierwszego spotkania, jej umalowane czerwoną szminką, ściśnięte w ciup usta śniły jej się po nocach, ale Sabina nie należała do osób, które łatwo zastraszyć. Na ogół potrafiła ukrywać tę utrudniającą pracę antypatię wymieszaną ze sporą dawką zazdrości, ale jej dyskrecja nie miała tutaj żadnego znaczenia. W tej grze wszystkie asy znajdowały się i tak w rękach Moniki Pitek.

Pitek była mistrzynią trudnej sztuki ciągłego acz dyskretnego i przez to trudnego do udowodnienia mobbowania podwładnych, wirtuozerką obrażania się bez powodu i równie nieuzasadnionych oraz nagłych wyborów ulubienic. Każdy dzień w redakcji zależał od wahań jej zmiennych humorów. Do perfekcji doprowadziła też sztukę eksploatacji. Była elegancka, miała kontakty, szczyciła się udanym życiem rodzinnym i – rzecz jasna – była wyjątkowo pobożna. Opowiadano, że każdego ranka idzie na mszę i to właśnie jest powodem jej późno rozpoczynanych dni pracy. Mówiono też, że ma znajomości w świecie polityki i na kościelnej górze. W pewnym sensie Monika Pitek była Sabiną do kwadratu, Sabiną młodszą, bardziej zadbaną i dziesięć razy bardziej bezwzględną.

Tym razem powitała swoją zastępczynię najsłodszym z uśmiechów, pokazując równe ząbki dziewczynki. Następnie wystudiowanym gestem wypielęgnowanych dłoni poprawiła sztywną fryzurę. Równie słodko uśmiechała się do siedzącej już w gabinecie Heleny, która nawet nie podniosła wzroku. Tkwiła na swoim krześle jak zaklęta z pochyloną głową i przygryzioną górną wargą. Naczelna poprosiła Sabinę, żeby usiadła, założyła nogę na nogę, zapytała, jak dzieci i czy cieszy się na urlop, poczęstowała ją kawą i drożdżowym ciastem, po które, jak wyjaśniła, pani Żabka z samego rana biegała do pobliskiej piekarni, opowiedziała kilka anegdot, parokrotnie wybuchła perlistym śmiechem i była w tak dobrym nastroju, że Sabina doszła do wniosku, iż znalazły się fundusze na wystartowanie nowego dodatku dla młodych mam. Po półgodzinie ton głosu Pitek spoważniał, nieco ściemniał, wbiła wzrok w środek czoła swojej zastępczyni i zaczęła kolejne przemówienie:

– Droga pani Sabino – pracowały ze sobą trzy lata, ale nie przeszły na ty, Pitek nie lubiła się fraternizować – pani wkład w rozwój naszego tygodnika i jego liczne sukcesy jest tak duży, że należy się pani za to niejedna nagroda. Szczególnie doceniam fakt, że poświęciła pani wiele czasu na wspieranie zawodowego rozwoju współpracowników.

Pitek pociągnęła nosem i przez kilka długich sekund wpatrywała się w prawe ramię siedzącej obok Heleny.

– Niestety, jak się pani orientuje, sytuacja na rynku prasowym nie jest dobra…

Zawiesiła znacząco głos, odchrząknęła i przez moment bez większego entuzjazmu kruszyła palcami obu rąk leżący na talerzu kawałek ciasta. W głowie Sabiny wył alarm przeciwlotniczy.

– Z tego powodu – ciągnęła naczelna – zmuszeni jesteśmy do daleko idących oszczędności i likwidacji stanowiska zastępcy redaktora naczelnego.

Sabina otworzyła usta, ale Pitek dała jej znak ręką, żeby milczała, i Sabina, zupełnie jak nie ona, posłuchała. Szukając ratunku, zerknęła na siedzącą obok Helenę, ale ta przyglądała się z uwagą swoim cielistym rajstopom, a przemówienie Pitek ewidentnie nie stanowiło dla niej zaskoczenia.

– Znam pani troskę o tygodnik, więc wiem, że poczuje pani ulgę, wiedząc, iż dzięki temu, że od dawna wprowadzała pani w tajniki naszej pracy siedzącą tu panią Helenę Piekarską, nasza młoda, zdolna redaktorka jest dziś pracowniczką wysoce wykwalifikowaną i właśnie zgodziła się przejąć wszystkie pani obowiązki bez dodatkowego wynagrodzenia.

W tym momencie Pitek stuknęła ręką w stół, a na jej trójkątnej twarzy pojawił się szeroki uśmiech.

– Można więc powiedzieć, że w praktyce nadal będę miała zastępczynię, choć formalnie nie będzie się ona tak nazywała. Czy czuje się pani uspokojona? Nasza umowa zostaje rozwiązana w trybie natychmiastowym z powodu likwidacji stanowiska, ale jeśli chciałaby się pani odwołać od tej decyzji, możemy zmienić zapis i zarzucić pani wielokrotne złamanie tajemnicy zawodowej, o czym może zaświadczyć obecna tu pani koleżanka. Pani Heleno?

Helena kiwnęła potakująco głową i powróciła do oględzin swoich rajstop. Potem wszystko potoczyło się szybko i sprawnie niczym w trakcie zwolnień na Wall Street. Po godzinie oniemiała Sabina stała na chodniku przed swoją byłą pracą z foliową torbą zamiast tekturowego pudła, do której udało jej się wepchnąć kilka zupełnie teraz niepotrzebnych papierów.

Sofia Söderberg siedziała po turecku na płaskiej skale tuż nad wodą. Poruszała szybko ustami. Wygolony na pałę rybak po drugiej stronie jeziora, który przez chwilę zerkał na nią przez lornetkę, pokręcił głową i przeklął. Nie lubił Szwedek. Irytowały go.

– Mocna jak stal i opanowana, muszę być mocna – powtarzała Sofia.

Mówiła po polsku. Do niedawna nazywała się zresztą Zofia Skoczylas, a jej rodzice pochodzili ze wsi na wschód od Wrocławia, tej samej, w której mieszkali żona i dzieci rodaka po drugiej stronie jeziora. W przeciwieństwie do Zofii rybak przebywał w Szwecji tymczasowo, przyjechał z kolegami, których można byłoby nazwać pracownikami sezonowymi, gdyby dla większości z nich sezon nie trwał całymi latami. Gnieździli się w wypełnionych przekleństwami oparach testosteronu, w imigranckim blokowisku w dzielnicy Fisksätra. Całe dnie, łącznie z sobotami, spędzali na odnawianiu domów w Saltsjöbaden i Saltsjö-Duvnäs, albo dalej na Lidingö, w skórę dłoni wżerała im się farba, wyglądały na wytatuowane białą, nieregularną kreską. Wieczorami wracali do cuchnącego skarpetami i piwem mieszkania, palili fajki prosto z ojczyzny i liczyli czas do ponownych odwiedzin w swoim kraju – tej skarbonce na przesyłane żonom pieniądze.

Matka i ojciec Sofii też nieczęsto powracali do rodzinnych stron. Nie było pieniędzy, czasu, okazji. Należeli do pierwszego pokolenia, które przeniosło się do miasta i skończyło studia. Wstydzili się wsi. Sporą część życia poświęcili udowadnianiu, że są lepsi od swoich korzeni, a ich córka kontynuowała tę tradycję. Szwedzki mąż Kjell nie musiał jej namawiać do zmiany nazwiska. Sama przekształciła imię. W ten sposób została ponownie stworzona w ulepszonej, szwedzkiej wersji. Wystawiła twarz do słońca i spróbowała nie myśleć, ale szybko z tego zrezygnowała i ponownie otworzyła oczy. Płaska skała pod jej udami była gładka i ciepła od słońca, przecinało ją kilka ciemnych pęknięć. Wychodziły z nich zawsze pracowite, ciężko obładowane mrówki. Położyła palec wskazujący na drodze jednej z nich, mrówka próbowała go wyminąć, ale kiedy przeszkoda ponownie przecięła jej ścieżkę, wspięła się na nią, ześlizgnęła w dół i powędrowała dalej. Siłaczka. Zofia pomyślała, że sama przestała nią być. Życie z Kjellem pozwoliło jej na odpoczynek. Nie musiała już walczyć o przetrwanie, chwytać się ogłupiających prac, przeprowadzać z miejsca na miejsce. Jej mąż był mężczyzną, w którym wszystko wydawało się wykończone i ukształtowane, przypominał dobrze zredagowany tekst, zamknięty projekt, starannie wyremontowany przez polską ekipę dom. Miał określone poglądy i pewne przekonania. Z paru rzeczy był jednoznacznie dumny. Ze szwedzkiej demokracji, w której może i słusznie upatrywał wyjątkowego modelu, z bycia zaangażowanym ojcem i feministą. Miał pieniądze, które zresztą zawdzięczał nie pracy, ale pochodzeniu, pewne, stare pieniądze – pojęcie prawie nieznane w polskim słowniku.

Nie potrafiła sobie ułożyć relacji z jego córkami. Jeszcze parę dni temu uważała to za dramat, teraz było jej wszystko jedno.

– Tato, skoro nie ma cię jutro w Sztokholmie, powiedz Sofii, żeby mnie odebrała rano z pływalni – powiedziała parę miesięcy temu Sanna.

Miała sto siedemdziesiąt centymetrów wzrostu, ufarbowane na czarno włosy z białymi odrostami i tatuaż w kształcie ważki na prawej łydce.

– Możesz mnie o to sama poprosić – odpowiedziała automatycznie Sofia, podnosząc oczy znad gazety.

Znajdowali się we trójkę w kuchni, pochylony nad drewnianym blatem Kjell wyrabiał ciasto na chleb. Domowe pieczywo było jego nową pasją, z łatwością ulegał ekologicznym modom, a chleb na zakwasie był jedną z nich. Sanna od paru minut stała przy otwartej lodówce. Nie odwróciła głowy w stronę Sofii.

– Proszę, tato, porozmawiaj z nią. Mnie boli głowa, idę się położyć.

Zanim wyszła, odwróciła się, rzuciła Sofii przeciągłe spojrzenie i uśmiechnęła się z wyższością.

Tak zaczęła się ulubiona zabawa dziewczynek Kjella, pełna niespodzianek i nagłych zwrotów gra w wykluczanie tej trzeciej. Trzeba przyznać, że ten rodzaj dziewczęcych rozrywek Sofia znała dobrze z własnego dzieciństwa.

– Kjell, to się musi skończyć. Nie rozumiesz, jak się czuję, kiedy twoje córki komunikują się ze mną za twoim pośrednictwem, i to nawet wtedy, kiedy jesteśmy razem?! – próbowała mu tłumaczyć parę dni później, kiedy pochylał się maniakalnie nad kolejnym własnoręcznie wyrabianym ciastem.

– Sofia, kochanie – odpowiedział z niezmąconym spokojem, żadnego wrażenia nie zrobił na nim huk zatrzaskiwanych z furią drzwi na górze ani wrzask jego córek, które właśnie zaczęły się kłócić. – Bądź cierpliwa. Sanna i Julia to nastolatki. Ich rodzice rozwiedli się, ich ojciec ma nową żonę, co tydzień przeprowadzają się z domu do domu…

– Na twoje własne życzenie! – przerwała Sofia. – Przecież to ty uważasz, że tak jest wspaniale. Gdyby to zależało ode mnie lub od twojej byłej żony…

– Oczywiście, że tak jest najlepiej – odpowiedział monotonnym głosem Kjell, unosząc przy tym do góry białą od mąki rękę jak prawiący kazanie pastor. – Sanna i Julia muszą się tylko do ciebie przyzwyczaić.

– Miały już na to rok.

– Niedługo będzie lepiej.

– Kjell! Na razie to z dnia na dzień jest gorzej!

Kiedy młodsza od Sanny Julia przechodziła obok Sofii, jej długi koński ogon bujał się na boki jak wahadło zegara. Za każdym razem, gdy włączała się do rozpoczętej przez starszą siostrę gry w „Sofii tutaj nie ma”, na jej twarzy błąkał się uśmiech.

– Cześć, tato! – mówiła, wracając ze szkoły. – Powiedz Sofii, że… – zaczynała.

Nieważna była treść przekazu, istotę rzeczy stanowiło podkreślenie braku racji istnienia kobiety, która śmiała wprowadzić się do domu ich ojca.

Jeszcze parę dni temu Sofia nie była w stanie o tym spokojnie myśleć. Pobyt w letniej daczy rodziny Söderbergów, w modnym kurorcie Sandhamn, nie poprawił sytuacji. Był tylko chwilowym zawieszeniem broni. Zdarzyło się kilka dni, kiedy dziewczyny zachowywały się normalnie i dopuściły Sofię do swojej wspólnoty z ojcem. Któregoś wieczoru przez parę godzin grali we czwórkę w scrabble, żartowali i przekomarzali się jak prawdziwa rodzina. Zofia była wniebowzięta, ale szybko przekonała się, że jej entuzjazm był przedwczesny. Następnego dnia rano siostry zachowywały się tak, jakby spektakularne przełamanie lodów nigdy nie nastąpiło. Powróciły do swojego:

– Tato, powiedz Sofii, że wrócimy z plaży przed wieczorem.

Jakoś przeżyła wspólne dwa tygodnie. Sanna i Julia miały w Sandhamn paczkę przyjaciół, z którymi znały się od dzieciństwa, więc spędzały dużo czasu poza domem. Kjell za dnia usiłował zarazić żonę pasją do gry w golfa, a wieczorami zabierał ją do restauracji lub na spotkania z przyjaciółmi. W Sandhamn zbierali się w lipcu jego znajomi z czasów studiów na uniwersytecie w Uppsali, z którymi widywał się właściwie tylko latem. Zofia nadal była dla nich nowa, czuła się przez to jak na scenie, na której bezustannie trzeba udowadniać, że zasłużyło się, by zagrać swoją rolę. Ponownie była imigrantką. Wydawało jej się, że jest w ich oczach ubogą krewną z postkomunistycznej prowincji, taką, co to łapie mężczyznę z lepszego świata i się po nim pnie jak bluszcz, wspina się po jego plecach, by zrobić karierę i zapewnić sobie finansowe bezpieczeństwo. Wszyscy byli dla niej uprzedzająco mili, żony kolegów Kjella wyciągały ją na wspólne spacery i babskie kolacje, podczas których jedna przez drugą komplementowały jej szwedzki. Zamiast się z tego cieszyć, przełykała ze ściśniętym gardłem ślinę, uśmiech rozciągał jej usta w sztywnym grymasie, była inna, była cudzoziemką, nie przynależała. Miała świadomość, że pewnie jest przeczulona i przypisuje ludziom poglądy, którymi nie grzeszą, ale pozornie niewinne „ale miałaś szczęście, że spotkałaś Kjella!” zostawiało po sobie gorzki smak i niepokój, którego nie czuła już tak często w ich sztokholmskim środowisku.

Udobruchane słońcem Sanna i Julia zachowywały się całkiem przyzwoicie. Dopiero w drodze powrotnej do Sztokholmu doszło do awantury.

– Tato, jestem głodna – powiedziała Sanna, kiedy tylko zeszli z promu w Stavsnäs i wsiedli do samochodu, który przez ostatnie tygodnie czekał na nich cierpliwie na tanim parkingu.

– Zaraz będziemy w domu – odparł Kjell.

– Tato, zatrzymajmy się gdzieś na obiad – zawtórowała Julia.

– Zrobimy po drodze zakupy i ugotujemy w domu – powtórzył Kjell. – Mam ochotę na pieczonego łososia. A wy?

– Nienawidzę łososia – upierała się Sanna. – Jeśli tak, to odwieź nas od razu do mamy.

– Ale z mamą umówiliśmy się na jutro. – Kjell nie tracił cierpliwości ani dobrego humoru.

– Dzwonię do mamy! – wrzasnęła Sanna. – Nie będziesz nas głodził!

Sofia do tej chwili podziwiała krajobrazy za oknem i liczyła w myślach do stu, żeby się nie denerwować, ale teraz nie wytrzymała.

– Uspokójcie się! Sanna, przestań szantażować ojca! Jak chcesz, to kupimy po drodze pizzę – powiedziała spokojnie, ale zdecydowanie.

Rzadko angażowała się w konflikty męża z córkami, więc po tych słowach zapadła na kilka chwil cisza i zapanowała konsternacja. Sofia pomyślała z zadowoleniem, że może to jest właśnie sposób na dziewczynki. Pokazać im granice, nie pobłażać we wszystkim. W tym momencie Sanna wrzasnęła z furią:

– Nie będziesz mnie wychowywać, ty polska przybłędo! Sprzątać u nas możesz, a nie nami rządzić!

– Sanna! – krzyknął Kjell, ale najwyraźniej nie wiedział, co powiedzieć dalej, bo zacisnął zęby i tylko ścisnął mocniej kierownicę.

– Chcemy jechać do mamy! – wrzasnęła Julia. – Ty i tak wolisz od nas swoją Polkę! Polską sprzątaczkę!

Kjell sięgnął po telefon, podał go Sofii i poprosił, żeby wykręciła numer jego byłej żony, Marianne. Zamienił z nią kilka słów. Ustalili, że Sanna i Julia pojadą prosto do mieszkania matki na Östermalm. Zofia wysiadła po drodze, niedaleko domu. Była tak wstrząśnięta, że następnego dnia wstawała z łóżka tylko po to, by pobiec do ubikacji. Kilka razy zwymiotowała, była pewna, że ma to podłoże psychiczne. Kjell zaglądał do niej do pokoju i tłumaczył bez końca, że Sanna i Julia to nastolatki, że przechodzą trudny okres, że wszystko się ułoży, że ich zachowanie z pewnością nie ma nic wspólnego z wrogim nastawieniem do obcokrajowców ani z pogardliwym stosunkiem do Polek, a już na pewno nie do niej samej, nawet jeśli mogła tak pomyśleć. Sanna i Julia, jak to dziewczyny w ich wieku, świetnie wyczuwają najsłabsze punkty dorosłych, z którymi wojują. Dojrzewają, są zbuntowane, to chyba normalne, no jakie mają być?

– Przyznaj, Sofia, że to rozumiesz. – Wpatrywał się w nią wzrokiem prowadzonego na rzeź, kulawego konia.

Milczała. Kjell westchnął, przez chwilę nad czymś się zastanawiał, a potem kiwnął głową, jakby potwierdzał własną decyzję.

– Nigdy ci o tym nie mówiłem… – zaczął i zawiesił głos – ale Marianne też ma z nimi ogromne problemy. – Kiedy wypowiadał imię byłej żony, drgnęła, ale nie zmieniła wyrazu twarzy. – Mówiła mi, że w kłótniach potrafią być dla niej okrutne. Sanna powiedziała ostatnio matce, że już zawsze będzie sama, bo się brzydko starzeje. Wyobrażasz to sobie?! Ale zarówno Marianne, jak i ja wiemy, że dziewczynki zachowują się w ten sposób, bo w ich życiu zaszły wielkie zmiany, a poza tym trudno jest dziś być nastolatką. – Ton jego głosu świadczył o tym, że sam uporczywie przekonuje siebie, że ma rację.

Nawet nie starała się go słuchać. Była zamknięta w pozbawiającej oddechu kapsule własnego ciała. Zachodziły w nim procesy, nad którymi nie miała żadnej kontroli.

Gładka tafla jeziora przyciąga jak magnes i chociaż humory córek Kjella nie mają już żadnego znaczenia, Zofia i tak ma ochotę zniknąć pod wodą, schować się i już nigdy nie wysunąć głowy na powierzchnię. Znów siada po turecku, prostuje plecy, kładzie ręce na kolanach i przemawia do siebie tonem wyrozumiałej nauczycielki. To długi wywód.

– Będziesz musiała dokonać wyboru, ale przecież nie dokonasz go sama. Masz męża, który cię kocha i który z pewnością oszaleje z radości. Twoje życie zostało uporządkowane, znalazłaś własne miejsce. Starsze od ciebie kobiety rodziły zdrowe dzieci. Nie ma żadnych powodów do niepokoju. Nie sądziłaś, że czeka cię to w życiu, ale najwyraźniej nie miałaś racji. Ciesz się, Zofio!

Dwa dni temu kupiła w końcu test ciążowy, w zasadzie po to, by wykluczyć ewentualność, o której z góry wiedziała, że jest nieprawdopodobna. Przemawiały przeciw niej prezerwatywy, o których nigdy nie zapominali, tyłozgięcie macicy (swego czasu ginekolodzy wyrażali pewność, że stanie się przyczyną trudności z zajściem w ciążę), no i cokolwiek by mówić – wiek. Mówiąc wprost, czterdzieści jeden lat to nie jest czas łatwych zapłodnień.

– Ciesz się… Sofio – mówi, tym razem szeptem.

Coraz wyraźniej czuje, że ostatnią osobą, którą chciałaby teraz poinformować o swoim stanie, jest Kjell. Sięga po komórkę i pospiesznie wystukuje numer Adama, a potem równie szybko kasuje niezaczętą rozmowę. Przez chwilę kołysze telefon na dłoni. Najprościej byłoby zadzwonić do Mii, ale Mia pewnie teraz medytuje gdzieś na Goa – jej sztokholmska przyjaciółka po rozwodzie wyruszyła samotnie w podróż życia. Zofia długo patrzy przed siebie. W końcu bardzo powoli, celebrując każdy ruch, wybiera numer Joanny. Nie odezwała się do niej ani razu, odkąd Joanna parę miesięcy temu zadzwoniła i jednym tchem powiedziała, że tymczasowo mieszka w Sztokholmie, a stara przyjaźń nie rdzewieje, więc może mogłyby umówić się kiedyś na kawę i nadrobić wszystkie lata.

– Odezwij się do mnie, Zośka, jeśli znajdziesz czas. Naprawdę się za tobą stęskniłam!

Wypowiedziała te słowa pozornie lekkim tonem, ale Zofia słyszała, że gdzieś w połowie zadrżał jej głos.

Poczuła wtedy nieprzyjemny skurcz żołądka.

– Wiesz, że zmieniłam imię i nazwisko? – zapytała trochę bez sensu.

– Wiem! To dlatego było mi tak trudno do ciebie dotrzeć, ale w końcu, jak sama słyszysz, udało mi się zdobyć twój numer, opowiem ci, jak do tego doszłam, kiedy się spotkamy – Joanna mówiła szybko, jakby starała się zdążyć, nim Zofia rzuci słuchawkę.

– Zadzwonię, obiecuję. Jest tylko parę spraw, którymi muszę się najpierw zająć – powiedziała.

Była wtedy pewna, że nie dotrzyma słowa, ale teraz wybiera jej numer i kiedy włącza się poczta głosowa, zostawia krótką wiadomość:

– Cześć, Asia, tu Zośka. Zadzwoń, jeśli masz ochotę na kawę w mieście.

Asia, Sabina i Zosia. W dziewczyńskiej przyjaźni trójka to nie jest dobra liczba. Trójka oznacza, że trzeba zachować czujność i bronić własnej pozycji, bo któraś zawsze wyląduje poza orbitą. Dlatego nigdy nie opuszczała ich podskórna rywalizacja. Nigdy od niej nie odpoczywały.

– Siedzę w ławce z Zosią. Prawda, Zosia? Umówiłyśmy się, że usiądziemy razem, jeszcze w czerwcu – słowa oznaczające wyrok.

Sabina triumfowała, Zosia dostawała rumieńców z satysfakcji, że została wybrana, a Asia ze spuszczoną głową kierowała się w stronę wolnego miejsca obok przypadkowej koleżanki. Czekał ją semestr, a może i rok bycia obok, bycia gorzej poinformowaną. Z trudem przełykała łzy.

Niekończąca się walka o pierwszeństwo w obmawianiu tej trzeciej.

Obgadywanie dawało władzę i chwilowe poczucie bliskości.

– Aśka, przysięgnij, że nikomu nie powiesz. Wiesz, że tata Sabiny znowu się od nich wyprowadził? Tylko proszę, udawaj, że nic nie wiesz. Sabina strasznie się na mnie obrazi, jak się dowie, że ci powiedziałam. A do ciebie to już się wtedy nigdy nie odezwie. Wiesz, jaka ona jest.

Patrzyły sobie w oczy. Kiwały głowami. Następował czas pełnego porozumienia.

– Sabina, a ty wiesz, że Zośka śpi w jednym łóżku z bratem? On się boi, jak jest ciemno, i ich mama kazała, żeby przenosił się wtedy na tapczan Zosi. To jakieś zboczone, nie? Ale proszę, Sabina, nie mów jej, że wiesz, dobra? – Asia uśmiechała się, widząc płomień ciekawości w oczach Sabiny.

Znowu była górą. Nie miało już znaczenia, z kim Sabina siedzi w ławce. Ale poza tym były trzy. We trzy było łatwiej.

Kiedy trafiły do harcerstwa, uparły się, że ich zastęp musi nosić nazwę Hekate – imię greckiej bogini o trzech obliczach, opiekunki kobiet i rozstajnych dróg, której posągi ustawiano na rozdrożach, żeby chroniła podróżnych przed demonami. Dodawało im to sił, były jak Hekate – trzy, ale złączone w jedność. Inne dziewczynki nie wiedziały, że cały zastęp nosi imię ku czci Asi, Sabiny i Zosi. Wyprowadziły je w pole. To była starannie skrywana tajemnica. Jak wiele innych.

Zdarzało się więc, że liczba trzy była dobra, wyjątkowa. Podobnie bywało z tajemnicami. Większość z nich łaskotała w brzuch, o większości można było szeptać na szkolnym korytarzu, zasłaniając usta ręką i rozglądając się demonstracyjnie wokół, tak żeby wszyscy zauważyli, że ma się coś do ukrycia. Coś, o czym mogą wiedzieć tylko one trzy. Asia, Sabina i Zosia. Potrafiły stać za sobą murem. Niestraszna im była świrnięta gruba Ewka, która z byle powodu rzucała się na kogo popadło z pięściami i pazurami, a była tak silna, że kiedy raz zwaliła się potężnym cielskiem na Kaśkę i zaczęła bić ją po głowie, Kaśka dostała wstrząśnienia mózgu. Ewka była drugoroczna i zachowywała się jak córka pijaków, chociaż miała bardzo miłą mamę, o której wszyscy najpierw myśleli, że jest jej babcią. Na korytarzach szkolnych plotkowano, że Ewka jest z domu dziecka, a jej rodzice wcale nie są jej rodzicami i wzięli ją do siebie, gdy ich dorosły syn wyprowadził się z domu. Ewka musiała być za stara na takie zmiany, bo na niewiele się zdało, że nowa mama szyła jej ładne sukienki i plotła warkocze. Ewka nie została grzeczną dziewczynką i miała w sobie tak straszną złość, że kiedy wpadła w furię, to mogła zabić. Zwłaszcza jeśli ktoś, jak Kaśka, zawołał za nią: „Znajda! Znajda!”.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki