Copyright © by Ann Rule, 1993

Copyright for Polish translation© by Bartosz Czartoryski, 2024

Copyright for this edition © by Virtualo, 2024

Redakcja: D2D

Korekta: D2D

Projekt okładki: Małgorzata Drabina / Yellow Room

Tytuł oryginału: A Rose for Her Grave and Other True Cases

Wydanie I

Warszawa 2024

ISBN EBOOK: 9788327285430

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Virtualo Sp. z o.o.

ul. Marszałkowska 104/122

00-017 Warszawa

www.virtualo.pl

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Wejdź na virtualo.eu lub napisz do nas na adres: redakcja@virtualo.pl.

Zobacz nas na

Niniejszą książkę dedykuję kobietom, przyjaciółkom, które są mi bliskie, i tym, których nigdy nie poznam. Zbyt często musiałam pisać o tragediach, jakie spotkały moje siostry. Róża na jej grobie nie jest tu wyjątkiem. Nieustannie dziwię się sile okazywanej przez kobiety stawiające czoło katastrofie, zwłaszcza tym, które pozbierały swoje życie do kupy po tym, jak pozbawiony sumienia zabójca pozbawił je dziecka.

Salutuję wszystkim kobietom, które miały marzenia i chciały jak najlepiej dla siebie, dla swoich dzieci i dla tych, których kochają. Ich marzenia były – i nadal są – tak od siebie różne, jak różni od siebie są marzyciele. Niektóre się spełniły; całe mnóstwo nie. Niektóre z tych kobiet znalazły miłość, inne zdradę. Niektóre były ofiarami, inne bohaterkami.

Niektóre jednym i drugim.

OD AUTORKI

Zawsze wierzyłam, że pisanie o prawdziwych zbrodniach powinno czytelnika nie tylko absorbować, lecz także edukować. Nie ma sensu ubarwiać spektakularnych spraw; ludzka natura sama w sobie jest bardziej fascynująca niż cokolwiek, co można znaleźć w literackiej fikcji. Kto czytał moje wcześniejsze książki, wie, że nigdy nie skupiam się na krwi, flakach i groteskowych szczegółach; bardziej koncentruję się na tym, dlaczego ktoś zabił, a nie jak. Każdego dnia ludzie wyglądający najzupełniej normalnie popełniają zbrodnie, które wydają nam się niepojęte, przez co zastanawiamy się „Co się stało?”. Są też wśród nas potwory prowokujące z kolei pytanie „Dlaczego doszło do tego dopiero teraz?”.

Seria ta, mam nadzieję, zaproponuje nowe spojrzenie na gatunek true crime. Każdy tom pomyślano jako samodzielną całość, wszystkie odsłaniają detale anormalnych i przestępczych zachowań w formie dopasowanej do danej sprawy, co pozwoli czytelnikowi lepiej zrozumieć psychopatologie odpowiedzialne za różne typy zbrodni.

Spośród tysiąca czterystu spraw dotyczących zabójstw, którymi się zajmowałam, o wielu nigdy nie zapomnę. Stały się tak znaczącą częścią mojego życia, że rodziny ofiar nadal są moimi przyjaciółmi, podobnie jak detektywi, którzy złapali morderców. Nie potrafię jednak wytłumaczyć, dlaczego te sprawy są dla mnie tak samo żywe dzisiaj jak wtedy, kiedy po raz pierwszy grzebałam w policyjnych aktach i odwiedzałam miejsca, gdzie rozegrały się opisywane przeze mnie wydarzenia. Może dlatego, że wszystkie te opowieści są, na swój zagadkowy i przerażający sposób, klasykami.

W pierwszym tomie zajmuję się tytułową sprawą Randy’ego Rotha, współczesnego Sinobrodego, którego domniemane zbrodnie pozostawały bezkarne przez przeszło dekadę. Jest to kawałek o książkowej objętości, napisany specjalnie z myślą o tej antologii. Proces Randy’ego Rotha odbył się w 1992 roku.

Znajdziecie tutaj także sprawy z mojego własnego archiwum. Zostały one ponownie zredagowane i uaktualnione: Zemsta Campbella, Zabójca/zabójczyni: równouprawnione morderstwo, Uciekinierka, Resocjalizacja potwora i Morderstwo Molly.

Każdą sprawę wybrałam z jakiegoś wyjątkowego powodu. Część z nich wydała mi się niezwykła ze względu na oferowany przez nie wgląd w osobliwe i nieprzewidywalne ludzkie zachowania. Inne opowiadają o policyjnych śledczych oraz ich gonitwie za zabójcą i zawierają przykłady najbardziej niezwykłej pracy detektywistycznej, z jakimi się spotkałam. Niektóre są także kroniką dokonań medycyny sądowej godnych ery kosmicznej, nowych technik badań krwi, skomputeryzowanej analizy odcisków palców oraz identyfikacji najdrobniejszego wyobrażalnego materiału dowodowego. Jeszcze dekadę temu detektywi nie potrafiliby nawet sobie wyobrazić, jaki skok dokona się na tych polach. Przywołam też sprawy, które wytkną tragiczne w skutkach luki istniejące nadal w naszym systemie sądowniczym.

Mam nadzieję, że jeszcze nigdy nie zetknęliście się z czymś takim jak Prawdziwe sprawy Ann Rule.

Z najlepszymi życzeniami

Ann Rule

RÓŻA NA JEJ GROBIE

Sinobrody – La Barbe Bleue – to historia o żonobójcy obecna w baśniach i folklorze, która od 1697 roku stanowi część światowego dziedzictwa kulturowego. W każdej jej wersji, od Opowieści Mamy Gęsi do tych znanych z tradycji europejskiej, afrykańskiej i azjatyckiej, występuje postać męża mordercy. Niezbędnymi elementami tej często przywoływanej historii są zamknięty na cztery spusty, niedostępny pokój, ciekawość panny młodej oraz ratunek nadchodzący w ostatniej chwili. Jest to rzecz tak staroświecka, że aż trudno uwierzyć, by ktoś miał odegrać ją w prawdziwym życiu w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Przez stulecia jej najpopularniejsza wersja opowiadała o okrutnym mężu, który zostawia żonie klucze do wszystkich pomieszczeń w domu, ale zabrania jej otwierać drzwi do jednego z pokoi. Nieposłuszna małżonka nie potrafi się powstrzymać, żeby nie zajrzeć tam, gdzie jej zakazano. Kiedy otwiera drzwi, paraliżuje ją groza, ma bowiem przed oczyma zwłoki byłych żon swojego męża. Zwichrowany mężczyzna odkrywa zdradę, kiedy na kluczu do owego pokoju znajduje wymowny ślad krwi.

Wiedząc, że umrze, skazana na śmierć małżonka żałośnie woła do swojej siostry, która z wieży wypatruje ratunku: „Siostro Ann, siostro Ann, czy ktoś się zbliża?”.

W fikcji wystraszona panna młoda zostaje ocalona za pięć dwunasta. W prawdziwym życiu nie zawsze tak bywa.

Był człowiekiem, który nienawidził kobiet. Naprawdę ich nienawidził. W przeciwieństwie do seryjnego mordercy, który wybiera, śledzi i wyrządza krzywdę obcym sobie kobietom, ten mężczyzna znał swoje ofiary aż za dobrze. Seryjny morderca jest „uzależniony od mordu”; Sinobrody był uzależniony od własnej chciwości. Stanowił chodzący przykład kontroli absolutnej. Ale nie mogło być, oczywiście, inaczej, bo jego plany wymagały wyczucia czasu, charyzmy, przebiegłości i kompletnego braku sumienia czy empatii. Był przystojny i roztaczał chłopięcy urok, a jego ofiary nigdy nie zauważały w jego oczach groźby, aż okazywało się, że jest za późno.

Pozostawił po sobie wiele ofiar, lecz największą krzywdę wyrządził kobietom i dzieciom. Chciał mieć rodzinę. Wprosił się do paru i stał się w nich czymś między młodym wujkiem a najstarszym synem. Ale kiedy sam zakładał rodziny, niszczył je. Całkowicie. W odróżnieniu od seryjnych morderców, których zbrodnie niezmiennie są motywowane seksualnymi aberracjami, Sinobrodego bardziej stymulowały drogie samochody niż pożądające go kobiety. Wykorzystywał ich namiętność, żeby zdobywać rzeczy, których pragnął bardziej.

Róża na jej grobie to opowieść o tym człowieku i o detektywach oraz prokuratorach z hrabstwa King, którzy zamierzali położyć kres jego wynikającym z obsesji czynom.

CZĘŚĆ PIERWSZA

Janis

1

Janis Miranda była drobniutka. Miała nie więcej niż metr pięćdziesiąt dwa i ważyła jedynie czterdzieści cztery kilogramy. Nieliczne jej zdjęcia, które się zachowały, są niewyraźne. Lecz mimo to nietrudno zauważyć, że była śliczna. Miała długie, lśniące brązowe włosy, zielone oczy i ładną sylwetkę rzeźbioną joggingiem i tańcem. Przyznawała, że co prawda bieganie ją nudzi, ale uwielbiała tańczyć. Och, kochała to. Na parkiecie potrafiła zapomnieć o smutku, który obciążył jej krótkie życie, o zbyt wielu niespełnionych marzeniach i zbyt wielu złamanych obietnicach. Jej naturalny wdzięk i długie godziny ćwiczeń sprawiły, że przyciągała pełne podziwu spojrzenia innych tancerek i nigdy nie narzekała na brak partnerów.

Janis wcześnie wyprowadziła się z domu. Kiedy poszła na swoje, jej matka Billie Jean Ray mieszkała w Dallas w Teksasie, a ojciec w Little Rock w Arkansas; a przynajmniej był tam, kiedy odezwał się do córki po raz ostatni. Zwiał, obarczając Billie Jean odpowiedzialnością za wychowanie czwórki ich dzieci. Odkąd Janis pamiętała, Billy pracowała na trzy etaty. Jej matka podchodziła do męża bardziej filozoficznie niż Janis. Widząc, jak wyczerpana jest przez większość czasu Billie Jean, nigdy nie wybaczyła swojemu ojcu dezercji – bo tak to postrzegała. Kiedy ten po latach próbował się pogodzić, wysyłając Janis kartki urodzinowe i proponując przekazywanie jej niewielkich sum pieniędzy, odpowiedziała mu: „Jeśli chcesz komuś pomóc, to zacznij wysyłać czeki mamie. Bo myśleć o swoich dzieciach możesz zacząć dopiero wtedy, kiedy spłacisz to, co jesteś jej dłużny”.

Bywało, że nie mieli co jeść, i Janis nigdy o tym nie zapomniała. Po ucieczce tatusia niełatwo było jej wierzyć w mężczyzn. A jednak kotłowały się w niej dwuznaczne emocje; bo pragnęła dobrego faceta, choć wątpiła, że taki zwierz w ogóle występuje w przyrodzie.

Tak czy siak, Janis młodo wyszła za mąż. Znała Joego Mirandę od około roku i miała osiemnaście lat, kiedy pobrali się 17 kwietnia 1971 roku. Joe służył w armii, dlatego ich córka Jalina urodziła się 10 października 1973 roku w Augsburgu w Niemczech, gdzie został przeniesiony. Po powrocie do Dallas Janis imała się różnych zajęć, od asystentki laboratoryjnej przez stanowisko w firmie ochroniarskiej po maklerkę giełdową.

Romans wyparował z ich małżeństwa zbyt prędko – pod koniec 1975 roku Joe i Janis zdecydowali o separacji. 16 września 1976 roku sfinalizowali rozwód. Nie towarzyszyły temu wzajemne oskarżenia, po prostu rozeszli się, każde w swoją stronę, a opiekę nad Jaliną przyznano dwudziestoczteroletniej Janis. Cokolwiek niechętnie, przynajmniej według Janis, Joe płacił miesięcznie dwieście pięćdziesiąt dolarów na utrzymanie Jaliny. Janis próbowała odłożyć na poczet przyszłości dziewczynki jak najwięcej. Niebawem pracowała równie ciężko, co niegdyś jej matka, by zarobić wyłącznie na artykuły pierwszej potrzeby dla siebie i córki. Nie mogła liczyć na zbytnią pomoc ze strony rodziny; wszyscy harowali bowiem na własne utrzymanie.

Janis Miranda była młodą kobietą bez nałogów. Od czasu do czasu wypiła drinka czy dwa podczas wyjścia na tańce, ale to wszystko. Alkohol kłócił się z jej religią, a muzyka i frajda, jaką czerpała z tańca, dawały jej wystarczający haj. Janis zdarzało się fantazjować, że mogłaby być profesjonalną tancerką disco, uwielbiała też tańczyć do bigbandowych rytmów. Nie zażywała żadnych leków czy narkotyków, nie licząc łykanych czasem pigułek na odchudzanie. Była tak szczupła, że przyjaciele zastanawiali się, dlaczego tak pilnuje wagi, ale narzekała, że u niskiej osoby od razu widać każdy przybrany kilogram. Zamartwiała się, kiedy dobijała do czterdziestu ośmiu kilo.

Janis, z Jaliną na rękach, często się przeprowadzała, być może szukając jakiegoś geograficznego sposobu na pozbycie się melancholii, która regularnie zalewała jej świat odcieniami szarości. Wyjechała z Teksasu do Kalifornii, a potem na północ, do Waszyngtonu. Właściwie nie posiadała tak zwanych dóbr doczesnych, ale miała to, co było dla niej najważniejsze – swoją córkę. Włosy Jaliny były odrobinę ciemniejsze od matczynych, lecz równie bujne i lśniące, z jasnymi pasemkami. Janis zaczesywała je do tyłu i spinała wstążeczką, tak że spływały kaskadą na plecy córki.

Były ze sobą blisko; może nawet zbyt blisko. Czasem Janis zwierzała się Jalinie. Mówiła jej niemal wszystko. „To więcej, niż powinno wiedzieć małe dziecko”, ostrzegali ją nieraz przyjaciele. Ale Janis tylko kręciła głową. „Nie mamy przed sobą żadnych tajemnic”.

W trakcie małżeństwa z Joem i po jego rozpadzie Janis była świadkiem Jehowy. „Była bardzo religijna – wspominał Joe. – Zawsze szukała czegoś, z czym mogła się utożsamić. Jej rodzina rozpadła się po rozwodzie i Janis tułała się od jednej rodziny do drugiej”.

Dorosła Janis była blisko z matką, siostrami i bratem, miała też jeszcze jedną osobę, na którą mogła liczyć – swoją przyjaciółkę Louise Mitchell. Kobiety poznały się w kościele w Dallas w 1975 roku. Louise była trochę starsza i miała swoje dzieci, ale kobiety dogadały się od razu. Janis była tak drobna, że mogła się wydawać zabłąkana, potrzebująca kogoś, kto by się nią przejął. I znalazła Louise. Miały podobne problemy, więc nieraz, by zaoszczędzić, łączyły potrzeby swoich gospodarstw domowych. Dogadywały się. Ufały sobie do tego stopnia, że czasem korzystały z jednego rachunku bankowego. A kiedy jedna albo druga się przeprowadzała, kontynuowały przyjaźń dzięki rozmowom międzymiastowym i listom.

Janis nadal tęskno było do mężczyzny, który by ją prawdziwie pokochał, ale teraz oznaczało to, że musiałby pokochać również Jalinę. Kobieta była młoda i atrakcyjna i przez większość czasu udawało jej się utrzymywać optymistyczne nastawienie do świata, choć w głębi czuła się smutna i wystraszona. Jedna jej połowa wierzyła w przeznaczenie i miłość od pierwszego wejrzenia, druga trzymała się kurczowo własnej autonomii i kazała cenić sobie swoją niezależność.

Naciskana, aby ujawnić swoje prawdziwe uczucia, przyznawała, że ma nadzieję na drugą szansę na miłość.

Czasem potrafiła wykonać krok naprzód bez żadnego namysłu, podejmując decyzje oparte na emocjach, a nie na zdrowym rozsądku. Wydawało się, że zmienia zdanie równie często, co skarpetki. Jedyną niezmienną stałą w jej życiu była córka: Jalinę zawsze stawiała na pierwszym miejscu. Oddałaby życie za swoją małą dziewczynkę.

Louise Mitchell zdarzało się co prawda widywać Janis zniechęconą i przygnębioną, ale nieczęsto. Prawdziwie zaniepokoiła się tylko raz, kiedy mieszkały w Kalifornii. Janis postrzegała przeprowadzkę na wybrzeże jako świeży start, lecz na miejscu przekonała się, że nie ma tam nic magicznego. Nadal było jej trudno zarobić na życie i utrzymać Jalinę, a do tego dopadała ją samotność.

Dlatego kiedy w 1979 roku Louise przeniosła się do Seattle, kilka miesięcy później Janis podążyła jej śladem i znalazła sobie mieszkanie naprzeciwko budynku, w którym zatrzymała się kobieta. Nie odnalazła szczęścia ani w Teksasie, ani w Kalifornii, no i stęskniła się za swoją najlepszą przyjaciółką. Z miejsca powróciły do dawnych zwyczajów i odwiedzały się codziennie, dzwoniły do siebie albo rozmawiały przy kawie.

Janis prędko znalazła pracę w biurze w Klinice Pediatrycznej Richmond przy 185 North na północnym krańcu przedmieść. Wyprowadzka z Teksasu kosztowała ją całe zgromadzone oszczędności poza pieniędzmi odłożonymi na studia Jaliny. Nie zamierzała ich tknąć, chyba że nie znalazłaby innego wyjścia. Miała jedynie swoje pinto z 1974 roku. Żadnych mebli ani ubrań na chłodniejsze dni. Jedna z pracownic kliniki pożyczyła jej niewielki telewizor i kiedy podjechała go podrzucić, była zszokowana, że Janis i Jalina śpią na podłodze niewielkiego mieszkanka w śpiworach, bo nie miały łóżek. Za stół służyła im walizka. Ale ani matka, ani córka nie wydawały się tym przejęte; po prostu „biwakowały”, póki nie będą mogły sobie pozwolić na kupno mebli.

Janis była dobrą pracownicą i wszyscy z kliniki ją lubili. Nigdy się nie skarżyła, że czegoś jej brakuje, tylko pracowała jeszcze ciężej, by coś zmienić. „Poszła na wieczorną zmianę do supermarketu – wspomina Shirley Lenz, recepcjonistka z kliniki. – Chciała zapewnić Jalinie wszystko, czego dziewczynka potrzebowała. Sama nie miała nawet zimowego płaszcza. Musiała harować na dwa etaty, żeby jakoś przetrwać”.

Choć pewnie tylko podświadomie, Janis Miranda czekała, aż zjawi się i ocali ją książę z bajki. Wiedziała jednak, że to mało prawdopodobne. Ale miała nadzieję. Za każdym razem, kiedy szła na tańce, zastanawiała się, czy to aby nie będzie jej szczęśliwa noc. Dołączyła do Rodziców bez Partnerów i chodziła na wszystkie wieczorki taneczne. Była na imprezie halloweenowej i na spotkaniu dziękczynnym. Twarze w tłumie powoli zaczęła postrzegać jako przyjaciół.

Ostatniego dnia 1980 roku Janis poszła na noworoczną imprezę taneczną RbP, która odbywała się w sali nad lodowiskiem Richmond-Highlands. Jak zawsze kobiet było cztery razy więcej niż mężczyzn. One przyniosły frytki, dipy, deski serów i ciastka, które zostały im po świętach, a oni – samych siebie, w pełni świadomi, że mała liczba czyni facetów jeszcze bardziej pożądanymi. Większość świętujących była po czterdziestce. Janis nie spodziewała się, że impreza sylwestrowa będzie jakkolwiek różniła się od poprzednich. Chciała jedynie potańczyć. Jalina była bezpieczna z opiekunką, a Janis zdawała sobie sprawę, że wygląda szczególnie ładnie w jednej ze swoich lepszych sukienek.

Kiedy usłyszała łagodny głos proszący ją do tańca, obróciła się i była przyjemnie zaskoczona. Tańczyła już wcześniej z tym mężczyzną, który teraz wyciągał do niej dłoń, jednak nigdy tak po prawdzie nie rozmawiali. Nazywał się Randy jakiś tam. Nie był zbyt wysoki, ale miał wspaniale muskularną sylwetkę, ciepłe brązowe oczy i bujny wąs. Był przystojny i młody; wyglądał na nie więcej niż dwadzieścia pięć lat.

W tańcu znał tylko podstawowe kroki.

Ale nie było to ważne. Od razu zaczęli ze sobą rozmawiać, jakby znali się od dawna. Przez cały wieczór nie odstępował jej ani na chwilę. Może chodziło o myśl, że nie jest już sama w sylwestra, a może o to, że między nimi mocno iskrzyło. Bez różnicy. Liczyło się bowiem tylko to, że Janis była i podekscytowana, i zafascynowana Randym Rothem. Powiedział jej, że dzień po świętach skończył dwadzieścia sześć lat. Był już raz żonaty, ale 20 maja sfinalizował rozwód. Mówił, że ma trzyletniego syna Grega. Wychowywał go samodzielnie. Ujęło ją to; coś ich łączyło. Janis spojrzała na zdjęcie malucha, które miał przy sobie Randy, i zobaczyła uroczego chłopczyka o pucułowatych policzkach. Było dla niej oczywiste, że Randy kocha swoje dziecko tak szaleńczo jak ona Jalinę.

Z nadejściem 1981 roku, kiedy imprezowicze wiwatowali i gwizdali, Janis Miranda była na dobrej drodze do zakochania. W duchu się temu dziwiła; uważała się przecież za kobietę, która nie ufa facetom. Zbyt wiele razy odniosła obrażenia w miłosnych wojnach. Ale ten mężczyzna był jakiś inny. W jakiś sposób wyjątkowy. Kiedy Randy Roth zapytał, czy może do niej zadzwonić, zgodziła się entuzjastycznie.

I wstrzymywała oddech, póki rzeczywiście nie zadzwonił. Tylu mężczyzn obiecywało, że to zrobi, a potem nigdy nie dzwonili. Randy jednak zadzwonił. Wydawał się zainteresowany nią w tym samym stopniu co ona nim.

Jej przyjaciółka Louise i koleżanki z kliniki ostrzegały ją, żeby była ostrożna, ale Janis tylko kręciła głową i się uśmiechała. Im więcej czasu spędzała z Randym, tym goręcej dziękowała swojej szczęśliwej gwieździe. Był najukochańszym, najsłodszym i najromantyczniejszym mężczyzną, jakiego znała. Sam nie miał łatwego życia. Ufał jej dość, żeby zwierzyć się ze swojej służby w korpusie marines w Wietnamie, ale tylko do pewnego stopnia. Wyczuła, że kryje przed nią jakąś wyniesioną stamtąd grozę, by jej nie martwić. Wydawało się, że dba wyłącznie o jej szczęście. Nigdy wcześniej nie znała nikogo takiego jak on.

„Któregoś ranka Janis przyszła do pracy rozpromieniona – mówiła potem Shirley Lenz. – Niosła mały bukiecik kwiatów z dołączonym do niego liścikiem. Randy zostawił go na jej aucie. Nie mogła przestać o tym mówić. Uważała, że to coś cudownego”.

Kiedy Randy wysłał Janis tuzin czerwonych róż, była nim jeszcze bardziej oczarowana. Gdyby miała siąść i napisać, czego dokładnie wymaga od mężczyzny, jej lista opisywałaby Randy’ego Rotha. Nie licząc tego, że był ledwie poprawnym tancerzem, wydawał się jej idealny. Janis powiedziała Louise, że Randy od dłuższego czasu ma pewną pracę jako mechanik od silników Diesla w mleczarni Vitamilk Dairy i chce od życia tego, czego chciała ona – szczęśliwej rodziny, domu z matką i ojcem, którzy zajęliby się Gregiem i Jaliną. Randy mówił, że wynajmuje dom z możliwością jego kupna. Przez większość życia mieszkał w Lynnwood w Waszyngtonie. Wydawał się Janis rzetelny, nie jak ci wszyscy kombinatorzy, których spotykała w przeszłości.

Choć Janis nie przepadała za siłownią i joggingiem, towarzyszyła w tych zajęciach Randy’emu, dysząc ciężko za jego plecami, ale dzielnie uśmiechając się szeroko. Gdyby Randy ją o to poprosił, podnosiłaby ciężary i przepłynęła kanał La Manche. Był bardzo obowiązkowy, kiedy chodziło o kwestie sprawności fizycznej, a Janis chciała być tym typem kobiety, którą mógłby podziwiać. Gdy usłyszała, że palenie jest dla niego wstrętne, od razu rzuciła. Miała nadzieję, że mężczyzna nigdy się nie dowie, że sięgała po papierosy.

Kochanie Grega, syna Randy’ego, przyszło jej łatwo. Był bowiem uroczym maluchem, który nawet nie pamiętał swojej prawdziwej matki. Janis była gotowa wejść w tę rolę, jeśli Randy by tego chciał.

Zarówno Louise Mitchell, jak i Shirley Lenz ciągle ostrzegały Janis, żeby zwolniła. Co tak naprawdę wiedziała o Randym? Lecz ona tylko się śmiała i mówiła, że wie dość, aby chcieć za niego wyjść i żyć z nim aż do końca swoich dni.

Shirley nigdy nawet nie poznała Randy’ego, ale ten wydawał się idealnym facetem dla Janis. Może zbyt idealnym. Dlatego podsunęła Janis myśl, że ideał odczekałby jednak tych kilka miesięcy więcej. Prawdziwa miłość wytrzymałaby próbę czasu. Z relacji, jakie Janis składała z randek, wynikało, że wszystko pędzi ku poważnemu zobowiązaniu.

Podejrzenia Shirley okazały się trafne. Któregoś lutowego ranka Janis wparowała do biura i pokazała koleżankom lewą dłoń. Na serdecznym palcu tkwił pierścionek z małym diamencikiem. „Zadba o mnie! – piszczała z radości. – Randy się ze mną ożeni i o mnie zadba!”

Janis Miranda i Randy Roth wzięli ślub cywilny w gmachu sądu stanowego w Seattle 13 marca 1981 roku. Pojechali potem na krótki miesiąc miodowy do Victorii w Kolumbii Brytyjskiej, na wyspie Vancouver. Od wybranego miejsca dzieliły ich jedynie trzy niedługie rejsy promem z rejonu Lynnwood-Everett, ale kulturowo był to zupełnie inny świat. Zabytkowy hotel Empress, gdzie się zatrzymali, był w każdym calu wspaniały i bardzo europejski, o iście majestatycznej strukturze i z podwieczorkami, z których słynął. Janis była zachwycona jego splendorem i romantyzmem.

Po podroży poślubnej Janis i Jalina przeniosły się do wynajmowanego przez Randy’ego domu przy 4029 42nd Place West w Mountlake Terrace. Świeżo upieczony mąż nalegał, żeby Janis rzuciła pracę i została w domu jako matka dwójki dzieci w ich nowej rodzinie. Czuła się trochę winna, bo Randy dawał temu małżeństwu tak dużo, przynajmniej finansowo, a ona nie musiała się dokładać, nie licząc swojej miłości. Randy powiedział, że ma wykupione ubezpieczenie na życie warte dwieście pięćdziesiąt tysięcy dolarów i że dopisał ją do polisy jako beneficjentkę na wypadek jego śmierci.

Trzy tygodnie po ślubie Janis wystąpiła o zezwolenie na otwarcie żłobka, dom przeszedł inspekcję i niebawem zrealizowała swoje plany. Pierwszego malucha z czworga przywożono o szóstej rano, więc Jan była zajęta przez cały dzień. Jedno z dzieci, szkrab dyplomowanej pielęgniarki, zostawało u niej od dwudziestej drugiej aż do czwartej nad ranem, bo jego mama pracowała na nocne zmiany w pobliskim szpitalu. Jan nie zarabiała dużo – dolar dwadzieścia pięć na godzinę w ciągu dnia i półtora dolara w nocy – ale dzieciaki gościły u niej przez szesnaście godzin dziennie pięć dni w tygodniu. Randy pracował w Vitamilk od siódmej trzydzieści do siedemnastej. Zarabiał czternaście dolarów i trzydzieści dziewięć centów na godzinę i o połowę więcej za nadgodziny. Pozwalał Janis wierzyć, że zarabia blisko trzydzieści tysięcy rocznie.

Krótko po ślubie Janis powiedziała Louise, że ktoś ukradł jej auto. Louise pomyślała, że to niemal śmieszne, bo siedmioletnie pinto nie było zbyt pożądanym celem wśród złodziei aut, nie to co camaro czy pontiaki firebird. Poza tym Janis dziwnie się zachowywała, kiedy o tym mówiła. Właściwie w ogóle nie chciała o tym wspominać i unikała pytań Louise. Miała jednak wykupione ubezpieczenie i przyjęli z Randym wypłatę. Kilka miesięcy później odnaleziono auto – porzucone i ogołocone.

Krótko po ślubie Janis była nieprzytomnie szczęśliwa i każdy, kto ją znał, cieszył się razem z nią. To Louise Mitchell pierwsza zauważyła, że w małżeństwie Rothów może już nie być tak błogo.

O ile Randy był żarliwym kochankiem podczas swojej gwałtownej gonitwy za Janis, o tyle, jak kobieta zwierzyła się przyjaciółce, prędko stał się oziębły. Nawet ich podróż poślubna była rozczarowująca. Randy powiedział Janis, że stosunek sprawia mu ból z powodu infekcji, która wdała się po jego wazektomii. Janis nie znała się na męskiej fizjologii i to ją zdezorientowało. Ale przyjęła jego tłumaczenie, choć była rozczarowana, że cielesna strona ich małżeństwa została wyrugowana.

Martwiła się również pewnym aspektem prywatnego życia Randy’ego. Podczas swoich burzliwych zalotów nie napomykał ani słowem o innych kobietach, ale przebywała z nim wystarczająco długo, aby założyć, że miał w przeszłości kochanki, tak jak ona spotykała się z mężczyznami. Nie spodziewała się jednak, że nadal będzie się widywał z dawnymi dziewczynami.

Janis nie była zadowolona, kiedy dowiedziała się, że Randy wciąż był blisko z Lily Vandiveer*¹, zamężną kobietą, która opiekowała się niegdyś Gregiem. Często jadał z nią lunche. Czasem nawet zlecał jej opiekę nad chłopcem, co było niedorzeczne, bo przecież Janis mogła się nim zająć. Jalina powiedziała matce, że kiedy Randy odbiera Grega z domu Lily, zawsze każe jej czekać w aucie.

Randy wyśmiał jednak sugestie Jan odnośnie do Lily. „Zabiega tylko o moją uwagę – wyjaśnił. – Nie ma w tym nic romantycznego”.

Jan również zabiegała o uwagę męża, bo otrzymywała jej niewiele. Nie minęły nawet trzy miesiące od ich ślubu, a Janis Miranda Roth już zaczęła podejrzewać, że Randy widuje się z innymi kobietami. A potem rugała się za tę podejrzliwość; tłumaczyła sobie, że to jedynie jej własny brak pewności siebie i nie ma to nic wspólnego z Randym. Bo czy nie było tak, że to Randy wyszedł z pomysłem kupna domu? Człowiek, który przestał kochać swoją żonę, by tego nie zrobił. Próbowała przekonać samą siebie, że budują wspólną przyszłość, a Randy to po prostu człowiek, który nie zapomina o dawnych przyjaciołach.

Czasem musiała bardzo się starać, żeby odgonić zazdrosne myśli, które wkradały się do jej głowy. Po ślubie wszystko bardzo się zmieniło. Romantyczne gesty, które Janis tak doceniała podczas jego starania się o jej rękę, dawno ustały. Skończyły się pachnące bukieciki i listy miłosne. Żadnych róż. Janis nie czuła się już jak centrum świata Randy’ego. Ale racjonalizowała sobie i te rozczarowania: przecież Randy ciężko pracował, podobnie jak ona; róże kosztują, a oszczędzali na kupno domu; głupio z jej strony byłoby oczekiwać, że po ślubie ich związek będzie wyglądał tak samo jak wtedy, gdy dopiero co się poznali.

Tyle że ten nagły koniec czułych i spontanicznych gestów Randy’ego był dla niej niczym wylany niespodziewanie na głowę kubeł zimnej wody. Jednego dnia wygrzewała się w blasku jego całkowitego oddania, drugiego czuła się niczym opiekunka do dziecka. Jej mąż wydawał się zamknięty, jego twarz była wyzuta z jakiegokolwiek wyrazu, a swoją postawą często niemalże dawał jej do zrozumienia, że jest nią zirytowany.

Nie potrafiła zrozumieć, co się stało. Choć czuła się, jakby zawodziła jego lojalność, raz jeszcze zwierzyła się Louise Mitchell.

– Czasami zastanawiam się, czy nie wzięliśmy ślubu zbyt szybko.

– Bije cię? – zapytała Louise.

– Nic z tych rzeczy. Jest po prostu… po prostu inny.

Louise ostrożnie podzieliła się z nią opinią, że mąż przyjaciółki wydaje jej się nabuzowany, bardzo spięty. Czuła, że Randy jest zdolny do przemocy, i ostrzegła Janis, żeby uważała.

Janis pokręciła głową. Nie, nie o to chodziło. Ale nie umiała jednoznacznie określić, co jej nie grało. Potrafili przecież usiąść i przegadać pewne rzeczy na spokojnie, i robili tak całkiem często.

– Tylko się martwię – przyznała. – Żyje jakoś tak niebezpiecznie. Szybko jeździ. I jest o mnie taki zazdrosny. A nie ma powodu. Nawet nie patrzę na innych mężczyzn.

Tak jak Jan, która nie śpieszyła się z powiadomieniem swojej rodziny o zawartym przez siebie małżeństwie, Randy również nie wydawał się chętny przedstawić ją matce i rodzeństwu. Tak się składało, że nie miała nawet pojęcia, gdzie mieszkali, nie poznała choćby najmniejszego szczegółu na ich temat. Byłaby pewnie bardzo zaskoczona, dowiadując się, jak mieli do nich blisko. Ale w lipcu 1981 roku odwiedzili w południowo-zachodnim Waszyngtonie ojca Randy’ego, Gordona, i jego macochę, Sandy. Na wakacje pojechali bowiem biwakować i ruszyli wzdłuż wybrzeża, ciągnąc za sobą przyczepę kempingową. Obozowali w Ocean Shores w Waszyngtonie, a potem na polu namiotowym w Astorii w Oregonie, po czym udali się do niewielkiego miasteczka Washougal, gdzie mieszkał Gordon.

Gordon był zbudowany podobnie jak Randy, muskularny i niewysoki, i również był siłaczem. Starszy Roth miał niewielką farmę pod Washougal i Randy pomógł ojcu w sianokosach, co dawniej często robili razem. Janis polubiła macochę męża i jego przyrodnie rodzeństwo: trzynastoletnią Marcie, dziewięcioletniego Johna i siedmioletniego J.R.’a. Jalina była podekscytowana faktem, że Marcie ma dwa konie, Stardust i Dusty’ego.

Randy, Janis, siedmioletnia Jalina i trzyletni Greg rozbili obóz w parku stanowym Beacon Rock, dwadzieścia cztery kilometry na wschód od Washougal wzdłuż wąwozu rzeki Columbia. Randy podsunął pomysł, żeby przeszli się na Beacon Rock. Choć Janis nie była zapaloną spacerowiczką, udzielił jej się entuzjazm męża – przynajmniej póki nie zobaczyła tego miejsca z bliska.

Beacon Rock bliżej było do góry niż skały. Duży monolit wyrastał z ziemi ku niebu na ponad sto pięćdziesiąt metrów. Jego wysoki szczyt zdawał się złowieszczy i niebezpieczny. Nie było tam nic poza kamieniem. Do jego niegościnnej powierzchni przylgnęło osiem czy dziewięć upartych jodeł. Janis przyznała się mężowi, że boi się wysokości, ale Randy zapewnił ją, że znajdą tam ścieżki spacerowe, z którymi poradzą sobie nawet dzieci. Po całym tym namawianiu i uspokajaniu Janis nerwowo pokiwała głową i powiedziała, że może spróbować.

Zabrali ze sobą Marcie i Johna i rozpoczęli mozolny marsz na szczyt ogromnej skały. Dzieciaki dawały sobie radę całkiem nieźle, może dlatego, że ich środek ciężkości był osadzony tak nisko. Szlak turystyczny dobrze oznaczono, zabezpieczono go barierkami, a liczne serpentynowe wejścia miały ułatwić wspinaczkę na górę. Ale i tak nie było to doświadczenie dla mięczaków. Obok nich szli i inni urlopowicze. Jakieś sześćdziesiąt metrów od szczytu Randy zboczył na skrót i Janis widziała, że inni ludzie też przechodzą pod barierkami, ale się zawahała. Wiedziała, że zakręci się jej w głowie, jeśli spojrzy w dół. Nie spuszczała oka z Jaliny i Grega, upewniając się, że będą się trzymać z dala od krawędzi szlaku, gdzie ziemia opadała nagle ku kompletnej pustce okraszonej zaledwie paroma skąpymi krzaczkami.

Poczuła się znacznie lepiej, kiedy znaleźli się z powrotem na płaskiej ziemi. Ulżyło jej, gdy ruszyli na północ do Seattle, zostawiając za sobą majaczący w oddali ogromny kształt.

Po przyjeździe Janis i Randy przystąpili do realizacji planu kupna domu. W sierpniu znaleźli miejsce, na które mogli sobie pozwolić, także w Mountlake Terrace. Tamtejsza społeczność była odpowiedzią Seattle na tak zwane Levittowny ze Wschodniego Wybrzeża, postawione podczas boomu w budownictwie, który nastał po II wojnie światowej. Pierwsze takie miasteczko na północy stworzono zaraz przy autostradzie 1-5, w połowie drogi między Seattle a Everett. Młode pary ściągały tam, żeby kupić nowe domy, które wyrastały niczym grzyby po deszczu, a odróżniał je od siebie jedynie kolor farby i inne pomniejsze kosmetyczne detale.

Dzięki odbytej służbie wojskowej Randy mógł skorzystać z preferencyjnej pożyczki dla weteranów i kupili nowy dom przy 6207 229th S. W. Kosztował 59 950 dolarów i nie wymagano uiszczenia zaliczki; chodziło tylko o opłaty manipulacyjne. Czynsz za stary dom Randy’ego wynosił jedynie dwieście pięćdziesiąt dolarów miesięcznie. Teraz rata hipoteki opiewała na prawie dziewięćset dolarów i miały minąć lata, zanim suma spłat przewyższy tę należną bankowi, ale przynajmniej mieli swój własny kąt, a nie wynajmowany.

Janis była podekscytowana, że ma dom. Mountlake Terrace nie było miejscem tak popularnym jak trzy dekady wcześniej; pod Seattle i Everett wybudowano już całe mnóstwo osiedli mieszkaniowych i jego świeżość wyparowała. Dom nie był zbyt wymyślny, ale i tak stanowił dla Janis spory krok naprzód, biorąc pod uwagę, że jej ostatnie mieszkanie nie miało łóżek ani innych mebli.

Po kupnie tego małego domu Janis czuła się cokolwiek winna, że tak narzekała Louise na Randy’ego. Choć odkryła, że Randy miał jedynie pół etatu jako mechanik w Vitamilk, to przecież przeprowadzka była w ogóle możliwa dzięki niemu. Opieka nad dziećmi nie przynosiła dość dużo, żeby robiła jakąkolwiek różnicę.

„To chyba nie do końca uczciwe – powiedziała Jan do Louise, wspominając o wartym ćwierć miliona dolarów ubezpieczeniu na życie Randy’ego, polisie, która, jak podkreślił, miała zapewnić Gregowi i Jalinie niezbędne środki. – Randy ma ubezpieczenie, a ja nie. Chce, żebyśmy oboje wykupili polisy, i uważam, że to fair. Tym samym trochę wyrównamy finansowe obciążenia”.

Randy umówił spotkanie z Darrelem Lundquistem, agentem ubezpieczeniowym z Farmer’s New World Life. Lundquist wyjaśnił, że oboje, Randy i Janis, kwalifikują się do vipowskiej polisy dla niepalących, opiewającej na sto tysięcy dolarów, a składka będzie niewielka, jedynie piętnaście dziewięćdziesiąt od osoby. Ponieważ oboje byli przed trzydziestką i prowadzili zdrowy tryb życia bez nałogów, stanowili wymarzonych klientów dla każdej agencji ubezpieczeniowej.

„Tym sposobem – mówił Janis Randy – będziemy mieli ubezpieczoną hipotekę. Bo jeśli któreś z nas umrze, drugie będzie mogło spłacić dom i zaopiekować się Jaliną i Gregiem bez zamartwiania się, że stracą dach nad głową”.

Janis wydawało się to rozsądne. 26 września 1981 roku Farmer’s New World Life wystawiło Rothom dwie identyczne polisy ubezpieczeniowe, które miały wejść w życie na początku listopada. Beneficjentką w przypadku śmierci Randy’ego była, oczywiście, jego żona Janis. Jako beneficjentów wtórnych wskazano z kolei mieszkającą po sąsiedzku parę, Rona i Nancy Aden, z którymi Rothowie blisko się zaprzyjaźnili. Janis wskazała Randy’ego jako głównego beneficjenta, a Adenów jako wtórnych. Adenowie należeli do Kościoła baptystów w Silver Lake, gdzie Janis chodziła razem z Randym, choć nie był on tak żarliwie praktykujący jak żona.

Randy wydawał się obdarzony niezwykłym talentem do zawierania przyjaźni. Jego najstarszym kumplem był Nick Emondi*, którego znał od 1977 roku, kiedy Emondi miał zaledwie siedemnaście lat. Byli przyjaciółmi za czasów małżeństwa Randy’ego z jego pierwszą żoną, Donną Carlson Sanchez, matką Grega. Donna mieszkała z Randym w wynajmowanym domu, który ten dzielił później z Janis. Po rozwodzie Nick pomógł jej w przeprowadzce na wschód Waszyngtonu. Ponieważ miała dziewczynkę z pierwszego małżeństwa, wyraziła ponoć zgodę, żeby synem zajął się Randy. Jan nie wiedziała o niej właściwie nic więcej.

Randy i Nick Emondi pracowali w Vitamilk Dairy na te same zmiany i obaj lubili majstrować przy samochodach i jeździć na motocyklach. Randy wydawał się liderem, a Nick jego poplecznikiem. „Randy lubił mnie kontrolować – powie po latach Nick. – Wykorzystywał technikę kija i marchewki. Albo ci coś dawał, albo cię karał, żebyś zrobił to, co mu się uwidziało”.

Nick był żonaty i miał córeczkę. Janis i Carrie Emondi* utrzymywały koleżeńskie stosunki, ale głównie ze względu na długą przyjaźń, która łączyła ich mężów.

Janis nie powiedziała swojej rodzinie z Dallas, że wyszła powtórnie za mąż, a przynajmniej nie od razu. Może bała się krytyki tej nieprzemyślanej decyzji, poprzedzonej jedynie krótkimi zalotami. A może chciała spędzić trochę czasu sama z Randym, zanim podzielą się ze sobą cokolwiek burzliwymi historiami rodzinnymi. Byli małżeństwem już od paru miesięcy, zanim przekazała wieści dalej. Po tym, jak powiedziała mamie, Billie Jean Ray, że wzięła ślub, pisała do niej częściej i zdaje się, że zależało jej na tym, aby i matka, i siostry Cleda oraz Sharon, i reszta jej rodziny poznali, zaakceptowali i podziwiali Randy’ego.

12 października 1981 roku Janis wysłała do Billie Jean długi list: „Fajnie było znowu z tobą pogadać”, zaczęła. Napisała matce, że Jalina mierzy sto trzydzieści cztery centymetry i waży dwadzieścia dziewięć kilogramów. Janis wyjaśniła, że nie pracuje już poza domem, i stwierdziła, że dobrze jest być na miejscu, kiedy córka przychodzi ze szkoły.

Nadmieniła też, że opiekuje się dwójką dzieci – rocznym i czteroletnim – i ma nadzieję pozyskać kolejnych klientów. Wspomniała, że zbliżają się czwarte urodziny Grega, który potrafi sam zasłać łóżko i pomaga jej przy domowych obowiązkach. „Jest już dojrzały, bo Randy nie zniósłby »mięczaka«”. Uczucie, jakie Janis żywiła do Grega, było oczywiste. „Przez większość czasu to grzeczny chłopiec”.

List Janis był radosny. Opisywała skutki pierwszej próby Grega z goleniem, kiedy się zaciął, i to, jak przyszedł do domu z psimi odchodami zaplątanymi we włosy. „Dzieci to dzieci”.

Pochwaliła się też matce słowami Grega, który powiedział, że wygląda „ślicznie”, kiedy jak co wieczór przed przyjściem Randy’ego do domu układała fryzurę i robiła makijaż.

Napisała jej, że Randy ma sto siedemdziesiąt centymetrów wzrostu, waży około siedemdziesięciu kilo i jest bardzo silny; miał tytuł mistrza karate, czego dowodziły puchary. „Ale już nie trenuje – tak się przejmował, że nie mógł spać…”

Zapewniając o wszystkim aż zbyt żarliwie, pisała, że Randy ma mnóstwo ogromnych zalet. „Czasem jego mankamenty wynikają z… lat spędzonych w Wietnamie. Miewał koszmary, po odbytej tam służbie dopadła go depresja. Pewnie byś nie uwierzyła, co musiał tam robić. Nie jest z tego dumny. Ale albo ty, albo wróg. Poza tym jeśli nie zrobisz tego, co ci każą, to pójdziesz do ciupy. Gdyby wybuchnęła kolejna wojna i powołaliby Randy’ego, tobym go nie puściła. Wietnam popsuł tylu chłopców. To był głupi konflikt. Sam świat potrafi człowieka uczynić surowym i chłodnym, a co dopiero wojna. Musiał na powrót nauczyć się być człowiekiem – o ile w ogóle rozumiesz, o czym mówię”.

Janis pośpiesznie zapewniła matkę, że Randy nigdy, przenigdy nie brał żadnych narkotyków, a kiedy wychodzili do miasta, to nie pił dużo. Nie zdarzyło jej się nawet raz zobaczyć męża choćby podchmielonego, no i nie palił.

Co się tyczyło jej romansu z tańcem, pisała, że wychodzili z Randym tylko raz na sześć tygodni. Narzekała żartobliwie, że się starzeje i mając dwadzieścia dziewięć lat, nie jest w stanie nadążyć za rytmem, tak jak potrafiła jeszcze cztery lata wcześniej. „Poważnie podchodzę do tego, że można być zbyt starym na disco!”

Janis skomplementowała Billie, że ta znalazła sobie porządną pracę jako gospodyni bogatej pary, i pisała nostalgicznie o starym, dobrym domowym teksańskim jedzeniu, za którym tęskniła. Wspomniała, że Randy nie przepada za warzywami, a ona stara się gotować jedynie to, co mąż lubi.

Pisała o pogodzie i pięknym gorącym lecie, które dopiero co nadeszło na północnym zachodzie. Temperatura często dobijała do czterdziestu stopni.

Wyraziła też swoje rozdrażnienie faktem, że siostra Cleda dała ojcu jej adres korespondencyjny – nadal odbierała pocztę u Louise Mitchell – bo nie chciała, żeby do niej pisał. „Gdyby naprawdę mu na nas zależało, płaciłby ci alimenty, kiedy pracował. Jeśli wyśle ci kilka zaległych tysięcy, to wtedy zacznę z nim rozmawiać. Zapomniał o swoich zobowiązaniach wobec nas, więc teraz ja zapomnę o swoich wobec niego, bo nie prowadzę już chrześcijańskiego życia”. Janis napisała, że żyje zgodnie z własnymi standardami – jak, wydawało się, większość ludzi.

Choć Janis nie była już praktykującym świadkiem Jehowy, nadal chodziła do kościoła i wiodła chrześcijańskie życie. Ale oceniała siebie bardzo surowo.

„Uważasz, że jestem zgorzkniała? – napisała. – Masz cholerną rację. Doceniam jedynie to, co jest warte docenienia. (To moja prywatna opinia). Całe lata zajęło mi uświadomienie sobie tego… Nie interesowało go, czy mamy co na siebie włożyć i czy mamy co jeść, prawda?”

Jakkolwiek jej ojciec próbowałby się pojednać, Janis zawsze było za mało. Zaproponował nawet, że, aby jej ulżyć, weźmie do siebie Jalinę. Ale nie uważała tego za żadne rozwiązanie. „To ja byłam problemem, nie Jalina – pisała, wyjaśniając, że zdarzały się takie sytuacje, kiedy to wyłącznie dzięki Jalinie w ogóle chciało jej się jeszcze żyć. – Kocha swoją mamę, a ja tego potrzebuję”.

Był to osobliwie dwuznaczny list, z jednej strony radosny i bijący pewnością siebie, z drugiej podszyty… czym? Chodziło o coś więcej niż gorycz utraconego dzieciństwa. Być może o jakiś lęk.

Dobrze jej było z tym, że znowu zmieniła zdanie, bo, jak pisała, już nie tylko „sama” była odpowiedzialna za rodzinę. Janis doszła do konkluzji: „Jestem bezpieczna i, ogólnie, szczęśliwa jak nigdy wcześniej, ale czasem nie mam pewności, czy tego chcę. Bo nie zawsze zabawa w kurę domową daje mi frajdę. Nieraz brakuje mi niezależności… Randy jest dla nas wszystkich dobry – i sprawiedliwy – ale bywa, że przypominam sobie, jak lubiłam być własnym szefem”.

Janis Miranda Roth napisała matce, że nigdy nie miała zbyt dużo, jeśli chodzi o doczesne dobra, choć marzyli z Randym o rzeczach, na które jeszcze nie było ich stać. Chcieli mieć piwnicę i drugą łazienkę, ale się u nich nie przelewało. Raty za dom wynosiły osiemset siedemdziesiąt jeden dolarów miesięcznie, a reszta szła na zakupy spożywcze, media i ubezpieczenie. „Połowa tego domu jest moja i jeśli zdecyduję się odejść, zrzeknę się prawa do niego… tak spisano umowę”. Janis zakończyła list słowami: „KOCHAM RANDY’EGO BARDZO MOCNO. Ale czasem zadaję sobie pytanie: CZY MIŁOŚĆ NAPRAWDĘ JEST TEGO WARTA? Jeszcze nie znam odpowiedzi. Pa”.

Do listu dołączyła pieniądze na urodziny matki. Nie wytłumaczyła, czego miałaby być „warta miłość”. Billie Jean Ray już nigdy nie otrzymała kolejnego listu od Janis Roth.

Nikt nie otrzymał.

2

W Halloween Randy Roth i jego przyjaciel Nick Emondi zabrali córkę Nicka oraz Grega i Jalinę na zbieranie słodyczy. Mężczyźni rozmawiali, czekając na ulicy, podczas gdy podekscytowane dzieci biegały po trawnikach, z chichotem pukając do drzwi. Nick Emondi nie potrafił sobie przypomnieć, jak zaczęła się ich rozmowa na temat dość makabryczny, żeby zgrać się z mglistą i mroczną halloweenową nocą.

– Potrafiłbyś zabić swoją żonę? – zapytał go nagle Randy.

– Co? – Nick był zbity z tropu. – Co to niby znaczy?

– No, w określonych okolicznościach, gdybyś musiał? – Randy wymienił przykłady sytuacji, kiedy mężczyzna byłby zmuszony zabić żonę, żeby ocalić ją przed czymś znacznie gorszym. – Gdyby nas najechano? – ciągnął Randy. – Gdyby szli Rosjanie i wiedziałbyś, że będzie torturowana i gwałcona? Potrafiłbyś ją zabić?

Emondi zaprzeczył. Na samą myśl przeszedł go zimny dreszcz.

– Jan zapytała mnie, czybym ją zabił, gdyby doszło do czegoś takiego – wyjaśnił Randy, jakby to była najnormalniejsza rozmowa pod słońcem.

Emondi zmienił temat i próbował zlekceważyć pytania Randy’ego jako chęć zbudowania halloweenowego nastroju, ale zapamiętał tę wymianę zdań na długie lata.

Randy przeszywał spojrzeniem, kiedy mówił cicho i gapił się na kogoś swoimi brązowymi oczyma. Czasem przychodziły mu do głowy najdziwaczniejsze myśli.

Nick nie zdawał sobie z tego sprawy, ale Jan Roth od dłuższego czasu doświadczała owych zimnych dreszczy, złe przeczucia wysysały słońce z jej serca, tak jak północno-zachodnie ulewy potrafiły zmyć z nieba całe światło. Na przestrzeni siedmiu miesięcy z pełnej życia panny młodej została kobieta z cieniami pod oczyma, która zdawała się zerkać niespokojnie przez ramię, jakby coś skradało się za jej plecami.

Kiedy Louise Mitchell zapytała ją, co się dzieje, Janis tylko przygryzła wargę i odwróciła wzrok. Jej małżeństwo nie było szczęśliwe; to akurat wydawało się Louise oczywiste. Znała Janis i była świadkiem, jak jej przyjaciółka radziła sobie z różnego rodzaju rozczarowaniami, jednak skrywała swój ból przed światem. Ale teraz chodziło o coś innego.

Janis nie mówiła o Randym tak jak zwykle. Próżno było szukać w niej radości. Wreszcie szeptem wyznała swojej najlepszej przyjaciółce, że popełniła błąd. Zaczęła nawet myśleć o odejściu od męża, choć nie miała żadnych pieniędzy poza oszczędnościami na studia Jaliny. Janis wierzyła też, że jeśli zostawi Randy’ego, to nie będzie miała już żadnego prawa do nieruchomości, którą razem kupili.

Louise czuła, jak jej ciało pokrywa gęsia skórka. Zdawało się niemal, że Janis boi się Randy’ego.

Do listopada 1981 roku Nick Emondi również zauważył, że żona przyjaciela jest wyraźnie przygnębiona. Któregoś ranka Randy poprosił Nicka, żeby ten podrzucił go do pracy. Mówił, że jedzie na „polowanie” i nie chce zostawiać auta na noc pod Vitamilk. Nick się zgodził i pojechali samochodem Randy’ego, choć Emondi był cokolwiek zdezorientowany. Nigdy nie słyszał, żeby jego przyjaciel polował. Przeczuwał, że nawet jeśli Randy ma zamiar spędzić noc poza domem, to nie będzie polował ani na jelenie, ani na łosie.

Po podrzuceniu Randy’ego na miejsce Nick odstawił samochód z powrotem pod niewielki dom w Mountlake Terrace. Wstąpił na chwilę, by przywitać się z Jan. Zastał tam bardzo smutną i wystraszoną kobietę.

„Powiedziała, że boi się śmierci – mówił potem Emondi. – Wiem tylko, że nie była szczęśliwa”.

Zastanawiał się, jakim cudem tryskająca zdrowiem dwudziestodziewięcioletnia kobieta miałaby bać się śmierci. Janis nadal biegała i ćwiczyła. Była w świetnej formie. Mogła śmiało oczekiwać, że ma przed sobą jeszcze pięćdziesiąt, może nawet sześćdziesiąt lat. Nick Emondi nie potrafił jej pocieszyć i wyszedł z domu Rothów zmieszany.

25 listopada Janis poprosiła Jalinę, żeby ta poszła z nią do głównej sypialni. Miała jej do powiedzenia coś ważnego, coś, czego żadne ośmioletnie dziecko nigdy nie powinno usłyszeć.

„Jalino – zaczęła rozpaczliwie Janis – wiesz, że cię kocham i chciałabym zostać z tobą na zawsze. Ale jeśli coś mi się kiedyś stanie, jeśli mnie zabraknie, chcę, żebyś wiedziała, że mam odłożone trochę pieniędzy. Są dla ciebie”.

Pokazała Jalinie wybraną przez siebie skrytkę. Wyciągnęła szufladę z szafki wnękowej. Znajdowała się tam biała koperta przyklejona taśmą do tylnej ścianki szuflady. Janis pokazała córce wsunięty do środka gruby plik banknotów. „Pamiętaj, skarbie, jeśli mnie zabraknie, to masz tutaj przyjść, zabrać to i schować”.

Jalina przytaknęła, ale była zaniepokojona. Czemu jej matka mówiła takie rzeczy? Przestraszyła się.

Zalękniona i pełna obaw, Janis mogła sięgnąć po pieniądze odłożone dla Jaliny, żeby uciec od tego, co ją przerażało. Obiecała Billie Ray, że przyjadą z córką do Teksasu albo na święta, albo na Nowy Rok, ale nie wspomniała ani słowem o Randym.

Postronnym ich małżeństwo nadal wydawało się dobrze prosperującym przedsięwzięciem. Randy nie dawał nikomu po sobie poznać, że mają jakieś problemy. 7 listopada 1981 roku weszły w życie identyczne, vipowskie, opiewające na sto tysięcy dolarów polisy na życie Randy’ego i Jan. Ponadto wciąż pracowali nad urządzaniem swojego nowego domu w Mountlake Terrace.

Janis nie wykonała żadnego ruchu wskazującego, że zamierza zostawić męża. Prawdopodobnie miała nadzieję, że jej obawy są bezpodstawne i że niebawem wszystko znowu będzie takie jak na początku. Kochała Randy’ego tak bardzo, kiedy brali ślub, i kochała ich wspólne życie, aż uczucie i wspólnota nie wyparowały.

Jan nie miała pojęcia, co zrobiła nie tak. Całe jej malowanie się i strojenie na powrót Randy’ego z pracy oraz staranie się, by przygotowywać jego ulubione potrawy, spotykało się jedynie z pustymi spojrzeniami. Czasem myślała, że mąż jej nienawidzi. Czasem obwiniała Wietnam i tę okropną wojnę za to, co mu zrobiła.

Częściej jednak obwiniała siebie.

Randy oświadczył, że na kolację na Święto Dziękczynienia pojadą do jego ojca i macochy do Washougal. Janis, opowiadając o tym Louise, cieszyła się na tę wyprawę. Choć nie przepadała za długimi podróżami autem, lubiła rodzinę Randy’ego. Gordon i Sandy Rothowie mieli co prawda swoje kłopoty małżeńskie i żyli w separacji, ale mieszkali naprzeciwko siebie, po obu stronach S.E. 380th Avenue; rozstali się pokojowo. Randy nie miał żadnego problemu z odwiedzinami u obojga osobno. Z Janis zatrzymywali się jednak u Sandy, bo kawalerski domek Gordona był malutki.

Święto Dziękczynienia spędzili miło, dzieci dobrze się bawiły i nikt w Washougal nie wyczuł żadnego napięcia między młodymi małżonkami. Wszyscy rozmawiali o nadchodzących świętach i o tym, gdzie mają zamiar je spędzić.

Piątkowego poranka, 27 listopada 1981 roku, Randy i Janis szykowali się na świąteczne zakupy. Kiedy dzieciaki usłyszały o ich planach, podniosły wrzawę, że również chcą jechać. Randy się nie zgodził. To miała być chwila dla Jan i dla niego; potrzebowali spędzić trochę czasu razem. Było chłodnawo, ale słonecznie, chciał wyruszyć od razu. Odmówił Sandy Roth, która swoim zwyczajem zamierzała przygotować dla całej ferajny naleśniki na śniadanie. Marcie Roth i jej mali bracia byli tym rozczarowani, Sandy bowiem nie miała zamiaru kłopotać się smażeniem ich tylko dla dzieci. Jalinie było to obojętne; cieszyła się na perspektywę spędzenia całego dnia z Marcie i jazdę na koniach.

Jan wydawała się zadowolona na myśl o zakupach z Randym. W ogóle wyglądała na szczęśliwą i podekscytowaną przez cały weekend; były to jej pierwsze święta jako żony Randy’ego, nadchodziło Boże Narodzenie, którego nie spędzą z Jaliną samotnie. Jeśli miała jakieś wątpliwości dotyczące swojego małżeństwa i bała się, że coś niewiadomego czyha, żeby zniszczyć jej szczęście, nie dawała tego po sobie ani trochę poznać.

Ale Randy i Janis nie pojechali na świąteczne zakupy. Jak wyjaśniał później mężczyzna, ledwie wyjechali na drogę, kierując się ku dużej galerii handlowej w Jantzen Beach nad rzeką Columbia, kiedy Janis zapytała, czy mogą zmienić plany. „Zasugerowała, żebyśmy wspięli się na Beacon Rock – powiedział potem. – Pomyślała, że będzie romantycznie, gdy wejdziemy tam sami”.

Janis miała na sobie jeansy i jasnoróżową kurtkę narciarską z kołnierzem ze sztucznego futra; Randy był ubrany w swoje codzienne ciuchy i kurtkę. Żadne z nich nie włożyło obuwia nadającego się do wędrowania po trudnym terenie. Nie miało to jednak znaczenia. Przecież nie chodziło o wspinaczkę górską. Randy przypomniał Jan, że Beacon Rock ma szlak turystyczny, którym mogą podejść ramię w ramię, przynajmniej na początkowym odcinku. Ich letni spacer nie był przecież aż tak straszny, jak się obawiała, prawda?

Skamania w Waszyngtonie jest jednym z najrzadziej zaludnionych hrabstw w stanie, ponieważ sporą część tamtejszego obszaru zajmują lasy i góry. Przez rzeczone hrabstwo ciągnie się las państwowy Gifford Pinchot, a ku niebu wystrzeliwują Góry Kaskadowe ze swym najwyższym, niesławnym szczytem, wulkanem Saint Helens, do którego erupcji doszło 18 maja 1980 roku. To tam znajdują się chronione obszary Indian Heaven Wilderness i Trapper Creek Wilderness. Wzdłuż wspaniałej rzeki Columbia, w dolnej części hrabstwa, przycupnęły niewielkie mieściny: Underwood, Home Valley, Carson, North Bonneville, Skamania i Stevenson, stolica hrabstwa. Nie licząc bogactw naturalnych, Skamania nie jest zamożnym hrabstwem; lata świetlne dzielą ją od ośrodków industrialnych takich jak Seattle czy Portland w Oregonie. Dochody hrabstwa spadły znacząco po zapaści przemysłu drzewnego i batalii stoczonej przez ekologów i drwali o puszczyka plamistego.

Z wyjątkiem okazjonalnej strzelaniny po pijaku oraz pojedynczego, acz pamiętnego, tragicznego przypadku masowego mordu dokonanego na miejscowej rodzinie Skamania mogła się pochwalić wyraźnie niskim odsetkiem zabójstw. Tamtejsi stróże prawa o wiele częściej muszą się zajmować kolizjami drogowymi albo nieszczęśliwymi wypadkami z udziałem turystów. Tak jest teraz i tak było w 1981 roku.

27 listopada o godzinie 11.23 biuro szeryfa hrabstwa Skamania otworzyło sprawę numer 81-3885. Dla będących na służbie zastępców dzień po Święcie Dziękczynienia przebiegał dość spokojnie, aż jeden z nich, E. L. Powell, otrzymał zgłoszenie o „możliwym upadku” z Beacon Rock. Nie dysponował żadnymi informacjami na temat zdarzenia; usłyszał tylko tyle, że doszło do wypadku. Powell poprosił o pomoc oddział ratowniczy. „Lepiej zgarnijcie też Raya”, powiedział cicho do radiowego mikrofonu. Chodziło o Raya Blaisdella, bezpośredniego zastępcę szeryfa. Ludzie bowiem nie wychodzili z upadku z Beacon Rock ze zwichniętą kostką. Jeśli zgłoszenie było prawdziwe, to nie należało się spodziewać dobrych wieści. Zostały im może cztery godziny dnia, żeby zlokalizować ofiarę wypadku.

Kiedy dziesięć minut później zastępca Powell dotarł do początkowego punktu szlaku turystycznego, wyszła mu na spotkanie zaniepokojona młoda kobieta, która przedstawiła się jako Shelley Anderson. Zeznała, że razem z towarzyszami wspinaczki, mężem Stevenem Andersonem, Marle Quarter i Edwardem Warfieldem (wszyscy byli z Vancouver w Waszyngtonie), zauważyli mężczyznę biegnącego szlakiem z góry na dół, który wykrzykiwał niezrozumiałe dla nich imię. „A potem powiedział: »Mój Boże! Moja żona spadła!«. Prosił, żeby ktoś zszedł i wezwał pomoc – tłumaczyła. – Odparłam, że to zrobię”.

Dysponując jedynie informacjami z drugiej ręki, Powell starał się ustalić, w którym miejscu ofiara mogła spaść ze skały, aby określić dokładniej odpowiednie miejsce poszukiwań ekipy ratunkowej. Jak do tej pory nie udało się jednak znaleźć kobiety. Uznał, że najlepiej będzie skoncentrować działania na odcinku od skrzyżowania Little Road i drogi stanowej numer 14.

Po przybyciu na miejsce dowodzenie przejął zastępca szeryfa Blaisdell i odbył rozmowę ze zrozpaczonym mężczyzną, który potwierdził, że jego żona spadła ze skały. Przedstawił się jako Randolph Roth i podał mu adres w Mountlake Terrace w Waszyngtonie. Roth wskazał punkt oddalony od szczytu Beacon Rock o jakieś sześćdziesiąt metrów i powiedział, że jego żona Janis ześlizgnęła się w tym miejscu. Szli skrótem, tym samym, który poznali podczas poprzedniej, letniej wyprawy; on przeszedł nad balustradą, a ona pod. Żona szła pierwsza, mówił Roth. „Skręciła ostro w prawo. Zaczęła się po czymś ześlizgiwać, suchych sosnowych igłach, grudkach ziemi, liściach, po czymś”. Powiedział, że próbował ją złapać, ale był za daleko, aby ją chwycić. Patrzył z przerażeniem, opowiadał, jak jego żona znika za krawędzią. Zszedł tak daleko, jak mógł, próbując ją odnaleźć, i wyglądał za nią z każdego możliwego miejsca, lecz nie zdołał jej odszukać. Roth pomyślał o tym, by zbiegnąć na sam dół i wejść po zboczu skały, ale to również nie zadziałało. Jak mówił, zrozpaczony wyszedł z powrotem na szlak i popędził na dół, za spacerowiczami, których spotkał wcześniej, by poprosić ich o pomoc. Zaprowadził ich na miejsce, gdzie po raz ostatni widział żonę. Żadne z nich także nie zdołało jej wypatrzyć.

Daleko w dole od miejsca, w którym spadła Janis Roth, ratownicy nadal rozglądali się za ofiarą; bezskutecznie. Bill Wiley, koordynator ekipy ratowniczej i ekspert od wspinaczki skałkowej, opuścił się sześćdziesiąt metrów na linie, szukając poszkodowanej. Zdołali określić miejsce, gdzie ktoś mógłby spaść z pokazanego im odcinka, ale Janis tam nie było. A powinna być. Wiley spuścił obciążoną linę w kierunku upadku. Nie miało to żadnego sensu; kobieta nie mogłaby odbić się od skały i polecieć aż tak daleko od wyznaczonej przez niego, możliwej do przewidzenia trasy.

Z 304 Eskadry Lotnictwa sprowadzono dwa śmigłowce, za których sterami siedzieli Jack Caseberg i Tom Nolan. Dla ekipy poszukiwawczej była to ryzykowna sytuacja. Prądy powietrzne wokół Beacon Rock uważano za zdradliwe, a nagłe uskoki wiatru mogły pchnąć helikopter wprost na skałę. Podmuchy śmigieł szarpały Billem Wileyem, grożąc strąceniem go z jego cokolwiek niebezpiecznego punktu obserwacyjnego. Skoczek spadochronowy, który był również świetnie wyszkolonym ratownikiem medycznym, został opuszczony na linie ze śmigłowca, lecz i jemu nie udało się wypatrzyć zaginionej kobiety.

Na parkingu, przy radiowozach, Randy powtórzył zastępcom szeryfa, co miała na sobie Jan. Jej nowa kurtka była tak jasnoróżowa, twierdził, że nie sposób jej nie zauważyć. Był blady i pocił się obficie, maszerując jak oszalały, jego twarz stanowiła istne studium rozpaczy.

Od czasu do czasu wspominał drobne szczegóły. Że wspinaczka na Beacon Rock była pomysłem Jan. „To był jej dzień. Mieliśmy robić, co sobie zażyczyła. Mówiłem jej, że jest zimno, i zapytałem, czy na pewno tego chce. Chciała – zapewniał rozpaczliwie. – Chciała spędzić ze mną trochę czasu”.

Mijały minuty, potem godziny. Przeszło dwudziestu poszukiwaczy prowadziło wyścig ze zmierzchem. Sandy Cobart, Bob Hoot, Corey Dowty, Connie Davis, Lester MacDonald oraz Todd i Sandy McCaldeyowie z ekipy ratowniczej przenieśli się na teren nad szlakiem, po zachodniej stronie Beacon Rock. Pomagał im personel Straży Pożarnej Bonneville: Greg Hodges, Jay Christiansen, Mike Southard, Doug McKenzie i Jim Duff. Grupa wspinaczkowa Andersonów również została, żeby pomóc.

Nareszcie ekipa powietrzna i ratownicy naziemni, prowadząc skoordynowane poszukiwania, dojrzeli przebłysk różu w leśnej gęstwinie, w połowie wysokości skały. Żeby zaginiona kobieta wylądowała na tych drzewach, musiałaby spaść z miejsca wskazanego przez jej męża pod kątem czterdziestu pięciu stopni. Janis Roth leżała dziewięćdziesiąt metrów od szczytu po zachodniej stronie olbrzymiej skały. Szanse, że mogła przeżyć taki upadek, były minimalne. Spadochroniarz ze śmigłowca Toma Nolana został opuszczony do miejsca upadku ofiary w kołyszącej się na wietrze uprzęży wspinaczkowej. Mąż poszkodowanej kobiety czekał na jakiekolwiek wieści na temat jej stanu.

Zatrzeszczała krótkofalówka Blaisdella i dało się usłyszeć wymianę zdań między ratownikami a stacją naziemną. Medycy prosili o kroplówki!

Blaisdell odwrócił się do Randy’ego Rotha. „Możliwe, że nadal żyje”.

Na twarzy mężczyzny zagościły radość i ulga. Nie było co do tego wątpliwości. Policjanci są z natury podejrzliwi. Blaisdell uważnie przypatrywał się Randy’emu. Zastępca szeryfa uważał, że jeśli doszłoby do przestępstwa, to Roth byłby oszołomiony i przerażony na wieść, że jego żona żyje. Ale z wyrazu twarzy Randy’ego dało się odczytać jedynie radość. Blaisdell obawiał się, że może się to skończyć załamaniem nerwowym. Wydawało się bowiem, że niemożliwe jest, aby ktokolwiek przeżył upadek z takiej wysokości, i to jeszcze zahaczając po drodze o te wszystkie skalne wychodnie. Minęło piętnaście minut. Z krótkofalówki dobiegł komunikat, który Blaisdell spodziewał się otrzymać: drobna kobieta w różowej kurtce była martwa; nie było już co do tego żadnych wątpliwości. Przetransportowano ją na płaski teren, ale ratownicy na monitorze swojego defibrylatora zobaczyli tylko jednostajną linię. Nie stwierdzono żadnych oznak życia. Blaisdell przekazał Randy’emu Rothowi tragiczne wieści.

Roth zaczął szlochać.

– Ale czemu chcieli kroplówki? – pytał. – Musiała jeszcze żyć.

– Nie wiem – odpowiedział Blaisdell; bo nie wiedział.

Upłynął kwadrans, zanim wdowiec odzyskał jako takie panowanie nad sobą. Zostawił Raya Blaisdella samego i poszedł do swojego auta. Nadal płakał, ale powoli okiełznywał emocje. Kiedy zastępca szeryfa zapytał, czy jest ktoś, do kogo chciałby zadzwonić, Randy powiedział, że nic mu nie będzie.

– Czy mogę zobaczyć ciało?

– Tak, nic nie stoi na przeszkodzie. Gdyby mógł pan ją zidentyfikować…

Potrzaskane ciało Janis Roth zostało przeniesione z polany po południowej stronie Beacon Rock przez załogę karetki pogotowia hrabstwa Skamania: Terry’ego Webbera, Duane’a Hathawaya i Sonny’ego Kadau. Zwłoki przetransportowano najpierw na teren dawnego gospodarstwa Pierce’ów, a potem do budynku straży pożarnej, gdzie miały czekać na przewóz do domu pogrzebowego Strauba w Camas.

„Nie wygląda zbyt dobrze”, ostrzegł Randy’ego szeptem jeden z ratowników.

Blady jak ściana, Randy Roth zajrzał do karetki, chcąc zobaczyć ciało Janis. W milczeniu przypatrywał się leżącej w ambulansie żonie. „Nie jest tak źle – skomentował cicho. – Jej twarz nie jest aż tak poobijana, jak się spodziewałem”. Mówił głosem obojętnym, wyzutym z jakichkolwiek emocji.

Później Randy powiedział, że zanim pozwolił ją zabrać do zakładu pogrzebowego, musiał się upewnić ponad wszelką wątpliwość, że Jan nie żyje i nie można jej już w żaden sposób pomóc. Bo jeśli dałoby się coś dla niej zrobić, cokolwiek, zrobiłby to.

Zobaczył, że było już na to za późno. Jan nie żyła. Odwrócił się i chwiejnym krokiem ruszył ku radiowozowi Blaisdella. Kiedy odezwał się ponownie, nagle mówił przez łzy. „Podczas służby widziałem wielu martwych, ale nigdy nie musiałem patrzeć na kogoś, kogo kocham. Nie paliła ani nie piła. Dlatego się z nią ożeniłem. Bardzo ją kochałem”.

Powtórzył to trzykrotnie. Mówił dosłownie? Czy rzeczywiście aż tak trudno było znaleźć kobietę bez nałogów, że Roth zakochał się w przyszłej żonie, bo takowych nie miała? Raczej nie. Cierpiał, płakał i pewnie nie miał pojęcia, co wygaduje. Otaczający go ludzie pospuszczali głowy. Bo co można było powiedzieć? Biedak wydawał się przygnieciony smutkiem. Sonny Kadau podał mu pierścionek zaręczynowy Janis i obrączkę ślubną. Kiedy Roth zapytał o złoty naszyjnik, który nosiła jego żona, usłyszał, że nie miała go na sobie; prawdopodobnie został zerwany, kiedy spadała dziewięćdziesiąt metrów w dół Beacon Rock.

– Kto jest jej najbliższym krewnym poza panem? – zapytał Blaisdell.

– Ma córkę Jalinę. Jest u mojej matki w Washougal. – Roth przerwał, starając się coś sobie przypomnieć. – Ma też matkę gdzieś w Teksasie, ale nie znam adresu. Nigdy nie poznałem jej starych.

Tak się złożyło, że za kierownicą ambulansu wysłanego przez dom pogrzebowy Strauba w Camas, pierwszego słusznej wielkości miasteczka nad rzeką Columbią, siedział Dick Reed, były detektyw z wydziału zabójstw. Odszedł na emeryturę w 1979 roku, po piętnastu latach pracy w policji Seattle. Kiedy zobaczył zwłoki młodej kobiety i usłyszał, co się wydarzyło tamtego dnia, jak mawiali śledczy, „coś go tknęło”. Kilkanaście lat później nadal pamiętał, jak podjechał do remizy po ciało ofiary upadku.

„Coś nie dawało mi spokoju. Coś tam nie grało. Podsunąłem Rayowi Blaisdellowi, żeby przynajmniej poprosił jej męża o przejście testu wariografem, ale Ray nie był zbyt chętny. Uważał, że to okropny wypadek i że mąż jest w takiej rozpaczy, że trzeba zachować się porządnie”.

Dick Reed zawiózł ciało Janis Roth do zakładu pogrzebowego. Na miejsce przyjechał przed siedemnastą. Wkrótce potem w recepcji zjawił się Randy Roth. Był konkretny i pewny, czego chce. Uiścił wszystkie opłaty i nalegał, żeby „Jan” została skremowana tak szybko, jak to możliwe. „Chciałaby tego. Rozmawialiśmy o tym: nie mogła znieść myśli o byciu pogrzebaną. Obiecaliśmy sobie wzajemnie, że jeśli cokolwiek przydarzy się któremuś z nas, to drugie zadba, żeby poprosić o kremację”.

Nie była to kosztowna procedura. Roth wyjaśnił, że uzgodnili z Jan także to, aby nie kłopotać się wystawnymi pogrzebami, bo te były stratą pieniędzy; lepiej spożytkować je na żywych. Zapłacił Straubowi pięćset czterdzieści jeden dolarów. Zakrawa to na ironię, ale mniej kosztowało go zajęcie się zwłokami żony, niż wydałby na bilety lotnicze dla Jan i Jaliny do Teksasu, gdzie miały spędzić święta.

Randy był dobrze zorganizowanym człowiekiem, nawet w tak ponurych okolicznościach. W portfelu miał wszystkie dane, które mogły mu się przydać. Do dokumentów, które wypełnił w zakładzie pogrzebowym, dołączył także numer polisy ubezpieczeniowej Janis.

Kiedy Sandy Roth widziała ostatnio swojego pasierba i jego żonę, oboje radośnie wybywali na świąteczne zakupy. Spodziewała się, że w każdej chwili wrócą na kolację. Ale nieoczekiwanie odebrała telefon od Randy’ego, który podsunął pomysł, że raczej powinni się zebrać do Camas na pizzę. Wszyscy zdążyli już się rozsiąść w restauracji, zanim zauważyli, że nie ma z nim Janis. Unikał odpowiedzi na pytania, co się z nią stało. Wreszcie, niemal od niechcenia, położył na stole jakiś paragon i przesunął go ku Sandy.

Kobieta spojrzała na świstek i zamarła, z jej policzków odpłynął cały kolor. Nie potrafiła wykrztusić z siebie ani słowa. Marcie przysunęła paragon do siebie i gapiła się na niego bez zrozumienia.

– Co to znaczy? – zapytała Randy’ego. – Co to jest kremacja…? I kto to Janis Miranda Roth?

– Przecież wiesz – odpowiedział.

– Nie, nie znam żadnej Janis Roth.

– Znasz. Pomyśl chwilę.

Powoli trzynastolatka pojęła, o czym mowa. Nigdy nie słyszała, żeby na Janis mówiono inaczej niż „Jan”. Spojrzała na Jalinę, ale dziewczynka ewidentnie nie rozumiała, co mówił Randy. Marcie też nie mogła w to uwierzyć. Musiał to być jeden z sadystycznych dowcipów Randy’ego. Popatrzyła na niego. Nie płakał; nie był nawet ani trochę zasmucony. Tylko żarłocznie wcinał pizzę.

Było to tak dziwne, że nie mogło być realne. Jan pewnie lada chwila wejdzie tutaj zziajana i wymamrocze przeprosiny. Marcie spojrzała na drzwi, jakby mogła sprawić, że zaraz pojawi się w nich jej nowa przyrodnia siostra. Ale te uparcie pozostawały zamknięte, żeby uchronić klientelę przed zimnem, i nikt nawet nie nacisnął klamki.

Wystraszyła się i zrobiło jej się niedobrze, więc przeprosiła i poszła do toalety. Jalina podreptała za nią, gadatliwa i radosna jak zawsze. Nie zdawała sobie sprawy, że mogło wydarzyć się coś okropnego. Marcie sama miała dopiero trzynaście lat; jak można było się spodziewać, że przekaże jeszcze młodszemu dziecku wiadomość, że jego matka może nie żyje, że prawdopodobnie została z niej jedynie garść popiołu?

Pizza przewalała się Marcie w żołądku i dziewczynka miała wrażenie, że minęły całe godziny, zanim reszta rodziny zjadła i pojechali do domu położyć się spać.

*

Jakkolwiek wydawało się to Marcie niewiarygodne, Jan była martwa. Tym razem Randy nie drażnił się z nikim złośliwie, jak niekiedy miał w zwyczaju. Był wdowcem, a jego panna młoda zniknęła w mgnieniu oka.

Randy najwyraźniej nie potrafił się zdobyć na to, żeby powiedzieć o tym Jalinie. Jak sam wielokrotnie podkreślał, nigdy nie potrafił przekazywać złych wieści, wypowiedzieć głośno tego, czego ludzie woleliby nie słyszeć. Ale Jalina zaczęła zadawać pytania o to, gdzie jest jej matka. Musiał jej coś odpowiedzieć. Jeszcze tego wieczoru wziął dziewczynkę na stronę i poinformował ją, że jej mama upadła i jest w szpitalu. Wydawał się przy tym tak spokojny, że Jalina nawet się zbytnio nie zaniepokoiła. Spodziewała się, że jej mama wróci do domu za dzień czy dwa.

3

Następnego ranka, w sobotę 28 listopada, Randy Roth wstał z łóżka wczesnym rankiem. Miał do wykonania parę telefonów. Wracając do domu z feralnej wspinaczki, zdążył załatwić kremację zwłok żony, ale były jeszcze inne sprawunki, którymi chciał się zająć najszybciej, jak to możliwe.

Kto by pomyślał, że wszystkie te środki bezpieczeństwa, które przedsięwzięli na wypadek jakiejś katastrofy, zostaną uruchomione tak szybko? Jak Randy mówił Janis zaledwie dwa miesiące wcześniej, gdyby któremuś z nich coś się przytrafiło, bardzo istotna będzie spłata hipoteki. Musieli myśleć o dwójce małych dzieci; dzieci, które będą potrzebowały rodzica bez obciążających go zobowiązań finansowych, i Janis się z nim zgodziła.

Randy zjadł śniadanie i zatelefonował do Darrela Lundquista, swojego ubezpieczyciela w Seattle. Był sobotni ranek. Kiedy rozdzwonił się telefon, agent jeszcze spał. Słysząc głos Randy’ego, pomyślał od razu, że ten ma zamiar odstąpić od umowy. Jednak nie o to chodziło. Randy powiedział, że chce złożyć wniosek o wypłatę odszkodowania.

– Ale przy tego rodzaju polisie musi dojść do śmierci ubezpieczonego, żeby mógł pan taki wniosek złożyć – wyjaśnił Lundquist.

– Moja żona zmarła wczoraj – powiedział obojętnie Roth. Przekazał Lundquistowi, że Janis poniosła śmierć w wyniku paskudnego wypadku. Chciał niezwłocznie rozpocząć proces wypłaty pieniędzy z polisy.

Agent od razu się rozbudził i wymamrotał kondolencje. Odpowiadając na pytania Randy’ego, wytłumaczył mu, co ten musi zrobić, żeby otrzymać sto tysięcy dolarów, na które opiewała zawarta we wrześniu polisa na życie Janis. Firma wymagała, rzecz jasna, poświadczonej kopii aktu zgonu. „Będziemy też potrzebować jej  numeru ubezpieczenia społecznego”.

Randy obiecał, że oddzwoni, gdy tylko zbierze wszystkie niezbędne dokumenty i informacje.

Janis nie żyła od zaledwie dwudziestu godzin.

Randy nie znał numeru ubezpieczenia społecznego żony, ale domyślił się, że jej były pracodawca, klinika pediatryczna, musi mieć go w swojej dokumentacji. Krótko po ósmej zadzwonił do Seattle do Shirley Lenz, która zajmowała się sprawami administracyjnymi gabinetu lekarskiego, i zapytał, czy może mu podać numer ubezpieczenia społecznego Janis.

Shirley wyjaśniła, że nie ma dostępu do żądanych informacji, bo te doktor trzymał pod kluczem. Poradziła mu, żeby zadzwonił po dziewiątej, wtedy zapyta lekarza… „A Janis go nie zna?”, zapytała, ale Randy zdążył już odłożyć słuchawkę.

Kiedy zadzwonił ponownie po dziewiątej, Shirley Lenz podyktowała mu numer ubezpieczenia Janis: 452065537. Przez minioną godzinę zamartwiała się i zastanawiała nad jego prośbą, dlatego zapytała, czy stało się coś złego.

– Tak – odparł Randy. – Mieliśmy wypadek na spacerze po górach i musieli zabrać Janis helikopterem.

– Ale jak ona się czuje? – zapytała zaniepokojona Shirley.

– Nie mam pojęcia – odparł.

– Nie masz pojęcia? – naciskała. – W którym jest szpitalu?

Burknął coś, czego nie zrozumiała. Dziwne, pomyślała, i cokolwiek przerażające, lecz zanim zdołała zadać mu kolejne pytanie, mąż Janis się rozłączył. Shirley trzymała w dłoni milczącą słuchawkę, gapiąc się na nią bez słowa.

Randy spakował rodzinne bagaże, zgarnął dwójkę dzieci do auta i wyjechał na prowadzącą do Seattle autostradę numer 5. Jalinie powiedział, że jej matka nadal jest w szpitalu. Kiedy wyjeżdżali z Washougal, Jalina wychyliła się, żeby spojrzeć przez tylną szybę, i zapytała:

– Nie możemy jej po prostu odwiedzić?

– Nie przyjmuje gości – odparł Randy.

Jeśli nie trafili na straszne korki, byli w domu trzy i pół godziny później. Choć Sandy Roth zaproponowała, że zajmie się dziećmi, póki Randy nie domknie wszystkich formalności związanych z pogrzebem Janis i nie dojdzie do siebie po szoku doznanym jej nagłym odejściem, ten uparł się, że zabierze Jalinę i Grega ze sobą. Powiedział macosze, że nic mu nie jest.

Ale reszta rodziny nie mogła tego o sobie powiedzieć. Było to trudne, jeśli nie niemożliwe. Sandy, Marcie i chłopcy, którzy zostali w Washougal, nie potrafili uporać się z myślą, że Jan, jeszcze przed chwilą radosna i uśmiechająca do nich przy dziękczynnej kolacji, bezpowrotnie odeszła.

Randy nie skontaktował się z nikim z dawnego świata swojej żony, żeby powiedzieć komukolwiek o jej śmierci. Ani z jej matką. Ani z siostrą. Ani z najlepszą przyjaciółką Louise. Ani z ojcem Jaliny Joem Mirandą.

Nie zadzwonił nawet do swojego najlepszego kumpla Nicka Emondiego.

Nie potrafił ścierpieć myśli o odegraniu roli posłańca niosącego smutne wieści. A nie mogło być nic smutniejszego niż gwałtowny koniec jego drugiego małżeństwa.

Po przyjeździe do Seattle Randy zajrzał do domu Louise Mitchell po korespondencję Janis. Nie zastał gospodyni, ale na miejscu były jej dzieci. Podziękował im za przechowanie poczty. Nie napomknął jednak słowem o wczorajszym upadku i śmierci Janis ani nie poprosił, żeby Louise się z nim skontaktowała.

Wkrótce po przyjeździe Randy’ego do domu zatelefonował do niego Nick Emondi. Był zszokowany, słysząc obojętne stwierdzenie swojego przyjaciela: „Janis już z nami nie ma”.

Gdy nareszcie zorientował się, co Randy próbuje mu przekazać, od razu zerwał się i pojechał do niego, by zobaczyć, czy nie mógłby jakoś pomóc, ale ten wydawał się poirytowany i prędko go odprawił, twierdząc, że „wszystko dobrze”. Nick zdążył pójść z powrotem do auta, zanim uświadomił sobie, jaki znajomy zapach wyczuł u Randy’ego. Był to aromat piekących się ciasteczek.

Randy zadzwonił do matek dzieci, którymi opiekowała się jego zmarła żona. Nie powiedział im, że już nigdy więcej nie będzie mogła się nimi zająć; oświadczył jedynie, żeby znalazły sobie kogoś innego na poniedziałek. Jedna z matek zajechała do niego odebrać kojec, ale i wtedy Randy nie wspomniał, że Janis nie żyje.

Szok potrafi człowieka sponiewierać. Wydawało się, że Randy Roth tkwił w całkowitym zaprzeczeniu. Załatwiał na bieżąco wszystkie sprawy i zajmował się dziećmi. Jalinę również uważał za swoją; jej matka zmarła i teraz on był jej ojcem. Piekł ciasteczka i kładł dzieci do łóżek. Z czasem będzie musiał im powiedzieć, że Janis odeszła na zawsze. Ale jeszcze nie teraz.

Tej sobotniej nocy jedna z recepcjonistek z kliniki pediatrycznej zadzwoniła do Shirley Lenz. Przekazała jej, że przed chwilą usłyszała przez radio o wypadku wspinaczkowym. Janis nie dochodziła do siebie w szpitalu. Janis nie żyła.

Obie kobiety ledwie mogły w to uwierzyć. „Jej mąż nic mi o tym nie mówił – powiedziała Shirley. – Nawet nie wydawał się zbyt przejęty”.

Następnego dnia wypadała niedziela i Randy zabrał Grega i Jalinę do kościoła. Spotkał tam przyjaciół, Rona i Nancy Adenów, którzy byli mu tak bliscy, że wyznaczył ich jako beneficjentów wtórnych polis ubezpieczeniowych na życie – swojej i Janis.

Ron Aden uśmiechnął się szeroko, widząc Randy’ego, i zażartował:

– A gdzie twoja piękniejsza połówka?

– Zmarła.

– Co?

– Nie żyje – powtórzył Randy.

Osłupiały, Aden zorientował się, że to jednak nie żaden wyjątkowo niesmaczny żart. Janis naprawdę nie żyła i wydawało się, że nie ma żadnego sposobu, żeby pocieszyć Randy’ego. Radził sobie z jej stratą po swojemu, siedząc między wiernymi bez choćby jednej uronionej łzy, podczas gdy Ron zdrętwiałymi rękoma dyrygował chórem.

Randy przechodził żałobę cokolwiek beznamiętnie, najwyraźniej nie potrafiąc już więcej płakać. Jego przyjaciele uznali, że zmuszał się do tego wysiłku ze względu na dobro dzieci. Nigdy nie widzieli, żeby człowiek sprawował nad sobą taką kontrolę. Adenowie zdziwili się, słysząc, że Randy i Janis wyznaczyli ich na beneficjentów wtórnych swoich polis ubezpieczeniowych. Nie mieli o tym pojęcia. Ale i tak była to jedynie formalność; dzięki Bogu Randy żył, miał się dobrze i mógł się opiekować na wpół osieroconymi dziećmi.

Choć Randy wolałby, żeby nie przeprowadzano autopsji zwłok Janis, koroner hrabstwa Skamania Bob Leick zlecił wykonanie badania. Była to standardowa procedura w wypadku nagłej śmierci. Przeprowadził ją doktor Eugene Blizard ze Szpitala Świętego Józefa w Vancouver. Nie znalazł niczego zaskakującego. Drobne ciało Jan Roth nosiło ślady licznych zadrapań i paskudne obrażenia głowy, czego można było się spodziewać po uderzeniu czaszką o skalne wychodnie z prędkością nabraną podczas upadku z dziewięćdziesięciu metrów. Nawet gdyby znaleźli ją od razu po tym, jak spadła w mroczną gęstwinę wiecznie zielonych roślin, nic by to nie zmieniło. Nie uratowałaby jej żadna medyczna procedura.

Po sekcji zwłoki Janis zostały skremowane, zgodnie z życzeniem wdowca. Polecił, żeby prochy zapakować i wysłać mu do domu.

Wreszcie trzeba było powiedzieć Jalinie, że jej matka nie żyje. Historia tej tragedii została opisana w niedzielnym wydaniu „Seattle Post-Intelligencer” z 29 listopada 1981 roku: „Wypadek wspinaczkowy odebrał życie młodej matce”, brzmiał nagłówek. Shirley Lenz zadzwoniła w poniedziałek do Randy’ego, by dowiedzieć się czegoś o pogrzebie koleżanki.

– Czemu mi nie powiedziałeś, że nie żyje, gdy zadzwoniłeś w sobotę? – zapytała.

– Zawsze było mi trudno przekazywać złe wieści – odparł cicho.

Biedna, mała Janis, pomyślała Shirley. Bardzo biedna, mała Janis. Zamykając oczy, Shirley potrafiła sobie wyobrazić tryskającą radością twarz Janis, która przyniosła bukiet od Randy’ego. A teraz to wszystko dobiegło końca. Tak prędko.

Randy aż do poniedziałku po wypadku nie powiedział Louise Mitchell, że jej przyjaciółka nie żyje. Louise była zdruzgotana, ale i oburzona, że przyjechał do niej do domu, odebrał pocztę i nie zająknął się na ten temat ani słowem. Kiedy się z nim skonfrontowała, Randy powtórzył, że po prostu nie był w stanie przekazać nikomu tak okropnych wieści, a szczególnie jej; wiedział, jak blisko były z Jan.

To Louise powiadomiła Billy Jean Ray o śmierci córki. Zadzwoniła do niej w poniedziałek, 30 listopada, zastanawiając się, jak wytłumaczy to, że Janis nie żyła już od przeszło dwóch dni i dopiero teraz ktoś kontaktuje się z jej matką. „Sama dowiedziałam się dopiero dzisiaj – wyjaśniła. – A nikt inny nie miał pani numeru”.

Tymczasem w hrabstwie Skamania Ray Blaisdell nie mógł wiedzieć, jak osobliwie zachowywał się niespodziewanie owdowiały Randy Roth. Mimo to starał się przyjrzeć śmierci Janis Roth ze wszystkich stron. Poniewczasie poprosił też Rotha o poddanie się testowi wariografem. Wyciągnął czystą kartkę papieru i wydrukował na niej następujący nagłówek oraz listę:

Możliwe powody, aby uznać śmierć za nieprzypadkową:

1. Żadnych świadków.

2. Zamężna od 13 marca 1981 roku – wypadek 27 listopada 1981 roku.

3. Polisa na życie na sto tysięcy dolarów, już złożony wniosek o wypłatę odszkodowania. Siedem i pół tysiąca na nazwisko Janis Miranda. (Brak podwójnego ubezpieczenia).

4. Odmowa testu wariografem.

5. Sprzeczne zeznania. Powiedział mi, że szedł za żoną, kiedy spadła. Billowi Wileyowi, że szedł przed nią.

6. Roth nie powiadomił najlepszej przyjaciółki ofiary o jej śmierci.

7. Były mąż został poproszony o nieprzychodzenie na pogrzeb.

Zastępca szeryfa hrabstwa Skamania zlokalizował Joego Mirandę i ten powiedział mu, że zamierzał przyjechać po Jalinę. Były mąż Janis uważał, że przynajmniej połowa sumy z ubezpieczenia powinna zostać przekazana jej córce. „Jedyne, co miała w życiu cennego, to Jalina”, wyjaśnił Joe.

Jalina Miranda pamiętała, co powiedziała jej matka dzień przed wyjazdem do Washougal, choć teraz wydawało jej się to koszmarnym snem. Janis zabrała ją do sypialni, wyciągnęła szufladkę z szafki wnękowej i pokazała córce, gdzie schowała przylepioną taśmą kopertę. Wyjęła banknoty, świstki papieru i czeki, których jeszcze nie spieniężyła. Słysząc w głowie prowadzący ją głos matki, dziewczyna pośpieszyła do sypialni i powtórzyła wszystkie czynności wykonane wtedy przez Jan.

Teraz trzymała kopertę w dłoni. Nie wiedziała jednak, co z nią zrobić; miała tylko osiem lat, a jej matka nie żyła. Szła do swojego pokoju, kiedy podszedł do niej Randy i zapytał, co tam ma.

Jalina pokazała mu kopertę i wyjaśniła, że matka kazała ją zabrać i schować, na wypadek gdyby stało się jej coś złego. Randy sięgnął po nią i zajrzał do środka.

„Kolejna rzecz, którą przede mną chowała – powiedział cicho. – Chyba powinienem ją wziąć, Jalino”.

Dziewczynka nie była pewna co zrobić. Lubiła Randy’ego. Był dla niej bardzo dobry, odkąd się poznali, a dla ośmiolatki cały rok to bardzo dużo czasu. Tylko ciągle słyszała głos matki powtarzającej jej, że ta koperta to ich wspólna tajemnica i że ma nikomu o niej nie mówić. Ale to Randy ją trzymał. „Wezmę ją i kupię ci za to prezenty”, powiedział z uśmiechem.

Nie było to pytanie; oznajmił jej, co powinna zrobić, i według niej miał rację. Był dla niej jak tata. I dobrze się nią zajmował.

Randy Roth pozostał jedynym gwarantem bezpieczeństwa, jaki znała, i czuła, że nie ma innego wyjścia, niż uwierzyć we wszystko, co mówił.

Billie Ray nigdy nie poznała nowego męża córki. Nadal będąc w szoku, szykowała się do lotu do Seattle na nabożeństwo żałobne za Janis, które, jak poinformował ją Randy, miało się odbyć w piątek, 4 grudnia. Razem z córką Sharon Waldrep wylądowały w Seattle przed świtem, w dniu uroczystości pogrzebowych, a wylecieć miały następnego ranka. Nie zostały zaproszone, żeby zatrzymać się u Rotha, więc zameldowały się w motelu.

Wydawało im się, że łatwiej uporałyby się z nagłą śmiercią Janis, gdyby dowiedziały się od Randy’ego czegoś więcej na jej temat, jednak ten nie był skłonny do podzielenia się jakimikolwiek szczegółami o wypadku i zdawkowo odpowiadał na ich pytania. Sprawiał wrażenie bardzo spokojnego i opanowanego, ale przecież w ogóle tego człowieka nie znały. Nie miały pojęcia, jak zachowywał się na co dzień. Billie Ray wiedziała z listów od Janis, że Randy’ego nadal dręczyły wspomnienia i koszmary ze służby wojskowej w Wietnamie; nie chciała zasypywać go zbyt wieloma pytaniami, obawiając się, że tylko pogorszy sprawę.

We wtorek po wypadku Janis, 1 grudnia, do Seattle przyjechał po córkę Joe Miranda. Randy upierał się, że nie zamierza gościć Joego u siebie i że nie puści Jaliny, aby ta zamieszkała ze swoim biologicznym ojcem.

Jalina również wolała nie wyjeżdżać od Randy’ego; był jedynym ojcem, jakiego pamiętała. Zawsze był dla niej miły i zdążyła już pokochać Grega jak własnego braciszka. Ale jej ojciec i jego nowa żona chcieli, żeby do nich pojechała. Jej prawdziwy tatuś ją kochał, chociaż Randy jej o tym nie powiedział; wydawał się wściekły, kiedy pakował jej rzeczy do torby i przekazywał ją Joemu Mirandzie.

Mając tyle na głowie, Randy nigdy nie zabrał się do kupna „prezentów”, na które obiecał Jalinie wydać pieniądze odłożone dla córki przez Jan. Nie wspomniał też o nich Mirandzie. Nie dał Jalinie żadnych ubrań należących do jej matki, biżuterii ani pamiątek. Nie dostała od niego nawet jednego zdjęcia Janis. Powiedział dziewczynce, że może zabrać, co tylko chce, ale Jalina miała osiem lat. Nie wiedziała, co wziąć. Posłał ją do Teksasu z tobołkiem mieszczącym niewiele więcej niż ubrania, które na sobie miała. Później tłumaczył to gładko: był przekonany, że puszcza ją tylko na zbliżające się święta, a potem dziewczynka z powrotem z nim zamieszka.

Ale Jalina nie wróciła. Ojczym już się z nią więcej nie skontaktował i nie dostała ani centa z pieniędzy, które jej zmarła matka tak pieczołowicie dla niej odkładała. Jeśli zostawiła dla niej jakikolwiek list, to nigdy go nie otrzymała.

Randy powiedział Billie Ray, że Janis wykupiła polisę ubezpieczeniową, ale nie był pewien, czy jej nominalna wartość wystarczy na pokrycie kosztów pogrzebu. Albo kłamał, albo miał zanik pamięci, bo 107 500 dolarów wystarczyłoby na najbardziej wystawny pogrzeb, jaki można było sobie wyobrazić.

Nabożeństwo żałobne za Janis, które odbyło się w kaplicy Silver Lake, nie wyglądało bynajmniej na ekstrawaganckie. Zakład pogrzebowy w Camas wziął od Randy’ego tylko pięćset czterdzieści jeden dolarów za kremację. Sama uroczystość była skromna i taktowna. Randy wyjaśnił, że zlecił wykonanie ręcznie rzeźbionej drewnianej urny, w której chciał złożyć prochy swojej zmarłej żony, ale nie została ona przygotowana na czas. Na pogrzebie rozkleił się i szlochał, jakby nigdy nie miał pogodzić się ze stratą Janis. Zwróciła na to uwagę Shirley Lenz, ciekawa męża koleżanki. Adenowie również. Obiecali sobie, że przez najbliższe tygodnie, może nawet miesiące, będą regularnie zapraszać do siebie Randy’ego, Grega i Jalinę na obiady.

Ale Jalina wyjechała, mieszkała gdzieś w Teksasie, a Joe Miranda nie chciał mieć nic wspólnego z Randym Rothem. Randy i Greg znowu zostali sami, żyli „po kawalersku” i starali się dojść do siebie po stracie kobiety, która na tak krótko zaprosiła do ich domu ciepło i miłość.

Randy był tak wdzięczny Adenom za pomoc, że zabrał całą ich rodzinę, kiedy lecieli z Gregiem do Kalifornii, na wakacje w Disneylandzie. Upierał się, że za wszystko zapłaci. Gdy zobaczyli, ile znaczy dla niego to, żeby wybrali się tam razem, byli wzruszeni. Randy wydawał się tęsknić za rodziną i prawie udało mu się ją stworzyć z Janis. Adenom było mu go żal; najpierw stracił Jan, a potem Jalinę.

Dwieście czterdzieści kilometrów dalej detektyw z hrabstwa Skamania Mike Grossie, ratownik medyczny Duane Hathaway i strażnik z parku stanowego Don Bauer weszli na Beacon Rock, chcąc przyjrzeć się miejscu, z którego miała spaść Janis Roth. Był to skrót odchodzący od głównego szlaku, prowadzący do wąskiej ścieżki z ubitej ziemi, która z kolei przechodziła w szlak wzdłuż skalnego grzbietu. Sprawdzili, że jeśli ktoś poszedłby tamtędy na południe, to miałby po obu stronach jedynie gołe górskie zbocza. Spacerowicz mógłby przejść góra dziewięćdziesiąt metrów, zanim dotarłby do stromego spadku na południowym zachodzie. Na północnym wschodzie ścieżka wiodła przez kępy niewielkich drzew i wychodziła z powrotem na główny szlak, blisko szczytu Beacon Rock.

Najwyraźniej po dotarciu do krańca pierwszego skrótu ofiara spadła z lewej strony szlaku. Niedaleko miejsca, gdzie, jak im powiedziano, doszło do upadku Janis, zobaczyli wystające z ziemi korzenie i gęste krzewy, których mogłaby się złapać. Ziemia była twarda, tak jak 27 listopada, i na szlaku nie zauważyli stojącej wody ani lodu. Bauer zdołał bez trudu zejść po zboczu jaru nawet i sześć metrów, nie obawiając się, że nagle spadnie.

Dziwne.

Trzej śledczy z łatwością zachowywali równowagę, idąc skrótem, choć żeby dotrzeć na szczyt, musieli iść na czworakach. Gdy już się tam dostali, mogli z powrotem wstać, ale zauważyli, że z powodu stromego zbocza przy obrocie w prawo wszyscy odruchowo wychylali się do przodu.

„Byłoby to możliwe – spekulował Grossie – spaść z tego miejsca, gdyby została przez przypadek przez kogoś potrącona albo gdyby stała plecami do spadku”.

Randy powiedział coś o Janis robiącej zdjęcie na tej wysokości, ale podczas rozmowy z zastępcą szeryfa nie miał przy sobie aparatu, nie znaleziono go też przy denatce ani w pobliżu zwłok. Być może zaplątał się w gałęzie drzew na dole, tak jak zapewne jej złoty naszyjnik.

Śledczy zrobili zdjęcia po obu stronach szlaku, po czym wymierzyli obiektywy na lasy, pola, a nawet na zaledwie majaczącą w wizjerze potężną rzekę Columbia.

Widok był oszałamiająco piękny i biorąc pod uwagę okoliczności, mroził krew w żyłach.

W dół i w dół, i w dół.

¹ Imiona niektórych osób zostały zmienione na potrzeby tej książki. Będą one oznaczone gwiazdką (*) za pierwszym razem, kiedy się pojawią.