ZOSIA ZBOROWSKA

Mam alergię na mróz i hejt!

Fot. Michał Ozdoba

Makeup: puroBIO Polska, makeup artist: Katarzyna Konopa

DZIANINOWA SUKIENKA OMEGA

wdruk autorstwa Violi Śpiechowicz, www.vsstore.eu

Dziękujemy Warsaw Loft Aparts za udostępnienie wnętrz lokalu na Woronicza 31,

www.warsawloftaparts.pl

Co nas bardziej chłodzi, mróz czy brak empatii? Czy możemy oduczyć się oceniania innych i skupić się na własnym rozwoju? Zosia Zborowska mówi „Basta!” i wskazuje, gdzie kryje się prawdziwy problem, który nie tylko dotyczy świata kobiet, ale właściwie nas wszystkich. Czy sposób odżywiania ma wpływ na nasze czyny i stan świadomości?

ROZMAWIAŁA: Żaneta Geltz

Żaneta Geltz: Na swoim Instagramie umieściłaś poważny post wymierzony w dziennikarki portali plotkarskich…

Zofia Zborowska: To była jedynie moja odpowiedź na to, co się dzieje teraz w polskich mediach i na absolutny brak wsparcia kobiet przez kobiety. Wszędzie na świecie obecnie panuje taki „trend”, że kobiety zaczynają się bardzo wspierać. A pozornie banalnie brzmiące hasło „Girl Power” wybrzmiewa coraz mocniej. W Polsce natomiast portale plotkarskie codziennie przekraczają granice pisząc o kobietach w taki sposób, że aż wierzyć mi się nie chce! I to bardzo często właśnie kobieta o kobiecie wysmaruje taki artykuł, w którym króluje nagłówek np. o ciężarnej aktorce, że „wyszła na zakupy z ogromnym, wielkim brzuchem” albo, że „brzuch ten wyprowadza ją na spacer” lub że ją „wysadziło” – ręce mi opadają, jak to czytam.

Ż.G.: …że niekorzystnie wyglądają…

Z.Z.: Tak! Albo, że spuchnięta, że zmęczona, że zaniedbana… Mi się ostatnio dostało od „naturalnej”, w cudzysłowie oczywiście, bo wyszłam po prostu do galerii handlowej nieumalowana w luźno spiętych włosach. I do tego umieszczono moje zdjęcia, gdzie akurat mrugam i mam zamknięte oczy – z opisem, że wyglądam na „wykończoną”, a zamykające się oczy nie dodają mi uroku! Oczy to mi wyszły z orbit, jak to przeczytałam. Oczywiście napisała to kobieta. W dobie XXI wieku, kiedy wszyscy się wspierają, to takie po prostu mendy, bo inaczej tego nie można nazwać, nakręcają ten hejt - to oczekiwanie, że w mediach osoby publiczne muszą być idealne, zawsze piękne, umalowane i nieskazitelne. Nie tędy droga… Właśnie chodzi o to, żeby pokazywać się z każdej strony, bez makeupu też. Każda z nas ma zmarszczki, pryszcze i niedoskonałości. Dlaczego mamy udawać, że jest inaczej i oszukiwać tym samym inne kobiety wpędzając je w poczucie winy, że nie wyglądają co rano jak panie z okładki?

Kolczyki "Selfie Jewellery", www.selfiestore.pl

Ż.G.: Chyba trudno zadowolić publiczność czy czytelników, bo z jednej strony zarzuca się osobom, które są znane, że są ładne, bo są umalowane! A jak się pokaże nieumalowana to też niedobrze, bo wtedy widać, że jest taka zwyczajna…

Z.Z.: Niestety, większość tych portali żyje właśnie z hejtu i tak zwanej szydery. Każdy ich nagłówek zachęca do krytyki, a ludzie chyba z nudów podchwytują ten nienawistny bełkot i wylewają swoją żółć na osoby, których nigdy nie poznały, ale mają już wyrobioną opinie na ich temat. Oczywiście, dzięki takiemu właśnie portalowi – opinia staje się negatywna. Bo to się klika i sprzedaje.

Ż.G.: A czy to nie jest dowód desperacji takich portali, że brakuje im czytelników, więc dopuszczają się chwytów niedozwolonych?

Z.Z.: Wątpię, bo większość z czytelników lubi czytać źle o innych. Tak jakby poprzez te złe i negatywne informacje o osobach publicznych nagle zaczynali dostrzegać w nas ludzi. Oczywiście, czasami portale przekroczą granicę tak bardzo, że można, a nawet trzeba się z nimi sądzić. Osoby, które mają siłę się w to bawić - wygrywają z nimi. Jak Pudelek, a w zasadzie Grupa o2 wykupiła WP, to zostało powiedziane na głos, że mają ogromną pulę na procesy. Im bardziej pojadą po bandzie, tym więcej osób w to wejdzie, więc oni na tym jeszcze więcej zarobią. A proces owszem przegrają, ale do tego czasu zarobią 70 razy tyle na reklamach na ich stronie. I żeby była jasność, nie mam problemu z tym, że ludzie o mnie piszą, komentują mój co drugi ruch i robią zdjęcia, na których nie jestem umalowana. To akurat żadne halo, bo taką można mnie oglądać codziennie na moich mediach społecznościowych. Chodzi o to, że kobiety, które pracują w tych portalach, piszą bez żadnych skrupułów. Pracują dla ludzi, którzy dorobili się na hejcie i obrabianiu tyłka. Nie rozumiem, jak można tak okropnie pisać o drugim człowieku, a potem ze spokojem spojrzeć w lustro i powiedzieć „świetna robota, jestem super dziennikarką i człowiekiem. Brawo, dziś znowu zrobiłam kawał dobrej roboty”. Fakt, że jest się osobą publiczną nie oznacza, że jest się betonem emocjonalnym. Słowa niosą za sobą konsekwencję i nie każdy daje sobie radę z takim hejtem, jaki nakręcają portale plotkarskie. Ale skończmy już ten temat, bo się zaraz zagotuję i znowu będę czerwona (śmiech).

Ż.G.: Dobrze, w takim razie z tematu hejtu przechodzimy na mróz. Przed sesją zdjęciową musiałaś odczekać 20 minut, bo po wejściu do budynku zrobiłaś się bardzo czerwona. Nazwałaś to alergią na zimno. Czy to jest w ogóle możliwe?

Z.Z.: Ja to tak nazywam, ale tak naprawdę nie mam pojęcia, co mi jest. Żyję już z tym 16 lat. Gdy gwałtownie zmienia się temperatura otoczenia, w którym jestem, to zachodzi jakaś przedziwna reakcja w moim ciele. Pękają mi naczynka na dłoniach, stopach, dekolcie, ale najmocniej na twarzy. Puchnę, jestem bordowa i mam wrażenie, że płonę przez 20-30 minut, a potem nagle mi to schodzi i mam dreszcze oraz wysuszoną śluzówkę w nosie. Mogę wtedy nawet zamknąć się w saunie, a i tak będzie mi zimno. Zjeździłam z tym problemem spory kawałek świata, ale na razie nikt nie był w stanie mi pomóc. Najbliżej jednak sukcesu był dr Romanowski, wybitny lekarz medycyny chińskiej.

Kolczyki "Selfie Jewellery", www.selfiestore.pl

Ż.G.: I co powiedział?

Z.Z.: Nazwał to skazą alergiczną i powiedział, że trzeba sporo czasu, żeby się z tym uporać. Wytrzymałam trzy miesiące na bardzo restrykcyjnej diecie, zapijając smutki okropnymi (ale skutecznymi) ziołami chińskimi (śmiech).

Ż.G.: …i pomogły?

Z.Z.: Za krótko je piłam, żeby zwalczyć moją „alergię”, ale za to pomogły mi na inne dolegliwości! Jednak zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych niestety okazała się dla mnie dużym wyzwaniem. Najtrudniejsze chyba było chodzenie spać o 21:00 i nie jedzenie po godzinie 17:00, zwłaszcza, gdy kończyłam spektakl ok. 22:00 (śmiech). Ale myślę, że nadejdzie jeszcze czas na podjęcie wyzwania po raz kolejny.

Ż.G.: Masz sporą grupę wielbicielek na Instagramie i rozkręcasz tam bardzo dużo gorących dyskusji! Jak to robisz, że porywasz tyle osób do działania?

Z.Z.: Staram się, aby mój Instagram i media społecznościowe nie były pokazywaniem tylko tego, gdzie spotykam się z przyjaciółmi na kawę i gdzie pracuję. Regularnie poruszam ważne dla mnie tematy i rozmawiam z moimi obserwatorami. Tematy te, to między innymi: wegetarianizm, tudzież weganizm, obrona praw zwierząt czy ekologia. Zachęcam ludzi, aby chociaż postarali się ograniczyć mięso, jeśli nie są gotowi na bycie wege. To już jest i tak bardzo dużo. Niejedzenie mięsa codziennie przekłada się nie tylko na nasze własne zdrowie, ale i na środowisko. Chwalę się tym już po raz kolejny, ale to jest chyba mój największy „instagramowy sukces” - zrobiłam jakiś czas temu ankietę z pytaniem: ile osób dzięki mnie przestało jeść mięso i okazuje się, że ponad trzy tysiące! W tego typu momentach czuję, że jednak naprawdę warto mieć tego Instagrama.

Ż.G.: A co Tobie dało przejście na wegetarianizm, weganizm?

Z.Z.: Nie jestem weganką, ale do tego dążę. Daj mi jeszcze pół roku (śmiech). U mnie to wszystko zaczęło się 6,5 roku temu, kiedy to postanowiłam sobie, że spróbuje „wytrzymać” tydzień bez mięsa. No i ten tydzień nadal trwa (śmiech)! I czuje się świetnie. W między czasie, chyba po 1,5 roku, przestałam też jeść ryby i owoce morza. To wszystko wyszło u mnie jakoś tak bardzo naturalnie. Zaczęłam zadawać sobie pytania typu: jaka jest dla mnie różnica pomiędzy rybą, a krową? Czy ryba nie czuje bólu? Czuje. Czy ryba nie jest istotą żywą? Jest. Nie chcę żywić się czyimś mięsem, które kiedyś żyło. I w tej chwili nie ma to dla mnie znaczenia czy jest to pies, kot, krowa czy ryba. Zdaję sobie sprawę z tego, że dla przeciętnego Polaka moje „rozkiminy” są prawdopodobnie niedorzeczne i śmieszne, ale to jest kwestia rozwiniętej empatii i wyższego stanu świadomości. Nie myślimy tylko o sobie, ale o innych żyjących istotach oraz o planecie, na której żyjemy. Poza tym, naprawdę niesamowite jest to, jak bardzo spada w nas poziom agresji i wzrasta empatia po przejściu na zieloną stronę mocy. Człowiek jest jakiś taki bardziej spokojny, uśmiechnięty i generalnie bardziej wrażliwy. Polecam zmianę menu nerwusom i agresorom przede wszystkim (śmiech)! A jeśli nadal masz w nosie środowisko, planetę i zwierzęta, to pomyśl o własnym zdrowiu i staraj się chociaż kupować mięso ekologiczne, bo to tanie w 90% nafaszerowane jest antybiotykami i innymi, za przeproszeniem truciznami. Najwyższa Izba Kontroli twierdzi, że w polskiej hodowli zwierząt masowo stosuje się antybiotyki. Brzmi niezbyt ciekawie, prawda?

Ż.G.: A jak Twoja rodzina zareagowała na zmiany? Czy to, że przeszłaś na wegetarianizm wzbudziło jakieś emocje?

Z.Z.: Na początku trochę mama się przestraszyła. Ale też świadomość ludzi w Polsce jeszcze te 6 lat temu była bardzo mała. „Przechodzisz na wegetarianizm?! Wow, to co teraz będziesz jadła? Trawę?” Do tej pory bawi mnie to pytanie, tak samo jak to: „Czym będziesz sobie zastępować białko?”. Zabawne jest to, że ludzie nie mają pojęcia, ile normalnie powinni jeść białka. A nagle, jak ktoś przechodzi na dietę wege, to stają się specjalistami. Według medycyny chińskiej jemy ponad 300% zapotrzebowania białka dziennie. Jesteśmy „przebiałczeni”. I nie mówię tu o białku pochodzenia roślinnego, tylko właśnie zwierzęcego. Ciekawskich odsyłam do książki „China Study” T. Collina Campbella, która czarno na białym udowadnia, że kazeina, czyli proteina zwierzęca, szeroko badana w pracach naukowych, jest największym promotorem raka ze wszystkich czynników przeanalizowanych w jego laboratorium.

Obecnie mój tata ograniczył mięso, mama jest na diecie wegetariańskiej, a siostra „on and off” – różnie to u niej bywa, w zależności od tego, czy jest akurat w ciąży czy nie (śmiech). Ale jest gigantyczny postęp również w społeczeństwie! Wiesz, że w rankingu Happy Cow – chyba w zeszłym roku – Warszawa zajęła trzecie miejsce, jeżeli chodzi o liczbę wegańskich knajp na świecie!!! Na pierwszym miejscu był Nowy Jork, następnie Berlin i nasza kochana Warszawa. Więc jak widać, bycie weganką czy wegetarianką w stolicy, to bułka z masłem. Kokosowym oczywiście (śmiech).

Ż.G.: Już jest około pięć milionów wegetarian w Polsce!¹

Z.Z.: Naprawdę? Nawet nie wiedziałam. To super!

Ż.G.: Czy zauważyłaś jakieś zmiany w swoim ciele po przejściu na wegetarianizm?

Z.Z.: Pewnie! Przede wszystkim przemiana materii mi się tak rozhulała, że aż byłam w szoku. Schudłam i poprawiła mi się cera! Mięso trawi się od dwudziestu do trzydziestu paru godzin, więc jeżeli jemy je codziennie, to nasz układ pokarmowy jest ciągle na najwyższych obrotach. Ważne jest to, żeby w momencie, gdy przestajemy jeść mięso – nie rzucić się na nabiał. Nabiał moim zdaniem jest jeszcze bardziej niezdrowy niż mięso. Krowiego już prawie w ogóle nie tykam, jeżeli już to kozi albo owczy. I oczywiście staram się, aby był ekologiczny.

Kardigan Puffy Pink "LE COLLET", www.lecollet.pl

Ż.G.: Czy przerzuciłaś się też na ekologiczne produkty w łazience?

Z.Z.: Tak, u mnie wszystko poszło bardzo szybko i bardzo świadomie. W 2012 roku w czerwcu zrezygnowałam z jedzenia mięsa, potem zaczęłam interesować się ajurwedą. I tak trafiłam na Detoks Szambala do Marty Gładuń². I do dziś pamiętam zdanie, które powiedziała mi wtedy Marta: „skóra jest naszym największym organem, jest to organ chłonny – więc nie smaruj się niczym, czego byś nie zjadła”. Od tamtej pory 90% kosmetyków, które mam w łazience, to kosmetyki naturalne. Zwracam też uwagę na to, żeby nie były testowane na zwierzętach. W kuchni również staram się mieć tylko dobrej jakości produkty. Kupuję głównie w sklepach ekologicznych, ale wiadomo – będąc w biegu – czasem złapię coś w zwykłym warzywniaku. Wtedy wkładam moje zakupy do miski z wodą i uruchamiam ozonator. Polecam zagłębić temat ozonowania warzyw i owoców.

Ż.G.: Czy po tych zmianach, które wiążą się z tym, że wiele rzeczy rzuciłaś, masz więcej siły?

Z.Z.: Oczywiście. Za świadomością zawsze idzie siła.

Ż.G.: Są osoby, które marzyłyby o takiej zmianie, chciałyby zrobić to, co zrobiłaś Ty, co zrobiło parę tysięcy Twoich wielbicielek. Co mogłaby zrobić każda osoba, której brakuje motywacji i nie wie, od czego zacząć?

Z.Z.: Są takie osoby, które z dnia na dzień przechodzą na weganizm, udaje im się to i są szczęśliwe. Ja na tego typu zmiany potrzebuję czasu. Jeżeli jest się naprawdę bardzo dużym wielbicielem mięsa, to zaczęłabym po prostu od ograniczenia liczby mięsnych posiłków. Na przykład do 3 razy w tygodniu. To już jest bardzo dużo, naprawdę.

Ż.G.: Ograniczamy mięso, to jest pierwszy krok.

Z.Z.: Następnie zainwestowałabym w fajną wege książkę kucharską. Ja jestem fanką Smakoterapii, Jaglanego Detoksu, Food Pharmacy i Qmam kaszę. Bardzo polecam ich przepisy, są szybkie, zdrowe i pyszne. Dalej możemy też ograniczyć spożycie jajek, np. do 5 sztuk tygodniowo. Wszystko musi być zrobione z głową. Nie jestem dietetykiem, ale myślę, że ograniczenie, to jest dobre słowo w tym wypadku (śmiech).

Ż.G.: Wspominałaś przed chwilą o detoksie. Uważasz, że to jest dobry pomysł dla każdego?

Z.Z.: Uważam, że trzeba słuchać swojego ciała. Ja na swoim własnym przykładzie mogę stwierdzić, że mi detoks bardzo pomógł. Na detoksie byłam już pięć razy, a ostatni przeciągnęłam do trzynastu dni głodówki. Było to bardzo świadome działanie pod okiem osób, które się na tym znają. Próbowałam pozbyć się wirusa z mojego ciała. Podobno głodówka to jedyny sposób na to.

Ż.G.: Czyli kolejny krok to jest ograniczanie. Następny to słuchanie ciała?

Z.Z.: Na pewno, ale czasami nasze ciało próbuje nas oszukać i krzyczy: daj mi cukru, zjedz czekoladę, napij się coli! (śmiech). Przeczytałam kiedyś w jakiejś książce fajne porównanie ciała do samochodu. Gdy jedziemy samochodem i widzimy, że zapaliła się kontrolka na tablicy, to postanawiamy pojechać z samochodem do warsztatu, a jak pali nam się kontrolka w ciele, to mamy to głęboko w nosie i dopiero jak się „zepsujemy”, to wpadamy w panikę i jesteśmy gotowi zmienić wszystko w naszym życiu, ale wtedy jest już o wiele trudniej. To tak à propos słuchania swojego ciała…

Ż.G.: Co jeszcze jest niezbędnym krokiem?

Z.Z.: Zachęcam do obejrzenia dokumentu „What The Health”³ na Netflixie. Zresztą jest mnóstwo genialnych dokumentów o tym, jaki wpływ na nas wywiera jedzenie mięsa. Warto obejrzeć chociaż jeden, dla własnego spokoju.

Ż.G.: Czyli edukowanie się mogłoby być takim spustem, żeby te zmiany jednak wprowadzić. Co jeszcze?

Z.Z.: Świadomość tego, że żyjemy tak, jakbyśmy byli ostatnim pokoleniem na tym świecie, a nie jesteśmy. Każdy z nas chce mieć rodzinę, chce mieć dziecko. To myślmy o tym, żeby ten świat, w którym żyjemy był też dla nich. Dla naszych dzieci, wnuków, następnych pokoleń. My naprawdę jesteśmy tu tylko na chwilę, a to co zrobiliśmy z naszą planetą przez ostatnie 100 lat woła o pomstę do nieba. Dryfująca po Pacyfiku wyspa śmieci jest 5 razy większa od Polski, a wycinanie Amazonii, która jest niezwykle ważna dla utrzymania równowagi gatunkowej i pogodowej naszej planety? Masowe hodowle zwierząt?

Ż.G.: Naukowcy dokonali obliczeń, że hodowla mięsa, gdyby była „krajem” to byłaby trzecim krajem na świecie odpowiedzialnym za emisje CO₂ zaraz za Chinami i USA.

Z.Z.: Przerażające, ale to jest właśnie trochę takie myślenie, że „przecież ja jedna nie dokonam zmiany”. Gdyby każdy z nas tak myślał - wegetarianin, weganin - to nie byłoby już nas pięć milionów. Właśnie zrobimy! Zrobimy tę różnicę bardzo powoli, bo ciężko jest wygrać z lobby spożywczym, które od dziecka wciska nam hasła typu „pij mleko będziesz wielki”.

Ż.G.: Czyli według Ciebie nie ma usprawiedliwienia dla tych, którzy to wiedzą, a nic nie zmieniają?

Z.Z.: Myślę, że bardzo często jest to kwestia lenistwa i egoizmu. „Nie wyobrażam sobie życia bez mięsa”. O wow, serio? To masz zaskakująco słabą wyobraźnię. Wiadomo, że do zmian każdy potrzebuje czasu i liczę na to, że taka osoba, która osłucha się tematem, poczyta, obejrzy kilka dokumentów, prędzej czy później dojdzie do tego, że może faktycznie jest coś na rzeczy. Często też jest tak, że choroba stawia nas pod ścianą i wtedy nie mamy już wyboru. Wtedy szukamy pomocy wszędzie, nie u jednego lekarza tylko u kilku. Pukamy też do drzwi medycyny niekonwencjonalnej, a tam bardzo często pierwsze, co trzeba zrobić, to zmienić dietę. Przestać jeść mięso, nabiał i tak dalej. Ale takich scenariuszy nikomu nie życzę. Fajnie jak sami dochodzimy do tego, że taka zmiana niesie za sobą kolejne. Wyniki badań się poprawiają, samopoczucie staje się lepsze, utrata wagi. Świetnym przykładem jest moja mama, która 5 lat temu pierwszy raz pojechała na głodówkę, przeszła na wegetarianizm, schudła 15 kg w rok i w wieku 63 lat powiedziała mi kiedyś przez telefon: „Zosiu, czuję się genialnie! Po prostu jak nastolatka! Chce mi się wstawać, chce mi się żyć i chce mi się tańczyć!”

Ż.G.: Więc to jest ta nagroda!

Z.Z.: Dokładnie tak! Jak jesz zdrowo, organicznie i delikatnie, to tak też się czujesz. Jak jesz mięso, które zostało wyhodowane na hormonach, żyło w ogromnym stresie i w nieszczęściu, to jesteś właśnie taką „smutną, chorą krową na antybiotyku”.

Zofia Zborowska

Aktorka [ur. 1987 r.], zafascynowana aktorstwem już od dzieciństwa, debiutowała w wieku 5 lat w serialu telewizyjnym „Mordziaki”. Jest córką aktorów Wiktora Zborowskiego i Marii Winiarskiej, ma siostrę Hanię. 8 lat temu ukończyła Akademię Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Studiowała w Instytucie Lee Strasberga w Los Angeles, dziś występuje między innymi na deskach Och Teatru, Teatru Kamienica, Teatru 6 Piętro i Capitol. Zawodowo udziela się również jako „głos” w animowanych filmach i grach komputerowych. Kilka lat temu brała udział w programie „Twoja twarz brzmi znajomo”, w którym zajęła drugie miejsce. Od lat promuje wegetarianizm i weganizm, nie tylko jako rozsądny kierunek żywienia dla ludzkości, ale również wyraz miłości do zwierząt i dowód świadomości ekologicznej. Fanka dalekich podróży, organicznej żywności i ekologicznych, wegańskich kosmetyków. Można dołączyć do grona jej fanów na Instagramie: @zborowskazofia.

Przypisy:

1 Według danych Fundacji Międzynarodowy Ruch Na Rzecz Zwierząt Viva! w Polsce mięsa nie je już 15 proc. osób, a liczba ta cały czas rośnie.

2 Więcej o detoksie Marty Gładuń przeczytasz tutaj.

3 vimeo.com/258845540

KWADRANS DLA ZIEMI

15 minut, które zmienia życie
i przyszłość planety

JAK KUPOWAĆ,
żeby nie powodować szkód?

15 minut. Tyle zajmie szybkie skanowanie nagłówków tego artykułu i tyle samo czasu należy dołożyć do zakupów, żeby uniknąć tego, co zapakowane w plastik lub zawiera szkodliwe substancje. Producenci śmieciowych produktów zostają milionerami, gdyż wystarczy, że kilka milionów osób sięgnie po jedną sztukę ich wyrobu. Jeśli przestaniemy po nie sięgać, być może wzbogacą się ci, na których przetrwaniu nam zależy i którzy nie zaśmiecą przyszłości naszych dzieci. Na co oddajemy nasz głos?

TEKST: Żaneta Geltz

WAŻNE DANE:

2056 r. może nas być już 10 mld. – według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 2017 r. złożono 685 tys. wniosków o udzielenie azylu w samej Europie – migracje mają podłoże nie tylko polityczne, ale również klimatyczne.

2025 – to czas, w którym będą obowiązywać nowe przepisy „Zero Waste Europe”, czyli będziemy albo bardzo mało śmiecić, albo bardzo dużo płacić. A to już niedługo.

Aby zwiększyć korzyści gospodarcze, społeczne i środowiskowe z lepszego gospodarowania odpadami komunalnymi, Komisja UE proponuje m.in.:

• zwiększyć współczynnik recyklingu odpadów opakowaniowych do 80 % do 2030 r., wyznaczając pośrednie cele na poziomie 60 % do roku 2020 i 70 % do roku 2025, w tym cele dla konkretnych materiałów;

• od 2025 r. zakazać składowania podlegających recyklingowi tworzyw sztucznych, metali, szkła, papieru i tektury oraz odpadów ulegających biodegradacji, przy czym państwa członkowskie powinny dążyć do praktycznego wyeliminowania składowania ich do roku 2030 (www.eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A52014DC039)

Naszą planetę, nasze kraje, nasz dom – należy w trybie przyspieszonym odgracać, pozbawiać niepotrzebnych przedmiotów, oddawać do recyklingu, przekazać je na cele dobroczynne, oddać w drugi obieg. Stan krytyczny, który jest omawiany na szczytach klimatycznych od kilku lat, wyszedł w Polsce na światło dzienne dzięki temu, że ostatnia edycja odbyła się w Katowicach, jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie. Następne spotkanie już za rok, w Limie (Peru).

Jak podają źródła zagraniczne, cztery państwa, które są największymi eksporterami ropy naftowej i gazu, czyli Stany Zjednoczone, Arabia Saudyjska, Rosja i Kuwejt, podczas katowickiego szczytu klimatycznego oficjalnie odmówiły przyjęcia zasad raportowania, nie przyjmując zbyt wiążących zobowiązań¹. Kraje biedniejsze i rozwijające się z kolei odniosły wrażenie, że za mało uzyskały podczas szczytu, a zobowiązania, których się podjęły podpisując zasady raportowania – są takie same, jak te stawiane państwom uprzemysłowionym.

Sekretarz generalny ONZ, Antonio Guterres wzywał uczestników do wielkiej powagi podczas negocjacji w Katowicach mówiąc, iż „Mamy coraz mniej czasu!”. Jednak politycy nie wykazali skruchy, nawet po wysłuchaniu apelu krajów wyspiarskich, które domagały się odstąpienia od celu ustanowionego w Porozumieniu Paryskim i ustanowienie bezpieczniejszego poziomu – 1,5 stopnia, który i tak – naukowcy uznają za ryzykowny. Porozumienie Paryskie było pierwszą globalną umową klimatyczną, która zobowiązała wszystkich do działań na rzecz klimatu. Państwa zobowiązały się wówczas, że podejmą działania na rzecz zatrzymania globalnego ocieplenia na poziomie 2 stopni Celsjusza – a w razie możliwości 1,5 stopnia Celsjusza – powyżej średniej temperatur sprzed rewolucji przemysłowej. – jak podaje źródło [POLITICO.EU].

Strategia klimatyczna oznacza dla nas wszystkich obowiązek redukcji konsumpcji produktów z zastosowaniem składników ropopochodnych, a co za tym idzie - do redukcji śmieci wywierających szkodliwy wpływ na środowisko naturalne! Np. plastik, ale nie tylko! Już nawet nie ze względów zdrowotnych, ale klimatycznych powinniśmy zredukować spożywanie produktów zwierzęcych i związanych z zastosowaniem chemii rolnej (herbicydy, pestycydy, fungicydy), które przyczyniają się nie tylko do zwiększenia emisji CO₂, ale do spadku bioróżnorodności i zaburzania naturalnych procesów zachodzących w biosferze Ziemi.

Zachęcona projekcją filmu podczas Targów Zero Waste w Warszawie² w listopadzie 2018 r., postanowiłam dokonać bilansu własnych zmian w kierunku bezodpadowości, które wprowadzam od kilku lat, bo być może są wśród Państwa Czytelnicy, którzy chcieliby podzielić się również swoimi dokonaniami i w ten sposób zainspirować innych do zmian, które „nie gryzą”, a dużo dają środowisku naturalnemu i kolejnemu pokoleniu.

A więc zamiast rozpościerania czarnych wizji klimatycznych, przedstawię pewną pulę zmian, których dokonaliśmy w środowisku domowym oraz podczas realizowania zakupów, choć przyznam, że daleko nam do statusu „Zero Waste”. Nie należy jednak wchodzić w model „albo wszystko albo nic”, bo grozi nam to drugie, czyli nic, a byłaby to wielka szkoda, bo już „chociaż coś” – bardzo dużo znaczy!

1. SPOSÓB KUPOWANIA

• ścisła lista produktów [nie ulegam promocjom]

• tylko szklane i papierowe opakowania, ewentualnie stalowe [wystrzegam się plastiku, silikonów, folii, również aluminiowej, styropianu]

• własna torba na zakupy, własne torebki do warzyw i owoców

• co się da, kupuję na wagę bez opakowań lub do własnych słoików

Staram się znaleźć produkty zapakowane w szkło lub papier, jeśli to możliwe, unikam plastiku. Na zakupy zabieram własną wielorazową torbę.

2. SPOSÓB PRZECHOWYWANIA

• zamiast kupować słoiki, celowo wybieram takie produkty, by wykorzystać ponownie szklane opakowanie (np. po oleju)

• puszka stalowa po kawie, herbacie – używam aż pojawi się pierwsza oznaka rdzy

• pojemniki na wynos i do lodówki – tylko szkło, żadne nawet najlepsze plastiki

• menażka wojskowa lub harcerska (wyłącznie stalowa, a nie aluminiowa) do posiłków na wynos, do mrożenia

• owijki z papieru nasączonego woskiem pszczelim (a nie parafiną) do śniadań

Ziarna, orzechy, nasiona, co tylko możliwe - lepiej kupić w sklepie z opcją "na wagę" - pakują towar do słoików i torebek klienta. Przykładem jest sklep BIOrę w Poznaniu.

3. SPOSÓB PRZYGOTOWYWANIA ŻYWNOŚCI

• nóż stalowy, a nie z tworzyw

• deski do krojenia z drewna lub ze szkła, ale nie z tworzyw, nawet tych najlepszych

• przyprawy i herbaty w papierowych torebkach lub puszkach metalowych (warto kupić podczas zagranicznych podróży, np. 1kg na rok - jako souvenir zamiast pamiątek)

• każdy zdrowy liść, łodyga – wszystko na przerób do zup lub leczo, nie wyrzucam liści kalafiora, ani rzodkiewek, zielone łodyżki mrożę i dodaję do zup jako zieleninę

• woda od gotowania brukselek, kalafiora, brokułu – do zup i dań duszonych (nie dość, że dodajemy walory smakowe, to jeszcze całą masę witamin i mikroelementów)

• resztki owoców z wyciskarki używam jako masę główną do ciasteczek owsianych

4. SPOSÓB SPRZĄTANIA

• staram się od lat redukować nagromadzone zapasy, próbki, resztki starych środków chemicznych, nie kupuję nowych

• produkt, który uzupełniamy regularnie, to ocet 10%, który służy do usuwania zanieczyszczeń w kuchni, łazience, toalecie i w pralni – działa na wszystko, trzeba jedynie odczekać odpowiednią dozę czasu i zaakceptować zapach octu (opcją jest soda)

• na razie najlepszy do prania produkt to mydło lniane, które nie jest tanie, ale usuwa wszystkie plamy i nadaje się również do mycia podłóg drewnianych

• z „normalnych” detergentów, stosuję ekologiczne proszki i płyny marek: Dalli-Med, Triumf, Jelp, L’Arbre Vert – przyjazne dla środowiska, ale nadal w plastikowych opakowaniach [czekam na produkt na wagę – w opcji bez alergenów!]

• z „normalnych” środków czystości do naczyń, stosuję dwa skuteczne naprzemiennie: L’Arbre Vert i Croen Hypo – oba przyjazne dla środowiska, pierwszy posiada zapach roślinny (są też tabletki do zmywarki), a drugi jest całkowicie czysty, hipoalergiczny

• do mycia blatów stosuję wodę z octem (50/50) lub samą wodę z łyżeczką soku z cytryny

• do sprzątania toalet stosuję wyłącznie tabletki ekologiczne Domol, które używa się rzadko – są bardzo skuteczne, przy tym ekologiczne z certyfikatem; od lat nie kupuję środków typu Domestos, gdyż wszystkie produkty na bazie chloru zanieczyszczają nasze otoczenie i powodują zabijanie żywych organizmów wodnych

• środki czystości zawierające chlor są drażniące dla oczu, skóry i układu oddechowego, zwłaszcza uważać na nie powinni alergicy, astmatycy i rodzice małych dzieci.

Wodą od ugotowanej brukselki wzbogacam zupę na drugi dzień, podobnie od innych warzyw, np. brokuł, kalafior.

5. SPOSÓB NA PREZENTY

• prezenty wręczam bez złoconych opakowań, folii, wstążek syntetycznych – zamiast tego stosuję stare gazety i sznurek z konopi ze sklepu dla rolników

• pomysły na prezenty - sprawdzone i akceptowane przez obdarowanych:

• orzechy w eleganckim słoiku

• migdały w worku z juty

• suszone owoce: żurawiny, banany, rodzynki sułtanki, daktyle

• kosmetyki wegańskie, bez zawartości składników ropopochodnych, najlepiej hipoalergiczne – bez zapachu

• torba lub torebka z surowców wtórnych, np. worków bankowych lub po kawie (np. TRYKOT)

• szklana butelka do wody, ręcznie zrobione mydełko zapakowane w papier

• ekologiczny ręcznik z bambusa lub lub bawełny (np. TEXPOL)

• książka, poradnik, bilet do opery lub do spa

• poduszka patchworkowa, ręcznie zrobiona świeczka z eko soi w słoiku (surowce zamówisz tu: krainaswiec.pl)

• nalewka własnej roboty, ciekawa przyprawa w szkle z eko etykietą opisującą kraj pochodzenia oraz jej zastosowania i walory zdrowotne

• prezent specjalny: drewniana szczoteczka do zębów, zestaw sztućców i słomki „zero waste”, książka na temat sztuki życia „zero waste”, jako pierwszy krok do rozmowy na ten temat

Gdy wybierzesz produkty w szkle, to unikniesz kupowania tych w plastiku, a słoiki wykorzystasz później do przechowywania kasz, mąk i przypraw.

6. SPOSÓB PIELĘGNACJI

• po pierwsze: zużyć to, co już jest w szafkach i nie ulegać pokusie kupowania nowych kosmetyków, nie poddawać się nawet najbardziej atrakcyjnym promocjom

• po drugie: wydać te produkty, które nie straciły ważności, a już nie zdążymy ich wykorzystać, bo mamy sporo innych (np. lakiery do paznokci, zmywacze, scruby, pianki do włosów)

• po trzecie: wyrzucić segregując co się da, najpierw wylewając zawartość opakowań do toalety (przeterminowane balsamy do ciała, kremy, a stary żel pod prysznic można użyć do mycia kabiny prysznicowej lub umywalek); niektóre opakowania mogą przydać się po ich wyczyszczeniu - do zakupu nowych produktów na wagę, jak np. do masła shea lub olejku kokosowego; pustych półek nie zapełniać kosmetykami, które prawdopodobnie nie będą nam tak potrzebne, jeśli zastanowimy się nad składnikami i dobrostanem środowiska

• po czwarte: bardzo wybrednie nabywać nowe produkty do pielęgnacji:

• wyłącznie ekologiczne, ulegające rozkładowi, zapakowane w opakowania łatwe do segregacji (ECOCERT, NORDIC ECOLABEL, COSMEBIO, EU FLOWER, ÖKOTEST, itd)

• bez chemii szkodliwej dla człowieka, a także dla wszystkich organizmów żywych, gdy wypłukana kąpiel trafi do środowiska (ALLERGY CERTIFIED, AAD, DAAB, ALLERGY UK, ECARF, itd.)

• najlepiej szukaj w szklanych opakowaniach, choć w Polsce nadal nie ma zbyt wielu marek oferujących produkty tak zapakowane, ale warto ich szukać

• dla stanu skóry najważniejsze jest ekologiczne pożywienie na talerzu pełne witamin i antyoksydantów, aby nasze ciało nie wymagało żadnej zewnętrznej ingerencji prócz doprowadzania do czystości (model minimalistyczny)

• zamiast palety szkodliwych kosmetyków do włosów począwszy od odżywek na bazie syntetycznego silikonu, przez pianki do modelowania włosów, lakiery w spray’u, aż po koloryzację i woski, warto zaopatrzyć się w ekologiczne opcje:

• olejek kokosowy ekologiczny lub masło shea jako odżywka do włosów

• olejek tamanu, rycynowy, płukanki z pokrzyw, skrzypu – na porost i wzmocnienie włosów

• szampony z zawartością naturalnych wyciągów ziołowych, z propolisem, ze składnikami probiotycznymi, regulującymi pH skóry i wspierające bakterie naturalne na naszej skórze a zwalczające szkodliwe, chorobotwórcze mikroorganizmy (wirusy, bakterie, pasożyty, grzyby)

• zamiast pianek typu Wella czy L’Oreal, lepiej kupić olejek sezamowy i zastosować kropelkę na palec i wymodelować włosy zgodnie z ich naturalnym kierunkiem

• zamiast wątpliwej klasy kosmetyków kolorowych, które zazwyczaj ledwo mieścimy w dużym kufrze, warto zamienić na:

• kolorówkę wegańską lub hipoalergiczną z certyfikatami (w moim przypadku są to produkty puroBIO, Zenz Organic, Nielens Jord: stosuję maskarę, konturówkę do ust i róż do policzków)

• błyszczyki na bazie składników ropopochodnych ze sztucznymi barwnikami, zawierającymi metale ciężkie i liczne substancje aktywne, w tym powodujące zaburzenia endokrynne, warto zamienić na błyszczyki na bazie olejku kokosowego, olejku z baobabu lub na maśle shea, względnie wosku pszczelim (w moim przypadku jest to olejek kokosowy z masłem z kakaowca marki Creamy, który przełożyłam sobie do ocalonego opakowania Dior z lusterkiem i pędzelkiem do ust)

• lakiery do paznokci tzw. akrylowe, hybrydowe i zwykłe, lepiej zamienić na hipoalergiczne lub zredukować malowanie paznokci do tzw. „wyjść” (w moim przypadku są to lakiery duńskie, certyfikowane AllergyCertified marki ByK, stosuję kilka razy na rok, mam wyłącznie dwa kolory); na tak zwane większe wyjścia udaję się do kosmetyczki, ale już nie korzystam z oferty manicure’u hybrydowego, gdyż lakiery takie mogą zawierać szkodliwe substancje, m.in. rakotwórczy formaldehyd.

• zamiast pachnących żeli pod prysznic z mikrogranulkami, warto zacząć dbać o płaszcz hydro-lipidowy swojej skóry, a przy okazji nie wylewać szkodliwych kąpieli do ścieków, ja chętnie sięgam po:

• mydła marsylskie i aleppo w kostce kupione w kostce bez opakowania/ folii

• mydła siarczkowe, które działają antybakteryjnie i stabilizująco na ciało

• mydła probiotyczne, które bazują np. na zakwasie chlebowym i posiadają korzystne szczepy bakterii

• mydła z zawartością propolisu, które działają antyzapalnie, a wręcz naprawczo

• olejki do kąpieli, które zazwyczaj stanowią mix 2-3 olejków, stosuje się ich niewiele, myją świetnie i działają naprawczo na skórę (olej moringa, sezamowy, itd)

• zamiast modnych i reklamowanych marek do koloryzacji włosów, zawierających mnóstwo szkodliwych dla włosów substancji chemicznych, wnikających do skóry głowy – lepiej wybrać farby ziołowe, bazujące na certyfikowanych składnikach, nietestowanych na zwierzętach, niewywierające wpływu na środowisko naturalne (znak B Certified), ale dających pełen efekt (w moim przypadku są to ziołowe farby Herbatint, które używam po ¼ opakowania co 6 tygodni, a więc używam jeden produkt przez pół roku, gdyż wygodne opakowanie zostało tak celowo zaprojektowane, że używanie w częściach jest możliwe i skuteczne!)

• zamiast past do zębów znanych marek – zawierających fluor, szukaj past do zębów na bazie naturalnych składników roślinnych i mineralnych bez dodatku fluoru, ale za to z węglem aktywnym, a najlepiej jeszcze – zapakowanych w szklanym słoiczku (u mnie najlepiej dotychczas sprawdził się Georganics na bazie olejku kokosowego)

W każdym sklepie ekologicznym szanujący się sprzedawca dba o opcje produktów zapakowanych również w papier, bez opakowań plastikowych.

Nie dość, że oszczędzimy bardzo dużo miejsca i zredukujemy ogrom odpadów, to zgromadzimy sporo niewydanych pieniędzy, które mamy prawo wydać na lepsze jedzenie, na dodatkowe wakacje lub na cele rozwojowe, jak choćby książki, prasa, która poszerzy jeszcze bardziej nasze horyzonty.

Solidne opakowanie po zużytym błyszczyku z drogerii, wykorzystaj do masła shea.

7. SPOSÓB NA PRACĘ

Nie każdy ma możliwość przejścia z trybu pracy biurowej na pracę zdalną, ale jest to najbardziej sensowny sposób, który nie tylko poważnie redukuje emisję CO₂, ale oszczędza olbrzymią dozę czasu (korki, przygotowywanie się do „wyjścia”) i zasobów jak choćby amortyzacja auta, czy większa liczba odzieży „do pracy”.

W naszym przypadku taka zmiana była możliwa i 4 lata temu przenieśliśmy działalność z pięknego biurowca do wyodrębnionego pomieszczenia w domu - „Home Office”, która oznacza:

• brak codziennej jazdy samochodem (amortyzacja, paliwo, potencjalne szkody, mycie)

• brak narażania siebie na pudełkowe jedzenie z cateringu, szkodliwe dla zdrowia (kosztuje, a można go uniknąć!) i niedobre dla środowiska, gdyż dostawcy posiłków dla osób w biurowcach, to jedni z największych śmieciarzy miast –mało która firma korzysta z nie plastikowych czy styropianowych opakowań jednorazowych!

• brak ekspozycji na szkodliwą klimatyzację i nieserwisowaną należycie wentylację, przez które byliśmy narażeni na zarazki, wieczny katar (który następował w ciągu 30 min. od wejścia do biurowej przestrzeni) – być może winne były też wykładziny!

• brak ryzyka absorpcji szkodliwych substancji, jak formaldehyd zawarty w farbach ściennych czy metali ciężkich w materiałach stosowanych w biurowcach

• digitalizację wielu dokumentów wynikającej z potrzeby optymalizacji korzystania z powierzchni i bieżącą czystkę w gromadzonych materiałach (makulatura, segregacja)

• redukcję kosztu o kwotę 3000 zł netto co miesiąc oraz dodatkowe koszty energii

• dumę z prowadzenia firmy, która jest „zrównoważona w swoim rozwoju”, czyli wywiera absolutnie minimalny wpływ na środowisko naturalne tak, jakby właściwie jej nie było (zespół redakcyjny również pracuje zdalnie poprzez wspólny serwer)

Pracując w systemie „Home Office” mamy niepowtarzalną korzyść w postaci możliwości przygotowywania posiłków na czas i wyłącznie z produktów ekologicznych, które sami zamawiamy, bez żadnych kompromisów. Kompromisy te są zazwyczaj powodem otyłości, chorób przewlekłych i problemów, które gromadzą się latami, by wreszcie przemówić nam do rozsądku (kiedy sytuacja staje się poważna i jednocześnie groźna, a także kosztowna, gdy zaczniemy liczyć, z czym wiąże się przywrócenie swojego zdrowia do dobrostanu).

PLASTIK TO OBCIACH
– nie wspieraj firm, które zatruwają świat

8 szybkich decyzji od zaraz:

• woda wyłącznie z kranu filtrowana w kuchni (filtr za ok. 700zł, wkład wymieniany co pół roku za ok. 200zł), motywacja jest nie tylko ekologiczna, ale finansowa – oszczędność coroczna, to ok. 900zł brutto! (ja używam „Alabaster" z www.fitaqua.pl – wpisz „HIPO" i odbierz rabat -10%))

• zero plastikowych butelek z wodą, a w podróży – wyłącznie szklane butelki z odzysku z wodą z własnego kranu lub uzupełniana w lokalach udostępniających wodę z kranu (FindTap)

• orzechy, migdały, daktyle, ziarna – kupuj na wagę w sklepach typu „Zero Waste” – wystarczy wziąć swoje puste słoiki lub torebki ze sobą na zakupy

• żadnych odświeżaczy w stojących dyspenserach z tworzywa, w spray’u, czy wkładanych do kontaktów (tylko olejki eko)

• porzuć kosmetyki z popularnych drogerii zapakowane w plastik z zawartością niezdrowych, syntetycznych składników

• plastikowe zabawki lub akcesoria dziecięce, które nie są konieczne, a zapakowane w ogromną ilość tworzyw – zamień na rękodzieło, zabawki z drewna, szmaciane lalki

• sztuczne koce, syntetyczne poduszki, ozdoby z tworzyw sztucznych – zamień na bawełnę, wełnę, alpakę, kaszmir, jedwab (kup rzadziej a rozsądniej)

• zamiast syntetycznych mebli (w tym zestawy na taras), lepiej wybrać meble z palet lub z dobrej jakości trwałego drewna, które będą służyć przez całe życie (np. fabrykapalet.com)

Telewizorów nie mamy w domu od kilkunastu lat, więc nie mamy z tego tytułu strat prądu, ale nadrabiamy za to suszarką do prania, którą jednak stosujemy już jedynie do bielizny, pościeli i ręczników, czyli największych rezerwuarów roztoczy kurzu domowego, na które wysoka temperatura działa skuteczniej niż stos środków chemicznych. A więc jest ku temu uzasadnienie.

Pranie jest uruchamiane wyłącznie wtedy, kiedy jest zgromadzona pełna pralka, podobnie w przypadku zmywarki. Do perfekcji mamy wypracowany optymalny system załadunków oraz doboru ekologicznych detergentów, które nie szkodzą środowisku, naszej skórze i załadowanemu praniu czy naczyniom. Staramy się wybierać opcje wyłącznie bezzapachowe i certyfikowane.

Bio Family w Poznaniu
Mix Warzyw i owoców
4,99 zł za kg

W garderobie cały czas od 4-5 lat następuje redukcja odzieży, a zakupy sprowadzają się jedynie do bielizny i wybranych ubrań służbowych. Po skorzystaniu z porady specjalistki ds. kolorów (Studio Wizażu Abramex), przestałam dokonywać błędnych decyzji odzieżowych, które niepotrzebnie skutkowały nietrafionymi kolorami i zbędnymi wydatkami. Gdy potrzebuję ciepły sweterek, to zamiast kupować kilku różnych – kupuję jeden, ale z kaszmiru. Bluzę – z organicznej bawełny z wegańskiego źródła (znajduję takie rzeczy na stronie www.fairma.pl). Przestałam kupować jakąkolwiek biżuterię, gdyż mam uczulenie na nikiel, a ten zawarty jest w wielu wyrobach, choćby w zapięciach, okuciach. To powoduje, że kupujemy przedmioty, a potem ich nie nosimy. Złota i srebrna biżuteria, a także kilka etnoozdób – w niedużej ilości – całkowicie wystarcza. Obuwie to słaba strona niemal każdej kobiety, również moja. Od 3 lat nieustannie naprawiam, unikam kupowania nowych par. Nie ulegam już modom, sezonom, oglądam wystawy ciesząc oko i czerpię satysfakcję z siły własnej woli. Zgromadzone kilkanaście torebek przez ostatnie 20 lat, całkowicie mi wystarczy do końca życia, jedyne co kupiłam przez ostatnie 5 lat, to solidny plecak, który mieści mój laptop i nadaje się w dalekie podróże, jako bagaż podręczny, wygodny do noszenia.

Eko Jagódka w Poznaniu
Za jeden owoc płacisz, drugi – słabszy gratis specjalna skrzynka

Od 4 lat nie kupujemy owocowych soków w kartonikach z jednym wyjątkiem, który stanowi ekologiczny sok z pomidorów, zapewniający nam dostęp do antyoksydantów przez cały rok (znaleziony w Aldi) w bardzo dobrej cenie.

Owoce kupujemy od osób, które posiadają sady ekologiczne, a gdy lato się kończy, to odwiedzamy wyłącznie sklepy z eko owocami i warzywami, gdzie staramy się najpierw uratować przynajmniej 1 kg okazów z półki „na ostatnich nogach” (czyli przeznaczonych do utylizacji) w oszałamiających cenach. Jest już kilka miejsc, które starają się nie marnować żywności, która straciła jedynie walory estetyczne, ale nadal nadaje się do konsumpcji.

Po przeprowadzeniu krótkiej ankiety na Grupie Zero Waste Polska na facebooku, do której należę, okazuje się, że wyprzedaże tego typu można już znaleźć w:

•„Blanka Chmielewska W Mokpolu koło SGH-u zawsze poobijane czy starsze warzywa i owoce są tańsze o chyba 50%”

•„Agnieszka Sz. W lodówce w Lidlu też jest taka sekcja wydzielona z nabiałem tańszym o 50%.”

• „Julia Lasak Mój Carrefour (Wierzbno) ma koszyk z nabiałem, który ma ostatnie dni terminu ważności”

• „Katarzyna Figiel W Chacie Polskiej (sieć sklepów m.in w Wielkopolsce) zawsze jest koszyk z nabiałem który ma końcówkę daty ważności i jest też zawsze karton z warzywami i owocami które odbiegają od normy idealnego owocu/warzywa i są sprzedawane za połowę ceny.”

•„Patrycja Beem Tesco ma w sprzedaży warzywa, które odbiegają od „normy”, więc nie są idealne i wcześniej były przez dostawców wyrzucane. Można je kupić taniej: www.tesco.pl/perfectly-imperfect”

•„Iga Pękalak Ku mojemu wielkiemu zdziwieniu w Żabce ostatnio widziałam przecenione o 50% „gorsze” owoce, czyt. banany, na których była odrobina brązowego (te za 100% ceny były wręcz zielone).”

•„Julia Cabaj W Piotrze i Pawle jest zawsze skrzynka z przecenionymi warzywami i owocami. Vita natura (Poznan) przecenia nabiał z krótka datą.”

•„Patrycja Samsel W Kauflandzie też przeceniają produkty z krótką datą ważności.”

• „Iwona Roguska W netto przeceniają produkty z lodówek z końcówką terminu. Można kupić nabiał, wędlinę, surówki, jakieś gotowe danie czy sushi. Często trafiam tam na kiełki.”

•„Ola Truchan Widziałam w niektórych Aldi i Żabkach.”

•„Masia Dębska Sklep Chleb i Masło w Warszawie.”

•„Mateusz Kędziora W moim Tesco (Warszawa Bemowo) promocje na „brzydkie” owoce sięgają 95%, zwłaszcza egzotyczne owoce są przeceniane i tak na przykład paczka tamaryndowca 69 groszy.”

A więc jest w czym wybierać, warto praktykować ratowanie żywności skazanej na wyrzucenie. Ta silna, świeższa przetrwa do jutra, a ta wyprzedawana dzisiaj - pewnie jutro wyląduje na śmietniku, a szkoda.

Zachęcamy do dołączenia do w/w grupy, by wymieniać się informacjami lokalnie. Ewentualne nadwyżki żywności można zawsze przekazać na rzecz Banków Żywności: www.bankizywnosci.pl lub rozważyć miejsca typu Jadłodzielnia lub PO-DZIELNIA³.

Źródło: www.facebook.com/groups/zerowastepolska, 08.12.2018 r.

CO JESZCZE JEST DO ZROBIENIA?

1. KOMPOSTOWNIK

Mam domowy model kompostownika, który pracuje na tarasie, ale z racji tego, że nie posiadam warzywnika, nie mam gdzie wykorzystać kompostu, który się tworzy i marnuje mi się jego zawartość. Będę poszukiwać odbiorców!

2. MIĘSO

Jeszcze raz na miesiąc zdarza nam się zjadać mięso, ale od czasu, kiedy nauczyliśmy się doprawiać boczniaki, tofu, kotleciki owsiane i orkiszowe, wierzę, że mięso będziemy jadać bardzo rzadko i nie dlatego, że nam przestało smakować, gdyż od ponad 4 lat staramy się kupować ze sprawdzonych źródeł ekologicznych, podobnie jak ryby, ale dlatego, że ludzkość zmierza ku upadkowi ciągle zwiększając konsumpcję produktów zwierzęcych. Osób, które nie jedzą mięsa w Polsce jest już ponad 5 milionów i nadal liczba osób, które redukują spożycie mięs, wędlin, a nawet ryb – rośnie. Warto rozwijać ten trend z każdego powodu, zarówno ekologicznego, jak i etycznego.

3. NABIAŁ

Testuję smaki wegańskich serów, majonezów, choć mleko roślinne stosowałam już od dawna, bo od ponad 20 lat. Ostatnio wpadł mi w ręce wegański ser Halumi - planuję jeszcze bardziej zredukować spożycie produktów odzwierzęcych. Ekologiczne mleko kozie kupowaliśmy dotychczas w liczbie 4-5 L na rok, ale planujemy zredukować do 0-1 L/rok. Pozostaje kwestia jogurtów i maślanki, na razie jedyny zamiennik, jaki nam zasmakował, to jogurt z białych grzybków tybetańskich, ale wymaga on dość dużo uwagi i czasu, więc albo znajdziemy inne rozwiązanie albo nadal będziemy konsumować od czasu do czasu eko jogurty naturalne, maślanki i kefiry.

4. KOCIE JEDZENIE

Karma dla zwierząt pakowana jest jedynie w opakowania foliowe i aluminiowe. Jeśli ktoś z naszych Czytelników znalazł miejsce, gdzie można zamówić dobrej klasy karmę luzem lub opakowaną w puszki stalowe, chętnie zmienimy również i ten odpad opakowaniowy. Kontakt: redakcja@hipoalergiczni.pl.

5. PRZETWORY

Nadal jeszcze nie wykonuję swoich własnych przetworów, ale gromadzę je metodą gospodarczą dokonując wymiany na inne towary ze znajomymi, co sprawia, że nie wydajemy pieniędzy na produkty w sklepie, a każda strona jest zadowolona. Oddaję umyte, puste już słoiki i kolekcjonuję te, które pochodzą z zakupionych w sklepie produktów, nie wyrzucając ani sztuki. Sztuka przetwarzania owoców czy warzyw i przechowywania ich w słoikach wymaga czasu, a to powoduje, że część z nas nie praktykuje tej fantastycznej metody. Będę starała się to zmienić.

Przetwory autorstwa Elżbiety Pruss

6. PRODUKCJA ŚMIECI

Mamy w planie dalszą redukcję ilości śmieci poprzez uszczelnienie gospodarstwa domowego na poziomie „wejścia”, czyli nie tylko zakupów, ale tego, kto z czym przychodzi pod nasz adres, zostawiając nierzadko plastikowe odpady (zdarzyło nam się już oddać śmieci jednorazowe właścicielom w towarzystwie odpowiednio relaksującej anegdoty) lub przesyłając przesyłki kurierskie zapakowane w ogromne ilości foliowych zabezpieczeń transportowych!

SKUTKI ZMIAN

ZAPLANOWANE:

warzywa – tylko luzem, bez pestycydów

ziarna – w dużych opakowaniach

przechowywanie – szkło, papier, drewno, stal

redukcja śmieci – min. 50%

racjonalizacja prezentów

redukcja zmarnowanej żywności o 90%

oddawanie odzieży do drugiego obiegu

wymiana dóbr – książek, bibelotów

UBOCZNE:

spadek wagi ciała – skutek ekożywności

poprawa wyglądu skóry

motywacja do dalszych redukcji

czarna i biała lista producentów

duże oszczędności finansowe – min. 30%

nieustanna redukcja i porządkowanie

motywacja do naprawy przedmiotów

drastyczna redukcja zakupów

Tak więc warto zamienić modę na praktykę, ilość na jakość, a uległość na zdrowy rozsądek. Dużo niższe koszty są odpowiednią zapłatą za trud zdobywania wiedzy, a zgromadzone oszczędności lepiej przeznaczyć na wyższej klasy żywność, odpoczynek i samorozwój. Osoby o większej empatii odczują również wartość w postaci świadomego, etycznego stosunku do świata ludzi, zwierząt i roślin. Już na ten moment są miliony osób, którym bardzo bliski jest temat redukcji plastiku, odpadów, eko żywności, eko pielęgnacji i działań na rzecz planety. Jeśli ta liczba wzrośnie o kolejne kilka milionów rocznie – oddających kwadrans uwagi dla Ziemi miesięcznie, to z pewnością za kilka lat odczujemy ulgę. Ale nie odczujemy jej na pewno – jeśli nie zrobimy nic. Zachęcamy do dzielenia się swoimi historiami: redakcja@hipoalergiczni.pl.

Żaneta i Marcin Geltz

On matematyk (l. 50), ona lingwistka (l. 45).

Dokonali w swoim życiu trwałej zmiany na skutek pierwszego roku działalności wydawniczej oraz po wielu latach podróży do Skandynawii. Zmienili nawyki zakupowe i wprowadzili zmiany ekologiczne. Po pierwszym detoksie ona wdrożyła bezkompromisowe zmiany żywieniowe na rzecz biodynamicznych warzyw i poważnej redukcji produktów zwierzęcych (o 90%). W cztery miesiące zrzuciła 18kg, a on 25kg – na skutek zmiany źródeł żywności, stylu gotowania i eliminacji z życia większości dotychczas używanego plastiku i innych toksyn. Na skutek w/w zmian i po przeprowadzeniu wielu wywiadów z naukowacami na łamach magazynu, opracowała zbiór 10 antyzapalnych praktyk.

Żaneta Geltz zawodowo zajmuje się słowem pisanym i specjalistycznym dziennikarstwem. Interesuje się zgłębianiem zjawiska alergii i jej przyczyn – dlaczego u jednych „armia obronna”, czyli układ odpornościowy działa bez zarzutu, a u innych nie. Pomysł na serwis dotyczący alergii powstał na skutek buntu. Nie podobała jej się metoda leczenia pediatry z poradni rodzinnej, która nie potrafiła zaproponować nic innego, tylko antybiotyki i sterydy. Skuteczne rozwiązanie, które zadziałało musiała znaleźć na własną rękę. Inspirację do stworzenia magazynu Hipoalergiczni znalazła w Skandynawii. Tam również, prawie 20 lat temu, poznała pojęcia typu upcycling, minimalizm i hygge⁴. Magazyn Hipoalergiczni stworzyła z myślą o alergikach i astmatykach, a jej misją jest edukacja oparta na doświadczeniu światowej klasy specjalistów. Inspiruje ją to, że ludzie, którzy zaczęli dostrzegać wartość w sobie, nie wyrażają zgody na to, by ktoś pozbawiał ich zdrowia.

Przypisy:

1 www.politico.eu/article/worlds-nations-agree-on-rules-to-implement-paris-climate-deal - Szczyt Klimatyczny w Katowicach miał miejsce w dniach 2-14 grudnia 2018 r i zgromadził blisko 30 000 uczestników z całego świata.

2 Film „Moje życie zero waste” to produkcja francuska, której Partnerem jest Ambasada Francji

3 PO-DZIELNIA, ul.Głogowska 27 60-702 Poznań, www.nanowosmieci.pl/jadlodzielnie

4 Profesor Kaare Christensen z Uniwersytetu Południowej Danii wyjaśnia, że Duńczycy posiadają nieduże oczekiwania wobec życia, potrafią relaksować się poprzez proste codzienne doświadczenia – hygge oznacza dobry nastrój, bycie razem.