Złoto nie rdzewieje

Jak inwestować w złoto?

© Copyright by Daniel Tokarz

Autor: Daniel Tokarz

Tytuł: Złoto nie rdzewieje

Podtytuł: Jak inwestować w złoto

Redakcja i korekta: Elżbieta Sokołowska | korektelka.pl

ISBN: 978-83-61362-56-2

Szczecin 2020

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośnikach filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszelkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi lub towarowymi ich właścicieli.

Uwaga: informacje zawarte w tej publikacji nie stanowią doradztwa inwestycyjnego ani prawnego, tylko prezentują doświadczenie i opinie autora. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej lub innego przedsięwzięcia biznesowego skorzystaj z doradztwa profesjonalnych podmiotów oraz sprawdź obowiązujące przepisy prawa.

Autor dołożył wszelkich starań, aby wiedza zawarta w publikacji była jak najwyższej jakości, jednak nie zna sytuacji finansowej i środowiska, w którym działają poszczególne podmioty. Zmieniające się prawo i sposoby jego interpretacji mogą dezaktualizować przedstawione informacje.

Spis treści:

Wstęp

Co to jest złoto?

Krótka historia złota

Najstarsze złoto przetworzone przez człowieka

Lidyjski szekel

Złote statery, aureusy, solidy, dinary

Hyperpyrony, floreny, dukaty

Franki, dolary, ruble, marki, korony

Prawo Kopernika-Greshama i psucie pieniądza

Oprocentowanie realne, oprocentowanie nominalne

Dlaczego warto inwestować w złoto?

Złoto jest pieniądzem lepszym od tradycyjnej waluty, ponieważ zachowuje swoją wartość

Złoto jest lepsze od waluty cyfrowej

Złoto jest nośnikiem historii i łączy nas z innymi kulturami

Złoto należy do safe haven

Złoto łatwo zrozumieć i jest zgodne z zasadą KISS (keep it simple, stupid)

Złoto jest praktycznie niezniszczalnym aktywem

Złoto jest łatwe w transporcie i jego zakup ma charakter globalny

Złoto jest odporne na technologie i tzw. blackouty, czyli awarie zasilania na większym obszarze

Złoto oznacza ogromne korzyści podatkowe

Powszechne wykorzystanie złota

Złoto inwestycyjne ma niski spread w porównaniu z innymi metalami szlachetnymi

Złoto jest łatwe w przechowywaniu

Niska bariera wejścia w inwestycję i łatwość zakupu

Walory estetyczne i namacalność fizycznego złota

Anonimowość i odporność na wywłaszczenie przez rząd

Stabilność inwestycji

Wady złota

Rodzaje pieniądza

Uncja trojańska

Próba złota, karat

Cena złota

Kupno złota

Od czego zależy cena złota?

Złoto – jaki produkt wybrać?

Monety bulionowe i obiegowe

Krugerrand

Amerykański Orzeł – American Eagle

Amerykański Bizon – American Buffalo

Kanadyjski Liść Klonowy – Maple Leaf

Australijski Samorodek (Kangur) – Australian Gold Nugget (Kangaroo)

Australijski Lunar – Australian Lunar

Wiedeńscy Filharmonicy – Vienna Philharmonic

Chińska Panda – Chinese Panda

Libertad

Orzeł Bielik

Dawne monety obiegowe – junk gold

Złote dukaty i czworaki z nowego bicia

Sztabki złota

Tabliczki złota, surwiwalówki

Biżuteria

Gold Accumulation Program (GAP). Programy oszczędnościowe w złocie

Nie wszystko złoto, co się świeci – podrobione złoto

Przechowywanie złota

Sprzedaż złota

Podatki, czyli jak kupić i sprzedać złoto bez VAT-u, PIT-u i PCC-u

Jak samemu stworzyć lokatę strukturyzowaną zabezpieczoną złotem

Analiza rynku złota i prognozowanie przyszłości

Papierowo złoto

Porównanie złota do kryptowaluty

Jak samemu wypłukiwać złoto?

Zakończenie

Wstęp

Urodziłem się w Głuchołazach – osadzie górniczej, która wydobycie złota na skalę przemysłową rozpoczęła w XIII wieku naszej ery. Był to jeden z najbogatszych obszarów złotonośnych na Śląsku – w okolicznych kopalniach wydobyto około 2800 kg czystego złota¹. Sam już w wieku kilkunastu lat miałem okazję wypłukiwać drobinki złota, choć w Polsce należy to traktować bardziej jak hobby lub produkt turystyczny niż możliwość zarobku. Dzisiaj, zaopatrzony w profesjonalną płucznię, mogę to robić znacznie bardziej efektywnie. Jednak nie ta możliwość wzbudziła we mnie największą fascynację tym niesamowitym kruszcem.

W 1985 roku kilka kilometrów od mojej miejscowości po czeskiej stronie zapadła się ziemia nad gigantyczną komorą górniczą, w której pozyskiwano złoto. Powstała Żebraczka – zapadlisko wielkości stadionu piłkarskiego i głębokości około 70 metrów. Na ścianach tej ogromnej dziury odsłoniły się szyby górnicze, których całkowita długość szacowana jest na ponad 100 kilometrów. Mimo że znaczny teren wokół zapadliska ogrodzono płotem, mało świadomy zagrożeń dostałem się do środka wraz z przyjacielem.

Pozostałości po urządzeniach górniczych, charakterystyczny zapach kopalni i drewniane drabiny zrobiły na mnie piorunujące wrażenie. Ile istnień ludzkich pochłonęło to miejsce i jak duży głód złota musiał towarzyszyć górnikom, aby na tak niebezpiecznym terenie z użyciem prymitywnych narzędzi stworzyć ten ogromny kompleks?

Trudno uwierzyć, że do pracy pod ziemią angażowano dzieci, które skończyły zaledwie siedem lat, a długość życia przeciętnego górnika zwykle nie przekraczała trzydziestu kilku lat. Aby zrozumieć skalę przedsięwzięcia, warto zobaczyć krótki film – Gold Mine Dream Jump (2012) w serwisie YouTube, w którym grupa śmiałków wykonuje niezwykle spektakularne skoki w jednej z komór wewnątrz tej właśnie kopalni.

Chociaż opisywana sztolnia kilkadziesiąt lat temu została wyłączona i stała się muzeum², gorączka złota tak naprawdę wciąż trwa w innych częściach globu.

W RPA codziennie tysiące robotników zjeżdża do kopalni na głębokość nawet 4 km. To właśnie pod Johannesburgiem znajduje się największa koncentracja złota na świecie. Chętnych nie brakuje, a spora część zainteresowanych jest odrzucana w procesie kwalifikacji – ich organizmy nie podołają pracy w tak wysokiej temperaturze i dużej wilgotności.

Co roku wielu z nich traci życie. Część osób nawet na kilka miesięcy nielegalnie zapuszcza się w nieczynne kopalnie lub porzucone szyby, aby na własną rękę odnaleźć trochę kruszcu. Najtrudniejsze są dla nich momenty wchodzenia i wychodzenia z nielegalnych lub nieczynnych kopalni; wtedy istnieje największe ryzyko, że zostaną złapani przez ochronę lub wojsko. Ponieważ po jakimś czasie ich skóra staje się szara, lokalne społeczności nazywają ich duchami.

W połowie 2009 roku z jednej kopalni w RPA wydobyto 61 ciał mężczyzn³, którzy udusili się w nieczynnym szybie, gdy próbowali nielegalnie pozyskiwać złoto.

Obecnie przeczesuje się praktycznie cały świat, aby wyrwać ziemi możliwie największą ilość złotego kruszcu. Tym wysiłkom towarzyszy świadomość, że prawdopodobnie kiedyś złoto się skończy. Próg rentowności wydobycia zmienia się w zależności od cen kruszcu na giełdach międzynarodowych. Kiedy ceny rosną, coraz więcej podmiotów na całym świecie podejmuje próby wydobywcze. Przy spadających cenach porzucają mniej zasobne tereny i czekają na czasy, kiedy złoto znowu osiągnie szczyt.

Po drugiej stronie mamy rynek i stronę popytową, którą zapewniają biżuteria, złoto inwestycyjne czy przemysł. Banki narodowe największych gospodarek świata chętnie gromadzą złoto, mając świadomość roli, jaką może odegrać w przyszłości.

Całkiem dobrze na tym tle wypada również Polska. W lipcu 2019 roku NBP ogłosił, że nasze zasoby wzrosły o 125,7 ton (do 228,6 ton)⁴. Co ważne, znaczną część swojego złota, bo aż sto ton o wartości 18 miliardów, potajemnie (ze względów bezpieczeństwa) sprowadzono do Polski.

Jak pokazują podane przykłady, zainteresowanie złotem nie maleje. Podczas prób wydobycia złota ludzie podejmują spore ryzyko. Kawałek blaszki z tego metalu, który dumnie jest nazywany sztabką, o wadze 31 gram i wymiarach 4 na 2 cm i grubości 2 mm wart jest blisko 6000 zł.

Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ złoto to pieniądz, który nie jest wyniszczany przez nieograniczony dodruk i inflację. Prawdziwy pieniądz to informacja⁵, która jest miernikiem wartości rzeczy i usług. Manipulowanie i zwiększanie ilości tradycyjnych pieniędzy nie zwiększa wartości rzeczy, tylko zaburza proces informacyjny. Kiedy mamy wrażenie, że ceny produktów i usług rosną, najczęściej tak naprawdę maleje wartość pieniądza. Wyniki inflacji, która z czasem przeradza się w hiperinflację, najlepiej obrazują zdjęcia z 1923 roku: Niemcy pchają taczki wypełnione papierowymi markami, za które chcą kupić kawałek chleba. Trudno to sobie wyobrazić, ale w tamtym czasie palenie w piecu walutą było tańsze niż zakup drewna opałowego. Myślisz, że podobny scenariusz nie może się powtórzyć? W Wenezueli podczas napadu na bank złodzieje wynieśli tylko sprzęt biurowy; pieniądze spalili⁶, bo w czasie hiperinflacji nie miały praktycznie żadnej wartości.

Dlatego posiadanie złota to nie tylko bezpieczna przystań na wypadek zawirowań w gospodarce, lecz także oznaka zamożności. W tytule książki zawarłem zarówno właściwość chemiczną złota, jak i prawdę ekonomiczną, ponieważ złoto już od czasów starożytnych zachowuje swoją wartość.

Jeżeli interesuje Cię zakup złota lub już je posiadasz – gratuluję! Moim zdaniem wybrałeś jedno z najlepszych ubezpieczeń w historii człowieka – ubezpieczenie w postaci złota. Na kartach tej książki utwierdzę Cię w dokonanym wyborze i podpowiem, jak inwestować w złoto w sposób najbardziej bezpieczny i zoptymalizowany.

Co to jest złoto?

Złoto to pierwiastek chemiczny z grupy metali. Jego gęstość wynosi 19,3 g/cmᶾ. Dla przykładu gęstość srebra wynosi 10,5 g/cmᶾ, ołowiu – 11,34 g/cmᶾ, a miedzi – 8,96/cmᶾ. Oznacza to, że przy tej samej wadze objętość złota jest blisko dwa razy mniejsza niż przedstawionych pierwiastków.

Ten fakt znalazłby zastosowanie na przykład w nurkowaniu, gdzie – przy zachowaniu małej objętości – najbardziej pożądany jest możliwie najcięższy metal. Aby nurek mógł się zanurzyć, musi dociążyć się tak zwanym balastem. W tym wypadku złoto byłoby idealne i bez problemu zmieściłoby się w kieszeniach balastowych. Powstaje tylko mały problem: przy balaście około 10 kg, z którym najczęściej sam nurkuję, wartość takiego obciążenia byłaby bliska 2 mln zł. A co, jeśli w sytuacji awaryjnej zgodnie z procedurą bezpieczeństwa musiałbym zrzucić obciążenie…? Dlatego większość nurków używa obciążenia z ołowiu zamiast ze złota. Tym przykładem chciałem Ci jednak pokazać, że złoto przy małej objętości kondensuje wartość, dzięki czemu możemy „schować” do kieszeni blisko 2 mln zł.

Temperatura topnienia złota wynosi aż 1064°C, a wrzenia – 2700°C. Ma to duże znaczenie, ponieważ małe ilości złota często przechowujemy w skrytkach domowych. Jeżeli wyobrazisz sobie dom po silnym pożarze, podczas którego niemal wszystko zostało zniszczone – sprzęt RTV, AGD, konstrukcja budynku, dokumenty, banknoty, dzieła sztuki i pozostałe wyposażenie – to złoto inwestycyjne i grunt, na którym stoi dom, będą najbardziej wartościowymi rzeczami, które zachowają się po takiej katastrofie.

Kolejna cecha złota to kowalność, czyli ciągliwość oraz podatność na dowolne kształtowanie. Aby zrozumieć, jak niezwykle plastycznym metalem jest złoto, wyobraź sobie, że malutką (jednogramową) sztabkę złota wielkości paznokcia można rozciągnąć do niemal 300-metrowej nici. Z 31-gramowej monety o średnicy 3 cm możemy stworzyć przezroczysty arkusz, który pokryje podłogę w pomieszczeniu o powierzchni 10 m².

W wypadku przedmiotów często używanych (na przykład biżuterii) podatność na dowolne kształtowanie może być również negatywną cechą, dlatego niektóre wyroby ze złota wzmacnia się miedzią lub innymi metalami szlachetnymi.

To samo dotyczy części złota inwestycyjnego. Przykładem może być najbardziej rozpowszechniona złota moneta na świecie – Krugerrand (z racji tego, że nie posiada nominału, część osób traktuje ją jak złoty medal). Krugerrand zawiera jedną uncję trojańską czystego złota oraz miedź, która stanowi niecałe 10% jego masy. Zawartość miedzi wpływa na kolor monety, który różni się od czystego złota. Złoto w czystej postaci ma żółty, błyszczący kolor, co również wpływa na jego atrakcyjność wizualną.

Złoto jest również nietoksyczne, dlatego w małych ilościach bywa dopuszczane do spożycia. W sprzedaży istnieje tak zwane złoto płatkowe, którym możemy posypać na przykład deser. Słoiczek z płatkowym 23-karatowym złotem o masie netto 1 grama kosztuje około 400 zł. Niestety – płatki złota są tak cienkie, że jego smak jest praktycznie niewyczuwalny, a spożycie złota w większych ilościach może spowodować jego odkładanie się w wątrobie.

Złoto ma również właściwości antybakteryjne (o czym wiedziano już w czasach starożytnych), stąd wykorzystywane jest na przykład w kosmetykach.

O atrakcyjności złota decyduje również jego ograniczona podaż. Z reguły niedostępności Roberta Cialdiniego wiemy, że to, co najbardziej pociąga człowieka, jest w jakimś stopniu ograniczone lub trudno dostępne. Całe złoto, które do tej pory udało się wydobyć ludzkości, zmieściłoby się w sześcianie o boku około 22 metrów, który w przybliżeniu ważyłby 200 000 ton.

Jak widać, złoto to wiele skrajności – prosty pierwiastek, zbudowany tylko z jednego rodzaju atomu, który ma tyle niesamowitych właściwości: jest niezwykle miękki i kowalny, a przy tym odporny na działanie czasu; pozyskuje się go w kopalniach w wyjątkowo trudnych warunkach, aby później mógł błyszczeć w postaci biżuterii, symbolizując status i elegancję właściciela.

W tej książce spojrzymy na złoto przede wszystkim z perspektywy inwestora, bo z pewnością w przyszłości o złocie będzie jeszcze głośno.

O złocie najczęściej zaczynamy mówić, kiedy odnotowujemy silne wzrosty jego ceny. Wiele osób zastanawia się również, czy w przyszłości możliwy jest powrót do standardu złota, w którym emitenci pieniądza gwarantują jego wymianę na złoto. Chociaż operacja wydaje się dosyć trudna do przeprowadzenia i mało prawdopodobna, zdarzenie może być tak zwanym czarnym łabędziem⁷ (czarny łabędź to scenariusz, który wydaje się mało prawdopodobny, jednak raz na jakiś czas się zdarza i ma ogromny wpływ na nasze otoczenie).

Warto przytoczyć słowa Donalda Trumpa, który w wywiadzie z 2015 roku powiedział: „Bringing back the gold standard would be very hard to do, but boy, would it be wonderful. We’d have a standard on which to base our money”⁸. W innym wywiadzie udzielonym tego samego roku stwierdził: „We used to have a very, very solid country, because it was based on a gold standard”⁹.

Trudno sobie wyobrazić, aby metal, który od wieków rozpalał umysły tak wielu osób, nagle zakończył swoją historię lub ograniczył ją jedynie do funkcji ozdobnych. Aby lepiej prognozować przyszłość i zrozumieć fenomen złota, jeszcze na chwilę cofnijmy się do przeszłości.

Krótka historia złota

Lidyjski szekel

Złote statery, aureusy, solidy, dinary

Hyperpyrony, floreny, dukaty

Franki, dolary, ruble, marki, korony

Prawo Kopernika-Greshama i psucie pieniądza

Oprocentowanie realne, oprocentowanie nominalne

Dlaczego warto inwestować w złoto?

Złoto jest pieniądzem lepszym od tradycyjnej waluty, ponieważ zachowuje swoją wartość

Złoto jest lepsze od waluty cyfrowej

Złoto jest nośnikiem historii i łączy nas z innymi kulturami

Złoto należy do safe haven

Złoto łatwo zrozumieć i jest zgodne z zasadą KISS (keep it simple, stupid)

Złoto jest praktycznie niezniszczalnym aktywem

Złoto jest łatwe w transporcie i jego zakup ma charakter globalny

Złoto jest odporne na technologie i tzw. blackouty, czyli awarie zasilania na większym obszarze

Złoto oznacza ogromne korzyści podatkowe

Powszechne wykorzystanie złota

Złoto inwestycyjne ma niski spread w porównaniu z innymi metalami szlachetnymi

Złoto jest łatwe w przechowywaniu

Niska bariera wejścia w inwestycję i łatwość zakupu

Walory estetyczne i namacalność fizycznego złota

Anonimowość i odporność na wywłaszczenie przez rząd

Stabilność inwestycji

Wady złota

Rodzaje pieniądza

Uncja trojańska

Cena złota

Kupno złota

Od czego zależy cena złota?

Złoto – jaki produkt wybrać?

Monety bulionowe i obiegowe

Krugerrand

Amerykański Orzeł – American Eagle

Amerykański Bizon – American Buffalo

Kanadyjski Liść Klonowy – Maple Leaf

Australijski Samorodek (Kangur) – Australian Gold Nugget (Kangaroo)

Australijski Lunar – Australian Lunar

Wiedeńscy Filharmonicy – Vienna Philharmonic

Chińska Panda – Chinese Panda

Libertad

Orzeł Bielik

Dawne monety obiegowe – junk gold

Złote dukaty i czworaki z nowego bicia

Sztabki złota

Tabliczki złota, surwiwalówki

Biżuteria

Gold Accumulation Program (GAP). Programy oszczędnościowe w złocie

Nie wszystko złoto, co się świeci – podrobione złoto

Przechowywanie złota

Sprzedaż złota

Podatki, czyli jak kupić i sprzedać złoto bez VAT-u, PIT-u i PCC-u

Jak samemu stworzyć lokatę strukturyzowaną zabezpieczoną złotem

Analiza rynku złota i prognozowanie przyszłości

Papierowo złoto

Porównanie złota do kryptowaluty

Jak samemu wypłukiwać złoto?

Zakończenie

Notatki

[←1]

Primke R., Szczerepa M., Szczerepa W., Żądza Złota, Warszawa, 2008, s. 28.

[←2]

Postovni stola, sztolnia pocztowa (kilkaset metrów od Żebraczki) – średniowieczna kopalnia złota z urządzeniami górniczymi udostępniona turystom w 2018 roku. Lokalizacja: granica polsko-czeska, droga Złote Hory – Hermanowice. W okolicy warto również zobaczyć skansen Zlatorudne Młyny i przejść szlakiem edukacyjnym Zlatohorska Hornicka Stezka, który przebiega w okolicy dawnych kopalni, zapadlisk i miejsc płukania złota.

[←3]

Zob. https://fakty.interia.pl/swiat/news-rpa-z-kopalni-zlota-wydobywaja-kolejne-zwloki,nId,860936. Data dostępu: 27.01.2020.

[←4]

Zob. https://www.rmf24.pl/ekonomia/news-polskie-zloto-wrocilo-z-anglii-tajna-operacja-banku-centraln,nId,3354100. Data dostępu: 25.11.2019.

[←5]

Glider G., Standard złota w epoce pieniądza cyfrowego. Informacyjna teoria pieniądza. Warszawa, 2015, s. 22.

[←6]

Zob. https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2019-03-13/pieniadze-lezaly-na-ulicy-po-napadzie-na-bank-w-wenezueli-cenniejszy-okazal-sie-sprzet-biurowy/. Data dostępu: 30.11.2019.

[←7]

Taleb N.N., Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, Londyn, 2010.

[←8]

„Przywrócenie standardu złota byłoby bardzo trudne, ale wspaniałe. Mielibyśmy bazę dla naszych pieniędzy”. Zob. https://www.gq.com/story/donald-trump-video-interview#. Data dostępu: 17.11.2019.

[←9]

„Mieliśmy bardzo, bardzo solidny kraj, ponieważ bazował na złotym standardzie”. Zob. https://investingnews.com/daily/resource-investing/precious-metals-investing/gold-investing/trump-gold-standard/. Data dostępu: 17.11.2019.