MMAREK ZYCHLA

PRZECZYWISTOŚĆ

(fragment)

Wydawnictwo GMORK

Lecz biedny jestem: me skarby – w marzeniach,
Więc ci rzuciłem marzenia na karty,
Czytaj ostrożnie, gdyż czytasz o moich marzeniach.

William Butler Yeats

PRZECZYWISTOŚĆ

I

Marek Rybaczek, 9 (133) lat

17:15

Finką rozpruwam Australię. Przygryzam przy tym język, bo o wywrotkę nietrudno. Kamień na kamieniu, szkło, kapsle, jakieś odpryski betonu, kawałki cegieł, całość przemieszana z ziemią. Pieprzone antypody, pieprzone podwórko. Ola spogląda na sunące ostrze w nadziei, że nie utrzymam równowagi i nie dociągnę linii. Pewnie liczy na to, że następnym razem pogramy w coś dziewczęcego. Dociągam, po czym zadeptuję wcześniejszą granicę. Kolejny rzut celowo chybiam, by przedłużyć nasze tête-à-tête – z miłości, z lęku przed samotnością i grą w gumę.

Turowski kuca przy trzepaku. Jego Amerykę rozpracowaliśmy w sojuszniczym ataku. Wsuwa kanapkę, kęsy popycha whisky z colą. Pije sporo mniej niż w pierwszej turze.

–  Jaki słodki! – Ola wyrywa mnie z zamyślenia. Spogląda na wyłaniającego się zza wiaty śmietnikowej kotka.

Maluch w zasadzie pełznie; na oko dzieli go parę tygodni od narodzin. Nie mylę się, bo wreszcie pada na boczek, zamyka oczy i tak już w zasadzie zostaje. Węszy za matką, biedak.

–  Przedrodzi się i to na dniach – zauważa Turowski. Wypowiedź kończy beknięciem. Ma narracyjną słabość do oczywistości.

Z najbliższej klatki, tej dla personelu, wybiega woźny. W zasadzie po raz pierwszy widzę, żeby biegł. Wiązanki przekleństw zagłusza gęsty wąs, słowa przesiąkają papierosowym dymem, kiep rozżarza się od przyspieszonego oddechu. Nie wiem dlaczego, ale myślę o ognioodpornym zaroście.

–  Przepraszam – duka, po czym pakuje kociaka w czarny worek.

–  Nic się nie stało – kłamie Ola. – Jeszcze żyje – dodaje tak z pięć razy ciszej, wolniej, z coraz bardziej charakteryzującym ją wstydem.

Strażnicy z dachów wyjątkowo uważnie się nam przyglądają.

Jarosław Turowski 8 (124) lat

17:06

Piję, bo przyzwyczajenie drugą naturą człowieka. Piję dla smaku, bo urżnąć się nie da. Alkohol, w przeciwieństwie do nowego prawa, nie działa wstecz. Nawet nie sikniesz. Nie da się niczego olać.

Odrealnienie męczy mnie od wieczora do rana. Ostatnio bywa ciut znośniej. Dziecięcy mózg wykazuje mniejszą podatność na psychozy, łatwiej o momenty względnej normalności, mimo że wyobraźnia nabiera mocy niczym aseksualny romans między parką skowronków z nożem. Stary, pieprzony perwers i kobieta uwięziona w dziewczęcości. Miłość na wstecznym biegu jest… nienaturalna. Wykorzystywanie podwójnie nieletnich wymyka się wszelkim klasyfikacjom.

Przynajmniej trzepak stoi na swoim miejscu, choć czasoprzestrzeń się kurczy, planety powariowały, jakby ktoś przestawił bieguny wszechświata albo spuszczał nas w gigantycznym klozecie. Jednak podwórko, jak każde gówno, zawsze wypłynie.

Strzeliłbym samobója, tylko stało się to mało popularne, odkąd żaden desperat nie wrócił z poprzedniego życia. Skremowani również wypadają z gry. Można nas wykopać z grobów. I tyle. A skoro odrodziliśmy się raz, to liczymy na kolejne zmartwychwstania. Niech tylko czas się ogarnie, bo zdurnieć można.

Religijność paradoksalnie kwitnie. Chrześcijanie odliczają czas do odśmierci Chrystusa, bajdurząc o jego ponownym przyjściu, czyli o kresie przydługiej jak na mój gust zabawy. Muzułmanie przemianowali się na Haszymitów, jeszcze bardziej zradykalizowali poglądy. Są przeszczęśliwi, że Mahomet wyprzedzi Jezusa o dobre sześć wieków. Indie wyludniło aż miło. Palenie zwłok swoje zrobiło.

A skowronki gapią się na tego kota. Wymaleli z ubrań, do końca już zdziecinnieli.

–  Przedrodzi się i to na dniach – wzdycham, bekam. Mam dość oczywistości.

I zazdroszczę kotu.

Chyba że trafi do pieca.

Aleksandra Andrus, 9 (23) lat

17:05

Wykopano mnie w dziewięćdziesiątym szóstym, nastoletnią, z samopoczuciem równie kiepskim jak przed śmiercią. Na remisję nie musiałam długo czekać. Optymizm powrócił, niestety, zmalały piersi.

Turowski powtarza, że wszechświat pulsuje rytmicznie niczym ludzkie serca, raz kurczy się, po czym rozkurcza miliardy lat później, z każdej strony pełen logicznych potknięć. Staram się o tym nie myśleć. Tylko, jak zawsze z takimi staraniami, nie za bardzo wychodzi. Dziecinnieję, dzięki Bogu, to ciągnie mnie do zabawy. Ma radość mknie ku plus nieskończoności.

Piszemy historię od drugiej strony. Kto wie, czy po przedrodzinach, po kolejnym zniknięciu, wektory czasu nie zatańczą raz jeszcze twista? Czy napiszemy przyszło-przeszłość, unikając błędów? Zapewne zła będzie więcej, bo i ono dostanie drugą szansę, zyska na doświadczeniu. Ziemia wyludni się o kolejne kilkadziesiąt procent, więc wreszcie postawimy na humanitaryzm. Dość! Powinnam studiować filozofię dla ubogich. Wreszcie dojrzeć.

Wstyd się przyznać, ale podoba mi się tutaj. Nasz dom spokojnej młodości nie należy do najkosztowniejszych, za to postawiono na oryginalność, adaptując sporą część żarskiego blokowiska, na zewnątrz którego pobudowano osiedla domków, niekoniecznie jednorodzinnych. Możemy bawić się tak, jak to w latach osiemdziesiątych uskuteczniano, co ma nam pomóc w pogodzeniu się z nieuniknionym. Bez technologii, która rozwija się niezależnie od czasowych wariacji, łatwiej o refleksję, chociaż dla mnie to czysty biznes. Sentymenty sprzedają się i sprzedawać będą, nawet jeśli zwrotnica czasu wyrobiłaby się od przestawiania.

Naślinione paluchy oblepiamy vibowitem, pierwszymi mleczakami chrupiemy kuku ruku, do obiadu żłopiemy oranżadę w woreczkach – z wyjątkiem Turowskiego, któremu najlepiej dać alkohol, colę i spokój, byle nie święty. Jeść można, nie przytyjemy, co najwyżej przy trzeciej turze będzie trzeba zbastować z cukrem. Nic w tym świecie się nie urodzi. Przykre, prawda?

–  Jaki słodki – wyrywam wszystkich z zamyślenia…

Zawsze palnę coś głupiego.

II

Marek Rybaczek

16:22

Gabinet dyrektora ośrodka stał się przedłużeniem nieciekawej aparycji gospodarza. Nijakość miesza się z kurzem w przeróżnych proporcjach, zawsze z podobnym skutkiem. Od nieprzykręconego kaloryfera ciepło bije na całe piętro.

–  Potrzeba porozmawiać? – pyta dyrektor, jak zwykle nieskładnie.

–  Chodzi o kota? – Wolę przejść do konkretów. Tracenie czasu zostawiam starszym.

–  Lęk przed przednarodzinami?

–  Prędzej przed zdziecinnieniem. Znów ciągnie mnie do wspinaczek na drzewa. Moglibyście otworzyć piwnicę? Zaspokoimy żądzę przygód. Co tam w ogóle trzymacie?

–  Generatory. – Dyrektor sięga po coś do szuflady biurka. Okulary zsuwają się na czubek pękatego nosa. – Klucz do wózkarni. – Podaje mi najzwyklejszego yeti, po czym dorzuca jeszcze dwa podobne. – Od klatki oraz od piwnicznego wejścia. Klub założyć. Magnetofon, harcerska sieć, krzesła personel donieść. Dobrze?

Kiwam łepetyną z tuzin razy.

–  Wejście czterdzieści trzy – rzuca numerem klatki. – Podesłać Jarka – nie prosi.

Jarosław Turowski

16:13

Cotygodniowe, psychoterapeutyczne pogaduchy z imbecylem. W sumie młodszy ode mnie, a taki ważny. Słowa skleja w sobie jedynie znany sposób, ponoć to po afazji, z której wycofa się dopiero za kilka lat.

–  Wszyscyście stąd? – Jezu, jak ja nie znoszę tego jego pierdolino o oczywistościach.

–  Z Żar, jeśli o to pan pyta setny raz. Ja z centrum, dziewczyna z Bieniowa, skowronek ćwierkał w tym bloku.

–  Skowronek? Ćwierkał?

–  Nieważne – wzdycham. – Proszę bez psychoanalizy i nie, nie dokucza mi samotność.

–  Lęk przed przednarodzinami? – Często o to pyta. Największy lęk mam przed odpowiedzią twierdzącą.

–  Przecież nie ma śmierci. – Dzisiaj stawiam na taką opcję. – Niekończące się powroty na Ziemię, aż wszyscy strzelą samobója. Ostatni, który pociągnie za spust, będzie błogosławionym wśród psychopatów.

–  Ciekawe… – Aż na tyle go stać?

–  A w co pan wierzy? – odbijam piłeczkę, chociaż niespecjalnie mnie to interesuje.

–  Ogień oczyszcza. Wędrówka.

Kremacja. Jednego pacana mniej – myślę, kiwając głową.

–  Podesłać Olę. – Mógłby choć raz poprosić.

Aleksandra Andrus

16:02

Pan Turowski, pan Rybaczek, a ja na zawsze pozostanę Olą. Każdego, kto nie odbębnił w sumie minimum stu lat, traktują jak dziecko. Boże, otworzyłby dziad okna, podzielił się stęchlizną ze światem.

–  Rodzina martwić – zaczyna dyrektor. – Nieprzyzwoitość.

Ile tur musi minąć, by wszyscy się odpieprzyli?

–  Reputacja… – ciągnie, ale przerywam mu, nawet jak na mój gust zbyt energicznie:

–  Monitorujecie nas?! Bez technologii miało być.

Wygląda na zaskoczonego. W sumie taką ma twarz. Twarz naszych (wstecznych) czasów.

–  Rodzina wymagać – duka. – A kot? – Nagle jakby go olśniło. Boże, chroń mnie przed terapeutami. – Lęk przed przednarodzinami?

–  No, nie nażyłam się tyle, co pan.

–  Nie martwić się. Powroty bez starości.

Jak on się wysławia… Ponoć po afazji.

–  Prosiłabym o kremację – mówię, rozbawiona jego już nie tak kamienną miną.

–  Ciekawe – zapisuje coś w notesie. – Mus poinformować rodzinę.

III

Marek Rybaczek

15:27

Ogrodzenie z czteropiętrowych bloków, po parce siedmio- i dwuklatkowców. My, fizycznie dzieci, w środku. Na zewnątrz dorośli. W przejściach między blokami solidne, żelazne bramy, wyższe od jarzębiny. Podejść nie można, nie daj Boże podbiec. Powalą na ziemię, kolana przy tym obedrą i bezłzowo popłacze sobie brzdąc, wyliże z piasku niekrwawiące rany.

Ściskam trio kluczy, dłonie pocą mi się, jakby w dwóch życiach nie zaznały większego wysiłku.

–  Czterdzieści trzy? – upewnia się Ola.

Przytakuję. Turowski wlecze się za nami, nieco mniej ponury niż zwykle. Nie pije, nie je, nie ironizuje. Raczy się depresją.

–  To tutaj mają noworodkarnię? – zagaduje, kiedy otwieram drzwi.

–  Tak, na wyższych piętrach. – Ola puszcza nas przodem.

–  Mają wizyty? – dopytuje Jarek.

–  Ponoć po nocach. – Dziewczyna nachyla się w jego stronę.

–  Skąd wiesz? – Łapię się na zazdrości. Drażni mnie ich chwilowa zażyłość.

–  Słabo sypiam – wzdycha cholernie smutno. Tak smutno, że oddałbym duszę, by cofnąć pytanie. – Ostatnio… zastanawiam się. Boże, dlaczego jesteśmy starsi od reszty? Wokół same smyki na pieluchach, a tacy jak my przecież wciąż na wolności. Dlaczego szybciej zaczęliśmy się przedrodzić? Kto tak zadecydował? Dlaczego oddano nas tak wcześnie pod kuratelę tego oszołoma? Jeszcze mówimy, jeszcze chodzimy… Nie rozumiem.

W milczeniu spoglądam na schody prowadzące do piwnicy, zapalam światło wodoodpornym pstryczkiem, co chociaż trochę łagodzi przymus udzielenia odpowiedzi na ten stos pytajników. Odpowiedzi, których nie znam.

–  Siedem stopni – szepcze Ola. – Szczęśliwie?

Pytania retoryczne wypadają przy poprzednich blado.

Jarosław Turowski

15:14

Idzie zima, czekaj mrozów (początek marca, a napieprza chłodem), poza zasięg centralnego ogrzewania nie wychodź! W lutym na stówę pieprznie śniegiem, to namnożymy bałwanów.

Piwnice nic się nie zmieniły, beton nie pokrył się zmarszczkami, w dalszym ciągu zalatują grobem. Pod sufitem ciągnie się arteria rur ze zmianami miażdżycowymi w postaci rdzy. Światło otaczają klosze wzmocnione stalowymi kratkami. Do wymiany żarówki potrzeba dwóch osób oraz zestawu śrubokrętów. Punkty bonusowe przyznawane są za latarkę. Przynajmniej pajęczyn brak. Pająki, niepowodowane głodem, maleją sobie po kątach. Wróciły, chociaż nikt ich nie zakopywał. Czyli z zabawy wyłącza jedynie ogień.

Możemy ganiać po korytarzu, ale pozamykano wejścia do klitek, zaś drzwi obito blachą, zza której słychać szum generatorów. Po co im własne źródło prądu? Czyżby ten z elektrowni też płynął wstecz? Może w ogóle? I na co to chodzi? Na naftę? Nie, wyczułbym.

Skowronki nawet się nie rozglądają. Mkną w chichotach do wózkarni. Drżącymi dłońmi mocują się z kłódką, sukces okraszają śmiechem. Przytulają się nawet, jak na mój gust, zbyt długo.

–  Jest magnetofon i są kasety! – zachwyca się dziewczę. Jej przydupas w przeciwczasie rozwija harcerską siatkę.

Siadam na wysłużonej sofie. Wyłączam sceptycyzm, bo i po co psuć komuś chwilę szczęścia? Nie sądziłem, że przed dziesiątym rokiem życia będę jeszcze robił za przyzwoitkę.

Świeczki, zapałki, ogień. Młoda dba o klimat. Urocza jest, trzeba przyznać, w tej cygańskiej sukience zapinanej na rząd guziczków.

Krzesła, poduszki, stół. Rybaczek nie pozostaje w tyle. No, może z wyjątkiem wdzięku.

Za to ja główkuję nad powodem, dla którego przyzwolono na ten cyrk. Kto pociąga za sznurki? Nie widzę kandydatów. Dyrektorowi brak inteligencji, pielęgniarkom zaangażowania, woźnemu piątej klepki.

Ola puszcza muzykę. Wiedziałem, że na jazz nie ma co liczyć, ale żeby od razu Scorpions? Chociaż, w sumie to nawet zabawne, bo raczej nie kumają słów. Wiatr zmian, Moskwa, park Gorkiego i film z przyszłoprzeszłego roku o trzech ofiarach pozbawionych twarzy.

Oj, tracimy swoje z każdym wieczorem.

Aleksandra Andrus

15:01

Wiatr zmian! To znak, że wyrwiemy się z monotonii, by zaznać odrobinę radości! Przecież zawsze o szczęście chodzi!

Zgrabnie poustawiał krzesła. Dwa bliżej, pewnie nasze, jedno nieco z boku. Moc podświadomości? Zapalam świeczki na stoliku. Marek finką wydrapuje imiona na blacie. Przygryza język, a i tak się pewnie draśnie. Dziecinniejemy, lecz przecież po to nas tu zamknęli.

–  Krajewski – Turowski ma na myśli dyrektora – nie bez powodu dał klucze. – Zwleka się z sofy, by zasiąść na środkowym krześle. – Znów psychoterapeutyczny gównodeszcz zawiśnie w powietrzu.

–  Nie możesz pomilczeć? – Jego ciągłe marudzenie działa mi na nerwy.

–  Ja nawet rozumiem. – W odpowiedzi wzrusza ramionami, bo wie, że tego nie znoszę. – Młoda jesteś i nie zaznałaś dobrodziejstw płynących z porządnego ruchania… – nie dokończył. Marek skoczył na niego, szczęśliwie bez finki.

–  Przestańcie! – proszę.

Tarzają się po betonie, co nie trwa długo. Turowski chwyta przeciwnika za krocze i ściska. Krzyk Marka miesza się z moim.

–  Zło zwycięża! – rechocze Turowski, po czym milknie. Wpatruje się w okienko tuż za mną. – Błąd? – Zrzuca z siebie obolałego przeciwnika. Zrywa się, by zwątpić po kilku krokach. – Widzieliście, co jest na zewnątrz? Też macie pokoje od podwórka?

Nie odpowiadam. Pomagam przegranemu wstać. Stara się nie okazywać bólu. Duka o nierycerskim ciosie poniżej pasa.

–  Gotowi na mocne wrażenia? – ciągnie Turowski.

Podchodzi do okienka, staje na palcach, jednak to nie wystarcza. Bierze się za przesuwanie stołu. Pomagamy mu, bo również mamy okna po nudnej stronie. Wspinamy się, spoglądamy przez szkło.

Paraliżuje nas strach.

–  Woda – szepcze Turowski. – Wszędzie woda.

Marek mówi o nicości. Nie o czerni, nie o smole czy braku światła, ale o nicości, o niebycie. Odwraca wzrok, płacze. Ponoć nie da się na to patrzeć.

Powiedzieć im, że widzę krew?

Nie, znowu wyjdę na głupszą, niż ustawa przewiduje.

IV

Marek Rybaczek

14:22

Wezwanie do dyrektora. Za nami wchodzą dwie pielęgniarki przydzielone do starszaków.

–  Bezpiecznie – zapewnia, wskazując na kobiety.

–  Tam nic nie było – odzywam się bez pytania. – Jakby mi ktoś wyłączył wzrok!

–  Było, było. Nie panikować.

–  Koniec tych gierek! – Turowski uderza piąstką w stół. Na nikim nie robi to większego wrażenia. Dziecku brakuje siły. – Dlaczego widziałem wodę? Ty też coś widziałaś, prawda? – zwraca się do Oli.

Dziewczyna kiwa głową, ale niepewnie, tak jakby ukośnie.

–  Ekran to. Okna brak. Zamurowano. – Dyrektor ściąga okulary, po czym uśmiecha się wyjątkowo jowialnie. – Ekran rozgrzewać się, więc czarność. Woda jako tło. Dźwięk był?

Nie było, co faktycznie nas trochę dziwi.

–  Patrzyliśmy w tym samym momencie – oponuję jednak.

–  Kąty różne, obraz różny. Technologia. Pan wcześniej patrzeć. – Wskazuje na Turowskiego. – Widzieć wcześniej.

–  Proszę zaprowadzić nas do pokoi od strony osiedla. – Słyszymy Olę. Mówi jak zwykle spokojnie, z dziewczęcym urokiem. – Zakończymy tę farsę. Wrócimy do umierania.

–  Przednarodzin – odzywa się jedna z pielęgniarek (Lewa, jak zwykliśmy ją nazywać – jest nieznacznie chudsza od Prawej).

–  Lęk przed przednarodzinami? – Dyrektorowi włączyła się stara płyta.

–  Raczej przed manipulacjami. – Pierwszy raz mówię w imieniu trójki.

Pierwszy raz czuję się dorosły.

Jarosław Turowski

14:10

Wystarczyło ścisnąć jajeczka i zmądrzał. I młoda oddurniała.

–  Zajrzyjmy do noworodkarni – proponuje Lewa.

–  Zajrzyjmy do noworodkarni – z sekundowym poślizgiem wtóruje jej Prawa.

–  Zajrzeć więc – przytakuje dyrektor.

Kobiety prowadzą nas do sąsiedniej klatki. Wpadają w słodko-pierdzące klimaty, może jeszcze chwycą kogoś za rączkę. Widzimy, że na drzwiach do piwnicy wisi dodatkowa kłódka. Kluczy nam nie odebrali, za to załatwili nas w dość wredny sposób.

–  Bezpiecznie – zapewnia dyrektor, który pozostaje nieco w tyle. Jego zasób słów pasuje do noworodkarni.

Wchodzimy na salę na drugim piętrze. Zalatuje przedszkolem, duchotą doprawioną talkiem i moczem. Jak okiem sięgnąć ciągną się rzędy łóżeczek, wśród nich inkubatory (o oczach pożerających dłonie opiekunek), obdrapane kołyski, spacerówki z zaciekami, przewijaki i cisza. Wygląda na to, że połączono pomieszczenia w jedną, naszpikowaną kolumnami całość. Wzdłuż ścian zalegają stosy pampersów. Sentymenty sentymentami, jednak nikomu nie chciałoby się użerać z tetrą.

Dyrektor prowadzi nas w stronę okien; personel kłania się szefowi niemalże w pas, zaś siostry wycofały się. Wykrochmalona straż tylna.

–  Patrzeć – zachęca mężczyzna.

Ważny taki, jakby samemu Bogu wylizał ze zmarszczek dłonie.

Aleksandra Andrus

13:48

Stoimy na pudłach pieluch, obserwujemy zaktualizowane Żary. Sklonowane domki ciągną się po horyzont. Nad miastem rozciąga się jasnobłękitne niebo; słabiutkie słońce po lewej, dość nisko wiszące, poranno-wieczorne ze słabością do pomarańczy.

–  Kiedyś tu były bloki – odzywa się Marek. – Butiki, blaszaki, apteki, z czasem kredyty, komisy, kantory, dopalacze, kofiki. Nocny, o tam. – Wskazuje pod słońce, więc niespecjalnie chce nam się patrzeć. – No i śmietniki wspólne, jak u nas na podwórku. I ławki z żulerką… – ciągnie w tym stylu jeszcze ze dwie minuty.

–  Patrzeć. Bać się nie trzeba. – Dyrektor poprawia okulary.

Szyba wygląda normalnie, nawet opukujemy. Samo okno również. Zwyczajne, drewniane, ze śrubami stworzonymi pod gigantyczne śrubokręty. Jak za starych, teraźniejszych czasów z wersji 1.0. Parapet gruby, mocny, pomalowany na zielono. Chłodny, bo kaloryfery zdemontowano.

–  Ogrzewacie podłogowo? – pytam, sama nie wiem czemu.

–  Podłogowo i sufitowo, zależy jak na to spojrzeć. – Lewa bierze to za dobry żart, bo śmieją się całą dorosłą trójką.

–  Mniej awaryjność – wyjaśnia zwierzchnik.

Spoglądam raz jeszcze w okno i dostrzegam coś, co wytrąca mnie z równowagi nie mniej od wcześniejszego widoku krwi.

–  Boże! – Głos drży niczym dłoń, którą celuję w niebo. – Tam, nad domkiem z czerwonym… samochodem – wybieram słowo, które nie do końca pasuje do nowoczesnego pojazdu.

–  Nic nie widzę – Marek zapewnia zdecydowanym głosem, chrząka przy tym wymownie. Pielęgniarki próbują go odciągnąć.

–  Nic tam nie ma, chmura jakaś. – Turowski szczypie mnie delikatnie w ramię. – Nie siejmy psychozy, skowronki. Lepiej pobawmy się w klubie.

–  Klub zamknąć. – Dyrektor wgapia się w szybę, ale nie dostrzega niczego nietypowego, w okularach czy bez. – Rankiem otworzyć, po całym dniu. Wymieniać ekran. Wiadomo. Czekać. Odejść.

Odchodzimy. Słyszę jeszcze:

–  Daliśmy dupy? – dyrektor pyta pielęgniarek szeptem.

–  Nawet jeśli… – odpowiada Lewa.

–  Nawet jeśli… – odpowiada Prawa z klasycznym, sekundowym poślizgiem.

Dali? Sama nie wiem.

V

Marek Rybaczek

10:42

Zabijaliśmy przeciwczas partyjkami makao. Ani słowem nie nawiązywaliśmy do noworodkarni. Piguły nie odstępowały nas na krok, dopingowały, tasowały karty, podrzucały dziecinne tematy rozmów. Odpuściły dopiero, kiedy Ola, z pięknie zagranego szczęścia po wygraniu rozgrywki, uścisnęła je obie. Dzieci szybko zapominają, prawda?

Klub otwarto w niestandardowy sposób: poprzez ściągnięcie drzwi z zawiasów. Kamery zawisły w każdym z rogów, zamiast okna zamontowano czarno-białą Unitrę, pewnie wyprodukowaną na retro-nutę. Jedynka, Dwójka, Ziarno, Panorama. Oba kanały klasycznie zaśnieżone, jakby o antenę oparło się stadko strażników.

–  Podsłuchują? – pyta Ola szeptem na granicy słyszalności, na co Turowski przytakuje nieporadnym drgnięciem.

Ściąga ze ściany harcerską siatkę, po czym przykrywa nią stół.

–  Zapraszam – zwraca się do Oli, lecz i tak nurkujemy pod blat zgodną trójką. Szumimy szeptem.

–  Ptaszek – wzdycha dziewczyna. Jesteśmy tak blisko siebie. – On nie leciał.

–  To był ekran. – Turowski nachyla się nad nią, a mi ze złości aż piszczy w uszach. Kładzie jej dłoń na ramieniu, zatapiając szpilę w moim żołądku. Czyżbym nie miał serca? – Wyświetlali filmik, który zawiesił się na dłuższą chwilę.

–  Co teraz? – wdzieram się w rozmowę najgłupiej, jak można.

–  Wyjdziemy, pogaworzymy o pierwszym życiu, czyli typowe pierdolino. Mam trochę pytań, a piguły na bank tu biegną. Później woda, jeśli o mnie chodzi. Dostrzegliśmy znaki – dorzuca, prawdopodobnie mając na myśli wcześniejsze projekcje – więc całość tego o beton potłuc. To nie jest prawdziwe – poprzestaje na oczywistości.

Wyłazimy spod stołu o kilka dekad starsi, choć niespecjalnie mądrzejsi.

Jarosław Turowski

10:34

Przybiegają zdyszane. Hamują dopiero w przejściu, w niepokojącej, niemal perfekcyjnej synchronizacji. Myśliwskie suki w kitlach. Piękne, na swój upiorny sposób.

–  To nie namiot. Uważajcie, żeby nie uderzyć się w głowę. – Lewa wypowiada pierwsze zdanie, Prawa drugie.

–  Uważamy. – Ola uśmiecha się z wdziękiem, po czym uskutecznia pogadankę o harcerstwie, o przyjaźni, o Indianach i kowbojach nawet.

–  Nie wchodźcie tam – wycofuje się Lewa. – Dyrektor się niepokoi – dorzuca Prawa. – Będziemy na podwórku, jakbyście nas potrzebowali – kończą nalot w stereo.

Ola spogląda na mnie, Marek na nią, z trudem hamuje zazdrość, ale to dobrze, zazdrość doda łajzie sił.

–  Jak byłaś umarłaś? – zaczynam rozmowę o pierwszym życiu. W takich wypadkach przyjęto używać czasu zaprzeszłego.

–  Chorowałam byłam i umarłam. Białaczka. Ostra, szpikowa. W chemioterapii dorzucono kladrybinę jako terapię eksperymentalną, bardzo polską, co skończyło się szeregiem zakażeń. Dzięki niej remisję osiągało dziewięć osób na dziesięć. Niestety, wylosowałam byłam najkrótszą zapałkę.

–  Który rok?

–  Jedyneczka i trzy dziewiątki. Marzec.

–  A ty? – zagaduję Marka.

–  Dobiłem do końca. – Zaskoczył mnie! Musiał być cholernie stary. – W pięćdziesiątym szóstym pociemniało było każdemu przed oczami, byliśmy pomdleli, a później wrzucono wsteczny.

Aleksandra Andrus

10:06

–  A co z tobą? – przełamuję ciszę.

–  Ty pewnie widziałaś krew, wnioskuję, białaczkowcu, ty nicość. – Turowski skinął na Rybińskiego. – A u mnie woda.

–  Utonąłeś?

–  Nie pływa się po gorzale, skowronki. Poległem w dwa tysiące trzydziestym szóstym, niedługo po tym, jak Polak po raz drugi został papieżem.

–  Co robimy? – Marek mnie obejmuje. Drgam, przez co cofa rękę.

–  Najlepiej swoje – Jarek wzdycha, dzisiaj już chyba setny raz. Prosi o finkę, której przygląda się dłuższą chwilę. – Prawda jest brakiem kłamstwa – dorzuca.

Ostrze zatapia w moim brzuchu. Po rękojeść, którą przekręca.

VI

Marek Rybaczek

10:00

Zostaję z Olą. Do końca! Zastąpię pielęgniarki, które stoją w wejściu i kiwają głowami. Drę się, błagam o pomoc. Ukochana kona.

Turowski wybiegł. Przeprosił i wybiegł. Krew krzepnie na betonie, barwi siatkę, która spłynęła ze stołu. Krew płynie, co trochę dziwi… Przy takiej dziurze nie ma cudów. Ze szklanki płyn też się przecież wylewa.

–  Złapcie go! – krzyczę w stronę piguł, które kiwanie zastępują wzdrygnięciami ramion.

Obłęd – myślę.

Słyszymy trzask, huk, a na koniec szum wody.

Jarosław Turowski

09:59

Bolą plecy, kostka chyba zwichnięta. Ale było warto!

Przerdzewiała rura pękła. Wspiąłem się, położyłem na plecach i pchnąłem nogami sufit. Nie wiem, czy normalnie coś by to dało, lecz tu nie jest normalnie. Tu należy się kierować intuicją.

Woda za sekundę podtopi mi uszy, a im generatory. Pielęgniarki otwierają drzwi do wciąż rozszumianych klitek, niespecjalnie przejmując się nieskromnym wychowankiem Turowskim. Dyrektor woła do nich z podwórka. Zarządza… jarzębinową ewakuację? Źle słyszę?

Poleżę sobie na betonowej podłodze. Zimno scala się z bólem. Wyciągają wiertła, chociaż zaczynają od szpilek.

Aleksandra Andrus

9:51

Chlupot?

Marek próbuje przesunąć mnie w stronę schodów. Błagam, by przestał, by zabrał ból.

–  Nie zostawię cię.

–  Wrósę – rzężę. Woda dostaje mi się do uszu. Uspokaja.

–  Wezwę pomoc. – Ledwo go słyszę.

Uśmiechem zachęcam do działania. Ucieka. I dobrze. Boże, wreszcie mam odrobinkę przeciwczasu dla siebie.

Wyłowią mnie, wyciągną nóż, zakopią ciałko, więc wrócę na trzecią turę. Raz jeszcze z chemioterapią, raz jeszcze z szansą dziewięć na dziesięć.

Tym razem musi się udać.

Matematycznie.

VII

Marek Rybaczek

9:49

Świszczy mi w skroniach, jakby do mózgu dostała się woda, jakby zapragnęła parować niczym z czajnika. Rozpoczynam ucieczkę przed własnymi cieniami, które na długo pozostaną w piwnicy. Na dach nie pobiegnę. Schody do nieba atrakcyjne są tylko w horrorach. Czyli zostaje podwórko. Nieco większa pułapka, choć przynajmniej względnie sucha.

–  Zostawić! – słyszę dyrektorskie krzyki. – Ewakuacja!

Pomóc ukochanej? Oto jest pytanie. Powinniśmy zginąć razem, po szekspirowsku, lecz jeśli się nie odrodzę? Przecież to samobójstwo. Lepiej uciec, poczekać na przedrodziny, by wyjaśnić sobie wszystko za trzecim, najszczęśliwszym podejściem. Wspólnie dorośniemy, zaszachujemy białaczkę, narobimy dzieci. Przecież wyprodukują skuteczniejsze leki, gdy wyrwiemy się z przeciwczasu.

–  Wybaczy. – Sumienie napycham kłamstwem.

Drzwi od klatki schodowej zatrzaskują się za mną. Personelowi po raz kolejny odpieprzyło. Dyrektor wspiął się na jarzębinę wraz z tuzinem pielęgniarek. Tkwią tam zastygli, znieruchomieli. Maluchów nie widzę, pewnie przeszkadzałyby we wspinaczce. Zresztą i tak mkną po ostatniej prostej, z nieco przesuniętą przez Turowskiego linią mety. Zwariowali? Przecież woda do nich nie dojdzie. Powylewa się przez nieszczelności betonowego kotła – lufciki, szpary w drzwiach, dziury od kabli, piwniczne okna.

Mijam piaskownicę, której wnętrzności zamieniły się w błoto. Trzepak zaczyna rdzewieć, wiata śmietnikowa zalatuje algami. Przeskakuję przez coraz tęższe kałuże. Ziemia poci się ze strachu? Śnię?

Z bloku naprzeciwko wybiega woźny z papierosem pod wąsem, z ciałkiem kociaka w dłoniach. Macha padliną w lewo, bym poszedł za nim. Postękuje nerwowo, przestępuje z nogi na nogę. Wreszcie wpycha zwierzę do kieszeni waciaka.

–  Idę – zachęcam sam siebie, głównie z braku innych opcji (bram nie sforsuję, nie skruszę ścian, nie polecę, chyba że na twarz).

Wchodzimy do dwuklatkowca. Przed nami schody, lecz woźny przyspiesza, jakby młodość spłynęła mu do nóg. Staram się nadążyć. Na czwartym piętrze z trudem łapię oddech, a to nie koniec wspinaczki, bo z paszczy włazu zwisa język drabiny. Woźny puszcza mnie przodem. Czuję dłoń na tyłku, oby w ramach asekuracji.

Papa lśni od wilgoci. Przy zewnętrznej krawędzi stoją strażnicy, zwróceni plecami do nas w upiornym manekin challenge. Szeroko rozstawili nogi, chwycili się za dłonie, pospinali kajdankami, obciążyli więziennymi kulami na łańcuchach. Dostrzegam nawet ogromne, kowalskie gwoździe, wbite w stopy i upaćkane zakrzepłą krwią! Ani drgną. Za nimi rozciąga się…

Czuję dłoń woźnego na ramieniu. Odwracam się, po czym przytulam do waciaka.

–  Pustka – szepczę, bo ze strachu trudno poruszać ustami.

Mężczyzna przytakuje dla odmiany. Puszcza mnie i siada po turecku, przez co mamy oczy na tym samym poziomie. Wzdycha, wyciąga z kieszeni kotka (sztywnego, jakby zrobionego z obitego futrem drewna). Kładę dłoń na zwierzaku. Wyczuwam ciepło.

–  Nie przedumarł jeszcze? – Z zaskoczenia nie myślę o nicości.

Staruszek dmucha mi dymem w twarz. Wciągam toksyny i nagle wiem, skąd bierze się nieruchomość personelu, nieelastyczność kotka. Generatory trafił szlag. Mniej lub bardziej metaforycznie napędzały ten cały burdel. Strażnicy, ci mocarni, pewni siebie mężczyźni z sąsiedztwa – dorośli, do cholery! – powinni ochraniać dzieci, zapobiec złu. Przy ich wyszkoleniu porażka nie wchodzi w grę. Bezsilność wykreślili ze słownika.

Spoglądam na mężczyznę, w dobrze mi znane oczy. Woźny uśmiecha się i odkleja wąsa, chociaż przysiągłbym, że jest prawdziwy, najprawdziwszy ze wszystkiego w tym wstecz-życiu. Pobrużdżona, wychudła twarz przypomina moją sprzed dekad.

Chciałbym ponownie spojrzeć w pustkę, lecz woźny przysuwa się bliżej i wolno kręci głową. Nicość jest blisko, bo tracę czucie. Przemieliła strażników, wgryzła się w żelbeton, rozdarła papę, zajęła się podwórkiem, wodą, ciałami przyjaciół.

–  Jesteś mną – pojmuję. – Dlatego nie zastygłeś.

Z dziecinną łatwością wymieniamy się uśmiechami. Starsze ja puszcza naszą młodszą twarz, po czym sięga po papierosa. Wpatruję się w rozżarzoną końcówkę. Zbliża się, poszerza, uspokaja jedynym światłem pośród pustki, która sięga po moje nogi, wspina się po plecach.

Serduszko gubi rytm.

Żar rozrasta się, podpala me rzęsy.

Wskakuję. Płonę w tunelu.

O kurczę, ogień.

(P)Rzeczywistość

–  Profesorze Milgram! Profesorze Milgram, do cholery! Profesorze, to nie jest śmieszne. Służbowo przychodzę.

Naukowiec pojawił się tuż za krzykliwym wojskowym. Spośród bogatego zbioru ekscentryczności, to właśnie tą zdolnością pozornej teleportacji zasłynął na całą placówkę. Nagi, zgarbiony, niedomyty, ale rozbawiony do łez. Przynajmniej tym razem odpuścił sobie donośne „Bu!”.

–  Mógłby pan spoważnieć, profesorze. Tak nie wypada, tak na golasa. Pacjenci wrócili, na introfonach o tym trąbią, a dyrektora projektu ani widu, ani słychu. Nie było ich bite osiem godzin. USS „Eldrige” ma jednak zmieniony numer. – Mówił o okręcie wojskowym, który służył ich specyficznym celom badawczym od przeszło wieku. – Na prawej burcie zamiast pięćdziesiątki czwórki wyrysowano pięćdziesiątkę trójkę.

–  Czyli klasycznie, tylko wstecz. Pewnie bez komplikacji. Nawet z numerami się zgadza.

–  Jak to bez komplikacji? A kiedykolwiek obyło się bez komplikacji? – zdziwił się żołnierz, który chętniej poszedłby na jakiś front, zamiast przesiadywać z zastępem jajogłowych.

–  Świat się nie rozpadł – rzucił Milgram. – Ergo bez komplikacji.

–  Z trójki przeżył jeden – meldował gość, by nie palnąć komentarza z gatunku tych, których się później żałuje. – Dziewczynę rozerwało aż miło. Połowa po wewnętrznej, połowa po zewnętrznej stronie komina, środek wtopiony w metal, że o krwi nie wspomnę. Jakby ktoś słonia szlachtował. – Jednak wspomniał.

–  Rozrzedzenie, również krwi. Normalna sprawa – skwitował rozmówca. – Który z dżentelmenów przetrwał? Na Turowskiego postawiłem stówkę. A pan?

–  Profesorze, mieliśmy bez nazwisk, z ochroną danych osobowych – żołnierz skarcił Milgrama, po czym od razu przeprosił. – Obiekt z rakiem jelita grubego czwartego stopnia nie trafił na statek. Wylądował w oceanie. Nie zdążyliśmy pomóc. Sztorm i w ogóle.

–  Czyli tym razem palacz miał najwięcej szczęścia. Jaką wersję mu przedstawiliście?

–  Znaczy się, jaki wcisnęliśmy mu kit?

Profesor w takich momentach oddałby wiele, poszedłby nawet wykładać na uniwersytecie, byle nie pracować z tępymi osiłkami.

–  Opcja z zamrażaniem, z eksperymentalną hipnozą czy z kuracją elektrowstrząsami? – doprecyzował.

–  To intelektualista. – Prawidłowe wypowiedzenie tego słowa zajęło wojskowemu sporo czasu. Widać, że powtarzał za którymś z przełożonych. – Postawiliśmy na trudną opcję.

–  Świetnie, zatem mrożenie wraz z terapią lęku przed śmiercią. Uwierzył?

–  Proszę samemu przeczytać! – Żołnierz podał rozmówcy pamiętnik. Milgram otworzył od razu na ostatnich stronach, odszedł na dwa kroki.

Wprawionemu oku lektura nie zajęła dużo czasu:

Uciekłem, lecz nie mam się z czego cieszyć. Powraca pamięć z ostatnich tygodni przed hospitalizacją w Dolnośląskim Centrum Chorób Płuc, skąd wysłano mnie w daleką podróż za niemałe pieniądze. Czas jakby spowolnił. Tak ponoć bywa przed śmiercią. Ja chudnę, on puchnie. Niedługo się rozstaniemy. Z czterech wymiarów zostanie trójka.

Dom spokojnej młodości zalęgł się w mojej głowie na własną, pisemną prośbę. Igraszki mózgu zapoczątkowano hipnoterapią, która pozwoliła wyłuskać co istotniejsze traumy. Następnie skalibrowano pierwszorzędową oraz asocjacyjną korę wzrokową… czy jakoś tak – nomenklaturę zżynam z ulotki szpitala wojskowego w Filadelfii (na okładce umieścili budynek The Philadelphia Naval Hospital – to wysokopienne monstrum w stylu art déco, co przytłacza pacjentów ogromem). Sam proces należy do niesamowicie interesujących. Wyświetlano na ekraniku tomografu litery: M, Ó, Z, G. Rezonansem magnetycznym prześledzono aktywność płata potylicznego. Magia nauki!

Kolejny krok stanowiło emitowanie siedmio-, dziesięcio- oraz dwudziestosekundowych filmików, które pózniej odtwarzałem z pamięci, przy czym miała miejsce dalsza kalibracja. Po tygodniu lekarze ogłosili gotowość do odwrócenia procesu. Przestawili się na nadawanie – czekajcie, sięgam po ulotkę – poprzez pobudzanie warstwy ziarnistej. Wywołali obrazy, którym najbliżej było do marzeń sennych.

Na deser półroczna witryfikacja, czyli schłodzenie ciała do zaledwie dwóch stopni Celsjusza, oczywiście z krioprotektantami w żyłach oraz – w razie wu, bo zawsze coś może pójść nie tak – ablucje w ciekłym azocie, minus dwie seteczki na termometrze, zatrzymanie reakcji chemicznych organizmu, czyli posuwam cię soplem w zrakowaciały zad, płaskonabłonkowcu!

Gasnę. Nowotwór pluje jadem, ja krwią.

Na dniach przeniosą mnie na umieralnię, uraczą THC, tramalem, ketonalem, kobaltem, z czasem morfiną, zaleją pytaniami niczym Turowski piwnicę. Piać będą nad umysłem, który z zaserwowanych obrazów oraz wspomnień posklejał namiastkę rzeczywistości, logiczne pęknięcia szpachlując latami fikcji. By się udało, najważniejsze jest ponoć chłodzenie, bo wtedy w pamięci powstaje gigantyczna wyrwa – znowu ulotka, podpisane: profesor Stanley Milgram (wklejone wraz z uspokajającym zdjęciem chudzielca w poszarzałym kitlu; ciekawe czego jest profesorem?).

Niestety, zamiast kipieć w tym doliczonym czasie szczęściem, zmarkotniałem. Młodniałem, unieszczęśliwiony perspektywą wieczności. Terapeutyczny parasen zaczął drżeć w posadach, aż wreszcie zalałem generatory wodą. Wcisnąłem wyłącznik. Strzeliłem samobójczego hat-tricka. Tak mówią ci wojskowi medycy. Kipią optymizmem, jakbym mógł się nim ot tak zarazić. Dałem sobie tylko namącić w łepetynie. Przynajmniej zaprzyjaźniłem się ze śmiercią.

Ale mam plan! Solidny i prosty, bo tylko takie mi pozostały. Tuż przed tym, jak stanie mój biologiczny zegar, zapalę papierosa. Wkroczę w tunel prowadzący na kolejne podwórka lub zanurkuję w niebycie.

–  Poetycko – pochwalił profesor Milgram. – I, wbrew pozorom, z optymizmem! Na przyszłość trzeba się trzymać wersji z witryfikacją, postanowione. Naukowy bełkot wymaga opanowania przez obiekt specjalistycznego słownictwa, do nauki właśnie, przez to nie ma mowy o zwątpieniu. A jak z polem? – dopytał, oddając pamiętnik.

–  Że co? – zdziwił się żołnierz. – W dalszym ciągu niestateczne.

–  Unitarne. – Milgram wyraźnie akcentował każdą głoskę. – Pan za to w dalszym ciągu nie rozumie, o co toczy się gra.

Rozmówca wbił wzrok w pamiętnikową okładkę. Pokręcił głową.

–  Pracujemy nad rozrzedzeniem, nad transformacją materii, najprościej mówiąc. Pole unitarne doprowadza do zmian w strukturze cząsteczek. Pan też się z nich składa, to niech pan wyraźnie słucha. Proszę sobie wyobrazić, że jest pan w stanie kontrolować odległości między tymi, z których jest pan zbudowany. Oddalać lub zbliżać je od siebie. Rozrzedzić się do tego stopnia, że aż stać się, w praktyce, niewidzialnym!

–  Umrzeć? – Mężczyźnie ta wizja nie przypadła do gustu.

–  Nie żartujmy sobie z poważnych badań! Mowa o niesamowitych koncepcjach! W odpowiednich warunkach, przy odpowiednio opanowanej procedurze, można by ukryć nawet całą planetę!

–  To oni, te obiekty… – Dość długo szukał odpowiedniego słowa, bo nikt tutaj nie nazywał śmiertelnie chorych ludźmi i nie chodziło o ochronę danych. – Rozrzedzają się, a po ośmiu godzinach znów ścieśniają?

–  Nie tylko! – Jeszcze mocniej podniecił się Milgram. – Ich psychika, panie drogi! Ich świadomość! Znika! Oni podróżują w czasie. Pełna kontrola tego procesu daje nam niewyobrażalne możliwości.

Żołnierz wpierw spoważniał, lecz po chwili parsknął śmiechem, przez co profesorowi oberwało się śliną. Milgram nie stracił jednak rezonu. Spokojnie wytarł twarz w rękaw munduru rozmówcy.

–  Nie musi mi pan wierzyć. W nauce sceptycyzm jest nawet wskazany, poszanowania godny. Prowadzimy badania od tysiąc dziewięćset czterdziestego trzeciego roku, od wycieku jednego z obiektów, niejakiego Ala Bielka. Wtedy trzeba było przystopować, ale nie dziś. Naopowiadaliśmy dziennikarzom o kosmitach i tym podobne bzdury. Dali spokój. Od dekady działamy jednak na ogromną skalę. Jesteśmy o krok od odkrycia, przy którym wynalezienie koła, lokomotywy czy Internetu to niewiele znaczący drobiazg.

–  Jeszcze czegoś panu nie powiedziałem, profesorze. Ten Rybaczek, ten od płuc…

–  Tak? – Milgram udawał obojętność, ale z całych sił liczył na niesamowicie dobre wiadomości.

–  On po napisaniu listu zniknął.

–  Opanowanie. Kontrola rozrzedzenia – westchnął profesor i wreszcie, od długiego czasu, nie czuł się taki samotny.

Callan, listopad 2016

Marek Zychla

Urodził się 26 marca 1980 roku w Żarach. W 2007 roku ukończył studia na Wydziale Biologii UAM w Poznaniu, po czym wyemigrował do Irlandii, gdzie założył rodzinę i mieszka do dzisiaj. Pracuje jako księgowy, kadrowy i opiekun osób niepełnosprawnych w KCAT Art&Study Centre w Callan, w hrabstwie Kilkenny, w wolnych chwilach pisując opowiadania, które można znaleźć w kilkunastu antologiach różnych wydawców. Zychla zazwyczaj pisuje humoreski lub grozę, najwidoczniej lubując się w skrajnościach. Protagoniści z jego horrorowych opowiadań walczą głównie z urojeniami własnych, schorowanych głów, zaś od czytelnika wymaga się skupienia, by z pozornego chaosu, ramię w ramię z bohaterami, dojść do prawdy. A ta bywa przerażająca, bo cóż może być straszniejszego od buntującego się przeciw nam umysłu?

© Copyright by Wydawnictwo GMORK Świątkowska Ryba sp.j.
© Copyright by Marek Zychla
Wrocław 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone.
All Rights Reserved.

Korekta i redakcja:
MAREK GRZYWACZ
DOMINIKA ŚWIĄTKOWSKA
KAMILA ŚWIĄTKOWSKA
JUSTYNA MASERAK

Skład:
DOMINIKA ŚWIĄTKOWSKA
(ebook) PRZEMYSŁAW RYBA

Ilustracja na okładce:
ROMAN PANASIUK

Ilustracje:
KRZYSZTOF WROŃSKI

Fragment książki

Wydanie I

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy.

Wydawnictwo Gmork Świątkowska Ryba Sp.j.
ul. Domeyki 16, 53-209 Wrocław
tel: 795 626 546
www.gmork.pl
wydawnictwo@gmork.pl

Patroni medialni:

Kupując wspierasz: