Rozdział IV

Niebieska Karta,

czyli wszystko o tej procedurze i sposób, jak ją zneutralizować

Jeśli przed tobą trudne rozstanie to jest wielce prawdopodobne, że staniesz się posiadaczem tzw. Niebieskiej Karty (w skrócie NK). Powód? To najprostszy sposób, żeby przykleić ci łatkę zwyrodnialca, domowego kata, zniszczyć twoją reputację, narobić wstydu w miejscu pracy, upokorzyć przed rodziną itd. A to ma cię zmusić do uległości, przyjęcia niegodnych warunków rozwodu, pokazać cię w oczach sędziego jako bydlaka, któremu trzeba przysolić wysokie alimenty, ograniczyć kontakty z dziećmi, podzielić majątek z korzyścią dla żony. Czyli: zniszczyć cię mentalnie i puścić w skarpetkach.

Niebieska Karta to nie tylko trzeci, ważny puzzel w układance pt. „Jestem ofiarą przemocowca”, to bolesny kop w jądra, który może ustawić przebieg całej batalii i sprawić, że ją przegrasz z kretesem. I cios bezkarny, bo kobieta może nakłamać do woli, odegrać życiową rolę skrzywdzonej przez partnera ofiary i włos z głowy jej za to nie spadnie. Po przeczytaniu tej książki zrozumiesz, że dla kobiet i ich adwokatów, rozwód to wojna, w której nie obowiązują żadne zasady. Nie bierze się jeńców, a walka jest obliczona na totalne zniszczenie przeciwnika. Dlatego Niebieska Karta jest notorycznie nadużywana i zamiast do obrony przed przemocą domową, służy do ataku w rozwodowej wojnie.

Chcieli dobrze, ale im nie wyszło

Zacznę od tego czym jest Niebieska Karta. W teorii to narzędzie prawne, które ma chronić ofiary przemocy domowej. To bat na zwyrodnialców, którzy pastwią się nad bliskimi. Ustawodawcy przyświecał zbożny cel, ale… mu nie wyszło. W praktyce powstał prawny bubel, który jest bardzo często wykorzystywany przez kobiety w wojnie rozwodowej. W powszechnej świadomości posiadacz takiego piętna to bydlak, któremu nie powinno się podawać ręki.

Niebieska Karta, to nie tylko dokument urzędowy, który wyrabia się osobie podejrzewanej o stosowanie przemocy w rodzinie. To cała, rozbudowana procedura. To program pomocowy poszkodowanym skoordynowany w kilku instytucjach państwowych. Kartę wymyśliła policja, równo dwadzieścia lat temu, kiedy na warszawskiej Ochocie ruszył program pilotażowy wdrażania procedury pomocy ofiarom przemocy domowej. Rok później wprowadzono go już w całym kraju.

– Wcześniej wyglądało to tak: mąż po pijanemu demoluje mieszkanie, bije żonę i dzieci. Kobieta albo ktoś z sąsiadów dzwoni na policję. Jeśli awanturnik jest agresywny, zabieramy go do izby zatrzymań albo na „wytrzeźwiałkę”. Jeśli zachowuje się spokojnie, jest trzeźwy, ale w domu widać ślady awantury, pouczamy żonę o możliwościach wniesienia zawiadomienia o przestępstwie i odjeżdżamy. Ona – zapewniana przez skruszonego małżonka, że „to się nie powtórzy więcej”, zwykle nie składa zawiadomienia, a notatka z interwencji ląduje gdzieś w archiwum. Sprawa rozchodzi się po kościach. Jeśli sytuacja się powtarza, na kolejną interwencję przyjeżdża zwykle inny patrol, który o wcześniejszej nie miał pojęcia. I znowu notatka, i znowu przeprosiny i znowu… nic – opowiada znajomy policjant.

Ofiary przemocy były pozostawione same sobie, bez szansy na zmianę losu, bez fachowej pomocy prawnej i psychologicznej, w zasadzie bez możliwości wykazania w sądzie, że awantury, wyzwiska, bicie były całą serią zdarzeń. Niebieska Karta miała diametralnie zmienić ten stan rzeczy: każda interwencja policji miała być szczegółowo odnotowana, dzięki czemu dokument mógł być wiarygodnym dowodem w sądzie w sprawie o przemoc lub eksmisję rodzinnego-kata. Ale nie tylko. Samo założenie karty uruchamiało procedury pomocowe. Był to sygnał dla instytucji publicznych, że w rodzinie źle się dzieje. Że trzeba działać! Ofiary przemocy domowej nie były już pozostawione na pastwę losu i swojego oprawcy.

Uwaga – ważne zastrzeżenie

Żeby było jasne – nie mam absolutnie nic przeciwko szczytnym założeniom tej procedury. Przeciwnie. Wszechstronna pomoc osobom, które same nie potrafią się skutecznie obronić przed domowymi bestiami, ze strony instytucji i służb państwowych, to absolutna konieczność w każdym cywilizowanym kraju.

Wypełnią cztery formularze

Dzisiaj, po dwudziestu latach Niebieska Karta jest regulowana przez akty prawne z dużo wyższej półki legislacyjnej, czyli: Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury Niebieskiej Karty.

Sam dokument składa się z czterech formularzy, oznaczonych kolejno literami A, B, C, D – wypełniane przez pokrzywdzonego, sprawcę, policję i Zespół Interdyscyplinarny, o którym za chwilę.

Założenie karty jest dziecinnie proste – może to zrobić każdy, nie tylko osoba, która czuje się ofiarą przemocy, ale jej rodzina, sąsiedzi, lekarz, nauczycielka itd. Wystarczy, że powiadomi jedną z uprawnionych do tego instytucji, tj. policję, placówkę oświatową (szkołę), pomoc społeczną, służbę zdrowia (np. lekarza rodzinnego) lub gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych. Zgłaszający, poza swoim zeznaniem, nie musi przedstawić żadnych dodatkowych, wiarygodnych dowodów na przemoc domową. Tak samo osoba, która uważa się za poszkodowaną, wystarczy, że odpowie na pytania, które znajdują się w formularzu.

Niebieska Karta stała się… kartą przetargową

Kobiety szybko odkryły, że Niebieska Karta jest świetnym, bo łatwym w użyciu i skutecznym narzędziem do wykańczania swoich byłych partnerów w bataliach rozwodowych. A także mocną kartą przetargową w towarzyszących im sprawach dotyczących ustanowienia kontaktów z dziećmi czy podziałem majątku wspólnego. I masowo zaczęły zakładać karty swoim mężom. Dowód? Oto liczby NK zakładanych mężczyznom:

ROK

LICZBA NK ZAŁOŻONYCH MĘŻCZYZNOM

ROK

LICZBA NK ZAŁOŻONYCH MĘŻCZYZNOM

2005

92 776

2013

56 755

2006

92 526

2014

72 791

2007

77 934

2015

70 484

2008

82 425

2016

68 321

2009

77 326

2017

70 035

2010

79 204

2018

67 306

2011

68 248

2019

68 148

2012

47 728

2020

66 198

Są to dane wyłącznie o Niebieskich Kartach zakładanych przez policję. Jak wynika z tych danych, po gigantycznej popularności NK w latach 2005 – 2006, później liczba zaczęła nieco spadać. Ale od 2014 roku liczba znowu gwałtownie wzrosła. Czy powodem tego był fakt, że przestępczość przemocy wzrosła? Nie. Od 2014 roku policję zaczął obowiązywać nowy tzw. kwestionariusz szacowania ryzyka przemocy w rodzinie. Zgodnie z jego wytycznymi, policja w każdym przypadku ma obowiązek wdrożyć procedurę Niebieskiej Karty.

Skąd się bierze ta moc?

Skuteczność Niebieskiej Karty jako narzędzia do nieczystej walki, bierze się z niewiedzy i fałszywego stereotypu, który przez dwadzieścia lat zakorzenił się w świadomości społecznej. Samo założenie Niebieskiej Karty niczego nie przesądza, nie świadczy bowiem ani o skazaniu domniemanego sprawcy za jakiekolwiek przestępstwo lub wykroczenie, ani o sporządzeniu przeciwko niemu aktu oskarżenia, ani nawet o przedstawieniu mu jakichkolwiek zarzutów. Słowem, w świetle prawa karnego – posiadacz Niebieskiej Karty, nie jest ani skazany, ani oskarżony, ani nawet podejrzany (patrz: słowniczek rozdział VI) Jest jedynie podejrzewany, co nie jest pojęciem prawnym, lecz potocznym, i znaczy tyle, że kartoteka takiego delikwenta jest absolutnie czysta.

Samo uruchomienie procedury NK jest tylko i wyłącznie… uruchomieniem procedury. Może to zrobić każdy, praktycznie każdemu, nie mając ku temu żadnych racjonalnych podstaw. Papier, w tym także formularz Niebieskiej Karty, jest cierpliwy i także przyjmie nawet największą bzdurę. Tyle, że świadomość tego mają tylko zorientowani w temacie. Czyli garstka osób. Cała reszta nie ma bladego pojęcia, że założenie karty jest dziecinnie proste, że nie trzeba przedstawić żadnych dowodów na przemoc domową. Że Niebieska Karta niczego nie przesądza, niczego nie potwierdza, ani o niczym nie świadczy.

Dlaczego działa to inaczej?

W społecznej świadomości działa to tak, masz założoną Niebieską Kartę, to dla sąsiadów, rodziny, kolegów z pracy, a jak jesteś choć odrobinę znany, to także dla internetowych hejterów – jesteś winny przemocy domowej. Czyli, jesteś kanalią.

– „Przecież bez powodu NK nie zakładają”, Nie ma dymu bez ognia, czemu ja nie mam Niebieskiej Karty”? – tak ludzie myślą, dlatego karta jest stygmatem i wywołuje ostracyzm ze strony lokalnej społeczności (im mniejsza miejscowość tym działa silniej), na zasadzie: „Takiemu złoczyńcy, co bije własną żonę i dzieci, nie warto ręki podać”. Jest trwale przyklejoną łatą kata domowego, psychola, przemocowca, damskiego boksera. Po prostu: kanalii.

Opowiadają o tym dwie historie: Grzegorza (51 lat, ekonomista) i Leszka (42 lata, urzędnik samorządowy).

Historia prawdziwa

Był niedzielny ranek, gdy ktoś mocno zapukał do drzwi. Zaspany popatrzyłem przez wizjer: a tam dwóch policjantów.

– Pewnie kogoś w okolicy okradli i rozpytują sąsiadów – pomyślałem otwierając drzwi.

Nie. Funkcjonariusze, w tym mój dzielnicowy, którego wcześniej nie widziałem na oczy, przyszli do mnie.

– Jaka Niebieska Karta? Owszem, rozwodzimy się, bo nie możemy się dogadać. Ale jaka przemoc domowa? Na pewno o mnie chodzi? –

Nie było żadnej pomyłki. Chodziło o mnie. Miałem założoną Niebieską Kartę, bo – wedle mojej żony – znęcam się nad nią psychicznie i fizycznie.

– Od kiedy mam tę kartę? – zapytałem policjantów.

– Od poniedziałku – odpowiedzieli, dlatego u pana jesteśmy, bo zgodnie z procedurą mamy siedem dni, aby odwiedzić podejrzewanego.

Zacząłem szybko kojarzyć fakty – dzień wcześniej odmówiłem żonie wyprowadzki z naszego wspólnego domu. Uważałem, że sprawiedliwość wymaga tego, abyśmy do czasu podziału majątku dorobkowego, mogli korzystać ze wspólnego, kupionego w trakcie małżeństwa mieszkania.

– Zostanie pan wezwany przed zespół interdyscyplinarny. A my będziemy u pana raz w miesiącu – zakomunikowali policjanci na pożegnanie.

– Kiedy konkretnie?

– A to już zależy tylko od nas…

Następnego dnia o wizycie policji, i o Niebieskiej Karcie, wiedzieli wszyscy moi sąsiedzi. Sąsiadka z naprzeciwka nie odpowiedziała na moje „dzień dobry”. Wstydziłem się wyjść z domu, robiłem zakupy w sklepie na drugim końcu miasta. Czułem się jak trędowaty.

Historia prawdziwa

Od wielu lat pracuję w urzędzie miasta i gminy, gdzie w ubiegłym roku wreszcie awansowałem na stanowisko zastępcy szefa swojego wydziału. Miewałem lepsze i gorsze dni w pracy. Ale tamten przebił wszystko. Pamiętam każdą sekundę. Zaczęło się tuż po ósmej rano, sekretarka wezwała mnie do gabinetu burmistrza, w którym oprócz niego siedziała kadrowa i jakaś nieznana mi kobieta, która przedstawiła się jako pracownica pomocy społecznej. Wszyscy mieli takie same posępne miny. Od szefa dowiedziałem się, dlaczego…

– Żona w naszym miejskim ośrodku pomocy społecznej założyła panu Niebieską Kartę. Twierdzi, że znęcał się pan fizycznie i psychicznie nad nią i dziećmi. Jak było, to już ustali prokuratura i sąd. Ale my wiemy, że były u pana interwencje policji…

Zrobiłem się taki malutki, że chciałem się schować do przybornika na spinacze biurowe, który leżał na biurku burmistrza.

– Jakie interwencje? Jeden jedyny raz żona bez żadnego powodu zadzwoniła po policję. Jaka przemoc? – próbowałem coś nieskładnie tłumaczyć, ale nikt mnie nie słuchał. Ze zdenerwowania, wstydu i upokorzenia, słyszałem ich głosy jakby dochodziły zza grubej szyby.

– Jest pan urzędnikiem, ten skandal uderza w naszą instytucję. Dlatego najlepiej dla wszystkich będzie, jak wykorzysta pan urlop wypoczynkowy. Będzie pan miał czas, żeby to wszystko wyjaśnić, może uda się dogadać się z żoną – mówił szef.

– Niech ją pan przeprosi. Koniecznie z dużym bukietem kwiatów – dodała pracownica pomocy społecznej.

Kadrowa podsunęła mi pod nos gotowy formularz urlopowy. Myślałem tylko o tym, że w urzędzie jestem skończony. Podpisałem podsunięty mi wniosek urlopowy, choć na żaden urlop się nie wybierałem. Byłem jak zbity pies, który boi się własnego cienia.

Cios Niebieską Kartą jest piorunująco skuteczny, bo zwykle jest wyprowadzony z całkowitego zaskoczenia. Niewiedza i myślenie stereotypami „Jestem skończony”, „Nie wygrzebię się z tych oskarżeń”, do tego ogromny stres, poczucie wstydu, rozbicia, upokorzenia – w takiej sytuacji przestajesz logicznie myśleć i racjonalnie działać.

Szybko odwiedzi cię policjant

Procedura Niebieskiej Karty jest taka: jeśli staniesz się jej posiadaczem, dowiesz się o tym najpóźniej w ciągu siedmiu dni, bo tyle ma policja (zazwyczaj dzielnicowy), żeby cię odwiedzić w miejscu zamieszkania. Oczywiście, zrobi to bez uprzedzenia, aby przy okazji sprawdzić, jak się prowadzisz, czy nie nadużywasz alkoholu, czy masz w pokoju porządek itd. Na jednej wizycie się nie skończy, pan policjant będzie z zaskoczenia zaglądał do ciebie przynajmniej raz w miesiącu. Weź ten fakt pod uwagę, gdyby kroiła ci się jakaś większa impreza – wtedy pod żadnym pozorem nie wracaj do domu. Prześpij się w hotelu albo u kolegi. Bo jeśli policja zastanie cię pijanego lub na ciężkim kacu, to choć nie jest to karalne, zaszkodzisz tym sobie, a byłej żonie bardzo ułatwisz tworzenie legendy.

Kolejnym krokiem jest spotkanie z tzw. zespołem interdyscyplinarnym, który tworzy kilka osób, m.in. pracownicy miejscowej pomocy społecznej, dzielnicowy, szkolny psycholog (jeśli macie dzieci w wieku szkolnym) itd. Zadaniem tego ciała jest fachowo i całościowo (stąd obecność w nim specjalistów z różnych branż) rozeznać sytuację, czyli wysłuchać obu stron, policjanta (jeśli był wezwany do tzw. interwencji domowych). A potem wprowadzić tzw. indywidualny plan pomocy. Jeśli masz dzieci, to jest więcej niż pewne, że zespół o podejrzeniu przemocy domowej zawiadomi miejscowy sąd rodzinny, który wkrótce cię wezwie w przedmiocie wydania tzw. zarządzeń opiekuńczych.

Co to są zarządzenia opiekuńcze

Jeżeli do instytucji państwowych, np. policji lub samorządowych, np. szkoły, ośrodka pomocy rodzinie, dotrze informacja, że w danej rodzinie coś złego się dzieje, że rodzice nieprawidłowo wykonują swoją władzę rodzicielską, np. zaniedbują dzieci, narażają na stresy poprzez awantury domowe, stosują przemoc itp., to uruchamiane są procedury polegające na tym, że sprawa trafia do sądu rodzinnego. Ów sąd, to jeden sędzia, którego obowiązkiem jest zbadać wszelkie okoliczności i jeżeli uzna, że są ku temu powody zarządzi ingerencję państwa we władzę rodzicielską. Te decyzje nazywają się właśnie wydaniem zarządzeń opiekuńczych. Mogę one być bardzo różne. Od bardzo łagodnego ograniczenia władzy rodzicielskiej, np. skierowania na terapię do poradni psychologiczno-pedagogicznej aż po drastyczne, czyli całkowite pozbawienie ich tej władzy, co równa się: umieszczeniu dzieci w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczej.

Ile to trwa i czym się skończy?

Nie ma prostej odpowiedzi na pytanie, ile trwa procedura Niebieskiej Karty. Zgodnie z cytowanym rozporządzeniem Zespół Interdyscyplinarny może zamknąć procedurę w trzech przypadkach:

Po zrealizowaniu opracowanego planu pomocy i ustaleniu, że przemoc w rodzinie ustała.

W uzasadnionym przypuszczeniu, że przemoc w danej rodzinie w przyszłości nie wystąpi.

Trzecia możliwość teoretycznie jest najszybsza, bo zespół może uznać, że nie ma żadnego uzasadnienia do dalszych działań, nie ma przemocy, znęcania się. Za to jest konflikt, w którym dwie strony są aktywne. Wtedy można zamknąć procedurę. Ale szybko i tak z reguły trwa wiele tygodni, bo zespół musi wysłuchać kilku – kilkunastu osób.

Jak się bronić przed Niebieską Kartą

Wiesz już czym jest i czym – co jeszcze ważniejsze – nie jest Niebieska Karta. W świetle prawa nie jest wyrokiem, niczego nie potwierdza, o niczym nie świadczy, niczego nie przesądza. Nie ma zatem powodu, aby wpadać w czarną rozpacz, a potem pokornie przyjąć wszystkie niegodne warunki rozwodowe byłej żony, byle zamknąć temat NK. Trzeba przygotować się na nieprzyjemne, stresujące rozmowy, bo polegające na udowadnianiu, że nie jesteś wielbłądem. Z policją, zespołem interdyscyplinarnym i sądem rodzinnym. Twoje zadanie jest jasno określone: masz rzeczowo zbić nieprawdziwe zarzuty. Obalić bzdurę po bzdurze. Kłamstwo po kłamstwie. Wyprostować manipulację po manipulacji.

O tym, jak mówić i co mówić, żeby cię zrozumiano przeczytasz w rozdziale V.

A teraz poznaj ważną poradę: jeśli zostałeś ugodzony Niebieską Kartą, choć w żadnym razie, na taką procedurę nie zasługujesz, broń się. Masz już wiedzę, dlatego po pierwsze nie panikuj, a po drugie skorzystaj z tej wiedzy. Jak? Każdy kij ma dwa końce. Zrób to samo!!! Załóż swojej byłej partnerce Niebieską Kartę. Skorzystaj z tych samych udogodnień proceduralnych, wykorzystaj fakt, że to dziecinnie proste i wyrównaj stan pojedynku. Zapytasz pewnie: Ale, jak to? Mam kłamać, że była żona mnie biła? To idiotyczne, upokarzające, tak groteskowe, że nikt w to nie uwierzy… W żadnym razie nie namawiam cię do kłamstw. Nie wymyślaj niestworzonych historii, które opowiesz policji czy pomocy społecznej. Spokojnie, przeczytaj pytania zawarte w formularzach Niebieskiej Karty. Przeanalizuj je rzeczowo pod kątem zachowania swojej byłej partnerki. Czy w kłótniach, awanturach nigdy z ciebie nie szydziła, nie obrażała, nie groziła, nie wywoływała poczucia winy? Z kłótnią jest jak z tangiem z pewnej tandetnej piosenki – trzeba dwojga. Z całą pewnością przypomnisz sobie sytuacje, które w myśl przepisów, podchodzą pod przemoc psychiczną. Prawo jest równe dla wszystkich, rozwodząca się kobieta nie jest w żaden sposób faworyzowana. Jestem pewny, że wielu z was przypomni sobie historie, które można podciągnąć także pod przemoc fizyczną (bicie, szarpanie, kopanie), bo wbrew pozorom zdarzają się one wcale nierzadko. Tyle, że mężczyźni ulegając społecznym stereotypom, nie przyznają się do nich nikomu. Powód wiadomy: wstydzą się, nie chcą być pośmiewiskiem, nie chcą być niemęscy. Kobiety skrupulatnie wykorzystują tę męską cechę, jaką jest poczucie wstydu, obawa przed śmiesznością. Przekonał się o tym Przemek (35 lat, przedstawiciel handlowy).

Historia prawdziwa

W trakcie rozwodu „eks” regularnie prowokowała mnie rzucając się z pazurami. Najwyraźniej liczyła na to, że w końcu nie wytrzymam i ją uderzę. Przeliczyła się, ale wiele razy miałem tak podrapaną twarz, że wstydziłem się wyjść z domu. Zmarnowałem cały roczny urlop wypoczynkowy, aby każdorazowo mieć po dwa-trzy dni na pozbycie się ran. Nie opowiedziałem o tym nikomu, ani odwiedzającemu nas policjantowi, ani w sądzie, ani nawet swojej mamie, choć pewnie by mnie zrozumiała i natychmiast zaproponowała, abym się do niej przeprowadził…

Jeśli coś takiego spotykało także ciebie, i o tym milczysz, popełniasz błąd zaniechania, który może cię drogo kosztować. Bo to nie ty masz się wstydzić, lecz twoja partnerka. Za to, że cię prowokuje, chce zniszczyć przy pomocy wrednej manipulacji. Porzuć fałszywe poczucie wstydu, załóż jej Niebieską Kartę. Skrupulatnie wylicz wszystkie złe czyny.

Poznaj trochę statystyk

Panowie rzadko korzystają z możliwości założenia Niebieskiej Karty swoim byłym partnerkom, co nie znaczy, że wcale tego nie robią. Oto statystyki NK założonych paniom przez policję (w nawiasie – dla porównania liczba panów-posiadaczy NK).

ROK

LICZBA NK ZAŁOŻONYCH KOBIETOM

ROK

LICZBA NK ZAŁOŻONYCH KOBIETOM

2005

4 153 (92 776)

2013

4 440 (56 755)

2006

4 074 (92 526)

2014

5 301 (72 791)

2007

3 632 (77 934)

2015

5 244 (70 484)

2008

3 942 (82 425)

2016

5 461 (68 321)

2009

3 926 (77 326)

2017

5 878 (70 035)

2010

3 981 (79 204)

2018

6 045 (67 306)

2011

3 471 (68 248)

2019

6 448 (68 148)

2012

3 522 (47 728)

2020

6 677 (66 198)

Jak widzisz, te liczby z roku na rok rosną, ale dysproporcje wciąż są bardzo wysokie.

Co osiągniesz zakładając swojej byłej partnerce Niebieską Kartę? Bardzo wiele. Przede wszystkim zneutralizujesz swoją NK. Twoją „byłą” też odwiedzi policjant. Będzie jeszcze bardziej zszokowana tą wizytą, niż byłeś ty. Zespół interdyscyplinarny połączy wasze dwie sprawy w jedną, zatem na jego posiedzenia nie będziesz przychodził jako sprawca, ale jako sprawca -pokrzywdzony. Wyjdzie zatem na zero, w efekcie poziom stresu spadnie ci do minimum. Co więcej, w ten sposób łatwiej i szybciej wykażesz, że nie było i nie ma żadnej przemocy, ani przestępstwa znęcania się. Natomiast jest konflikt, w którym obie strony zachowują się tak, jak się zachowują. Zespół Interdyscyplinarny konfliktami małżeńskimi i po-małżeńskimi się nie zajmuje i szybko zamknie procedurę Niebieskiej Karty, w tym przypadku obu kart.

Straszaka nie będzie

Gdy odpowiesz tym samym, karta nie będzie żadnym straszakiem, nie zmusi cię do uległości, przyjęcia niegodnych warunków rozwodu, zawyżenie alimentów, niesprawiedliwego i skrajnie niekorzystnego dla ciebie podziału majątku dorobkowego lub niekorzystnego grafiku spotykania się z dziećmi.

I co bardzo ważne, zadziała także ten sam mechanizm społeczny, który już skazał cię bez wyroku sądowego, uczynił katem domowym, damskim bokserem, spowodował ostracyzm itd.

Bo „Skoro jej założyli Niebieską Kartę, to też musiała być z niej niezła żmija” Prawda? Też poczuje, co to wstyd, a następnym razem poważnie się zastanowi, czy w batalii rozwodowej opłaca się sięgać po takie nikczemności, jak fałszywe oskarżenia, bezpodstawne zarzuty i manipulacje.

A ilekroć ktoś, na przykład w pracy zarzuci ci, że masz Niebieską Kartę i zaproponuje przymusowy urlop, odeprzesz to jednym, krótkim zdaniem:

– Co z tego, że mam Niebieską Kartę, skoro moja była żona też ją ma. Jesteśmy w konflikcie, to wszystko.

Razem zmienimy prawo

W 2017 r. „ktoś” ważny w państwie wreszcie zorientował się, że NK jest zakładanych zbyt wiele, że często jest to wyłącznie narzędzie w walce rozwodowej. Efekt? Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) zapowiedziało, że dostrzega problem nadużywania procedury i chce zmian.

Wiceminister Elżbieta Bojanowska zapowiadała, że procedura Niebieskiej Karty ma zostać tak zmieniona, by zapobiegać przypadkom jej bezpodstawnego wszczynania.

– Znaczny odsetek spośród trafiających do nas kart stanowią te, w których po dokładnym sprawdzeniu okoliczności okazuje się, że w rodzinie jest konflikt, a nie przemoc. Dlatego te sprawy są przez nas szybko zamykane – potwierdził m.in. Błażej Gawroński, przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego w Olsztynie.

Taka zmiana przepisów nie spodobała się… paniom – ekspertkom od przemocy w rodzinie. Zaprotestowała m.in. Renata Durda, kierownik Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”.

W podobnym tonie wypowiadała się nadkomisarz Wanda Mende z Komendy Głównej Policji, która w rozmowie z portalem Medex Press stwierdziła m.in.:

– Nie należy się bać procedury zakładania Niebieskiej Karty. Nawet jeżeli się okaże, że była ona bezzasadnie wszczęta, że źle oceniliśmy sytuację, to zespół interdyscyplinarny ma zadanie to zweryfikować, mając więcej czasu i informacji. I wtedy jest podstawa do zakończenia tej procedury. Nie niesie to za sobą żadnych konsekwencji.

W 2017 roku dopiero po wysłaniu trzech takich samych maili z pytaniami o planowane zmiany w procedurze NK, otrzymałem wreszcie z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedź, z której dowiedziałem się, że trwają prace nad zmianą obowiązującego ustawodawstwa w obszarze przeciwdziałania przemocy. „Zmiany w obszarze przeciwdziałania przemocy dotyczyć będą również zmian w procedurze Niebieskiej Karty, które przyczynią się do usprawnienia realizacji działań pomocowych i interwencyjnych. Planuje się, że wszczęcie procedury będzie następowało w sytuacji zdiagnozowania przemocy, a nie w przypadku wystąpienia jedynie konfliktu pomiędzy członkami rodziny”.

I co? Zmiany w prawie weszły w życie dopiero w listopadzie 2020 roku i polegały m.in. na tym, że podejrzewanego o przemoc może eksmitować z domu… policjant. Więcej przeczytasz w rozdziale XXII.

Natomiast punkt mówiący o wszczynaniu procedury wciąż brzmi tak:

„Wszczęcie procedury Niebieskie Karty następuje przez wypełnienie formularza Niebieska Karta w przypadku powzięcia, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie.”

I wciąż obowiązuje takie samo rozporządzenie, które szczegółowo reguluje procedury dotyczące NK.

Czyli, z szumnych zapowiedzi zmian, nie wyszło nic, poza tym, że to już nie sąd, ale policjant może wyrzucić z własnego domu podejrzewanego, także niesłusznie, o przemoc domową. Zamiast chronić mężczyzn przed fałszywymi oskarżeniami o przemoc, dano kobietom jeszcze jedną możliwość: natychmiastowego wyrzucenia z domu. Miało być normalniej, jest jeszcze bardziej nienormalnie.

Zatem, panowie – zastosujcie się do mojej rady, jeżeli niesłusznie staliście się posiadaczami NK, masowo sami je zakładajcie fałszywym oskarżycielkom. Wierzę głęboko w to, że dzięki wam, liczba Niebieskich Kart zakładanych kobietom gwałtownie wzrośnie, przez co wspólnie wymusimy rzeczywiste zmiany w prawie. I ta procedura będzie służyć tylko i wyłącznie do pomocy ofiarom przestępstw domowych, a przestanie być ohydnym narzędziem do stygmatyzowania i niszczenia Bogu ducha winnych mężczyzn.