￼Obrazek

Szanowny czytelniku,

zapewniam cię, że jako autor dołożyłem wszelkich starań, aby informacje zawarte w książce były kompletne, rzetelne i aktualne (stan prawny: 15.01.2023 r.). Nie biorę jednak żadnej odpowiedzialności za ich wykorzystanie, ani za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji i porad zawartych w tej publikacji.

Wojciech Malicki

Recenzenci

Ryszard Łepski, Katarzyna Wiśniewska

Redakcja

Piotr Morlewski

Korekta

Agata Rybka

Projekt graficzny okładki, redakcja techniczna i łamanie

Joanna Ardelli

Copyright © by Wojciech Malicki 2023

Copyright © by Wydawnictwo Daję Słowo 2023

Wszystkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej książki w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie metodą elektroniczną lub inną powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

ISBN 978-83-963223-6-4

rozwod.eu

Szanowny czytelniku,

Dobro dzieci w trakcie i po rozstaniu, to wartości absolutnie najważniejsze w każdym rozwodzie. Formalnym czy nieformalnym. I choć zwykle oboje rozstający się partnerzy deklarują, że właśnie tym dobrem będą się kierowali, to bardzo często okazuje się, że zupełnie inaczej rozumieją znaczenie słowa „dobro” i w jego imię toczą się najzacieklejsze wojny z wykorzystaniem sądów, prokuratur, policji i innych instytucji państwowych. Od razu cię uprzedzę, że mężczyźni, którzy po rozstaniu z matką swojego dziecka, chcą pozostać pełnoprawnymi ojcami, są w dużo gorszej pozycji wyjściowej od matek, bo nasze sądownictwo rodzinne jest skansenem, gdzie nowa rzeczywistość praktycznie nie ma wstępu. Dowód? Powołane przed 45 laty, sądy rodzinne, wciąż stosują prawo rodzinne, w dużej mierze niezmieniane od jego ustanowienia w roku...1964. A orzekający w nich sędziowie, czytaj: w zdecydowanej większości sędzie-kobiety, kierują się niepisaną zasadą że „dziecko należy do matki”, a ojcu należy się rola rodzica gorszej kategorii, niedzielnego „taty – bankomatu”, I choć formalnie, czyli w wyroku rozwodowym, taki ojciec, zachowa pełną władzę rodzicielską nad dzieckiem, to w rzeczywistości będzie miał niewiele, a najczęściej nic, do gadania. I w codziennych, drobnych, i w najważniejszych, życiowych sprawach swojego potomstwa.

Abyś mógł skutecznie powalczyć o swoje prawa ojcowskie, musisz mieć wiedzę, teoretyczną i praktyczną. Abyś wiedział, co robić, a zwłaszcza czego nie robić w nieciekawych realiach polskiego sądownictwa, żeby pozostać pełnoprawnym rodzicem.

W tej publikacji znajdziesz tę cenną wiedzę, bo poradnik zawiera nie tylko mnóstwo praktycznych informacji i fachowych porad, ale także prawdziwe historii rozwodowe ojców. Skorzystaj z ich doświadczeń, ucz się na cudzych błędach, dzięki czemu sam unikniesz kosztownych pomyłek.

I jeszcze jedno, im wcześniej tę wiedzę zdobędziesz, tym lepiej, bo zapobiegać jest zawsze korzystniej niż leczyć. A jeśli chcesz pokoju, do czego cię na kartach poradnika wielokrotnie namawiam, to musisz – jak rzekł rzymski historyk Wegecjusz – przygotowywać się do wojny.

Zapraszam cię także do lektury miniporadników „Adwokat – kto to jest dobry prawnik, jak go znaleźć i jak z nim współpracować” oraz „Jak zachować się w sądzie”, a najlepiej całej książki „Rozwód – Poradnik dla Mężczyzn”, który stanowi kompendium (spis treści znajdziesz na końcu) wiedzy rozstaniowej. Znajdziesz w nim to, co wymieniłem powyżej, jak i wiele innych praktycznych porad, które mogą uratować ci rodzinę, nerwy, pieniądze. Mogą także ocalić ci zdrowie, wolność, a nawet życie.

Z uszanowaniem,

Wojciech Malicki

PS Jeżeli po lekturze poradnika uznasz, że warto mu było poświęcić swój cenny czas, poleć ją innym mężczyznom, a być może wspólnie uratujemy komuś życie. Jeżeli uważasz, że coś należy w niej zmienić, poprawić, uzupełnić lub po prostu chcesz się podzielić swoją opinią, napisz do mnie: wojtek@rozwod.eu

Ojciec po rozwodzie,

czyli jak nie stracić dziecka

Po rozstaniu, czy to formalnym czy nieformalnym, zwykle jest tak, że dziecko (dzieci) zamieszka z jednym z rodziców, a z drugim będzie spotykać się w określonych dniach i godzinach. Te spotkania, to w języku prawniczym – tzw. kontakty z dziećmi.

O tym, który rodzic będzie mieszkał z dziećmi, a który z nimi spotykał, zwykle decyduje sąd, chyba, że dogadacie się z byłą partnerką i sami to ustalicie – a sąd tylko przyklepie wasze decyzje.

O szczegółach każdej z możliwości dowiesz się za chwilę, ale teraz pierwsza ważna rada – już w procesie rozwodowym koniecznie ureguluj sądownie kontakty z dzieckiem, choć… nie musisz tego robić. Kilka zdań wyjaśnienia – jeszcze niedawno w procesie rozwodowym sąd zawsze rozstrzygał o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu z nim (i) kontaktów, czyli z którym rodzicem dziecko zamieszka, a w jakie dni i gdzie, będzie się z nim spotykał drugi rodzic. Odbywało się to tak:

-jeżeli rodzice porozumieli się w sprawie, to sąd zwykle uwzględniał ich ustalenia,

-jeżeli mieli różne zdania w tej materii, to sąd sam ustalał i narzucał im sposób kontaktów z dzieckiem.

W połowie 2015 roku, po zmianach w prawie rodzinnym, wprowadzono przepis mówiący, że: „Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem”.

Wiele par, które rozwodzą się w pokojowy sposób, korzysta z tej możliwości, bo uważa, że tak „będzie szybciej i sprawniej” i są przekonani, że sąd jest im w tej sprawie niepotrzebny, bo przecież „inteligentni ludzie sami się dogadają”. I to jest wielki błąd, który popełniają nie rozwodzące się pary, tylko rozwodzący się... mężczyźni. Powód? Częściej niż dewiza o „dogadywaniu się inteligentnych ludzi” ma zastosowanie stara prawda, że pokój przy rozwodzie bywa stanem bardzo niestałym, ulotnym, wręcz chimerycznym, bo nawet drobiazg, niczym efekt motyla, może go zburzyć i zamienić w konflikt, a potem w wojnę. Możesz nawet być nieświadomy, że pokój się zakończył i przyjdziesz po dziecko do mieszkania byłej partnerki w ustalonym dniu i punktualnie o umówionej godzinie i… przez drzwi usłyszysz, że nie zobaczysz się z synkiem lub córką.

– Dlaczego? – zapytasz – przecież się umówiliśmy...

– Bo nie! – usłyszysz.

Albo nic nie usłyszysz, tylko pocałujesz klamkę.

Co możesz zrobić w tej sytuacji? Nic, bo przecież nie masz uregulowanych sądownie kontaktów z dzieckiem. Wezwiesz policję? I co im powiesz, że mieliście ustne ustalenia? No i zamiast „szybkiego i sprawnego procesu rozwodowego”, czeka cię założenie sprawy w sądzie rodzinnym o ustalenie kontaktów z dziećmi, co oznacza stratę nerwów i pieniędzy, a przede wszystkim utratę chwil, których nie spędzisz z dzieckiem.

Dlatego, zabiegaj o pokój, idź na ustępstwa, kompromisy, dbaj o dobre relacje z byłą żoną, ale nigdy nie zapominaj o mądrej rzymskiej maksymie – jeśli chcesz pokoju, szykuj się na wojnę.

Zadbaj o swoje prawa, zabezpiecz je, nie daj się zaskoczyć, ani zwieść naiwną wiarą, że zawsze będzie spokojnie i dobrze.

|Wystąp o zabezpieczenie

Jeszcze przed rozwodem, w trakcie lub jeśli pokpiłeś sprawę tak, jak w powyżej opisanej sytuacji, nie czekaj na sądowe uregulowanie kontaktów, tylko czym prędzej zawnioskuj do sądu o tzw. zabezpieczenie, czyli o wydanie tymczasowej decyzji, która, do czasu wydania wyroku, ureguluje sposób kontaktów z dziećmi. Możesz taki wniosek zawrzeć w pozwie rozwodowym, jeżeli składasz go sam, w tzw. odpowiedzi na pozew, jeżeli złożyła go żona, a ty się do niego odnosisz, lub w osobnym piśmie. Albo w każdym innym momencie. Wniosek musisz uzasadnić, np. tym, że z powodu silnego konfliktu nie jesteście w stanie sami porozumieć się do formy spotkań z dziećmi lub tym, że mimo ustaleń, matka utrudnia albo uniemożliwia widywanie się z potomstwem. Im szybciej złożysz wniosek, tym lepiej, bo choć sądy powinny je rozpatrywać niezwłocznie, to zwykle zajmuje im to parę tygodni lub nawet miesięcy. I jeszcze jedno, ważne – choć zabezpieczenie jest tylko postanowieniem prowizorycznym, którym sąd nie wiąże sobie rąk i potem, wydając wyrok, może zupełnie inaczej określić kontakty z dziećmi, to zwykle powiela to, co było w postanowieniu o zabezpieczeniu lub delikatnie je modyfikuje. Dlatego, już na tym etapie rozważ, czego chcesz i solidnie to uzasadnij.

Masz dwie standardowe możliwości kontaktów z dziećmi:

-dziecko mieszka z matką, a ty się z nim spotykasz w ramach tzw. kontaktów,

-dziecko mieszka z tobą, a to matka się z nim spotyka w określonych dniach.

Jest także trzecia opcja, najlepsza, ale niezwykle rzadko stosowana, czyli tzw. opieka naprzemienna, dzieci mieszkają na przemian u matki i u ciebie.

Zanim podejmiesz decyzję, o którą możliwość zawnioskować, wiedz, że polskie realia są takie, iż nasze sądy w dziewięćdziesięciu kilku procentach rolę tzw. pierwszoplanowego rodzica przyznają matce, czyli dzieci mieszkają z nią, a ojciec się z nimi spotyka w ramach tzw. kontaktów.

|Dlaczego jest, jak jest?

Dzieje się tak, bo polskie sądownictwo rodzinne jest kapsułą czasu, skansenem, gdzie nowa rzeczywistość praktycznie nie ma wstępu. Dowód? Socjalistycznej, nie w pełni suwerennej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL), nie ma od przeszło trzydziestu lat, w kapitalistycznej, wolnej III Rzeczpospolitej zmieniło się niemal wszystko. Prawie wszystko, bo wciąż działają, powołane w 1978 roku sądy rodzinne, które stosują prawo rodzinne w dużej mierze niezmieniane od jego ustanowienia w 1964 roku. Efekt? Pracujące w nich w zdecydowanej większości sędzie – kobiety, kierują się naczelnymi zasadami, mówiącymi, że „dziecko należy do matki” albo „lepsza najgorsza matka, niż najlepszy ojciec”.

Mimo, że mamy już trzecią dekadę XXI wieku, w polskich sądach rodzinnych teraźniejszość determinuje odległa przeszłość. Konkretnie, decyduje to, że jako naród jesteśmy w dziewięćdziesięciu paru procentach potomkami chłopów. Nasi przodkowie, przez wieki pańszczyzny, która była rodzimą odmianą niewolnictwa, stworzyli taki podział ról społecznych w rodzinie:

-matka wychowuje dzieci,

-ojciec zapewnia byt rodzinie.

Oboje bardzo ciężko pracowali, żeby przeżyć w tych arcytrudnych warunkach: potwornej biedy, wyzysku, wszechobecnego trudu, strachu, bólu, upokorzenia, przemocy i braku jakichkolwiek perspektyw na lepszą przyszłość. Ale to na ojcu spoczywała odpowiedzialność za biologiczne przetrwanie, to on wykonywał najcięższe prace i to on podejmował najważniejsze decyzje, dlatego nie miał czasu, ani siły na zajmowanie się dziećmi. Zwykle był nieprzystępnym, oschłym i szorstkim rodzicem, który nie okazywał potomstwu żadnych ciepłych uczuć, za to często i dotkliwie karał je, najczęściej fizycznie, za najmniejsze przewinienia. I nie dlatego, że był złym człowiekiem, bo najczęściej kochał swoje dzieci, ale powielał zachowanie swoich przodków, bo tzw. zimny chów obowiązywał od pokoleń. A uzasadniała go chęć… przetrwania, która kazała, aby dla dobra dzieci nie rozczulać się nad nimi, tylko od najmłodszych lat, twardo uczyć je ciężkiej pracy i zahartować do skrajnie trudnych warunków bytowych. Taki model rodziny, wychowania, podziału ról w małżeństwie nie zmienił się po zniesieniu obowiązku pańszczyzny, ani po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, ani nawet po zakończeniu II Wojny Światowej. Polska Rzeczpospolita Ludowa, czyli państwo socjalistyczne, które wprowadziło nowy ustrój, tzw. równość społeczną i potępiało niesprawiedliwość klasową z czasów pańszczyzny, zaborów i II Rzeczpospolitej, w jednym zgadzała się ze swoimi poprzednikami – dziecko należy do matki! Poznaj historię jednego wyroku Sądu Najwyższego z 1952 roku (sygnatura: C 1814/52)

Historia prawdziwa

Sąd Wojewódzki dla Miasta Stołecznego Warszawy rozwiązał małżeństwo Wandy i Edwarda, uznając, że oboje są winni rozpadu pożycia, a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad kilkuletnim synkiem powierzył… mężczyźnie. Powód? Ustalił, że matka pracowała jako artystka dramatyczna, a praca zawodowa absorbowała ją wówczas do tego stopnia, że przestała się zajmować dzieckiem. Matka odwołała się od tego wyroku do Sądu Najwyższego, który w składzie trzech sędziów (mężczyzn) uchylił wyrok sądu wojewódzkiego, co uzasadnił m.in. tak: „Zwłaszcza w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa wskazane jest, by dziecko pozostawało pod pieczą matki. Do sprawowania bowiem pieczy, szczególnie w tym okresie, predestynuje matkę konstrukcja psychiczna, większa jej uczuciowość i skłonność do tak potrzebnych dziecku zewnętrznych wyrazów uczuciowego stosunku łączącego je z rodzicami, właściwa jej troska o zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych dziecka. Nic nie przemawia za przyjęciem odmiennych rozwiązań w przypadku orzeczenia rozwodu (...) i należy jej powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem”.

Od wydania tego wyroku minęło prawie 70 lat, ale wielu ojców codziennie przekonuje się, że ten werdykt, oprawiony w ramki, wisi w gabinetach wielu polskich sędzi (ów) rodzinnych. A wielowiekowy podział ról: matka wychowuje, ojciec utrzymuje – wciąż jest obowiązujący. Pomimo błyskawicznych zmian cywilizacyjnych, technologicznych, społecznych – panie w togach – nie są w stanie odrzucić tego bagażu wartości, doświadczeń i tradycji, bowiem mentalnie wciąż tkwią w walczącej o przetrwanie, zacofanej polskiej wsi. Efekt? Kobiety – sędzie w polskich sądach rodzinnych, w dziewięciu na dziesięć przypadków, decydują, że po rozpadzie rodziny, to matki mają wychowywać dzieci, a ojcowie płacić alimenty. Nie przyjmują do wiadomości oczywistych faktów, że rzeczywistość zmienia się w zawrotnym tempie, że mężczyźni chodzą ze swoimi kobietami na zajęcia do szkół rodzenia, uczestniczą w porodach, karmią, przewijają i zostają sami z niemowlakami nawet na całe weekendy itd. Czyli robią coś, co nie tylko pięćdziesiąt lat temu, ale nawet dwadzieścia parę wstecz, było zupełnie nie do pomyślenia. W rezultacie tych zmian, obecni ojcowie mają o niebo silniejsze więzy z dziećmi niż ich przodkowie, bo nie tylko chcą, ale potrafią zadbać nawet o kilkumiesięczne maluchy. Dzisiejszy statystyczny „Tata – Polak” w niczym nie przypomina swojego pradziadka, dziadka, a nawet ojca – któremu w głowie nie mieściło się, że może swojemu dziecku umyć pupę i zmienić pieluchę albo, że będzie coś takiego, jak porody rodzinne, bo on nie mógł nawet wejść do budynku szpitala, a o płci narodzonego dziecka dowiadywał się przy pomocy znaków pokazywanych przez szpitalne okno. Że zimny chów to już przeszłość odległa tak, jak Bitwa pod Grunwaldem.

Nowa rzeczywistość i bezsporne fakty w konkretnej sprawie nie liczą się jednak dla kobiet sędzi, dlatego pomijają korzystne dla ojców opinie biegłych i lekceważą fakt, że ojcowie rokują być lepszymi rodzicami od matek.

– Jeśli ojciec jest alkoholikiem, to żaden sąd przez minutę nie zastanawia się, przy kim ma być dziecko. Natomiast jeśli matka jest alkoholiczką, to taką sprawę prowadzę już drugi rok – opowiada Barbara Adynowska, adwokat, była sędzia sądu rodzinnego.

Bo wciąż najważniejsza jest „tradycja”, przekonanie, że dziecko należy do matki albo, że powinno zostać z nią przez zasiedzenie. Wbrew wszystkiemu, co składa się na dobro tego dziecka. Jedną z takich historii mecenas Joanna Daczyńska, adwokatka z Gdańska, opowiedziała dziennikarce Gazety Wyborczej.

Historia prawdziwa

Poznali się na Open’erze. Ona niedługo potem zaszła w ciążę. Zanim urodziła, mieszkała u swoich rodziców, a mój klient wyjechał do Francji do pracy, żeby zarobić trochę pieniędzy przed porodem. W siódmym miesiącu ciąży ona uciekła z domu, bo prawdopodobnie rodzice stosowali wobec niej przemoc psychiczną i fizyczną. Po urodzeniu syna nie chciała się nim opiekować, być może z powodu depresji. Zajmował się nim przede wszystkim ojciec. Po pół roku, matka wyjechała do Anglii do pracy, dziecko zostało z nim. W Anglii za dużo nie pracowała, potem wyszło na jaw, że oferowała usługi towarzyskie. Gdy nie udało jej się znaleźć sponsora, wróciła do kraju, zabrała ojcu dziecko i znowu uciekła. Złożyła pozew o alimenty i wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy niej. Ojciec zaś walczył, żeby syn zamieszkał z nim. Z powodu opieszałości sądu nie widział dziecka przez pół roku. W przypadku półtorarocznego dziecka to bardzo długi okres. Biegli sądowi uznali, że ojciec ma o wiele większe kompetencje rodzicielskie niż matka. W aktach sprawy znajdował się na przykład materiał dowodowy wskazujący, że kobieta uprawiała seks przez Internet, gdy w pokoju przebywał małoletni. Ale sąd, na podstawie opinii biegłych, którzy stwierdzili, że syn nie pamięta już ojca, nie przyznał mu opieki nad dzieckiem.

|Mierz siły na zamiary

Opisałem ci obszernie rzeczywistości polskich sądów po to, abyś mierzył siły na zamiary, a nie walczył dla samej walki i poległ z kretesem, bo to typowo polska odmiana bohaterstwa, która w rzeczywistości jest zwykłą głupotą. Dlatego, wystąp do sądu z wnioskiem, że dzieci powinny zamieszkać z tobą, tylko wtedy, kiedy masz ku temu solidne argumenty. Markowi (34 lata, taksówkarz) wydawało się, że ma, w piśmie do sądu napisał zgodnie z prawdą, że: „Po rozwodzie zamieszkam w wielkim domu moich rodziców, gdzie syn będzie miał wielki pokój. Dziadkowie – emeryci i ja, z racji wykonywania wolnego zawodu poświęcimy dziecku wiele czasu i uwagi. A matka? Jest wiecznie zabiegana, pracuje na zmiany, na pomoc swoich rodziców nie może liczyć, bo nie żyją. W jej mikroskopijnym mieszkaniu syn nie będzie mieć swojego kąta”.

I co? I nic! Nie przekonał sądu, żeby dziecko zamieszkało z nim. Bo dobre warunki bytowe i lokalowe, sprawna logistyka, możliwość poświęcenia dużej ilości czasu i dobre chęci to absolutna podstawa ubiegania się o przyznanie roli rodzica pierwszoplanowego, ale zwykle nie wystarczą, aby znaleźć się w zbiorze kilku procent ojców, którzy po rozstaniu zostają z dziećmi. W polskich realiach musisz mieć argumenty naprawdę grubego kalibru, np. że: matka ma problemy z uzależnieniami, psychiką, ewidentnie zaniedbuje dziecko, naraża na niebezpieczeństwo, jest, jak to się teraz efektownie nazywa, „niewydolna wychowawczo”. Oczywiście, takie zarzuty muszą być absolutnie prawdziwe, a nie zmyślone, naciągane czy „tylko” podkoloryzowane. Twoim rzeczywistym motywem ma być wyłącznie dobro dziecka, które może być poważnie zagrożone pod opieką nieodpowiedzialnej matki, a nie walka z byłą partnerką pod pretekstem dobra dziecka. Dlatego, w żadnym wypadku nie produkuj fałszywych dowodów dla sądu, nie podstawiaj ustawionych świadków, nie manipuluj dzieckiem, bo jest to nikczemność i najkrótsza droga do wielu kłopotów i rozpoczęcia totalnej wojny rozwodowej. Graj uczciwie i rozsądnie. Jeżeli nie masz poważnych argumentów na przekonanie sądu, aby tobie powierzył dziecko, to nie wszczynaj batalii sądowej dla samej batalii, to bezsensowna strata czasu, nerwów, pieniędzy, która może zakończyć się wyniszczającą wojną. Zamiast polec w nierównej walce, postaw na pokój, czyli dogadaj się z byłą partnerką, że nie będziesz walczył o przyznanie ci dzieci, ale nie chcesz być wyłącznie niedzielnym ojcem i płatnikiem alimentów, dlatego pragniesz spotykać się z dziećmi możliwie często. A co to konkretnie oznacza w twoim przypadku, to już musisz rozważyć sam, biorąc pod uwagę wiele czynników: jak daleko mieszkasz od dzieci, jaki masz charakter pracy, ile zarabiasz itd. Musisz mierzyć siły na zamiary. Zawsze kieruj się tą zasadą, bo lepiej uzgodnić węższe kontakty i się z nich skrupulatnie wywiązywać, z opcją na rozszerzenie, niż nie wywiązywać się ze swoich deklaracji. Bo nie tylko wyjdziesz na niepoważnego człowieka, z którym nie warto cokolwiek uzgadniać, ale srodze zawiedziesz swoje dzieci.

|Dobry plan jest podstawą

Historia prawdziwa

Dzień Wszystkich Świętych, pierwszy po rozwodzie. W tym dniu– zgodnie z wyrokiem sądowym – nasze córki przebywały z matką. Ale było dla mnie „oczywistą oczywistością”, że pojadą na grób moich rodziców, bo były z dziadkami mocno związane. Dzwonię z rana, że przyjadę około godziny 11, a była żona odmawia, co tłumaczy tym, że odwiedzą cmentarz, gdzie leży jej ciotka, którą dzieci też... lubiły.

– Nie mam nic do ciotki, ale chyba dzieciom bliżej do dziadków, z którymi spędzały dużo czasu – próbowałem ją przekonać.

A ona, że już umówiła się ze swoimi rodzicami, a w ogóle to mogłem wcześniej do niej zadzwonić. Słowem: nie i koniec rozmowy. Zagotowałem się w sekundę i wykrzyczałem jej, że jest kanalią, która szarga takie świętości. Solennie obiecałem rewanż przy najbliższej okazji. Potem się dowiedziałem, że dzieci słyszały nasze telefoniczne kłótnie, widziały roztrzęsioną matkę i słyszały rozżalonego ojca. Płakały, bo takie awantury, zawsze je masakrowały psychicznie, a w tym przypadku szczególnie, bo były zupełnie zdezorientowane, chciały odwiedzić groby kochanych dziadków i ciotki również.

I tak, 1 listopada zamiast dniem zadumy, pamięci, rodzinnych spotkań, stał się dla wszystkich dniem wielkiej awantury. Poszedłem sam na cmentarz, unikałem pytań rodziny, gdzie mam dzieci i przysiągłem odwet. Okazja trafiła się zaledwie miesiąc później, gdy byłej małżonce wypadł ważny wyjazd służbowy, a jej rodzice akurat byli chorzy. Gdy poprosiła, abym zabrał nieplanowo dzieci, kazałem jej spadać na drzewo. Dosłownie. Tym razem ona obiecała mi rewanż. Efekt był taki, że przestaliśmy ze sobą rozmawiać, a porozumiewaliśmy się jedynie sms-ami, w sprawach technicznych.

Takich historii porozwodowych, jak ta Mariusza (46 lat, kierownik sklepu), znam mnóstwo: zaczyna się od drobiazgu, nieporozumienia, incydentu, złośliwości, a kończy wojną lub nikczemnym izolowaniem dziecka od ojca. A wystarczyłoby, żeby Mariusz usiadł z żoną jeszcze przed rozwodem i wspólnie uzgodnili, że 1 listopada dzieci rano pojadą z ojcem na groby dziadków, a on odwiezie je do godziny 15, aby matka po południu poszła z nimi zapalić świeczkę na mogiłach swoich bliskich. Albo, że: w jednym roku, 1 listopada dzieci będą z ojcem, a 2 listopada w dzień zaduszny z matką. A w kolejnym roku, odwrotnie. I takie, czy zupełnie inne ustalenie, żeby zapisali w porozumieniu rodzicielskim, które z zasady eliminuje chaos, bałagan, nerwowe negocjacje w ostatniej chwili, zwykle skazane na porażkę. Za to takie uzgodnienie wprowadza spokój, ład, porządek, harmonię – wartości trudne do przecenienia dla rozstających się rodziców, a jeszcze bardziej dla ich dzieci.

Co to jest plan wychowawczy?￼Obrazek

To umowa, zwana również planem lub porozumieniem rodzicielskim, najczęściej pisemna, pomiędzy rozstającymi się rodzicami. Zawiera ustalenia dotyczące opieki nad dziećmi po rozwodzie. Można w nim zawrzeć dosłownie wszystko, co pozwoli w przyszłości uniknąć sporów, kłótni i nieporozumień, które mogą rozniecić wojnę, a zawsze masakrują wszystkich psychicznie, szczególnie dzieci.

￼Obrazek