David Lynch

Złowić wielką rybę. O świadomości, kreatywności i medytacji

Tytuł oryginału: Catching the Big Fish: Meditation, Consciousness, and Creativity

Przekład: Rafał Lisowski

Copyright © 2006 by Bobkind, Inc.

All rights reserved.

Copyright for this edition © 2025 by Grupa Wydawnicza Relacja sp. z o.o.

Redakcja: Sandra Popławska

Korekta: Kamila Wrzesińska

Projekt okładki: Łukasz Piskorek

ISBN 978-83-68227-92-5

Grupa Wydawnicza Relacja sp. z o.o.

ul. Marszałkowska 4 lok. 5

00-590 Warszawa

www.relacja.net

Fragment

Wstęp

Pierwsze zanurzenie

Duszący gumowy kostium klauna

Początki

Życie sztuką

Ogród nocą

Kurtyna w górę

Kino

Interpretacja

Okrąg

Idee

Pragnienie

Świadomość

Przełożyć ideę

Los Angeles

Głowa do wycierania

Tempo życia

Jogini

Bob’s Big Boy

The Angriest Dog In the World

Muzyka

Intuicja

Pole zunifikowane

Czwarty stan

Dotrzeć tam

Nauka współczesna i nauka starożytna

Gdziekolwiek, kiedykolwiek

Tożsamość

Wersja ostateczna

Terapia

Sny

Angelo Badalamenti

Dźwięk

Obsada

Próby

Strach

Teraz wszyscy razem

Miasteczko Twin Peaks

Ciągła fabuła

Czerwony pokój

Zapytać ideę

Próbna publiczność

Uogólnienia

Mrok

Cierpienie

Światło Jaźni

Wieża ze złota

Religia

Narkotyki

Włączyć światło

Symfonia przemysłowa nr 1

Zagubiona autostrada

Ograniczenia

Mulholland Drive

Pudełko i klucz

Wrażenie miejsca

Piękno

Faktura

Praca z drewnem

Mieć aranż

Ogień

Światło w filmie

Prosta historia

Bohaterowie kina

Fellini

Kubrick

INLAND EMPIRE

Nazwa

Nowy sposób pracy

Komentarz reżyserski

Śmierć taśmy

DV dla młodych filmowców

Jakość DV

Przyszłość kina

Zdrowy rozsądek

Rady

Sen

Nie odpuszczaj

Sukces i porażka

Znowu na ryby

Współczucie

Edukacja oparta na świadomości

Prawdziwy pokój

Na zakończenie

Coda: Prawdziwe szczęście jest wewnątrz

Posłowie: Rozmowy Davida Lyncha z Paulem McCartneyem i Ringiem Starrem

Rozmowa Davida Lyncha z Paulem McCartneyem

Rozmowa Davida Lyncha z Ringiem Starrem

Wybrana filmografia

Bibliografia

O autorze

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Jego Świątobliwości
Maharishiemu Maheshowi Yogiemu

WSTĘP

Idee są jak ryby.

Jeśli chcesz złowić małą rybę, możesz zostać na płyciźnie. Jeśli jednak chcesz złowić wielką, musisz zapuścić się głębiej.

W głębinach ryby są silniejsze i czystsze. Wielkie i abstrakcyjne. I bardzo piękne.

Ja szukam określonego rodzaju ryby, która jest dla mnie ważna, którą da się przełożyć na język kina. Tam w dole pływają jednak najróżniejsze ryby. Są ryby od biznesu i ryby od sportu. Są ryby od wszystkiego.

Wszystko – cokolwiek, co jest czymkolwiek – pochodzi z najgłębszego poziomu. Współczesna fizyka nazywa ten poziom polem zunifikowanym. Im bardziej rozszerza się nasza świadomość – nasza uważność – tym głębiej podążamy w stronę źródła i tym większe ryby łowimy.

Moje trzydziestotrzyletnie doświadczenie z programem medytacji transcendentalnej miało kluczowe znaczenie dla mojej twórczości filmowej, malarstwa oraz wszystkich sfer życia. Był to dla mnie sposób nurkowania głębiej w poszukiwaniu wielkiej ryby. W tej książce chcę się z wami podzielić częścią tych doświadczeń.

PIERWSZE ZANURZENIE

Kto z wewnątrz czerpie szczęście, wewnątrz czuje radość

I wewnątrz szuka wiedzy, ten jest wyzwolony,

Z Najwyższym połączony.

bhagawadgita
tłum. iwona szuwalska

Kiedy po raz pierwszy usłyszałem o medytacji, w ogóle mnie nie interesowała. Nie byłem jej nawet ciekaw. Wydawała mi się zupełną stratą czasu.

Zaciekawiło mnie jednak hasło „prawdziwe szczęście jest wewnątrz”. Z początku wydało mi się ono dość wredne, bo nie mówi, gdzie to „wewnątrz” jest ani jak tam dotrzeć. Wybrzmiewała w nim jednak jakaś prawda. Pomyślałem, że być może droga do wewnątrz wiedzie przez medytację.

Zbadałem ten temat, zadawałem pytania i zacząłem rozważać różne formy medytacji. Akurat wtedy zadzwoniła moja siostra i oznajmiła, że od pół roku uprawia medytację transcendentalną. Usłyszałem coś w jej głosie. Jakąś zmianę. Szczęście. I pomyślałem: „Tego właśnie chcę”.

W lipcu 1973 roku wybrałem się więc do centrum medytacji transcendentalnej w Los Angeles, poznałem tam instruktorkę i ją polubiłem. Wyglądała jak Doris Day. I nauczyła mnie tej techniki. Dała mi mantrę, czyli dźwięk-wibrację-myśl. Nie medytujemy nad znaczeniem mantry, ale dźwięk-wibracja-myśl ma bardzo konkretny charakter.

Instruktorka zaprowadziła mnie do niewielkiego pomieszczenia na moją pierwszą medytację. Usiadłem, zamknąłem oczy i poczułem się tak, jakbym znajdował się w windzie, której nagle odcięto linę. Bum! Wpadłem w błogość – czystą błogość. I po prostu byłem  t a m.  A potem instruktorka powiedziała: „Pora wyjść, minęło dwadzieścia minut”. Odparłem: „JUŻ DWADZIEŚCIA MINUT!?”, na co ona: „Cśśś!”, bo medytowali tam również inni ludzie. Wydawało mi się to takie znajome, a jednocześnie takie nowe i mocne. Później stwierdziłem, że dla tego doświadczenia należałoby zarezerwować określenie „wyjątkowy”.

Przenosi nas ono na ocean czystej świadomości, czystej wiedzy. Ale jest to coś znajomego, to jesteśmy  m y.  Uczucie szczęścia pojawia się natychmiast – ale nie głupkowatej radości, tylko gęstego piękna.

Od dwudziestu trzech lat ani razu nie przegapiłem medytacji. Medytuję rano i po południu, za każdym razem przez około dwadzieścia minut. A później zajmuję się swoimi sprawami. I czuję, jak rośnie poczucie radości z działania. Rośnie intuicja. Zwiększa się zadowolenie z życia. I gaśnie negatywność.

DUSZĄCY GUMOWY KOSTIUM KLAUNA

Łatwiej byłoby zwinąć całe niebo jak kawałek szmatki,

niż osiągnąć prawdziwe szczęście bez poznania Jaźni.

parafraza upaniszad

Kiedy zaczynałem medytować, wypełniały mnie lęki i niepokoje. Odczuwałem przygnębienie i gniew.

Często wyładowywałem ten gniew na swojej pierwszej żonie. Po dwóch tygodniach, odkąd rozpocząłem medytację, przyszła i zapytała: „Co się dzieje?”. Przez chwilę milczałem. W końcu odparłem: „W jakim sensie?”. Odpowiedziała: „Ten twój gniew. Gdzie on się podział?”. A ja dotąd nawet nie zauważyłem, że minął.

Tamto przygnębienie i gniew nazywam Duszącym Gumowym Kostiumem Klauna Negatywności. Naprawdę można się w nim udusić, a guma śmierdzi. Kiedy jednak zaczniemy medytować i nurkować w głąb, kostium stopniowo się rozpada. Wtedy nareszcie do nas dociera, jaki ten smród był obrzydliwy. A gdy kostium całkiem się rozpuszcza, jesteśmy wolni.

Gniew, przygnębienie i smutek to piękne uczucia w opowieści, ale dla filmowca czy artysty są jak trucizna. Zgniatają kreatywność niczym w imadle. W takim uścisku trudno w ogóle wstać z łóżka, a co dopiero doświadczać swobodnego przepływu pomysłów i kreatywności. Aby tworzyć, potrzeba jasności. Trzeba móc łowić idee.

POCZĄTKI

Zaczynałem jako zwyczajny człowiek, dorastałem na Północnym Zachodzie. Mój ojciec był badaczem w Departamencie Rolnictwa, zajmował się drzewami. Dlatego często bywałem w lesie. Dla dziecka zaś las jest magiczny. Mieszkałem, jak to mówią, w małych miasteczkach. Mój świat zamykał się na terenie o rozmiarze jednego, może dwóch wielkomiejskich kwartałów. Wszystko działo się wewnątrz tej przestrzeni, funkcjonowało w tym małym świecie. Wszystkie marzenia, wszyscy moi przyjaciele. Mnie jednak wydawał się on wielki i magiczny. Miałem mnóstwo czasu, żeby marzyć i spędzać czas z kolegami.

Lubiłem malować i rysować. I często błędnie sądziłem, że kiedy jest się już dorosłym, przestaje się malować i rysować, aby zająć się czymś poważniejszym. Gdy chodziłem do dziewiątej klasy, moja rodzina przeprowadziła się do Alexandrii w stanie Wirginia. Pewnego wieczoru na trawniku przed domem mojej dziewczyny poznałem niejakiego Toby’ego Keelera. Gdy tak gadaliśmy, powiedział, że jego ojciec jest malarzem. Pomyślałem, że pewnie chodzi o malarza pokojowego, ale z biegiem rozmowy zrozumiałem, że mowa o prawdziwym artyście.

Tamta rozmowa zmieniła moje życie. Wcześniej trochę interesowałem się nauką, nagle jednak pojąłem, że chcę być malarzem. I żyć sztuką.