Copyright © by Małgorzata Hayles, Magdalena Kawka, 2025
Copyright for this edition © by Grupa Wydawnicza Foksal, 2025

Redakcja, korekta, skład i łamanie: panbook.pl
Projekt okładki: Małgorzata Drabina / Yellow Room

Wydanie II
Warszawa 2025
ISBN 978-83-842-5855-2

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
ul. Marszałkowska 116/122
00-017 Warszawa

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Napisz do nas na adres chmury@gwfoksal.pl.

Zobacz nas na

Fragment

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

*

Macierzyństwo to nie moja bajka – ta uporczywa myśl znów zaczęła mnie prześladować, nie wiem który już raz. Zdaje się, że o dziewięć miesięcy za późno. Pewien rodzaj kobiet po prostu nie powinien się rozmnażać. Nie chodzi nawet o to, że jesteśmy bardziej świadome niż te wszystkie egzaltowane mamuśki albo że w przeciwieństwie do nich nie mamy instynktu macierzyńskiego; my po prostu podskórnie czujemy to, z czego one nie zdają sobie sprawy: że wydawanie na świat śmiertelnych istot jest niehumanitarne i nieuczciwe.

Próbowałam podzielić się tą odkrywczą myślą z Jackiem, ale chyba nie bardzo mnie słuchał, zajęty cmokaniem nad łóżeczkiem Hanki. Radośnie wtórowała mu pani Wiera, co chwilę nakręcając karuzelę z pozytywką; jej powtarzalne tony doprowadzały mnie do szału. Powinni to dziecko mieć ze sobą, idealnie by się dogadali.

Szczebiotania dobiegały z dziecinnego pokoju przez prawie cały dzień, choć Hanka jego większość i tak przesypiała, nieczuła na zachwyty ojca i gosposi nad własnym istnieniem. Dawało mi to nadzieję, że mimo wszystko bardziej wdała się we mnie.

W sumie to bardzo dorosłe i odpowiedzialne posiadać w domu dziecinny pokój, ale musiałam w końcu przyznać sama przed sobą, że jego mała rezydentka nieco mnie przeraża i zdarzały się chwile, że świtała mi myśl o ucieczce na drugi koniec świata. Najlepiej do Nowej Zelandii. Szczególnie o czwartej nad ranem, kiedy po raz kolejny bezskutecznie próbowałam ją oderwać od moich nabrzmiałych i drażliwych sutków, do których potrafiła się przyssać jak najbardziej stanowcza pijawka świata.

W myślach odpierałam już gadkę przyjaciółek o powinnościach kobiety i matczynej miłości. Cóż, może niektórym kobietom przychodziło to tak naturalnie jak ciąża czy urodzenie dziecka. Najwyraźniej do nich nie należałam. Bardzo kochałam swoje dziecko, tak mi się zdawało, ale nic nie mogłam poradzić na to, że trochę się go bałam i nie umiałam się odnaleźć w nowej roli. Nosiłam je w sobie przez dziewięć miesięcy, a jednak wcale go nie znałam. Nawet nie wiedziałam, czy będzie chłopcem, czy dziewczynką, więc nauczyłam się zwracać do niego bezpłciowo. Mówiłam do brzucha: kochanie. Zwolennicy gender zapewne by mnie pochwalili i poradzili, żebym poczekała, aż samo wybierze sobie kulturową płeć, ale jednak jak na dłoni było widać, że to dziewczynka.

Urodziła mi się jakimś nieznanym, nieodgadnionym bytem, z poczochraną czupryną, zmarszczonym noskiem i zamglonymi oczami, niebieskimi jak u wszystkich noworodków. Na dodatek z żółtaczką. Gdyby nie nadzieja, że jednak w końcu się bliżej poznamy i polubimy, chyba naprawdę dałabym stąd nogę.

Tymczasem próbowałam odzyskać dawną siebie. Po tylu miesiącach urodowej abstynencji byłam spragniona mezoterapii, botoksu, kwasu hialuronowego i nici liftingujących, ale nawet nie miałam odwagi umówić się na manicure. Społecznie aprobowany byłby co najwyżej dentysta albo ginekolog, z naciskiem na tego ostatniego. Gdzieś podskórnie – nomen omen – czułam, że przestałam przynależeć do świata medycyny estetycznej, że wręcz nie wypada mi w nim przebywać. Właśnie zostałam mamuśką i powinnam raczej martwić się o stopień chłonności pieluszek czy niemowlęcą ciemieniuchę.

W akcie desperacji, żeby poprawić sobie nastrój, wyciągnęłam z szafy piaskowy sweterek z tiulową wstawką przy dekolcie, który podarował mi Jacek, kiedy pokazałam mu dwie kreski na ciążowym teście.

Sweterek był przepiękny, miał metkę bardzo znanego projektanta i był nieprzyzwoicie drogi. Jak zwykle szybko ustaliłam sama ze sobą, że kosztował dosłownie grosze, żeby nie wprowadzać w zakłopotanie moich przyjaciółek, z których chyba tylko Iza mogła sobie pozwolić na podobne ekstrawagancje. I to na dodatek w czasach, gdy jeszcze pracowała w korporacji i nie była matką na pełen etat.

Z napięciem, pełna ledwo tłumionych emocji, dotknęłam tego cudeńka. Sweterek był tak samo piękny i delikatny jak dziesięć miesięcy temu. Miałam go na sobie może ze dwa razy i jeszcze nie zdążyłam się nim nacieszyć. W ciąży się w niego nie mieściłam. Z lubością przyłożyłam policzek do mięciutkiej wełny. Przez chwilę poczułam się jak dawna Baśka. To wrażenie było orzeźwiające jak łyk najlepszego szampana. Niewiele myśląc, ściągnęłam przez głowę porozciąganą dresową bluzę, nawet nie zawracając sobie głowy rozpinaniem suwaka, i już po chwili poczułam rozkoszny, otulający dotyk dzianiny, delikatnej jak łabędzi puch.

Mój wytęskniony, komfortowy świecie – oto wróciłam!

Z ufnością zerknęłam w wielkie lustro i omal nie zemdlałam. Uroczy sweterek sterczał na moim monstrualnym biuście jak świeżo rozstawiony namiot. Na dodatek sięgał mi zaledwie do pępka, co nie byłoby problemem dziesięć miesięcy temu, jednak dziś okazało się dramatem. Nabrzmiałe cycki, wielki, pofałdowany brzuch i pryszczate czoło, bo w ciąży nie mogłam brać hormonów – oto portret zamożnej mieszkanki wielkiego miasta. Na dodatek nagle wydało mi się, że trochę wyłysiałam; włosy nie były już tak gęste jak kiedyś. Zamiast grubej kitki na plecach smętnie zwisał cienki kosmyk, który wyglądał jak zmokły, zagłodzony szczur, który wgryzł mi się w kark.

W głowie słyszałam szydercze głosy moich przyjaciółek, i chociaż nie szydziły z mojego wyglądu, a jedynie z moich myśli, pogoniłam je w cholerę. Ja wam jeszcze pokażę, obiecałam mściwie.

*

Nie lubisz tego obrazu? – zdziwił się Jacek niepewnie. – Nigdy nie mówiłaś. Jak chcesz, mogę go zabrać.

Szeroka panorama morza i nieco bliżej zejście na plażę – wszystko uchwycone w rozwartej, niesamowitej perspektywie, od dołu, tak realne, jakby malarz nie używał pędzla, tylko zrobił zdjęcie. Wisiał od dawna nad naszym łóżkiem w sypialni i zawsze wprawiał mnie w dobry nastrój. Co wieczór przed zaśnięciem wyobrażałam sobie, że to moja droga do krainy snów, pełna niesamowitego, magicznego światła, którego źródła próżno było szukać.

Piaskowy sweterek z tiulowym wykończeniem, naciągnięty na obraz od dołu, zasłaniał wszystko oprócz linii horyzontu i skrawka nieba. Kolorystycznie nawet wpisywał się w pejzaż, a z daleka prawie nie było widać, że z obrazu zwisają rękawy.

– Nie waż się. Ma tu wisieć – warknęłam.

Chyba nigdy nie widziałam u mojego męża takich wielkich oczu.

– Ale kochanie, nie denerwuj się. Jeśli ci się nie podoba… – zaczął znowu.

Od kiedy urodziła się Hanka, Jacek traktował mnie jak bombę z opóźnionym zapłonem. Widziałam, że się mnie boi. Nic dziwnego: byłam duża, mleczna i nieprzewidywalna. Właściwie powinnam coś z tym zrobić, ale mi się nie chciało.

– Ten sweterek… – zauważył w końcu ugodowo. – Okej, nawet pasuje. Taki… kolaż.

– Jaki znowu kolaż? Zgłupiałeś? Na cyckach mi się opina, muszę go rozciągnąć, a nie znalazłam niczego, co by się lepiej nadawało. Nie będę wyrzucała sweterka za siedem stów tylko dlatego, że jest za mały. Chyba logiczne?

*

Zasadniczo logiczne – przyznała Iza po namyśle, kiedy już wytłumaczyłam zdumionym dziewczynom, dlaczego zasłaniam sweterkiem całą plażę i większą część morza. Oczywiście nie przyznałam się, ile kosztował. Tę kwestię pominęłam milczeniem.

Tym razem siedziałyśmy w sypialni. To było jedno z niewielu pomieszczeń w tym domu nieskażone obecnością dziecka i tylko tu potrafiłam odnaleźć ducha dawnej siebie.

– Przyniesiesz Hanię? – zapytała Joanna. – Dawno jej nie widziałam. Urosła?

– Od przedwczoraj? – Nie umiałam ukryć złośliwości. – Raczej nie sądzę. Choć biorąc pod uwagę czas, który spędza przy moich cyckach, powinna być wielka jak dinozaur.

– Przynieś, przynieś – z ochotą poparła ją Magda, oglądając z niesmakiem odpryśnięty lakier z paznokcia. – Stówę dałam, a nic się nie trzyma – skonstatowała z pretensją. – Byłam w tym gabinecie, co mi poleciłaś. Biorą jak za zboże. Już tam nie pójdę.

– Mogłaś kupić lakier i sama pomalować. – Iza od jakiegoś czasu została orędowniczką oszczędzania. Któregoś dnia doszła do wniosku, że tyle wydała już w życiu na kosmetyki, ubrania i tym podobne bzdury, że teraz czuje się w obowiązku odpokutować za te wszystkie sterty tylko raz założonych bluzek, zgęstniałych lakierów i zjełczałych ze starości kremów, do używania których zabrakło jej systematyczności.

Zwłaszcza że jej matka, żona teksańskiego nafciarza, szastała pieniędzmi za nie obie i jeszcze za połowę kobiecej populacji Polski. Podejrzewałam, że Iza zamierza zrobić jej na złość.

– Najlepszy kosmetyk to dobry seks – wygłosiła po raz nie wiem który.

Na dziewczynach chyba nie robiło to już żadnego wrażenia, ale we mnie coś pękło. W dawne sweterki się nie mieściłam, na manicure nie miałam czasu, a po ciąży wszystkie kremy nagle zaczęły mnie uczulać. O seksie nawet wolałam nie wspominać; siadając, nadal musiałam szukać najmniej bolesnej pozycji.

– Możesz się zamknąć? – zapytałam cicho, ledwie panując nad łzami.

Mimo to usłyszały wszystkie, bo nagle zamarły. Pewnie przeraził je mój ton. Magda przerwała oglądanie paznokci, a Iza zrobiła zdumioną minę. Jedna Joanna chyba nie była zaskoczona. Zamierzałam rozbudować poprzednią kwestię, najlepiej dodając jakieś obraźliwe zwroty, ale wciąż niebezpiecznie piekły mnie oczy. Jezu Chryste! Co się ze mną dzieje? – pomyślałam w panice. Źle ze mną, skoro zamiast kląć, zaczynam ryczeć.

– No już, wszystko dobrze, to nie ty, to hormony. – Iza przyciągnęła mnie do siebie i jak dziecko głaskała po plecach. Poczułam zapach jej modnych perfum i w końcu się rozryczałam, mając w pamięci smętnego szczura zwisającego z mojego karku. Tak się obróciłam, żeby nie musiała go dotykać. – Jak się urodził Harumi, przez miesiąc chlipałam na reklamie proszku do prania. Taki rudy kotek tam był, zaplątał się w prześcieradło i mu łapka wystawała… – powiedziała filozoficznie.

– Ja beczałam krokodylimi łzami, jak wodnik porwał Rumcajsowi i Hance Cypiska. – Magda również pospieszyła na ratunek. – Moi teściowie uznali, że zwariowałam. Nie martw się, świeżo upieczone matki nie panują nad emocjami. Wszyscy to wiedzą. Oprócz moich teściów.

Ryczałam coraz bardziej. Łzy jedna po drugiej spływały po moich policzkach i momentalnie zapchał mi się nos. Chciałam im o wszystkim powiedzieć, wytłumaczyć, że sobie nie radzę, że czuję się, jakbym wylądowała na obcej planecie, która tylko z pozoru jest podobna do mojej. Że nie znam tej małej dziewczynki, której imię rzadko wymawiam, jakby brzmiało „Voldemort”, a co gorsza, przestałam rozpoznawać siebie. Że patrzę w lustro i widzę jedynie oczy, nos, usta i włosy, ale nie umiem tego złożyć w kupę. Że ta obca kobieta z wielkimi cyckami to nie ja; że jestem jak z portretu Picassa – nic tam nie jest na swoim miejscu, choć wszyscy cmokają z zachwytem, że to sztuka.

Może w końcu znalazłabym odpowiednie słowa, ale właśnie wtedy zapukała Wiera.

– Pani Basiu, Haneczka chyba głodna. Próbowałam ją uspokoić, ale wciąż płacze. Przynieść czy pani pójdzie? – Na widok mojej zapuchniętej twarzy zamilkła zdezorientowana.

Joanna poderwała się z fotela.

– Przynieść, przynieść. Tu ją nakarmimy. Pójdę z panią.

Zanim wróciła, piastując w ramionach czerwonego na twarzy i wrzeszczącego noworodka, Magda z Izą zdołały mnie jakoś uspokoić. Pociągając nosem, z niechęcią odpięłam dwa guziki w bluzce, odsłoniłam pierś i przystawiłam wrzeszczącą wniebogłosy Hankę do cycka. Łapczywie przyssała się do sutka i wreszcie zamilkła. Kiedy na chwilę podniosłam głowę, napotkałam maślane spojrzenia moich trzech przyjaciółek. Pomyślałam wtedy, że dużo wody w Wiśle upłynie, zanim zrozumieją, że to, co dla nich jest obrazkiem jak z Wyspiańskiego, dla mnie jest orką na nieznanym ugorze.

Po godzinie zaczęły się zbierać do wyjścia. Przyjechał po nie Tomek; Magda miała spać u Izy, a Joanna poprosiła, żeby po drodze podrzucili ją do nocnego sklepu. Chciała jeszcze zrobić zakupy na śniadanie. Na końcu języka miałam złośliwą uwagę, że Luśka i Hamza też mają ręce i nogi, a dodatkowo samochód, ale milczałam, zajęta własnymi nieszczęściami. Kochałam Joannę, ale chwilowo bardziej obchodził mnie mój własny los.

Okazało się, że Joannę także. Gdy Tomek zatrąbił na podjeździe, a Iza zerwała się cała w skowronkach, ponaglając dziewczyny, żeby się pośpieszyły, i szturchając Magdę, żeby szybciej wkładała buty, Joanna nieoczekiwanie powiedziała:

– To bez sensu, jedźcie beze mnie. Zadzwonię po Hamzę. Przecież to inna strona miasta.

– No co ty, żaden problem – zaprotestowała Iza.

– Jedźcie, jedźcie, dam sobie radę.

Iza próbowała jeszcze ją przekonywać, ale Magda chyba wyczuła, o co chodzi, i pociągnęła ją za rękę:

– Nie marudź, Tomek trąbi. Jak mówi, że sobie poradzi, to sobie poradzi. No to pa pa, kochane!

Po trzech minutach już ich nie było.

Pani Wiera wyjrzała z kuchni.

– Herbaty naparzyć? Pani Basi to rumianku raczej…

– Ja też poproszę o rumianek. – Joanna odwiesiła płaszcz. – Mam nadzieję, że nie jesteś zła?

– Ja jestem notorycznie zła, nie przejmuj się – mruknęłam, prowadząc ją z powrotem do sypialni; Hanka na szczęście znów słodko spała w swoim pokoju i miałam nadzieję, że przez kilka następnych godzin będę miała spokój. Byłam wdzięczna Joannie, że została. Jacek dwa dni temu pojechał na Węgry dopinać jakiś kontrakt, a Wiera coraz bardziej mnie irytowała. Każdym spojrzeniem, każdym gestem dawała mi do zrozumienia, że niewystarczająco czule zajmuję się Hanką. Gdyby mogła, sama zaczęłaby ją karmić piersią. – Zostaniesz na noc?

– Zostanę, już napisałam do Hamzy.

Wzruszenie chwyciło mnie za gardło. Z całej naszej czwórki to właśnie my dwie miałyśmy ze sobą najmniej wspólnego, a jednak tylko ona jedna zrozumiała, co się we mnie dzieje.

– Nie radzę sobie – powiedziałam po prostu, kiedy z kubkami naparu z rumianku ulokowałyśmy się w moim małżeńskim łożu. – A wiesz, co jest najgorsze? – zapytałam i nie czekając na odpowiedź, kontynuowałam: – Mam gosposię, mam pieniądze, mogę zatrudnić tabun nianiek, czterech psychologów dziecięcych i najlepszego trenera fitness, który pomoże mi odzyskać sylwetkę, ale to nie ma żadnego znaczenia. Mam takie możliwości, że już dziś mogłabym zostawić małą Wierze i polecieć do Nowej Zelandii – dodałam z goryczą. – Sama powiedz, która z młodych matek nie marzyłaby o tym wszystkim?

– Żeby zostawić noworodka i polecieć do Nowej Zelandii? No cóż…

– Oj, przestań wszystko traktować tak literalnie. To przenośnia. Chodzi o to, że nawet mając te wszystkie dogodności, ja chyba nie umiem być matką. – W końcu to powiedziałam, choć z trudem przeszło mi przez gardło. Znowu łzy zakręciły mi się w oczach. – Ja się jej boję – dodałam cicho, jakby w obawie, że ktoś może usłyszeć. – Boję się, że ona oczekuje ode mnie czegoś, czego nie umiem jej dać. Przecież nie zatrudniam sztabu nianiek, nie zostawiam jej, a jednak patrzę na nią i mi się wydaje, że mnie ocenia. I wiesz co? Ona ma takie, czy ja wiem, jak to powiedzieć… Takie krytyczne spojrzenie. Jakby czegoś we mnie szukała, ale już wiedziała, że tego tam nie ma…

Joanna chrząknęła ze dwa razy i zmarszczyła brwi. Znałam ją na tyle dobrze, że wiedziałam, iż właśnie szuka najdelikatniejszych słów. Nieoczekiwanie mnie to wkurzyło.

– No weź już przestań być taka poprawna, nazwij rzeczy po imieniu! – krzyknęłam, rozchlapując na kołdrę rumiankową herbatkę. – Powiedz, że do dupy ze mnie matka! Duża jestem, nie musisz mnie traktować jak przedszkolaka!

Joanna westchnęła z rezygnacją.

– Jezu, kiedy wy wreszcie przestaniecie mi wypominać mój zawód?

Powiedziała to jakoś tak żałośnie i zabawnie, że mimo woli się roześmiałam. W tym momencie rozległy się kroki na schodach i skrzypnęły drzwi.

– Zsuńcie się – rozkazała Iza, jak to Iza, wkraczając do sypialni. Za nią weszła Magda, w jednej ręce piastując butelkę pinot grigio, a w drugiej jakąś wielką, papierową torbę.

Zdziwiłam się bardzo, za to Joanna leciutko się uśmiechnęła.

– Wiedziałam, że wrócicie.

– Chyba nie wyobrażałaś sobie, że zostawimy tę chodzącą kupę nieszczęścia? – Magda ze znawstwem wbiła w butelkę korkociąg, który wyjęła z torebki. – Jednak bardzo cię, moja droga, przepraszamy – zwróciła się do mnie – ale już nie zamierzamy udawać przy tobie abstynencji. Doceń, że to tylko jedna butelka. Ale po kieliszki nie idę – dodała zaraz. – Iza, ty idź.

Iza zamachała rękami.

– Jeszcze czego? Widziałaś, jak Wiera na nas spojrzała, kiedy znowu stanęłyśmy w progu?

Mogłam to sobie wyobrazić. Było już po północy, a ona bardzo pilnowała moich godzin snu, co nie przeszkadzało jej zrywać mnie z łóżka, gdy Hanka choćby głośniej sapnęła przez sen. Oglądała ostatnio jakiś program o śmierci łóżeczkowej i ten temat nie schodził z jej ust od rana do nocy. Twierdziła przy tym wszystkim, że muszę być zrelaksowana i wypoczęta, bo inaczej mleko mi się w cyckach zwarzy i Hanka dostanie skrętu jelit. Traktowała mnie jak urządzenie, które ma za zadanie sprawnie i dobrze obsługiwać niemowlaka.

– Nie przejmujcie się, na mnie codziennie patrzy jak na lodówkę albo na kuchenkę.

Roześmiały się, a ja poczułam, chyba pierwszy raz od porodu, że robi mi się jakoś lżej na sercu.

– Trudno – zdecydowała Magda – będziemy piły z gwinta. – Ale to potem. Najpierw ściągniesz mleko, żebyśmy jutro mogły nakarmić małą. Ewentualnie może ją karmić Wiera. Ty w każdym razie śpisz jutro do południa.

Po dwudziestu minutach siedziałyśmy wszystkie na łóżku. Magda wysypała z papierowej torby całą górę maseczek.

– Voilà! Do wyboru, do koloru! Drogie koleżanki, dzisiejszą noc ogłaszam nocą alkoholizmu i rozpusty!

– Alkoholizm z jedną butelką?

– I rozpusta z maseczką na gębie? I skąd w ogóle wytrzasnęłaś maseczki o tej porze?

– Nie marudzić! Cieszcie się, że Izaura ma taką zapobiegliwą matkę. Zwiozła jej towar chyba ze wszystkich amerykańskich sklepów – roześmiała się Magda. – Kiedyś sobie o tym pogadałyśmy. Ona uważa, że tylko w Stanach wiedzą, jak dbać o urodę.

Było już po drugiej, kiedy zaczął morzyć nas sen. Z gładkimi, świeżymi twarzami i pustą butelką po winie polegiwałyśmy w czterech rogach łóżka. W międzyczasie na palcach zajrzałam do Hanki, ale zastałam u niej śpiącą na fotelu panią Wierę, więc się wycofałam. Hanka także smacznie spała.

– Basia, co się dzieje? – zapytała Iza sennie. Odgłosy miasta za oknem ucichły, z nas też uszła energia; atmosfera zrobiła się intymna i ciepła. – Zanim weszłyśmy, słyszałam, jak rozmawiałyście.

– No, w zasadzie wrzeszczałaś – mruknęła Magda.

– Wcale nie jesteś złą matką. – Iza nie zwróciła na nią uwagi. Przysunęła się i odgarnęła mi włosy z czoła. Trochę zesztywniałam, ale się nie odsunęłam. Poczułam, że tego właśnie potrzebuję.

– Myślisz, że to jest takie łatwe? Przez całe życie troszczyłaś się głównie o siebie. Skąd masz wiedzieć, jak to jest być za kogoś odpowiedzialnym? Tego się trzeba po prostu nauczyć.

– A instynkt? Taki zwyczajny macierzyński instynkt, który ma nawet puszczalska kotka? Najwidoczniej ja go nie mam. Powinnam przestać myśleć o sobie, poświęcać się, a ja się czuję, jakby mi garb wyrósł. Czasem mi się wydaje, że ona nie jest dzieckiem, tylko moim zmaterializowanym wyrzutem sumienia. Karą za egoizm, za te wszystkie godziny spędzone u kosmetyczki, w SPA, w gabinetach medycyny estetycznej…

Dobrze, że było ciemno, paliła się tylko jedna mała świeca, bo wolałam nie oglądać ich twarzy. Czułam się nieswojo. W naszym kwartecie role były od zawsze obsadzone, mnie już dawno temu przypadła rola pewnej siebie, nieco aroganckiej; kogoś, kto nie potrzebuje pomocy, bo sam sobie świetnie radzi. Moje przyjaciółki mogły łamać ręce nad nieporadną życiowo Joanną albo egzaltowaną Magdą, ja tego nie potrzebowałam. A tu nagle okazało się, że dobrowolnie robię przed nimi wiwisekcję. Czyżbym do tego stopnia się zmieniła? A może wcale tak naprawdę siebie nie znałam?

– Ale kto tego od ciebie wymaga? Kto wymaga poświęceń? – zapytała Iza.

– Świat. No, jeszcze Wiera.

– Głupoty gadasz. To ty sama. Nie gniewaj się, że to powiem, ale świat generalnie ma cię gdzieś. Dopóki nie wyrzucisz Hanki przez okno ani jej nie zagłodzisz, ludzi gówno obchodzi, czy chodzisz do ginekologa, czy wstrzykujesz sobie botoks. Największym swoim krytykiem i cenzorem jesteś ty sama. Przypomnij sobie, jak długo Joanna się z tego leczyła.

Joanna na dźwięk swojego imienia uniosła jedną powiekę. Mruknęła coś, ale wkrótce znowu spała. Z drugiej strony łóżka pochrapywała Magda.

– A co do Wiery, to zaczynam mieć nieodparte wrażenie, że mimo tej całej pomocy, wcale nie robi ci dobrze. Z jednej strony wciąż ci mówi, co i jak masz robić przy dziecku, ale z drugiej zdejmuje z ciebie całą odpowiedzialność. To niedobrze, w ten sposób nigdy nie poczujesz się pewnie. Nie możesz się bać własnego dziecka. Uwierz mi, niemowlęta wbrew pozorom są twarde – roześmiała się. – Przecież widzę, że nawet na ręce się boisz ją wziąć.

– Wiera mówi, że nie umiem podtrzymywać jej główki…

– Z całym szacunkiem, głupoty gada ta twoja Wiera. – Iza westchnęła. – Chyba muszę porozmawiać z Jackiem.

Tylko tego mi jeszcze było trzeba.

– Daj spokój, Jacek ma ostatnio tyle na głowie. Prawie go nie widuję. Nigdy nie siedział tyle w firmie, a teraz w kółko jakieś wyjazdy, narady, spotkania… Boję się, że on stąd ucieka. Tak chciał dziecka, a teraz…

Znowu się rozpłakałam.

*

Jacek, zamiast po trzech dniach, wrócił z Budapesztu po tygodniu. Ledwie cmoknął mnie w policzek, przywitał się z Hanką, wziął prysznic i wołając, że będzie wieczorem, pojechał do firmy. Ostatnio nie umiałam się z nim dogadać. Albo go nie było, albo chodził wiecznie zafrasowany i jakby nieobecny duchem. Prowadził długie rozmowy przez telefon i zamykał się przy tym w gabinecie. Kiedy pytałam, czy coś się stało, zbywał mnie milczeniem. Już raz przez to przechodziłam, nie miałam ani siły, ani ochoty na powtórkę z rozrywki, nawet jeśli wtedy okazało się, że moje podejrzenia się nie potwierdziły.

*

Wizyta przyjaciółek i wypite z nimi wino wyrwały mnie z dziwnego nastroju, w którym tkwiłam, w zasadzie odkąd wróciłam z małą ze szpitala i opuściła mnie ta kombinacja hormonów, która odpowiadała za euforyczny haj. W przeciwieństwie jednak do hormonów wino działało bardzo krótko. Na drugi dzień czułam się więc jeszcze beznadziejniej. Nadal miałam coś w rodzaju kangurzej fałdy w tym miejscu, w którym kiedyś znajdował się mój płaski brzuch, i ogromne piersi, na których już rysowały się rozstępy, nadal byłam beznadziejną matką i moja córeczka większość dnia spędzała z Wierą. Tylko patrzeć, a jej pierwszym słowem będzie „mamoczka”. A do tego miałam gigantycznego kaca.

Najgorsze było jednak przede mną. Gdy zwlekłam się wreszcie z wyra z zaschniętym gardłem, w oczy rzucił mi się wiszący w kuchni kalendarz, na którym Wiera skrupulatnie oznaczała dni, żeby nie zapomnieć o wizycie położnej lub wyjazdach służbowych pana Jacka, któremu trzeba było „koszuli prasuwać”. Omal nie zemdlałam, gdy odkryłam, że już za kilka dni będzie dwudziesty czwarty grudnia. Jak to się mogło stać? Dlaczego nikt mi o tym nie powiedział?

Ponieważ od dłuższego czasu nigdzie nie wychodziłam, jakbym sama sobie nałożyła areszt domowy, ominęło mnie przedświąteczne szaleństwo w centrach handlowych i te wszystkie świąteczne oferty różnych marek, którym co roku mówiłam: „Tak”, „Chcę”, „Potrzebuję”, „Pragnę”, „Jestem tego warta”. Miały takie śliczne opakowania i gratisy dostępne tylko w tym okresie, więc naprawdę się opłacało. Tak przynajmniej mówiłam sobie. Jackowi nie musiałam, bo odkąd jego firma zdobyła nowe rynki zbytu, nie wypytywał o różne cudeńka, których przybywało na mojej toaletce, w garderobie czy szafie na buty. A ja jakbym chciała sobie zrekompensować dzieciństwo, kiedy na nic nie było nas stać i jedyne, na co mogłam liczyć, to czyste ubranie. Pod tym względem matka była nieugięta. Uważała, że może być skromne i pocerowane, ale czyste. Cóż, mając piętnaście lat, marzyłam o choćby brudnej i wymiętej, ale wystrzałowej kiecce.

Teraz przypomniało mi się, że Jacek jakiś czas temu – dzień, tydzień, a może miesiąc – zapytał mnie: „Kochanie, co ze świętami w tym roku?”, a ja wyjęłam bombastyczną pierś, by poczęstować nią małą. Zdaje się, że ostatnio robiłam tak często. W zasadzie zawsze, gdy zadawano mi pytania dotyczące przyszłości. Gdy teraz o tym myślałam, musiałam uczciwie przyznać, że zarejestrowałam obecność choinki z mrugającymi lampkami w kącie naszego salonu i w pokoju dziecinnym. W moim pojęciu świadczyło to jednak o zbiorowym szaleństwie Jacka i Wiery, bo ubrali je już w listopadzie. Dziewczyny wczoraj też wspominały coś o świętach, ale równie dobrze mogłyby mówić o wielkanocnych. Mentalnie byłam przecież w Nowej Zelandii. Kolejny rzut oka na kalendarz upewnił mnie jednak, że jest dwudziesty pierwszy grudnia i nie chce być inaczej.

Już sam fakt, że tuż, tuż święta Bożego Narodzenia, do których nie byłam w tym roku absolutnie przygotowana, był sam w sobie smutny i poczułam pod powiekami piekące łzy. Za chwilę jednak przesunęłam wzrok na dwudziesty piąty grudnia, kiedy miałam świętować swoje urodziny. Już jako dziecko uznawałam to za jawną niesprawiedliwość, bo dostawałam jeden prezent pod choinkę i na urodziny. Jeśli w ogóle coś dostawałam, bo bywało różnie.

Czasem, jak ojciec zabalował, nie było nic, a czasem świętowaliśmy na całego, tylko dziwacznie. Raz na przykład znalazłam pod choinką wielkiego konika. Nie takiego żywego, co akurat by mnie ucieszyło, ale szachowego. Ojciec musiał go przywieźć prosto z szachownicy, która ozdabiała park zdrojowy, gdzie wtedy pracował przy wycince drzew. Pewnie zamiast kasą zapłacili mu wódką, nieraz się tak zdarzało. Teraz tak myślałam, z perspektywy czasu. Wtedy byłam po prostu zdziwiona, a matka wściekła, bo przecież były święta i chciała coś włożyć do garnka. Jej ojciec podarował wielką białą królową, która – jak pamiętam – długo stała na balkonie, żółknąc z czasem od deszczu i słońca. Matka na jej koronie układała pranie. Mój konik był czarny, co idealnie pasowało do kolorystyki nastoletnich nastrojów i ubrań. Nie za bardzo dało się na nim cokolwiek ułożyć, ale naciągałam mu na głowę swoje czapki, a wokół szyi wiązałam chusty i szaliki. Pamiętam, że budził zachwyt wśród kolegów i koleżanek z klasy. Cóż, meblościanka to nie była.

Zaczęłam chlipać.

Chlipałam nie z żalu za koniem, z którym nie pamiętam, co się stało, i na pewno nie za dzieciństwem, ale dlatego, że to będą TE urodziny. Moja czterdziestka. Magda, Iza i Joanna miały to już za sobą, a ja miałam ją świętować jako ostatnia z naszej „czwórki muszkieterek”, w której obecnie, zdaje się, grałam rolę opasłego Portosa. Jeszcze kilka miesięcy temu napawało mnie radością i spokojem, że oto do czterdziestki uporam się rzutem na taśmę z macierzyństwem i jako czterdziestoletnia kobieta będę spełnioną żoną i mamą. Teraz jednak czułam, że już w zestawieniu zwrotów „uporam się”, „rzutem na taśmę” i „spełnioną żoną i mamą” jest coś fałszywego i to się po prostu nie może udać.

Wytarłam oczy rękawem satynowego szlafroczka, w który na szczęście się mieściłam, bo miał uniwersalny rozmiar i pasował zarówno na dawną mnie w rozmiarze trzydzieści osiem, jak i na mleczną krowę, w którą się obecnie przepoczwarzyłam, po czym przesunęłam wzrok jeszcze dalej w prawą stronę, omijając wzrokiem dwudziesty czwarty i dwudziesty piąty grudnia, które w końcu przecież przeminą. To był błąd, bo dopiero wtedy ryknęłam jak mały hipopotam oddzielany właśnie od matki. Trzydziesty pierwszy grudnia wywołał we mnie tak silną reakcję, że sama się zdziwiłam i na chwilę przestałam nawet szlochać.

– Basiu, co się dzieje?

W drzwiach kuchni stanął Jacek, który wrócił do domu o dziwnej jak na niego godzinie. Dochodziło południe. Dopiero po chwili zorientowałam się, że chyba jeszcze nigdzie nie wyszedł. Zamiast koszuli i marynarki miał na sobie sweter z powyciąganymi rękawami, który nosił z upodobaniem na studiach. Miał też dziwnie bladą twarz, co zrzuciłam na karb panującej za oknem aury. Wszyscy Polacy upodabniali się o tej porze roku kolorytem do szaroburej barwy chmur.

– Sylwester – rzuciłam tylko i wyłam dalej.

– Sylwester i…? – Chyba myślał, że bawię się w jakąś grę, w której każdy z graczy dopowiada do słowa poprzednika kolejne i w ten sposób snuje się jakaś przedziwna opowieść.

– Sylwester i dupa – smarknęłam w chusteczkę, którą szczęśliwie znalazłam w kieszeni. Poczułam ciepło wypływającego ze mnie mleka i dwa mokre kółka ozdobiły przód mojej koszulki wystającej spod seksownego niegdyś szlafroczka. W zasadzie nawet nie niegdyś, tylko po staropolsku onegdaj, bo ostatni raz czułam się w czymś seksownie bardzo dawno temu. Mleczne plamy były niczym dwa wielkie drogowskazy, gdyby ktoś miał jeszcze wątpliwości, jak dotrzeć do moich gigantycznych sutków. Pomyślałam, że będę musiała znowu odciągnąć pokarm, bo mała nakarmiona przez Wierę nieskażonym przez wino mlekiem właśnie smacznie spała.

Jacek tylko zamrugał. Najwyraźniej nie miał nic do dodania do wyrażenia „Sylwester i dupa” albo nie graliśmy jednak w żadną grę. Przez chwilę milczeliśmy. On, bo czekał na mój ruch, ja, bo musiałam wydmuchać nos.

– Pamiętasz, gdzie spędziliśmy sylwestra rok temu?

– Oczywiście. Na Bali. Wyjechaliśmy tam już na święta, a w sylwestra tańczyliśmy do rana na plaży z tymi dwoma młodymi Hiszpanami, którzy cię podrywali.

– A rok wcześniej?

– W Paryżu. Chciałaś koniecznie przywitać Nowy Rok w restauracji Ciel de Paris na Montparnasse Tower.

– A rok wcześniej?

Jacek zmarszczył brwi i chwilę się zastanawiał.

– W Austrii, na nartach. Nie udawaj, że nie pamiętasz, bo bardzo ci się tam podobało. Ta urocza mała chatka zasypana śniegiem i gorące źródła nieopodal. No a poranny spacer to już na pewno pamiętasz. Chyba byliśmy jeszcze wstawieni, bo znaleźliśmy jakieś sanki i zajechaliśmy nimi prosto pod piekarnię, która okazała się winiarnią. Nie pamiętasz? – Spojrzał na mnie z troską.

– No właśnie o to chodzi, że pamiętam. Bali, Paryż, Austrię i Nowy Jork, a także Lizbonę. A w tym roku co? No co? – Podniosłam głos.

Jacek patrzył na mnie coraz bardziej zbaraniałym wzrokiem.

– Pytałem cię o nasze plany na święta i sylwestra i powiedziałaś, że wszystko ci jedno, byle z małą. Zaprosiłem więc na święta moją matkę. I twoją też. Wiesz, że one już tuptają, by spędzić z Hanią trochę czasu, jedne odwiedziny to dla nich za mało.

Westchnęłam. Poczułam się jak przekłuty balon, tyle ze mnie powietrza zeszło.

– Karmiłam ją wtedy? – Nadal nie przywykłam do używania imienia córeczki. Jackowi przychodziło to jakoś tak naturalnie, ale ja czułam, że jeszcze się z tym imieniem nie zrosła. Jeszcze go w pełni nie posiadła. Dopóki nie miała imienia, była nieco abstrakcyjnym bytem i chyba było mi to na rękę.

– Karmiłaś wtedy Hanię. – Jacek popatrzył na mnie jakby z naciskiem. Może mi się wydawało.

– No i widzisz – powiedziałam, ale mój mąż nie wyglądał na kogoś, kto cokolwiek zobaczył. Starał się patrzeć mi w oczy, choć widziałam, że jego wzrok co rusz uciekał do mokrych plam na mojej koszulce.

– Jak kobieta karmi dziecko, uwalniają się w jej organizmie hormony. Znowu ta cholerna oksytocyna, która sprawia, że chodzisz jak w chmurach i wydaje ci się, że wszystko będzie dobrze. Pod jej wpływem z piersi wypływa mleko.

– Czyli teraz, kochanie, też chodzisz w chmurach i wydaje ci się, że wszystko będzie dobrze?

Spojrzał znacząco na mój mleczny gors, więc zasunęłam poły szlafroczka. Cóż, mieliśmy za sobą najdłuższy w naszym wspólnym życiu okres abstynencji i zdaje się, że w jego oczach byłam jakąś miss mokrego podkoszulka. Te ogromne, mleczne, cieknące piersi, z którymi sama czułam się jak dojna krowa, jego najwyraźniej podniecały. Z miseczki B wskoczyłam nagle w D i zdaniem mojego męża ten akurat aspekt połogu mógł się nie zmieniać.

– Teraz wydaje mi się, że moje życie się skończyło. Święta z naszymi matkami? Sylwester w domu?

– Cóż. Można powiedzieć, że w naszym przypadku to największa egzotyka, która przebija nawet wycieczkę do Południowej Afryki.

Spojrzałam na niego, podejrzewając sarkazm, ale nie, Jacek uśmiechał się szczerze i serdecznie, nawet jeśli odrobinę smutno. Przypuszczam, że martwił go mój stan ducha. Dawniej powiedziałoby się, że od powrotu ze szpitala nie byłam sobą. Dziś określiłabym to inaczej, ciesząc się, że nie chodzi za mną syn Izy ze słoikiem na kasę za każde przekleństwo matki.

Od powrotu ze szpitala nie wiedziałam, kurwa, kim jestem.

*

Dwudziestego czwartego byliśmy gotowi, jeśli miałam być szczera, tylko dzięki Wierze, która nalepiła tyle pierogów, że zaczęłam ją podejrzewać o nerwicę natręctw. Nasze matki, jak zwykle je z Jackiem określaliśmy, jakbyśmy byli dziećmi jakiejś lesbijskiej pary, spotkały się niestety już przed wejściem do domu.

Zwykle robiliśmy wszystko, by podejmować je pojedynczo, ale tym razem, jak wytłumaczył mi Jacek, ze względu na spędzane przez nas w domu święta i Hanię, inaczej się nie dało. Ja byłam innego zdania. Jeszcze dwudziestego czwartego rano uważałam, że należy do nich zadzwonić i poinformować, że obudziliśmy się wszyscy z jakąś wyjątkowo ekspansywną jelitówką.

– Tramwaje dziś jeżdżą aż miło. Mimo świąt. Jak w zegarku. Prawda, pani Wiero? – powiedziała moja matka, wnosząc do domu dwie ciężkie siatki, choć powiedziałam, żeby niczego nie szykowała. Nigdy mnie nie słuchała.

Wiera przytaknęła, bo dla niewprawnego uczestnika wydarzeń była to niewinna uwaga. Ja jednak dobrze wiedziałam, że matka zawarła tu pierwszą dawkę pogardy wobec matki Jacka, która właśnie wysiadała z samochodu mojego męża. Jacek, nieodmiennie kulturalny i uprzejmy syn, otworzył jej drzwi.

Po moją matkę też chciał pojechać, ale jak zawsze powiedziała, że nie jest niedołężną staruszką, a odkąd skończyła sześćdziesiąt pięć lat, posiada bilet seniora i może jeździć po całym Poznaniu za pięćdziesiąt złotych rocznie. Zamierzała to wykorzystać.

– Może i jeżdżą, Wandziu – uśmiechnęła się cukierkowo moja teściowa – ale Jacek i tak musiał przyjechać do mnie z choinką. Jakoś tak jest, że w domu drzewko powinien zawsze stawiać mężczyzna. Chyba się ze mną zgodzisz?

– Czy ja wiem? U nas choinkę zawsze targałam z rynku sama. Czasem sąsiad pomógł. No ale mój często pracował poza domem.

Jacek był dobrze zorientowany w naszej przeszłości, ale tylko on. W towarzystwie moja matka nadal kreowała wizerunek świętej pamięci ojca jako jakiegoś wysokiej klasy specjalisty, który za życia jeździł po Polsce, co najmniej stawiając martenowskie piece.

Kontrast między naszymi matkami był widoczny nawet fizycznie. Matka Jacka, obfita, choć foremna, w stylu Magdy Gessler, z ciepłą i okrągłą twarzą, od lat nosiła dłuższe włosy, które nadal starannie farbowała w swoim ulubionym salonie w Kupcu Poznańskim. Jacek woził ją tam raz w miesiącu, a gdy wypadł mu jakiś wyjazd służbowy, prowadził z matką pertraktacje dużo trudniejsze od biznesowych. Jej zdaniem grafik pani Dorotki był ważniejszy od grafiku spotkań jej syna. Nosiła się w stylu romantyczno-bankietowym i dziś też włożyła falbaniastą sukienkę z dodatkiem cekinów przy dekolcie, która dodawała jej kilogramów, ale też przydawała twarzy jakiegoś tajemniczego blasku.

Nawet jeśli teściowa kiedyś pracowała zawodowo, nikt już nie pamiętał, w jakim charakterze. W przeciwieństwie do mojego ojca, który nigdy nie odnalazł się po transformacji ustrojowej w naszym kraju, a można nawet rzec, że się ostatecznie pogubił, teść podjął dobrą decyzję i założył firmę, którą przejął i rozwinął mój mąż. Teściowa zajęła się tak zwanym domem i dzieckiem, czym moja matka gardziła. Teraz też spojrzeniem pełnym pozornego zachwytu obrzuciła karpia w galarecie, którego Jacek wyniósł z samochodu.

– Krysiu, piękna galareta, klarowałaś ją jeszcze widzę, pewnie białkiem? To prawie dzieło sztuki, ależ ja ci zazdroszczę, że masz czas się tak bawić. Ja upiekłam swoje szybkie ciasto, wieczny brak czasu.

Biedna nieświadoma Wiera zaczęła cmokać z zachwytu nad galaretą, a teściowa pokraśniała, ale bynajmniej nie z zadowolenia. Nasze matki już teraz, zdaje się, przebywały zbyt długo w swoim towarzystwie.

Moja była przede wszystkim zapracowanym człowiekiem, a dopiero potem kobietą, i mówiła o tym także jej fizyczność. Była szczupła, jakby zawsze brakowało jej czasu, aby usiąść i spokojnie zjeść. Faktycznie na ogół tak było, bo na ojca nigdy nie mogła liczyć. Przynosił do domu problemy, nie pieniądze. Nawet teraz, mimo przejścia na emeryturę, nadal pomagała w biurze księgowym i dorabiała, rozliczając na zlecenie PIT-y i płace. Choć pieniędzy mieliśmy z Jackiem sporo i nieraz namawiałam ją, by przestała pracować, odpowiadała niezmiennie, że całe życie na siebie zarabiała i nie zamierza tego teraz zmieniać.

Odkąd pamiętałam, miała krótkie włosy, które sama farbowała na jasny kasztan, i nigdy nie widziałam jej w spódnicy, a malowała tylko rzęsy. Komunikat, jaki posyłała swoim wyglądem w świat, był jasny i brzmiał: nie mam czasu na kobiece dyrdymałki. Z moimi długimi kędzierzawymi włosami, kolekcją kosmetyków wartą małą fortunę i upodobaniem do wszelkiej maści zabiegów upiększających byłam jabłkiem, które padło tak daleko od jabłoni, że równie dobrze mogło to być pomelo.

– No i gdzie ta nasza Hania? – Matka podała Jackowi dwie siatki, w których kryło się ciasto i prezenty dla nas wszystkich, które z pewnością okażą się czymś praktycznym.

Wzięłam małą z rąk Wiery, bo domagała się właśnie karmienia, i wyjęłam obrzmiałą pierś, gotowa na tę dawkę oksytocyny, która pozwoli mi jakoś przetrwać wieczór i spokojnie patrzeć, jak między naszymi matkami niemal dochodzi do rękoczynów.

– Ona jest za ciepło ubrana – powiedziała teściowa.

Obejrzałam się z przerażeniem za siebie, ale Wiera na szczęście oddaliła się już do kuchni, by zająć się szykowaniem kolacji. Gdyby nie to, jestem pewna, że położyłaby moją teściową jednym ciosem. Każda z nich miała już swoje lata, ale Wiera była zbita i sprężysta. No i jednak z Ukrainy. Byłam pewna, że w walce wręcz nasze matki nie dałyby jej rady.

– To prawda – cmoknęła moja matka i gdybym karmiła malutką na krześle, a nie w fotelu, właśnie bym z niego spadła. Nasze matki zgodne?

Jacek spojrzał na nie zdezorientowany.

– Kawy? Herbaty?

– Wy tu w ogóle macie za ciepło, a ona potówek dostanie. Ma na sobie kaftanik, sweterek, śpioszki, a do tego ten gruby bet, no dajcie spokój. Sama się tak ubierz i obwiń grubą kołdrą.

Nie śmiałam wskazać palcem Wiery, która trzaskała w kuchni garnkami. Może jednak coś usłyszała?

– Przecież niemowlęta muszą mieć ciepło.

– Ciepło, ale przewiewnie, kochanie. Ależ ona jest śliczna – dodała miękko teściowa.

– Śliczna – przytaknęła moja matka. – Tylko źle ją trzymasz do karmienia.

– Otóż to. Główkę musisz troszkę inaczej, o tak, lepiej wtedy sutek złapie – poinstruowała mnie teściowa.

– Położna mi pokazywała tak – mruknęłam z uporem.

– Ach, co one tam dzisiaj wiedzą, prawda, Wandziu?

Patrzyłam na nie, jakby mi się śniły.

Odłożyłam Hankę do kołyski, ale obudziła się już po godzinie, gdy zajadaliśmy się barszczem Wiery z uszkami. Natychmiast zerwałam się z miejsca, rozsznurowując górę ciążowej sukienki. Innych nawet nie chciałam mierzyć. Po co sobie psuć humor.

– Nie biegaj tak do niej, dziecko, bo zwariujesz. Przecież ledwo zakwiliła.

Moja matka przytaknęła, a ja uszczypnęłam się w rękę.

– Te nowomodne pomysły z karmieniem na żądanie to wielka głupota, od tego się zaczyna bezstresowe wychowanie.

– Otóż to – podchwyciła teściowa. – Nauczysz ją tak, to będzie co chwilę płakać, żebyś przybiegła. Chwili nie będziesz miała dla siebie.

Normalność wróciła dopiero przy karpiu i kompocie z suszu, kiedy matki zdążyły uśpić naszą czujność tą swoją nieoczekiwaną zgodnością i przytakiwaniem sobie nawzajem. Jeśli mam być szczera, ja już przysypiałam, bo funkcjonowałam ostatnio „na żądanie” małej, czyli – jak to właśnie skwitowały – głupio i niewłaściwie.

– Tylko to imię: Hania. Nie było nigdy takiego w naszej rodzinie – rzuciła moja matka, schludnie odkładając ości na jedną stronę talerza. Wypiła właśnie jeden kieliszek wina, czego zwykle nie robiła, i być może dlatego postanowiła przedyskutować tę kwestię.

– Ani w naszej.

– W waszej też nie? Widzisz, a ja myślałam, że to Jacek wymyślił.

– A gdzie tam. Imię ładne, ale żadnej Hanki u nas nie było.

Skrzyżowały na nas oskarżycielskie spojrzenia, a ja dopiero po chwili odzyskałam rezon.

– To imię po nieżyjącej siostrze bliźniaczce Joanny.

– Joanna miała siostrę? – zdziwiła się moja matka.

– Piękny gest, ale kim ta siostra właściwie była? – Teściowa zamachała falbanami i wydała mi się podobna do egzotycznej ryby.

– No właśnie. To już lepsza byłaby Zyta po mojej mamie.

– Albo Halinka po mojej, bo jakby na to dziecko wołali w szkole? Zycia? Zyćka?

– Zyta by po prostu mówili. Po co tak wszystko zdrabniać? – obruszyła się moja matka, walcząc z jakąś wyjątkowo oporną ością.

– A jak ma na drugie i trzecie?

– A po co drugie i trzecie? To takie pretensjonalne. Im prościej, tym lepiej. – Ość dołączyła wreszcie do pozostałych na talerzu.

– No pewnie. – Teściowa wydęła usta. – To może w ogóle tylko numer identyfikacyjny, jak w obozie.

Odetchnęliśmy z Jackiem z ulgą. Sprawy najwyraźniej wracały do normy i koniec wieczoru można było streścić w ten oto sposób:

Matka Krystyna: Piękny ten wisiorek, ale słuchaj, synku, na pewno nie wyrzuciłeś paragonu, jak w zeszłym roku?

Jacek: Nie wyrzuciłem, a co mamie nie pasuje tym razem?

Matka Krystyna: Pasuje, wszystko pasuje, ale wiesz, w jubilerze obok mojego fryzjera mają takie piękne kolczyki. Ja ci nawet pokazywałam ostatnio palcem.

Jacek: A wisiorek ci się nie podoba? W środku kuli są takie piękne płatki kwiatów.

Matka Krystyna: Tak, synku, ale wspominałam o kolczykach. Ale ty jesteś jak twój ojciec i nigdy mnie nie słuchasz.

Matka Wanda (po wspomnianym już jednym kieliszku czerwonego wina): Ależ dajcie spokój. Takie duże wydatki na prezenty. Chodzi przecież o symbol.

Matka Krystyna (po dwóch kieliszkach): Po prostu wolałabym symboliczne kolczyki.

Matka Wanda: A ja bym wolała, żeby przestały mnie boleć plecy.

Ja: Bolą cię plecy, mamo? Chcesz ibuprom?

Matka Wanda: Nie będę brać żadnej chemii.

Matka Krystyna: Cóż, mnie boli głowa. Ciśnienie dziś niskie.

Jacek: Mamo, chcesz ibuprom?

Matka Krystyna (patrzy z naciskiem na matkę Wandę): A daj. Najlepiej od razu dwie tabletki.

Kurtyna.

*

Gdy Jacek odwiózł nasze matki do ich domów, a Hanka zasnęła, ze zdumieniem rozpakowałam swój sekretny prezent. Lubiliśmy mieć z Jackiem małe tajemnice. Często przy wszystkich odpakowywałam, dajmy na to, sweterek, a potem w łóżku Jacek wręczał mi drugi prezent, którym był kostium niegrzecznej pielęgniarki lub klubowa sukienka z miękkiej skóry.

– Co to jest?

– Bilety na bal sylwestrowy połączony z twoimi urodzinami. – Nie mógł powstrzymać uśmiechu.

– Tu jest osiem biletów.

– Nie sądzę, byś chciała świętować swoją czterdziestkę bez przyjaciółek. Hotel jest w Poznaniu, więc Hania będzie bezpieczna pod opieką Wiery, a wcześniej, tak jak ostatnio, odciągniesz pokarm. Włożysz piękną sukienkę, umalujesz się i w tę noc będziesz moją Basią kusicielką, nie mamą.

Chyba mnie zatkało. Siedziałam przez chwilę z otwartymi ustami.

– W Poznaniu?

– No w Poznaniu, w Poznaniu. Musimy być jednak blisko małej, więc wypad do San Paolo odpada, wybacz.

– Nie o to chodzi, wariacie. Jestem po prostu kompletnie zaskoczona. – Pomyślałam o fryzjerze i butach na obcasie i oczy mi zalśniły na samą myśl.

– Nie chcę, żebyś czuła, że coś się kończy. Coś się właśnie zaczyna.

*

No i się zaczęło, tylko nie wiem, czy akurat to miał na myśli mój mąż, mówiąc o nowym początku. Byłam przekonana, że wylądujemy w najbardziej eleganckim i drogim lokalu w mieście, w końcu znałam Jacka i jego zamiłowanie do luksusu, niemal dorównujące mojemu. Sylwestry na Bali, w Paryżu, w Austrii. Raz nawet w norweskim hotelu, gdzie wszystko było z lodu, a ściany topiły się pod dotykiem rozgrzanego policzka, co osobiście przetestowałam.

Poznań to nie Paryż, ale i tu da się wydać pieniądze z klasą; cóż to w końcu za różnica, jaka to część świata. Tak myślałam. Głupio – jak się wkrótce okazało. I to wcale nie z powodu szerokości geograficznej.

Restauracja z hotelem w odrestaurowanym myśliwskim dworku usytuowana była w zabytkowej podpoznańskiej wsi, co wcale mnie nie zraziło, wręcz przeciwnie, wydało się miłą ekstrawagancją. Polska była piękna, wszyscy lubiliśmy naturę, a po majowym weekendzie w Kruszynianach, u ojca Izy, polubiłam ją jeszcze bardziej. Z tego powodu czułam się podekscytowana. Wyobraziłam sobie klimat z epoki. Tylko trochę się zmartwiłam, że minimalistyczna, nowoczesna sukienka – jedyna, w której nie wyglądałam jak wieloryb – może nie pasować. Na tym etapie wszelkie koronki, falbanki i drapowania były stanowczo niewskazane dla mojej figury.

Wszystkiego mogłam się spodziewać, ale fakir nie przyszedłby mi do głowy w najśmielszych snach; tego rodzaju sylwestrowych atrakcji nie przewidział chyba nikt z nas, a już najbardziej Jacek, pomysłodawca i fundator. Zdaje się, że kupił bilety, nie wnikając w charakter imprezy. Miał tak nieszczęśliwą minę, że aż zrobiło mi się go żal, więc pod stołem krzepiąco ścisnęłam go za rękę. W dodatku fakir był dość leciwy i niechlujny, z mętnym spojrzeniem. Błękitna tkanina owijała mu głowę. Taka sama, artystycznie udrapowana wokół bioder, mimo zamierzeń nie przywoływała skojarzeń z baśniami z tysiąca i jednej nocy. Patykowate, włochate nogi przypominały pajęcze odnóża. Mężczyzna wyglądał, jakby od tygodnia nie wychodził z alkoholowego cugu. Żylasty i zasuszony, bardziej przypominał lokalnego żula spod kiosku z piwem niż egzotycznego Hindusa.

Dysponował dużą deską z kilkoma stojącymi na sztorc gwoździami. Już z daleka wyglądała na nieoheblowaną, ale w przypadku fakira to chyba najmniejszy problem… Z pietyzmem ulokował ją na dębowym parkiecie; w jego wzroku można było dostrzec pewne napięcie i w zasadzie trudno było mu się dziwić. Na widok tej deski dreszcze przeleciały mi po krzyżu. Nie musiałam patrzeć w lustro, wystarczyło, że zerknęłam na dziewczyny i już wiedziałam, że mam ten sam wyraz twarzy. Jedna Izaura próbowała trzymać fason; ze znudzoną miną bawiła się łańcuszkiem od torebki i udawała, że takich fakirów widuje codziennie, więc ten nie robi na niej większego wrażenia. Jednak kiedy wokół fakira i katującej wyobraźnię najeżonej deski zaczęła nerwowo wirować dość obfita brunetka z równo obciętą grzywką, trzęsąc kusząco brzuchem przyozdobionym w pobrzękującą biżuterię – nawet Izie zrzedła mina.

– O kurwa… – Gwałtownie zakryła usta dłonią, chociaż w pobliżu nie było Harumiego ze słoikiem. – Czy myśmy się w czasie przenieśli? Tego rodzaju atrakcje bywały w „Adrii” w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku, matka mi opowiadała. Fakirzy, striptizy i lody sułtańskie w metalowych pucharkach.

– I szatniarz handlujący bimbrem – dodał Gustaw z rozmarzeniem, ignorując fakt, że w latach osiemdziesiątych był jeszcze dzieckiem i bimber raczej nie leżał w kręgu jego zainteresowań.

– Co zrobisz… – rzucił Tomek, bardziej przypatrując się Izie niż fakirowi. – Retro zaczyna być modne.

– Ja ci dam retro, gówniarzu – mruknął z roztargnieniem Gustaw, nie odrywając wzroku od falującego brzucha egzotycznej tancerki.

Zauważyłam, że miała tam taką samą kangurzą fałdę jak ja, ale nawet nie mogła jej ukryć pod wyszczuplającymi gaciami. Może też niedawno została matką? Może, biedna, musiała zostawić maleństwo z niańką albo z teściową, żeby zarabiać na życie, pląsając wokół fakira i uśmiechając się do ludzi, choć raczej wolałaby ich pozagryzać? W każdym razie wzrok miała pusty, a usta, skrzywione w grymasie, wyglądały, jakby warczała. Fakir przymknął oczy i jak w transie zaczął rytmicznie falować, wydając przy tym zawodzące dźwięki.

Nagle wszystko dookoła wydało mi się absurdalnie irracjonalne i surrealistyczne, jak z filmów Davida Lyncha, gdy karzeł we fraku wchodzi do pokoju wytapetowanego w szachownicę i widzi tancerkę z nocnego klubu w welwetowej sukni, palącą papierosa w długiej lufce. Obok niej leży odcięte ludzkie ucho.

Nie zdążyłam się nad tym głębiej zastanowić, bo Magda szturchnęła mnie w ramię.

– Nie mogę na to patrzeć. Chodź na fajkę – powiedziała, ściszając głos. Zupełnie niepotrzebnie; akurat donośne werble obwieściły, że za chwilę na scenie nastąpi coś mrożącego krew w żyłach.

– Przecież nie palisz – zdziwiłam się, z niesmakiem odwracając głowę od fakira w transie.

– No to co? – Wzruszyła ramionami. – Mogę zapalić, byle nie patrzeć, jak wbija sobie gwoździe w dupę. Chciałam wyciągnąć Gustawa, ale sama widzisz, wzroku nie odrywa od tej przeterminowanej hurysy – dodała z niesmakiem.

Rzeczywiście, Gustaw wpatrzony był w pląsającą piękność jak sroka w gnat. Gdyby nie jego przerażony wyraz twarzy, na miejscu Magdy poczułabym się zaniepokojona.

– Jesteś zazdrosna? – zapytałam ostrożnie, sondując jej nastrój.

Wzruszyła ramionami, grzebiąc w miniaturowej torebce.

– Chyba nie, ale coś ci powiem. Ostatnio się nad tym zastanawiałam i doszłam do dziwnych wniosków. Właściwie nie wiem, co o tym myśleć. – Porzuciła torebkę, nie znajdując w niej tego, czego szukała.

Stałyśmy w przestronnym, wyludnionym holu, przy ciepłym kaloryferze obudowanym poczerniałą boazerią sprzed kilku dekad. Hipnotyczny czar fakira i jego towarzyszki przyciągnął wszystkich jak magnes i w zasięgu wzroku nie było żywego ducha. Z palenia nic nie wyszło, ponieważ Magda nie miała ani zapalniczki, ani papierosów.

– No nie patrz tak, zapomniałam kupić, przecież zasadniczo nie palę – oświadczyła beztrosko na widok mojej zdegustowanej miny. Cała Magda. – Byłam ostatnio z Gustawem na zakupach, chciałam, żeby pomógł mi wybrać kreację na dzisiejszy wieczór.

Miała na sobie przepiękną sukienkę w kolorze starego złota, która przy jej opaleniźnie wyglądała wręcz zjawiskowo. Przez chwilę z zawiścią wpatrywałam się w jej brzuch, który nigdy nie był bardziej płaski od mojego. Aż do dzisiaj.

– Ma gust… – pochwaliłam kwaśno.

Na szczęście nie zwróciła uwagi na mój ton, za bardzo skupiona na sobie, Gustawie i hurysie. Wino również zrobiło swoje.

– Coś ty! – prychnęła. – Sama wybrałam. Jemu się znudziło już przy szóstej sukience i poszedł oglądać kosiarki. Sześć sukienek, wielkie mi co. Myślał, że kupię pierwszą? Ale nie o to chodzi. – Machnęła ręką. – Miałam na myśli zazdrość. Obserwowałam go, jak spogląda na inne kobiety w tych sklepach, i wiesz, do jakiego doszłam wniosku?

– Że jesteś zazdrosna.

Upiła łyk wina i zmarszczyła nos.

– Owszem – widziałam, że waży słowa – ale tylko wtedy, kiedy to ja uznam tę kobietę za atrakcyjną; słowem, kiedy mnie się podoba i jestem zazdrosna o jej wiek, wdzięk, gęste włosy albo długie nogi w drogich szpilkach. Natomiast jeśli na dłużej zawiesza wzrok na takiej, która nie wzbudza mojego zainteresowania, jest mi wszystko jedno; niech idzie z nią na ryby albo pokaże jej kolekcję motyli. Gdyby zdradził mnie z jakąś łysą, starą i szczerbatą, mogłabym się co najwyżej zdziwić. Nie mówię, że jestem ósmym cudem świata, ale nie jestem łysa ani szczerbata. Za to kiedy patrzy na młodsze i szczuplejsze, mam ochotę wydrapać im oczy. Albo lepiej jemu, bo co one winne…

– Powierzchowne jesteśmy – westchnęłam. – Cudze cycki wzbudzają w nas większą zawiść niż cudzy intelekt.

Od czasu, kiedy urodziła się Hanka, nieco wypadłam z damsko-męskich gierek, ale jednak wciąż pamiętałam swoje reakcje, kiedy Jackowi, jak każdemu normalnemu facetowi, zdarzyło się oglądać za babami.

– Coś w tym jest… – dodałam w zamyśleniu i natychmiast przed oczami stanął mi sylwester w Portofino, kiedy to mojego męża dość bezczelnie kokietowała flegmatyczna, wysoka i chuda Chiara bez biustu, o wąskich biodrach, szerokich umięśnionych ramionach, olśniewająco białych zębach i delikatnym wąsiku nad górną wargą. Spośród wszystkich przepięknych, kobiecych i pełnych temperamentu cór Południa jemu trafiła się akurat taka, która zupełnie nie wpisywała się w moje wyobrażenia o gorących Włoszkach. Niefrasobliwie nabijałam się z Jacka, nie szczędząc złośliwych komentarzy o androgenicznych typach kobiet, aż w końcu z osłupieniem zauważyłam, z jakim zachwytem jej słucha, nie spuszczając z niej wzroku. Zrzedła mi mina, a niefrasobliwość uleciała w siną dal. Jednak zamiast zazdrości przyszło osłupienie. A także bezsilna złość, że choćbym pękła, nie będę w stanie z nią konkurować. Równie dobrze chomik mógłby grać w jednej lidze z łososiem.

– A która z was była łososiem, bo jakoś nie kojarzę? – zapytała głupio Magda, gdy podzieliłam się z nią swoimi przemyśleniami. – No tak… – opamiętała się. – Widzisz, jednak coś w tym jest. – Pstryknęła palcami. – Jakby Gustaw zostawił mnie dla faceta, chyba nie umiałabym być zazdrosna. Nie mogłabym się porównywać i zadręczać, że nie jestem taka wspaniała jak ona… Znaczy on – parsknęła, krztusząc się ze śmiechu. – To chyba świadczy o tym, że tak naprawdę wszystko kręci się wokół miłości. Tyle że tej własnej. No przepraszam, nic ci na to nie poradzę, ale wniosek nasuwa się sam. Okazuje się, że zranione serce nie boli tak bardzo jak zranione ego.

Trochę zdziwiło mnie, że mówi to akurat Magda, ale nie mogłam nie przyznać jej racji.

– Wszystko między wami w porządku? – zapytałam ostrożnie. Brzmiała jakoś dziwnie. Już dawno nie słyszałam, żeby romantycznie rozkładała swoje uczucie do Gustawa na części pierwsze, jak to zawsze lubiła robić. Zwykle zamęczała nas wynurzeniami, analizami i refleksjami na temat jego wyjątkowości. Gustaw to, Gustaw tamto… Niekiedy wszystkie już miałyśmy dosyć wieści o tym, co Gustaw myśli, co lubi, co powiedział, jak spojrzał. Iza od niedawna też była zakochana, ale prawie nigdy nie opowiadała o Tomku, trzymała go dla siebie, jakby stanowił jakiś unikatowy okaz, który może stracić blask od zbyt częstego prezentowania go światu. Wołami trzeba było z niej wyciągać każdą najdrobniejszą informację. Kochałyśmy Magdę, ale zaczęłyśmy się w końcu obawiać, że obrzydzi nam tego Gustawa, swoją drogą fajnego faceta.

Na szczęście od kiedy miała go na własność, narzekała na niego jak każda normalna kobieta na swojego mężczyznę. Ludzie idealizują to, czego nie mogą mieć – stara, banalna prawda wciąż miała się dobrze.

– Jasne, jest kochany, swojski. I taki… pragmatyczny. – Zabrzmiało to trochę, jakby splunęła. – Mogę na nim zawsze polegać, nie wyobrażam sobie życia bez niego. Ale flirtować już mu się nie chce – dodała z nutą melancholii w głosie. – Kiedyś patrzył na mnie takim maślanym wzrokiem… I takie maile pisał cudne. Zawsze mnie to rozczulało. Czasami tęsknię za Kotem Makawitym, za tamtą niepewnością, za tajemnicą… – Westchnęła zakłopotana. – Ostatnio też tak spojrzał. Wszystko mi się przypomniało, te uniesienia, pierwsze wspólne noce, te zaklęcia szeptane o świcie, kiedy byliśmy już tacy zmęczeni, a jednak szkoda nam było czasu na sen. Mówię ci, Baśka, aż mi serce zamarło. Popatrzył tak miękko, że jak durna się rozczuliłam. Już miałam wybaczyć mu tę codzienną powściągliwość, a on mówi: „Kochanie, umówiłem się z Hamzą na piwo, zostanę na noc w Poznaniu, nie jesteś zła?”.

Roześmiałam się: nasza Magda, zielone wzgórza nad Poznaniem.

– Jacek zawsze powtarza, że po to mężczyzna żeni się z kobietą, żeby wreszcie przestać o niej myśleć i zająć się ważniejszymi sprawami.

– Taa, na pewno ratuje świat albo szuka sposobu na walkę z globalnym ociepleniem – mruknęła Magda w odpowiedzi. – Same wiekopomne sprawy. Nawet jak w nosie dłubią, z pewnością ma to głębszy sens. Gustaw już trzy dni wcześniej mnie uprzedza, że musi przygotować drewno do kominka; potem przypomina mi następnego poranka, żebym niczego dla niego nie planowała, bo przecież to drewno… Następnie spędza kilka godzin w sklepach, szukając najlepszej na świecie siekiery: chirurgicznie precyzyjnej i koniecznie za półdarmo. Oczywiście wraca bez i przez kolejny dzień pomstuje, że to skandal, że ceny siekier wołają o pomstę do nieba i będzie musiał poszukać w internecie. Szuka przez pół nocy i cały następny dzień, ale nic z tego nie wynika. Potem zabiera mi auto, bo musi jechać do kumpla pożyczyć siekierę. Wraca wreszcie z tą pieprzoną siekierą i robi mi awanturę, bo wyrzuciłam jego robocze, podarte portki, bez których w ogóle nie da się rąbać drzewa. – Westchnęła. – Przez pół tygodnia temat siekiery lata po chacie jak znerwicowana mucha, a ja od tego gadania zaczynam mieć wrażenie, że porąbał już drewno połowie Polski i lada moment padnie z wycieńczenia. Nieważne, że ja w tym czasie przytargałam zakupy, ugotowałam obiad na dwa dni, wyszorowałam łazienkę, wymieniłam olej w samochodzie, upiekłam sernik, zrobiłam pranie, odbębniłam dwie korekty, rozmroziłam lodówkę i jeszcze zdążyłam załatwić z sołtysem, że wiosną przeora mi ogród. Jakie to ma w końcu znaczenie w porównaniu z doniosłym i ważnym zajęciem Gustawa? Oczywiście jeśli tylko uda mu się je zacząć…

Z sali dobiegła burza oklasków. Byłam pewna, że wszyscy klaszczą z radości, że fakir wreszcie skończył występ.

– Jeszcze się nie zdążyłaś przyzwyczaić?! – usiłowałam przekrzyczeć wrzawę. – A czego się spodziewałaś? Nikt normalny nie lubi być zakochany zbyt długo; to rozum odbiera.

– Ja lubię! – wrzasnęła Magda, przekrzykując muzykę.

Wzruszyłam ramionami i pociągnęłam ją za sobą na salę. Poszła bez oporu.

– Gdzie zniknęłyście? – powitała nas Iza z pretensją. – Sama się tu męczę, bo chłopaki odpłynęły do baru. Kiedy usiadł na gwoździach, Joanna oświadczyła, że zaraz zemdleje.

Joanna naprawdę była zielona na twarzy. Siedziała wyprostowana na krześle, przytrzymując się krawędzi stołu.

– Dajcie mi wina. Za długo byłam trzeźwa, a tego się nie da na trzeźwo…

– A chłopaki? – Magda rozejrzała się w poszukiwaniu naszych partnerów, ale Iza prychnęła z pogardą.

– Tomek powiedział, że mu niedobrze, i poszli z nim do baru. Mięczaki.

Na scenie w miejsce fakira i jego pląsającej damy znowu rozlokowała się orkiestra. Skoczne, discopolowe rytmy robiły się coraz bardziej nie do wytrzymania, a tak zwani artyści reprezentowali tę samą grupę wiekową co fakir. Pan przy mikrofonie był prawie całkiem łysy i kiwał się cały czas w przód i w tył, jakby cierpiał na chorobę sierocą, drugi pan przy keyboardzie przesuwał po prostu kciuk i trzeci palec prawej ręki raz w lewo, raz w prawo, a trzeci, z gitarą basową, miał na stopach pończochowe skarpetki i trzymał się być może jakiegoś rytmu, ale na pewno nie tego, w którym akurat grali.

Poczułam nagle nieodpartą potrzebę rozmowy z Jackiem. To wszystko było jakieś dziwne i kompletnie nic tu do siebie nie pasowało. Mój mąż, który zazwyczaj dbał o najmniejsze drobiazgi, organizację, atmosferę, który zwracał uwagę na rodzaj muzyki, menu i każdy szczegół, nie mógłby czegoś takiego zaakceptować. To nie było w jego stylu. Owszem, miało swój urok, ale było zupełnie do niego niepodobne.

Znalazłam go przy barze; w skupieniu mieszał patyczkiem w kieliszku, trącając wirującą oliwkę. Wyglądał jakoś niewyraźnie.

– Przecież nie lubisz martini.

– Tomek zamówił.

– Coś nie tak? – Pogłaskałam go po ramieniu. Podniósł na mnie zatroskane oczy, ale nie zdążył odpowiedzieć. Za naszymi plecami stanęły Iza z Joanną i pociągnęły mnie za rękę.

– Ile można czekać? Świeczki masz zdmuchnąć!

Przerażona rzuciłam okiem na nasz stolik; w głębi duszy obawiałam się, że zobaczę iluminację wielką jak zorza polarna, widoczną z każdego zakątka Poznania, obwieszczającą światu, że jestem już stara, i będę musiała wypluć płuca, zanim zdołam zdmuchnąć czterdzieści płomyków. Ku własnemu zdziwieniu na torcie widniała tylko jedna cyferka: zero. Uniosłam brwi.

– Doszłyśmy do wniosku, że najważniejsze jest z tyłu. Z przodu przez dziewięć lat będzie to samo, więc nie ma co zawracać sobie tym głowy – wytłumaczyła Joanna, usiłując uwolnić się od próbującego ją objąć Hamzy. Zdaje się, że Tomek stawiał drinki nie tylko Jackowi. – Skup się na zerze, dopiero zaczynasz przygodę z czwórką, zdążysz się jeszcze nadmuchać.

Iza zmarszczyła nos.

– Chyba dziesięć lat, nie dziewięć. Czy ja naprawdę wzięłam cię na wspólniczkę? Ty się kompletnie nie znasz na matematyce.

– Ale za to na ludziach się znam – odparowała niezrażona Joanna, wyszarpując się z uścisku męża. – No nie przeszkadzaj, mówię teraz! Co za różnica: dziewięć czy dziesięć, no jazda, dmuchaj! – ponagliła mnie.

Nabrałam powietrza i jednym krótkim dmuchnięciem na zawsze pożegnałam trójkę z przodu.

Nastąpiły żywiołowe uściski, życzenia, całusy i poklepywania, a ja wciąż czułam się, jakbym wszystko oglądała przez szybę. Całym sercem chciałam z nimi być, uczestniczyć w tej – bądź co bądź – ważnej dla mnie uroczystości, ale nie umiałam. Ten sylwestrowo--urodzinowy wieczór był tak samo surrealistyczny jak to, co działo się we mnie. Karzeł w pokoju w kratkę był coraz wyraźniejszy.

W zamyśleniu skubałam srebrną lamówkę, którą wykończone były mankiety mojej sukienki, i czułam, że wszystko jest nie tak. Minął prawie rok, odkąd się dowiedziałam, że jestem w ciąży, i wyszłam ze znanego mi świata z myślą, że w każdym momencie będę mogła do niego wrócić. Siedząc dziś przed toaletką i patrząc, jak moje rysy twarzy, wymodelowane przez bronzer, róż i rozświetlacz, zaczynają znowu przypominać dawną mnie, tylko okrąglejszą o – bagatela – dwadzieścia kilogramów, wydawało mi się, że znalazłam drzwi i wreszcie wracam. Ale okazuje się, że to był tylko martwy rekwizyt. Klamka w ścianie. Mogłam szarpać i szarpać, przejścia nie było.

Zaczynałam rozumieć, że mogę iść tylko przed siebie, zawsze do przodu, popychana losem czy przeznaczeniem jak wiatrem. Będę po prostu otwierać kolejne drzwi. Inne drzwi. Ale tamtych już nie znajdę, choćbym pękła (czy schudła), i powinnam zacząć się do tego przyzwyczajać. Czułam dziś, że powinnam być gdzie indziej, nie tu. Do tego Jacek był jakiś nieswój. Mała spała na pewno bezpiecznie, ululana przez ukraińskie, tęskne melodie Wiery, ale zdaje się, że oboje myślami byliśmy przy niej. Ja na pewno. Choć w życiu bym się do tego nie przyznała. Obiecałam sobie przecież, że nie będę jedną z tych zwariowanych mamusiek, które tracą własne życie, gdy tylko wydadzą na świat potomstwo.

Wiera miała numery telefonu mój i Jacka, gdyby cokolwiek się działo, i nie było sensu do niej wydzwaniać. Gdyby cokolwiek się działo? Ale co? Niby co miałoby się dziać? Na tę myśl poczułam nieprzyjemny ucisk w okolicy serca. Zerknęłam dyskretnie na wyświetlacz telefonu. Dochodziła dwudziesta druga. Brak nowych połączeń. Poczułam się dziwnie zawiedziona, jakby to ta dwumiesięczna dziewczynka, którą od momentu urodzenia w zasadzie ignorowałam, miała do mnie zadzwonić. Poczułam łzy pod powiekami i zamrugałam.

– Baśka, wszystko przed tobą! – Magda, śmiejąc się, ścisnęła mnie tak, że zabrakło mi tchu, i przy okazji wychlapała mi trochę wina na sukienkę. – Nowe życie, nowe wyzwania, zobaczysz, jak będzie fajnie. Dziewczyny! – krzyknęła, usiłując przekrzyczeć podstarzały boys band. – Wznieśmy toast! Za nas! Za przyjaźń!

– Za twoją książkę – ryknęła Iza, a ja znowu poczułam się tak, jakbym przez ostatni rok wypadła z gry. Coś mi zamajaczyło, że Magda przymierzała się do napisania powieści, do czego zawsze ją namawiałyśmy, ale podczas tej rozmowy pewnie jak zwykle przejęta byłam bardziej ciążową zgagą czy opuchlizną.

– To ona jest już gotowa? – zapytałam nieśmiało. Wolałam nie wypytywać, o czym jest, by dziewczyny się nie domyśliły, że przez ostatnie miesiące uczestniczyłam w naszych spotkaniach jedynie ciałem.

– A gdzie tam. Ale mam pierwszy rozdział i pokazałam, niestety, jednej z redaktorek w moim wydawnictwie.

– I naprawdę piszesz o nas? – Na szczęście wyręczyła mnie Joasia.

– No mniej więcej, wiecie, luźno tak. Nie zdradzam żadnych naszych sekretów, jeśli o to pytasz.

– Jeśli chodzi o mnie, proszę bardzo, możesz zdradzać. Żebym to ja jeszcze miała jakieś sekrety. Powiedz lepiej, czemu „niestety”? Nie podobało się tej redaktorce? – Iza zmarszczyła brwi.

– Powiedziała, że to nie przejdzie. W sensie, że się nie sprzeda.

– A to dlaczego?

– Podobno za dużo pijemy. Kazała mi zmienić sceny naszych spotkań, które niby przypominają libacje. Zamiast wina mamy popijać herbatkę.

– Łomatko – westchnęłam. – Przecież przez cały rok popijałam herbatkę, mam popijać jeszcze i w twojej książce?

– Aaa, i jeszcze to jest podobno nierealistyczne, że o swoich trzynastoletnich synach wyrażamy się „gnoje”.

– No jak są z nich czasem gnoje, to co zrobić? – Iza westchnęła. – Wiesz co? Nie przejmuj się tym, co mówią inni. Pisz swoje. Jak to będzie prawdziwe, to ludzie to kupią. Emocje sprzedają książki. Emocje wszystko sprzedają. Ale ludzie nie są już głupi i te emocje muszą być prawdziwe. Za twoją książkę, za naszą restaurację, za Baśki…

Zawisły na chwilę nad kieliszkami.

– No za Hanię, pewnie, że za Hanię! – krzyknęła Joanna i byłam jej wdzięczna, bo nie chciałam już opijać swojego zera.

Jakoś nie potrafiłam, tak jak one, zapomnieć o tej czwórce z przodu. Poza tym teraz poczułam, że w porównaniu z sushi knajpą i powstającą właśnie pierwszą powieścią Magdy zero jakże adekwatnie określa moje dokonania.

Stuknęłyśmy się kieliszkami i Magdzie udało się też ochlapać czerwone spodnium Izy i fioletową spódnicę Joanny, co wprawiło naszą przyjaciółkę w rozpacz. Podobno była prezentem od Hamzy. To znaczy nie spódnica, a sam materiał, który pochodził z jakiegoś tekstylnego archiwum jego rodziny, w każdym razie nie był to, co podkreśliła kilka razy, zwykły ciuszek.

– Najlepiej będzie potraktować te plamy solą – rzuciła Joanna przytomnie i chwyciła ze stołu solniczkę.

Zostawiłyśmy Magdę z Gustawem na parkiecie, Jacka z Tomkiem i Hamzą przy barze i ruszyłyśmy w stronę toalety, ale zaraz przy wyjściu z sali Iza wepchnęła nas na zaplecze sporej kuchni.

– A my tu po co?

– A po to. – Szybkim ruchem, którego nie powstydziłby się Houdini, złapała jedną z przygotowanych do wniesienia na stoły przed północą butelek szampana. – Nie wiecie, że szampan najlepiej wywabia plamy z czerwonego wina?

– Ale nas wkręcasz, najlepsza jest sól. Każdy to wie. – Joasia zdawała się nieugięta.

– Może i tak. Każdy, kto nie próbował polać plamy szampanem.

Najbliższa toaleta okazała się zajęta przez na oko dwadzieścia kobiet w różnym wieku, pudrujących nosy, malujących usta, poprawiających fryzury i udających, że nie podglądają się nawzajem przy tych czynnościach. Poszłyśmy więc w kierunku drugiej, umieszczonej w odległym skrzydle dworku, która podobno przeznaczona była tylko dla gości hotelowych.

– Ale my nie jesteśmy przecież hotelowe – zmartwiła się Joasia, która zawsze chciała postępować zgodnie z przepisami.

– A co, mamy na plecach napisane, że tu nie nocujemy? Poza tym… co nam zrobią, jak nas złapią? Wytarzają w smole i pierzu? Szlag. Zapomniałam kieliszków.

– A to nie miało być na plamy?

Wymieniłyśmy z Izą załamane spojrzenia. Czasem Joanna zdawała się niereformowalna.

– Oddamy plamom, co ich, a nam, co nasze – zażartowałam.

Po dobrym kwadransie krążenia labiryntem korytarzy, których rodowód sięgający peerelu zaznaczony był wyraźnie boazerią, gdy straciłyśmy już nadzieję i miałyśmy wracać, dotarłyśmy do tej drugiej toalety, w której stało kilka paprotek, ale co najważniejsze, były tam też dwie umywalki i wielka drewniana skrzynia do siedzenia. Na klamce od okna wirowała niebieska szmatka, chyba coś w rodzaju artystycznej zasłonki.

Niestety okazało się, że tam też nie będziemy same. Jakaś kobieta w wieku mniej więcej naszych matek, w szlafroku i ciepłych bamboszach, zmywała z siebie makijaż.

Odwykłam już od szpilek i od godziny dawały mi nieźle w kość, więc zrzuciłam je ze stóp i wdrapałam się na skrzynię. Iza zakasała nogawki spodnium, żeby nie podrzeć materiału, i poszła moim śladem.

– Pani już po zabawie? – zapytała kulturalna jak zwykle Joasia z głupia frant, podczas gdy Iza wprawnie odkorkowała szampana i zaczęłyśmy polewać z umiarem nasze plamy.

Kobieta najpierw nie odpowiedziała, jakby nie miała najmniejszej ochoty wdawać się z nami w konwersację, ale po chwili napotkała wzrok Joasi w lustrze i coś w otwartych ustach naszej przyjaciółki chyba zwróciło jej uwagę, bo wyjęła z uszu dwie żółte zatyczki.

– Przepraszam najmocniej. O co pani pyta?

– Czy pani już po zabawie?

– Och, ja się w sylwestra nigdy nie bawię. Staram się umyć przed dwudziestą drugą i z korkami w uszach idę spać.

Wymieniłyśmy zdziwione spojrzenia.

Kobieta za to zdawała się zaintrygowana naszą techniką wywabiania plam.

– I to działa?

– Bez pudła – mruknęła Iza.

– Ale potem na wszelki wypadek lepiej jeszcze posolić?

– Dokładnie. – Joasia potrząsnęła solniczką.

– A jeśli można spytać… dlaczego pani tu przyjeżdża, skoro się pani nie bawi w sylwestra? Nie lepiej było zostać w domu? – Wyjęłam Izie z rąk szampana, bo dawno oddała plamie, co jej, i za bardzo przyssała się do butelki, po czym zajęłam się górą swojej sukienki.

– Ależ ja jestem w domu. Dziś dużo gości na nocowanie, odstąpiliśmy też swoje mieszkanie na poddaszu. Prześpimy się w starej służbówce. Kupiliśmy z mężem ten dworek dwadzieścia pięć lat temu. Początkowo miała to być po prostu przystań dla naszej rodziny.

Wymieniłyśmy ponownie spojrzenia. Dworek był może zaniedbany, ale naprawdę spory. Poza wielką salą balową z zapleczem kuchennym była tu część hotelowa, w której na oko mogło się mieścić ze trzydzieści pokoi. Z drugiej strony, jak to mówiła Luśka, córka Joanny, kto bogatemu zabroni.

– Dworek należał kiedyś do pani przodków? – spytała Joasia, wyjmując mi z ręki szampana. Otrzepywała przy tym swoją kupioną na tę okazję bluzkę z błyszczących gwiazdek, które okazały się nietrwale przyczepione i fruwały wokół niej.

Właścicielka dworku spojrzała na Joasię, jakby ta przybyła przed chwilą z innej planety i otrzepywała się z gwiezdnego pyłu.

– Ale gdzie tam. Mąż po prostu dostał cynk, że jest dworek na sprzedaż. Wszystko rozkradzione i zdemolowane, ale cena była dobra. Remontujemy to od lat. – Z dumą powiodła wokół ręką i nie miałyśmy innego wyjścia, musiałyśmy pocmokać i trochę się pozachwycać. – Teraz organizujemy imprezy. Ja odpowiadam za kuchnię, a mąż za rozrywkę. Podoba się paniom?

Zaczęłyśmy z zapałem solić swoje plamy.

– A zgadniecie, który to on?

– To on występuje? – Nie wytrzymałam. – Fakir?

– Gdzie tam. Mój mąż ma dużo lepsze nogi, nie takie jak ten fajfus.

Usłyszałyśmy jakby ciężkie stęknięcie. To był stary dom i stwierdziłam, że drewno oddycha.

– Śpiewa? – spytała Iza, a kobieta obrzuciła ją spojrzeniem pełnym dumy.

– Jest ode mnie dziesięć lat młodszy i ma jeszcze w sobie tyle energii. A jaką ma prezencję, prawda?

Ponownie skupiłyśmy się na soleniu plam.

Dopiero gdy właścicielka zakorkowała sobie z powrotem uszy, wzięła pod pachę cętkowaną kosmetyczkę i wyszła, ryknęłyśmy śmiechem.

– Nie śmiejcie się tak! – Iza postanowiła wziąć tę uroczą parę w obronę. Widziałam, że nagle posmutniała.

– Ale że co? Wyobrażasz sobie, że za dwadzieścia pięć lat Tomek będzie jakimś didżejem handlującym koką w klubie nocnym, a ty będziesz się szykowała spać o dwudziestej drugiej? No co ty. Po pierwsze, handel koką pasuje bardziej do ciebie. Po drugie, nawet jeśli, nie zauważyłaś, jak bardzo ta kobieta jest nadal zakochana w swoim mężu? Przypuszczam, że z wzajemnością. Tylko sobie życzyć.

Zsunęłam się ze skrzyni, by potrzeć polaną szampanem i posoloną plamę odrobiną wody z kranu, i znowu usłyszałam to dziwne stęknięcie. Pewnie oddechy starych mebli, pamiętających jeszcze czasy dziewiętnastowiecznych bali. Nadal nie rozumiałam, co my tu robimy. Dlaczego Jacek, który uwielbiał szkło i chrom, minimalizm i wyrafinowane gadżety, wybrał na moje urodziny i sylwestra właśnie to miejsce. Znowu pomyślałam o małej. O pokoju pachnącym jej główką i zasypką, którego od dwóch miesięcy unikałam jak jaskini lwa. O tym, jak śpi w swoich różowych śpioszkach, z rączkami rozrzuconymi na boki, w ciepłym świetle lampki. Wydawało mi się teraz, że ten pokój jest nie trzydzieści, ale trzy tysiące kilometrów stąd. Zdecydowanie za daleko.

– A co robią dziś wasze dzieciaki?

– Cóż, Luśka świętuje z Kazuo. – Joasia wzruszyła ramionami. – Pojechali do Krakowa, do jego polskiej babci.

– Czyli nadal są razem? – Czułam się tak, jakbym realizowała jakiś wcześniej ustalony scenariusz. Zadawałam dziewczynom pytania, ale myślami byłam gdzie indziej.

Uśmiechnęły się. Chyba zdawały sobie z tego sprawę.

– Nadal. Postanowiłam was posłuchać i pozwolić, by to się wypaliło swoim płomieniem, ale nie wiem, czy to dobry kierunek. Czuję się trochę tak, jakbym czekała, aż moja córka znudzi się temu chłopakowi. Poza tym niebezpiecznie się przy nim usamodzielniła.

– Aśka, to przecież nic złego. Ona ma osiemnaście lat, a ty przeżywasz, że pojechali razem do Krakowa? Chodzi ci o to, że przed ślubem?

– No nawet już nie o to, ale zaczyna przebąkiwać o podróży do Japonii. Iza, nie gniewaj się, ale…

Iza, nadęta niebezpiecznie do rozmiarów Izaury, wzięła łyk szampana.

– Dokończ.

– Nic już nie mówię. – Biedna Joasia zamachała rękoma.

– Właśnie mówisz. Nie chcesz, by twoja córka poszła w moje ślady i miała dziecko z Japończykiem, skazane na podróżowanie między dwoma kontynentami już nie tyle z kluczem, ile komórką na szyi.

Spojrzałyśmy na nią przestraszone. Miała grobowy ton.

– I masz świętą rację – roześmiała się wreszcie Iza. – Ale Aśka, czym to się różni od tego, co robisz obecnie?

– Masz na myśli mój związek z Hamzą?

– Nie. Mam na myśli twój związek z tą plamą. Swoją drogą, daj jej już spokój, bo ze szlachetnej tunezyjskiej żorżety nie zostanie jedno włókno.

– Ale ja i Hamza nie mamy przecież dzieci.

– Póki co. Przecież wszystkie widzimy, jak się rozklejasz przy Hani. A Hamza? Ostatnim razem, jak ją trzymał na rękach, łzy leciały mu jak grochy.

– No sama wiesz, że on się wzrusza – wtrąciłam się pojednawczo.

Joasia wypiła kolejny łyk szampana i nie powiedziała już nic. Zdaje się, że Iza miała rację. Odkąd te dwie otworzyły razem restaurację sushi, iskrzyło między nimi dużo częściej, ale też lepiej się znały. Na pewno rozmawiały ze sobą więcej niż ja z którąkolwiek z moich przyjaciółek.

W pierwszym momencie poczułam się zazdrosna o tę bliskość, ale już po chwili pomyślałam znowu o drzwiach, tych nowych drzwiach, które właśnie otworzyłam, a tymczasem uparcie szukałam drogi powrotu. Wyobraziłam je sobie. Miały fakturę starych drewnianych drzwi, jak te do łazienki, w której siedziałyśmy już dobre pół godziny, i szlachetny, brązowy kolor. Na pierwszy rzut oka w ogóle do mnie nie pasowały, ale co ja w sumie o sobie wiedziałam? O sobie jako matce? Kompletnie nic.

– Jasna dupa. Zdaje się, że będę musiała powiadomić Magdę. – Iza zmarszczyła brwi. – Czy to wystarczy ci za odpowiedź na pytanie, gdzie nasze dzieci spędzają dzisiejszą noc?

Podsunęła mi pod nos swój telefon i początkowo nie byłam pewna, na co patrzę. Joasia szybko umyła ręce i do nas podeszła. Zrzuciła buty i wdrapała się obok nas na skrzynię.

Tym razem rozległo się jęknięcie.

– Zdaje się, że to leśny domek Gustawa?

– Zdaje się – pokiwała głową.

– Skąd masz to zdjęcie?

Patrzyłyśmy z mieszanką przerażenia i podziwu na młodzież kłębiącą się wokół domu, na ganku i zapewne w środku, bo drzwi były otwarte na oścież i zrobił się w nich zator. Na oko było tam ze trzydzieści osób.

– Harumi o tym nie wie, ale ma wśród swoich kolegów kilku idiotów – wycedziła Iza – którzy w pogoni za jak największą liczbą obserwujących umożliwili mi obserwowanie swoich kont na Instagramie. A dziś postanowili się pochwalić imprezką.

#wbijajciedonas, #tolekiharumiparty, #czterdziestkadwujkarzadzi, #sebawisniewskizaliczylzgon – głosiły tagi pod postem.

– Rozumiem, że to nie było uzgodnione?

Iza dosłownie warknęła. Jak pies. A wtedy zaczęły się dziać jeszcze dziwniejsze rzeczy, bo usłyszałyśmy walenie, jakby do drzwi.

Zeskoczyłam i otworzyłam, choć nie zamykałyśmy się na klucz. Korytarz był pusty, ale za plecami usłyszałam jakąś szamotaninę i gdy się obejrzałam, Iza i Joanna stały na podłodze z wyrazem konsternacji na twarzach, a dodatkowo okazało się, że skrzynia, na której siedziałyśmy, posiada ruchome wieko.

Teraz właśnie znajdowało się w pozycji otwartej i z czeluści wyłonił się całkiem golutki fakir, którego nie tak dawno widziałyśmy na scenie. Te same włochate nogi minus błękitna tkanina, którą wcześniej miał udrapowaną na głowie i wokół bioder. Pal licho głowę, ale nad brakiem przepaski zasłaniającej genitalia można się już było pochylić. Albo lepiej nie. Dopiero teraz zrozumiałam, że to, co brałyśmy za fikuśną zasłonkę na okno, było porzuconym w pośpiechu strojem.

W ślad za fakirem wyłoniła się kaszląca brunetka, która pląsała wokół niego na sali. Nie przestając kaszleć, jedną ręką starała się przykryć obfity biust, co z góry było skazane na porażkę, i przesłoniła sobie ledwie sutki, a drugą położyła na równie obfitym owłosieniu łonowym. Nie ma co, ci dwoje byli nieźle retro.

Joanna wykazała się refleksem i zdjęła z klamki dwa niebieskie zwoje.

– Ćwiczymy numer ze znikaniem – wychrypiała wreszcie brunetka, gdy przestała kaszleć. – Znikaniem ubrań, no i ogólnie rzecz biorąc, znikaniem. Wchodzimy do skrzyni, a potem ciach – pstryknęła palcami – i nie ma nas.

– Kładzenie się na gwoździach to już dla ludzi za mało – dodał fakir, drapując na sobie na nowo niebieskie szmatki. Cechowała go rzadko spotykana swoboda, jeśli chodzi o ciało. Najpierw, o dziwo, zajął się turbanem. Starałam się nie patrzeć, ale wiadomo. To było jak wypadek drogowy.

– A buty, Zenuś? – przypomniała mu brunetka, gdy otworzył już drzwi. Zanurkowała do skrzyni i wyjęła z niej swoje klapki na obcasie i jego sandały z rzemieni. Nie ma co. Niezły Jezus.

Gdy wreszcie udało im się zniknąć za drzwiami, najpierw śmiałyśmy się konwulsyjnie, a potem Iza wyrzęziła: – Baśka, nie gniewaj się, ale skąd Jacek wytrzasnął to miejsce?

Cóż, sama chciałam to wiedzieć.

– A co wy tu robicie?

Do łazienki wparowała Magda, która, zdaje się, z tego smutku za bezpowrotnie utraconymi porywami serca postanowiła się upić już przed północą. W jednej ręce trzymała butelkę szampana, a w drugiej kieliszek.

Ona też bez pudła znalazła drogę do zapasów przygotowanych przez obsługę na dwunastą w nocy.

Dochodziła dwudziesta trzecia.

– Chodzę i szukam was od godziny.

– Zostawiłyśmy cię przecież w objęciach Gustawa. Na parkiecie.

– Te objęcia trwały jakieś pięć minut. – Magda westchnęła z goryczą. – Potem Gustaw stwierdził, że ma jakiś szybki temat do obgadania z Tomkiem. Coś o sieci i o tym, dlaczego nasze komputery się nie widzą. No jak niby się mają widzieć? Jego komp z pewnością bierze przykład z właściciela.

– To gdzie się plątałaś przez godzinę? – Iza obmacywała swój telefon w poszukiwaniu zdjęcia na Instagramie, które za chwilę miało kompletnie odwrócić uwagę Magdy od Gustawa i tego, jak i kiedy na nią patrzy.

– Szczerze to już nie wiem. Przed chwilą wpadłam na półnagiego fakira z niemal gołą brunetką. Wcześniej byłam w jakiejś piwnicy i za cholerę nie mogłam znaleźć drogi do wyjścia. Weszłam za to do sauny, i to uruchomionej. W środku siedziała jakaś naga kobieta w czepku i paliła papierosa. To nie może być zdrowe, prawda?

– Cóż, przynajmniej szybko pozbywała się toksyn. To my znalazłyśmy gołego fakira i jego kochankę.

Opowiedziałyśmy jej w skrócie przebieg naszej ostatniej godziny.

– No i właśnie – skomentowała, zaglądając z melancholią do skrzyni – o tym mówię. To jest miłość. Prawdziwe uniesienie, przepaski z bioder łopoczące na klamce od okna, pożądanie… – Nakręciła się i wtedy okrutna Iza podsunęła jej wyświetlacz swojego smartfona pod nos.

Magda w jednym momencie zapomniała o uniesieniach i wytrzeźwiała.

– Co za gnoje. Przecież umawialiśmy się na cztery osoby. Miał być Tolek, Harumi, ruda i jej koleżanka.

– Gnoje – potwierdziła Iza. – I niech twoja redaktorka mówi sobie, co chce.

Wydawała mi się przy tym dziwnie spokojna. Albo wypiła więcej, niż myślałam, albo cieszyła się, że to nie jej mieszkanie jest demolowane, albo powód był jeszcze inny.

– Po prostu nie mam już na niego siły. – Wzruszyła ramionami, jakby czytała mi w myślach. – Najchętniej zapakowałabym go w kapsułę i wysłała w kosmos na najbliższe kilka lat. Niech wraca, jak zmądrzeje.

– Tak czy owak, Basia, przepraszamy, ale musimy tam jechać. Najpierw wezwę oczywiście policję. Gustaw ma zaprzyjaźnionego policjanta.

Iza skwapliwie przytaknęła.

– Napędzimy gówniarzom strachu. Swoją drogą, jak oni wszyscy tam dotarli? Że niby rodzice ich podwozili? Jezu, czy ludzie już sumienia nie mają? Wszędzie te swoje dzieciaki wywiozą, w największą dzicz, bez uzgadniania tego z rodzicami gospodarzy, byle pozbyć się ich w sylwestra z chaty.

– Baśką się nie przejmujcie – powiedziałam, jakbym mówiła o tej nowej, tej, z którą się dopiero poznawałam. – Baśka marzy o tym, by wrócić do domu.

– Do Hani? – Joasia się uśmiechnęła.

– Nie o to chodzi. Bawię się naprawdę świetnie, po prostu te nieprzespane noce, same wiecie… – Złapałam ich porozumiewawcze spojrzenia.

– Jakie nieprzespane noce? Chodzi ci o te Wiery? – Iza zdecydowanie nie potrzebowała policjanta, wystarczy dać jej mundur i sama policzy się nawet z tą bandą nastolatków.

– No dobrze. Do Hani.

– To przecież normalne, Basiu. To coś jak syndrom zbyt szybkiego wyjścia z domu. To nie tak, że już żadna kiecka czy impreza nie będą cię nigdy cieszyć. Ja i Hamza też się w takim razie zwiniemy. Wiecie, my najchętniej balujemy u siebie. W sypialni.

– Taki etap – niemal westchnęła Magda, ale Iza szturchnęła ją w bok.

– No co wy, zostańcie, bawcie się, Jackowi będzie żal – zaczęłam, ale sama nie wierzyłam w to, co mówię. Nie wiem, skąd mój mąż wziął bilety na tę imprezę, ale na pewno nie będzie mu przykro, jak się stąd wszyscy zwiniemy.

*

Był kwadrans przed północą, gdy dotarliśmy do domu. Już w przedpokoju zrzuciłam srebrne szpilki i rajstopy i włożyłam czerwone papcie, w których lubiłam chodzić w ciąży, gdy cały czas puchły mi stopy. Jacek poszedł po szampana i kieliszki, a ja pobiegłam do pokoju dziecięcego. Już z daleka dobiegło mnie pochrapywanie Wiery, która pościeliła sobie na tę noc na rozkładanej kanapie. Nie zapalałam światła i na palcach podeszłam do łóżeczka. Mała nie spała, ale też nie płakała. Spojrzała na mnie i się uśmiechnęła. Niemowlęta czasem mają takie bezwarunkowe grymasy, ale to wyglądało naprawdę jak uśmiech. Do mnie. Wydała mi się przy tym taka maleńka i bezradna. Wzięłam ją na ręce, spowijając nas obie zapachem mademoiselle Chanel.

Ledwie skończyła dwa miesiące, a już wyglądała jakoś tak poważnie. Dużo poważniej, niż gdy ją przywiozłam w beciku ze szpitala. Wyglądała coraz bardziej jak… dziewczynka. Ciemne włoski jej się powycierały, a w ich miejsce rosły nowe, jaśniejsze. Brwi miała tak delikatne, że wydawało się, że odfruną z tej małej buzi, jak tylko lekko dmuchnę.

– Widzisz, Haniu – odchrząknęłam. – Widzisz, myślałam, że tęsknię za tą kiecką. – Pociągnęłam materiał ulubionej minimalistycznej sukienki, która dzięki geometrycznym sztuczkom umiejętnie przykryła pociążowy brzuszek. – Ale tęskniłam za tobą. Będziemy ze sobą spędzać dużo czasu, więc byłoby dobrze, gdybyś szybko nauczyła się mówić. Bo ja lubię rozmawiać. Twój tata nawet uważa, że aż za bardzo. Ale to w dzień. W nocy lubię spać i mam wielką nadzieję, że ty też to polubisz i zaczniesz niedługo przesypiać całe noce. Tymczasem jednak chciałam ci powiedzieć, że nie mogliśmy, po prostu nie mogliśmy tu nie być i nie złożyć ci życzeń na twój pierwszy rok życia. Wiesz? Jesteś nasza i jesteśmy rodziną, a rodzina dba o swoich. Jeszcze nie czytałaś Ojca chrzestnego, ale zobaczysz, że tak właśnie jest. Jak poznasz swoje babcie, zrozumiesz, że bywa to trudne, ale mus to mus.

Mała zamrugała jakby na zgodę i wzięłam to za dobry omen.

Gdy Jacek wpadł do pokoju z butelką szampana i dwoma kieliszkami, siedziałam na dywanie pod jej łóżeczkiem. Hania zasnęła na moich rękach, najwyraźniej mocno, bo nie przeszkadzało jej ani chrapanie Wiery, ani fajerwerki za oknem, które atakowały nas z każdej strony niczym armia wojujących wróżek.

– Będziemy musieli pożegnać się z Wierą – powiedziałam, gdy stuknęliśmy się kieliszkami nad głową śpiącej Hani i Jacek odłożył ją do łóżeczka. Pocałował mnie mocno, namiętnie. Jak dawniej.

– Jesteś pewna, że to dobry pomysł?

Przez ostatnie dni obracałam w głowie to, co powiedziała Iza, gdy spotkałyśmy się w czwórkę przed świętami. Wiedziałam, że ma rację. Moje przyjaciółki były „zaawansowanymi matkami” i przypuszczałam, że dokładnie przewidziały też scenariusz dzisiejszej nocy.

– Nie wiem, jak ci to wytłumaczyć. Dopóki Wiera tu jest, czuję się jakby zwolniona z odpowiedzialności. Wiem, że ona zajmie się Hanią. Ona ugotuje, posprząta, weźmie Hanię na spacer, i wystarczy, że ja od czasu do czasu wyciągnę cyca.

– To bardzo dużo.

– Zgadza się. To bardzo duży cyc, a w dodatku mam dwa takie pod bluzką.

– Wiesz, co mam na myśli. Hania uwielbia, gdy ją trzymasz na rękach, i nie martw się, ona doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że to ty jesteś jej mamą. Nie Wiera.

– Przecież nie o to chodzi. – Machnęłam ręką. Kochałam męża, ale gdyby porównać moje myśli do małych, ruchliwych rybek, dziewczyny bez problemu wyjmowały je ręką, a jemu umykały. Widział tylko ich cień na wodzie.

Myślałam, że będzie oponował i przekonywał mnie, by zostawić Wierę, bo przecież uwielbiał jej pielmieni i barszczyk, nie wspominając o wyprasowanej pościeli, koszulach, spodniach i nawet slipach. Nawet teraz, gdy przybyło zajęć przy dziecku, w wolnych chwilach prasowała. Zawsze mówiła, że nie znosi bezczynności. O dziwo jednak powiedział tylko:

– Dobrze. Jak uważasz. Kolega szuka akurat kogoś takiego. Damy jej list polecający i dobrą odprawę.

Na samą myśl o wyprowadzce Wiery poczułam się, jakbym wypiła koktajl składający się z przeróżnych emocji. Najpierw zrobiło mi się smutno, bo przecież przez ostatnie miesiące stała mi się bliska, potem ogarnęło mnie przerażenie, czy sobie poradzę, ale już za chwilę poczułam coś, czego nie czułam od dawna. Siłę.

A jednak nie sądziłam, że będzie mi tak trudno.

Kilka dni nosiłam się z zamiarem pomówienia z Wierą, ale za każdym razem, gdy już mi się wydawało, że to właśnie ten moment – tchórzyłam. Nie poznawałam samej siebie. Tak mogłyby zachowywać się Magda albo Joanna. Tchórzliwie emocjonalne i kompletnie nieasertywne, nadmiernie przejmujące się uczuciami innych, ale przecież nie ja! Po prostu powinnam beznamiętnym tonem zakomunikować pomocy domowej, że nie jest już potrzebna, dać jej wysoką odprawę i grzecznie podziękować za usługi. Kiedy któregoś piątku wreszcie postanowiłam to zrobić, poczułam, że łzy napływają mi do oczu, a gardło ściska jakieś głupie wzruszenie. Przecież Wiera była ze mną w najtrudniejszych ciążowych chwilach, znosiła moje humory, fobie i zachcianki; kiedy nie było Jacka, jeździła w środku nocy na stację benzynową po paluszki z makiem i pastę z łososia. Czasami wierniejsza niż moje przyjaciółki, które miały swoje życie, swoje problemy i nie mogły w kółko mnie niańczyć. W odróżnieniu od niej.

Macierzyństwo zamieniło mnie w debilnego ciasteczkowego potwora, który za chwilę będzie płakać w poduszkę, że musi zwolnić gosposię. W duchu się pocieszałam, że to tylko rozszalałe hormony, które, do cholery, w końcu będą musiały się uspokoić.

Usiłowałam pożalić się Jackowi, ale nie było go przez cały dzień, a kiedy wreszcie wrócił, wyglądał jak z krzyża zdjęty. Rzucił płaszcz na podłogę w garderobie i w zabłoconych butach zaległ na sofie z głębokim jękiem. Nawet się sadystycznie ucieszyłam, zamierzając zwrócić mu uwagę, że jak odejdzie Wiera, nie będzie miał kto po nim sprzątać, więc niech się przyzwyczaja, ale na widok jego wykrzywionej twarzy przeraziłam się i postanowiłam być sadystką kiedy indziej.

– Jezu Chryste, kochanie! Jesteś zielony! Co ci jest? Coś cię boli? Źle się czujesz?

– Cały dzień boli mnie żołądek – wystękał. – Nie mam pojęcia od czego, od rana nic nie jadłem. To chyba jakaś niestrawność. Nie mam siły ruszyć ręką…

Jacek zawsze był okazem zdrowia, a nawet jeśli dopadały go jakieś dolegliwości – prędzej by skonał, niż się przyznał. Podejrzewałam, że to przez jego ojca, który za życia był hipochondrykiem i od kiedy pamiętam, leczył się na wszelkie możliwe choroby, które wygrzebał w internecie albo w encyklopedii zdrowia, zamęczając żonę, syna oraz lekarzy, i przekonując wszystkich, że na pewno ma raka w zaawansowanym stadium, tylko nikt nie potrafi go zdiagnozować. Na niewinne pytania żony, jakież to narządy toczy mu ten hipotetyczny rak, nie potrafił się zdecydować. Raz był to rak mózgu, raz płuc, a na zmianę pogody – rak kości. Kiedy po wielu latach okazało się, że rzeczywiście ma raka trzustki, zamiast przerażenia na twarzy mojego teścia odmalował się tryumf. „A nie mówiłem?!” – oświadczył i umarł po trzech miesiącach.

– Byłeś u lekarza?

– Nie przesadzaj, nie będę biegał po lekarzach z byle niestrawnością – stęknął. – Do jutra mi przejdzie. Kochanie, bądź tak dobra i zaparz mi mięty.

Zamierzałam spełnić jego prośbę, ale w kuchni zatrzymała mnie Wiera, stanowczo wyjmując mi z rąk pudełko z miętą.

– A broń Panie Boże! Mięta na chory żołądek to jak gorące żelazko na oparzenia! Ludzie piją, bo głupie, a przecież każden mądry wie, że mięta zakwasza żołądek i wysusza śluzówkę. Chce pani zaszkodzić panu Jackowi? Macierzanki lepiej zaparzyć. Ja zaraz…

Nie słuchałam jej dłużej, westchnęłam i wróciłam do pokoju. Kolejny raz kotłowały się we mnie sprzeczne uczucia. Uświadomiłam sobie bardzo wyraźnie, że nigdy nie uda mi się odzyskać dawnej siebie, nigdy nie poczuję się pełnoprawną matką, jeśli ciągle ktoś będzie we mnie wątpił, czuwał nade mną i podważał moje decyzje. Wiera chciała dobrze, była mądrą, doświadczoną kobietą i bardzo ją lubiłam, ale w tym właśnie momencie stało się dla mnie oczywiste, że nie powinnyśmy mieszkać razem, jeśli dalej chciałabym ją lubić…

Obiektywnie rzecz biorąc, taka przyszywana mama i babcia to skarb, za który dałaby się pokroić niejedna kobieta, ale niestety, chyba nie ja. Żeby znowu pewnie poczuć się we własnym życiu, musiałam je zagospodarować na nowo i po swojemu. Może niedoskonale, może z błędami, bałaganiarsko i egoistycznie, ale do cholery, w końcu jestem dorosłą, odpowiedzialną kobietą i chyba moi dziecko i mąż są przy mnie bezpieczni, nawet jeśli czasem dziecko poleży chwilę w mokrej pieluszce, a mąż, zamiast macierzanki, dostanie trującą miętę!

Iza śmiała się ze mnie, że przeżywam spóźniony bunt nastolatki i zamiast po prostu konsekwentnie odcinać pępowinę z „matką”, w tym wypadku z archetypiczną starszą samicą, zaczynam rozszarpywać ją zębami. Możliwe, że miała rację; tak naprawdę moja prawdziwa matka nigdy nie miała zbyt wiele czasu ani chęci, żeby zawracać sobie głowę relacjami matka – córka i świadomie uczestniczyć w tym skomplikowanym, delikatnym i zmieniającym się z biegiem lat układzie. Zapracowana, wiecznie w biegu, chyba ledwie zauważyła, kiedy przestałam być dzieckiem. „Weź podpaskę, są w szafce w łazience” – powiedziała, kiedy ze strachem w oczach przyznałam się, że mam majtki pełne krwi.

Owszem, jako nastolatka mogłabym się buntować, nikt mi w tym nie przeszkadzał. Tylko nie wiem po co, skoro i tak wszystko było mi wolno i w zasadzie musiałam liczyć na własny rozsądek.

Dziś byłam jej wdzięczna, dzięki temu szybko się usamodzielniłam. W moim przypadku brak zakazów okazał się zbawienny. Z moją przekorną i outsiderską naturą naprawdę nie wiem, gdzie bym wylądowała, gdyby mojej matce pewnego dnia zachciało się mnie „wychowywać”.

Jednak w gadaniu Izy był jakiś głębszy sens: Wiera uosabiała te wszystkie cechy, których kiedyś nie miała moja matka, a które teraz działały na mnie jak płachta na byka. Wreszcie mogłam się zbuntować.

Podbudowana tymi przemyśleniami, wróciłam do kuchni. Wiera, podśpiewując pod nosem, mieszała coś w małym garnuszku. Po całej kuchni rozchodził się zapach macierzanki.

Wyprostowałam się, wzięłam głęboki oddech i przybrałam stanowczą minę.

– Wiero, musimy porozmawiać.

Machnęła na mnie ścierką.

– A zaraz, zaraz, bo mi tu kipi! Ale zobaczysz, kochaniutka, ból przejdzie jak ręką odjął. Masz ty szczęście, że moja sąsiadka na Ukrainie usiłowała chłopa miętą leczyć i biedak w lecznicy skończył z rozstrojem żołądka – roześmiała się. – Pogadałam wtedy z kim trzeba i zdobyłam adres jednej babki, co w sąsiedniej wsi ludziom zioła zaprawiała. Od niej się wszystkiego wywiedziałam.

– Wiero, posłuchaj…

– Już, już, tylko do kubka przeleję, bo zagotować się nie może. Wtedy całą skuteczność diabli wezmą.

Stałam w drzwiach i z każdą minutą traciłam pewność siebie. Widziałam, z jaką energią krząta się i robi kilka rzeczy naraz. Jak się uśmiecha i jak dobrze czuje się w mojej designerskiej, zimnej kuchni. Ale Wiera i na to znalazła sposób; już kilka miesięcy temu, mimo moich protestów, przywiązała do chromowanych, ozdobnych uchwytów wianki czosnku i cebuli, a pod szklanym okapem za kilka tysięcy porozwieszała pęki suszonych ziół i wianuszki grzybów. Sypało się z tego cholerstwa na ceramiczną płytę, ale uparła się i nie pozwoliła usunąć. Mimo początkowej złości musiałam przyznać, że w mojej kuchni nigdy tak swojsko nie pachniało. I tak jakoś cieplej się zrobiło.

– Już, już, zaraz mi pani powie, tylko zajrzę do Haneczki, coś mi się zdaje, że kwili. A tu, o, proszę to zanieść panu Jackowi, niech pije, póki gorące.

Zanim zdążyłam zaprotestować – już jej nie było. Zrezygnowana zaniosłam ziółka Jackowi, który zdążył zasnąć na sofie. Kiedy wróciłam, Wiera szykowała rumianek dla Hani.

– Pić się chce naszej bidulce, z tych kaloryferów takie suche powietrze. Trzeba by się rozejrzeć za jakim nawilżaczem. Tymczasem chyba wody gorącej w garnku postawię, niech paruje.

Coś mnie tknęło.

– Byłyśmy tu razem, a ja nie słyszałam, żeby płakała…

Wiera machnęła lekceważąco ręką.

– Wy, młode, jeszcze nienauczone – uśmiechnęła się z pobłażaniem. – Ja słyszę tę naszą kruszynkę, choć nóżką wierzgnie. Zaraz rumianku zaniosę.

– Niech pani usiądzie – poprosiłam. Wiera usiłowała mnie zlekceważyć, myjąc butelkę dla małej, ale postanowiłam być nieugięta. – Proszę. – Położyłam jej dłoń na ramieniu.

Wreszcie usiadła przy stole, chyba po raz pierwszy patrząc na mnie uważnie.

Przełknęłam ślinę.

– Wiero, wie pani, że jest dla nas jak rodzina. Odkąd pojawiła się pani w naszym domu, wszystko stało się prostsze, a ja zyskałam czwartą przyjaciółkę, z tym że mądrzejszą i bardziej doświadczoną. Z matką nie miałam lepszych relacji… I Hania się do pani przywiązała. A te pielmieni, palce lizać, Jacek narzeka, że przytył parę kilo, bo się nie potrafi im oprzeć.

W miarę mojego przemówienia Wiera kraśniała, a ja sobie uświadomiłam, że chyba coś idzie nie tak. Przecież nie o to mi chodziło.

– Tak więc naprawdę trudno będzie się rozstać, ale nie widzę innej możliwości – wypaliłam prosto z mostu, klnąc w duchu, że i tym razem mi nie poszło. Od dawna wiedziałam, że nie dla mnie zawód dyplomaty.

Oczy Wiery zaszły łzami. Przygryzła dłoń, a łzy jedna po drugiej potoczyły się po policzkach. Pociągnęła nosem i spojrzała na mnie z miną zbitego psa.

– Pani Basia gniewa się na mnie? Ja coś zrobiłam? Przepraszam najmocniej, nie wiem, o co się rozchodzi, ale ja niespecjalnie, naprawdę… To dlatego, że wczoraj byłam z Haneczką za długo na powietrzu i katar złapała? Bożesz ty mój, sama jestem sobie winna, że pani chce mnie zwolnić.

Zgarbiła się, drżała jej broda, a energia, która jeszcze przed chwilą dosłownie z niej emanowała, zamieniła się w nieutuloną rozpacz.

Rozbolała mnie głowa. Najchętniej bym stąd uciekła. Zostawiła chorego Jacka, zrozpaczoną Wierę i zakatarzoną Hanię. Uciekłabym do Nowej Zelandii, wylegiwała się na złotym piasku, wdała w ognisty romans z przystojnym Maorysem, który nie miewa niestrawności, a potem umarłabym z tęsknoty za córką i mężem. Nawet Wiery by mi brakowało.

Podjęłam decyzję.

– Katar jak katar, wszyscy czasem łapią, nawet dzieci. I w ogóle co za głupoty Wiera opowiada? Jakie zwolnić? Co też pani przychodzi do głowy? – Objęłam ją niezdarnie za ramiona i poczułam, że wciąż drży. – Kiedy Wiera ostatni raz widziała córkę?

– Będzie parę miesięcy – odrzekła zaskoczona. – Bilety do tego Dubaju drogie. Mówiłam przecież pani, że w zeszłym miesiącu dzwoniła, dziecka się spodziewa.

No tak, chyba rzeczywiście mówiła, tyle że najwidoczniej jakoś mi umknęło. Muszę wreszcie zacząć słuchać innych i przestać się skupiać na sobie. Okazuje się, że to może być przydatne.

Teraz powitałam tę informację jak błogosławieństwo.

– No i właśnie o tym mówię – oświadczyłam tryumfalnie. – Nie może tak być, że pani bawi cudze dzieci, a tu swój wnuczek w drodze. Poleci pani do córki.

Na twarzy Wiery zagościł uśmiech, ale zaraz zrzedła jej mina.

– Ale z Arabami mieszkać? I w takim upale? I jakże tak, Hanusię zostawić?

– Pojedzie pani tylko na parę miesięcy, żeby córce pomóc. I zawsze może pani tu wrócić. Będziemy czekać, my i Hania. A najbardziej chyba ja – uśmiechnęłam się, bo nagle poczułam, że to najszczersza prawda. Nadmiar Wiery był nie do zniesienia, ale świadomość, że miałaby już nigdy nie wrócić, była równie przerażająca.

– Tylko że… – Wiera miętoliła skrawek fartucha, wbijając oczy w podłogę. – Niezręcznie mi mówić…

– Bilety biorę na siebie. Za tyle serca i dobroci powinnam zafundować pani bilet na Księżyc, nie tylko do Dubaju. – Roześmiałam się i mocno ją przytuliłam.

Wiera znów zalała się łzami. Tym razem były to łzy radości.

*

Pod koniec lutego pożegnaliśmy Wierę na lotnisku. Od kiedy się dowiedziała, że sfinansujemy jej podróż do córki, unosiła się metr nad ziemią. Nawet trochę mi odpuściła; przestała mnie pouczać i strofować, nie wpatrywała się już z takim napięciem, kiedy brałam Hanię na ręce i chodziłam z nią po pokoju, śpiewając jej piosenki. Nie wiem, czy zaczęła mi bardziej ufać, czy też myślami była już przy córce. W każdym razie obu nam dobrze to zrobiło.

Zamierzałam wysłać ją do tego Dubaju już na początku miesiąca; nawet siadłam do komputera, żeby zabukować bilet, ale stwierdziłam, że mam prawie puste konto. Było to o tyle dziwne, że w ostatnim czasie nie chodziłam przecież na zakupy, nigdzie nie chodziłam, a przez internet kupiłam tylko dwa flakony perfum i kilka kremów. I komplet przecenionej bielizny Chantelle. Żadnych zakupowych szaleństw, a mimo to konto było praktycznie wyczyszczone.

Przy najbliższej okazji zagadnęłam o to Jacka.

– Kochanie, zrobiłeś mi przelew w tym miesiącu?

– Co? – zapytał roztargniony, śledząc rozgrywki ekstraklasy. Telewizor ryczał, jakby go ze skóry obdzierali. Dobrze, że Hania spała w innej części domu.

– Przelew. Pytam, czy przelałeś mi pieniądze. Chciałam dziś kupić Wierze bilet, ale zabrakło mi środków na koncie. Zapomniałeś?

– A tak, chyba faktycznie zapomniałem.

– Ale w zeszłym miesiącu też zbyt wiele nie wydałam, tyle, co na dom, a i tak nie mam. Powinno coś zostać. W zeszłym miesiącu przelałeś?

– Co?

Westchnęłam, modląc się w duchu o cierpliwość.

– Pieniądze. Chcę kupić bilet do Dubaju, Wiera czeka już od paru tygodni.

– No to jej kup.

Zacisnęłam zęby, licząc po cichu do dziesięciu.

– Mam puste konto. Zero, null.

Dopiero teraz odwrócił głowę od telewizora.

– A ile to kosztuje?

Podałam sumę, ale właśnie w tym momencie któraś z drużyn zdobyła bramkę i mój mąż ponownie został wciągnięty na murawę Wembley. Wrócił dopiero, gdy wybrzmiały opętańcze wrzaski.

Już mi się nie chciało tłumaczyć. Dawno temu nauczyłam się, że do mężczyzn najlepiej docierają jasne i proste komunikaty, żadnych zakamuflowanych, podprogowych przekazów, zwłaszcza że „podprogowy” zapewne kojarzy im się z czymś, co zostało zakopane pod progiem.

– Przelej mi jutro pieniądze, najlepiej z rana, zdążę jeszcze zabukować jej lot na dwudziestego ósmego lutego. I pamiętaj, że trzeba zapłacić tym ludziom od ogrodu, w przyszłym tygodniu powinni się wziąć za przycinanie krzewów, najwyższy czas. Jesion przed bramą zahacza już prawie o linię wysokiego napięcia, trzeba coś z nim zrobić.

W odpowiedzi usłyszałam niewyraźne mruknięcie, ale niezbyt się nim przejęłam, zwłaszcza że na stadionie Wembley znów rozpoczęła się dramatyczna akcja pod którąś z bramek.

Następnego dnia pieniędzy nadal nie było. Nie kupiłam biletu, a co gorsza, przyjechali ludzie do ogrodu i też musiałam odprawić ich z kwitkiem. Na szczęście lunął deszcz, więc wyszło to dość naturalnie. Wiera nic nie mówiła, ale patrzyła na mnie takim wzrokiem, że serce mi się krajało. Słyszałam, jak rozmawia z córką i zapewnia ją, że za parę dni się zobaczą. Na jedną chwilę opuściło mnie poczucie winy; w zasadzie dlaczego ta córka nie może sfinansować przyjazdu matki? Jednak zaraz skarciłam się w duchu za małostkowość. Dla mnie cena biletu nie była problemem, może dla tej córki była. Nie każdy, kto mieszka w Dubaju, jest milionerem.

– Znowu zapomniałeś – powiedziałam z wyrzutem, gdy wieczorem Jacek wrócił z pracy. Wiera oglądała u siebie telewizję, co było mi na rękę, bo zaplanowałam romantyczną kolację. Właśnie uśpiłam Hanię i przygotowywałam w kuchni sałatkę buraczaną z krewetkami, rukolą i tuńczykiem. Na stole już oddychała butelka wybornego Châteauneuf-du-Pape.

– Słuchaj, kochanie, zaczynam się czuć jak idiotka. Obiecałam jej bilet, a teraz świecę oczami.

Jacek zajrzał mi przez ramię. Liczyłam, że się ucieszy na widok ulubionego dania, ale tylko się skrzywił.

– Homara nie było? Albo trufli panierowanych w złocie? Czy ty naprawdę nie możesz zrobić normalnej kolacji?

Zamarłam nad burakiem, którego właśnie kroiłam.

– O co ci chodzi? Myślałam, że to lubisz.

– Lubię również wylegiwać się na karaibskiej plaży, ale to nie znaczy, że latam tam co niedzielę. Coś świętujemy, bo nie pamiętam? – powiedział ironicznie i wyszedł z kuchni.

Gdybym była kobietką, natychmiast bym się obraziła albo, jeszcze lepiej, rozpłakała. Jednak to zupełnie nie leżało w mojej naturze. Zamiast za nim iść, prezentując mu focha, którego z rozkoszą bym strzeliła, postanowiłam dać mu chwilę na ochłonięcie. Najwyraźniej coś było na rzeczy. Zajęta Hanią, skupiona na relacjach z Wierą i na ogarnianiu nieogarnialnego, najwidoczniej gdzieś po drodze przeoczyłam, że Jacka chyba też coś uwiera.

– Coś się dzieje? – zapytałam jego plecy, gdy położyliśmy się spać. – Jak twój żołądek?

– Lepiej. Nie martw się tym. Niczym się nie martw.

Stały tekst Jacka i mojej matki. Mogłam robić, na co miałam ochotę, bo ona chciała mi wynagrodzić każde… no właśnie, każde swoje, bo przecież nie moje, rozczarowanie, i zajmowała się wszystkim. Domem, zarabianiem pieniędzy, martwieniem się o ojca, który owszem, miał ułańską fantazję, ale życiowego sprytu za grosz, i wykorzystywał go każdy, kto znał jego słabość do alkoholu. A ta słabość nie była przez niego nigdy ukrywana. Gdy raz próbowałam z nim o tym porozmawiać, zbył mnie.

– Ja mam problem z alkoholem? Ja alkoholem próbuję leczyć swój problem, którym jest twoja matka.

Więcej do tego nie wracałam. Byłam nastolatką, miałam swój świat, a matka cóż, ona miała całą resztę. Dorosły bajzel. Jak każda nastolatka widziałam niewiele poza czubkiem własnego nosa, który zwykle wydawał mi się zresztą zbyt zadarty.

Leżąc obok Jacka w bezsenną noc, pomyślałam, że od tego czasu niewiele się zmieniło poza osobą, która niosła mnie na swoich plecach i mówiła: nie martw się, Basiu, to nie twój problem, nie twoja głowa, nie twoje zmartwienie.

Na drugi dzień rano, gdy wstałam, Jacka nie było już w domu, a na koncie znalazłam pieniądze na bilet dla Wiery.

Pożegnałam ją na lotnisku w zimnych promieniach nisko wiszącego słońca, które przez cały luty miałam ochotę zapytać: „A ty to wchodzisz czy wychodzisz?”. Od momentu, gdy wróciłam do domu, byłam przekonana, że ktoś nam podmienił dziecko. Być może mała po prostu przestawiała się z trybu „jem, śpię i robię w pieluchę” na bardziej absorbujący „chcę trochę pożyć”, czyli „czasem płaczę, bo się nudzę, i chciałabym oglądać świat, a nie potrafię jeszcze siedzieć”. Bawienie się własną stopą, nie przesadzajmy, nie jest jakimś szczególnie interesującym zajęciem. Może gdyby to była goła stopa, to jeszcze, ale wiecznie tkwiło na niej coś w rodzaju białego bambosza, którego w dodatku nie dało się zdjąć, bo ciągnął się aż po szyję.

W każdym razie gdy tylko po powrocie z lotniska wyjęłam córkę z samochodu, zaczęła krzyczeć i przez kolejny tydzień w zasadzie nie przestała. Czasem tylko usypiała ze zmęczenia. Sprawdzałam wtedy w internecie wszystkie możliwe przyczyny tego buntu, ale żadna nie wydała mi się dostatecznie przekonująca, a może opcji było po prostu zbyt wiele. Jacek wychodził wcześnie rano i wracał późnym wieczorem, gdy ja i Hania zwykle już spałyśmy, wykończone kolejnym dniem nawiązywania więzi. Tej jedynej, pokręconej, wyjątkowej więzi między matką i córką. Problemy żołądkowe przeszły mu, zdaje się, jak ręką odjął, jak tylko zobaczył, że w domu zapanował CHAOS.

– Zaczęło się, jak tylko podjechałam z nią z lotniska pod dom – opowiadałam potem przyjaciółkom, kiedy wreszcie spotkałyśmy się u mnie w Dzień Kobiet, a one wręczyły mi ze śmiechem goździki i pończochy.

Mój śmiech, przyznaję, był trochę przez łzy, bo przez ostatnie dni ledwo zmrużyłam oczy. Hania stała się uosobieniem tortur, które polegają na niepozwalaniu więźniowi na sen. Byłam do tego stopnia zakręcona, że gdy wyjęłam piękne, cieliste pończochy z opakowania, wydawało mi się, że to jakiś zmyślny przyrząd do odsączania kaszki dla dziecka. W dodatku cały czas słyszałam w uszach płacz Hanki, choć w domu panowała wyjątkowa cisza.

Wtedy, gdy wróciłyśmy z lotniska, mała krzyczała jak opętana, gdy szukałam w torebce kluczy i skopawszy z nóg wygodne emu, odłożyłam ją na chwilę do stojącego w przedpokoju wózka. Darła się jak szalona, gdy zrzuciłam kurtkę, wzięłam ją ponownie na ręce i zdjęłam jej maleńkie cudaczne buty oraz kombinezon, w który godzinę wcześniej sprawnie wcisnęła ją Wiera. Wiero, wróć! – załkałam w duchu i kilkakrotnie miałam ochotę napisać esemesa do mojej jednoosobowej armii zbawienia, by uściskała córkę w Dubaju, a potem od razu wsiadła w powrotny samolot, ale jakoś się powstrzymałam. Nie miałabym zresztą jak napisać, bo Hania cały czas zawodziła, a głosik miała przy tym tak donośny, że czułam, jak głuchnę w locie. Za chwilę będzie się można ze mną porozumiewać tylko na migi i nigdy już nie usłyszę charakterystycznych pierwszych taktów Where the streets have no name U2.

Cały świat sprowadził się nagle do tego jednego dźwięku o specyficznej częstotliwości, na którą najwyraźniej byłam wyczulona. Coś w rodzaju ultradźwięku odstraszającego gryzonie czy tykania bomby. Nie mogłam od tego uciec. Byłam jednocześnie przerażona i odpowiedzialna za źródło tego dźwięku jak saper, który jako jedyny może rozbroić ładunek i ocalić ludzkość. Dziękowałam przy tym Bogu, że najbliższy sąsiad mieszka w pewnej odległości, bo w przeciwnym wypadku na progu stałyby już dwie smutne panie z opieki społecznej.

Przystawiłam Hankę do piersi, ale pokręciła na nią nosem i krzyczała dalej. Buzię miała przy tym tak czerwoną, jakby ją miała za chwilę trafić apopleksja. Tak się chyba mówiło kiedyś na wylew, prawda? Jezu, czy takie małe dziecko może dostać wylewu? Przypomniałam sobie wszystko, co mi na ten temat mówiono lub co przeczytałam w mądrych książkach przed porodem, i próbowałam przemawiać do Hani w uspakajający sposób, co nie było łatwe, bo wrzeszczała wniebogłosy, więc musiałam ją w zasadzie przekrzykiwać, i to już z pewnością nie brzmiało uspakajająco. Krzyczałyśmy obie, tylko ja miałam jakiś tam zasób słów. Ona brzmiała jak zawodzący szaman.

Sprawdziłam zawartość pieluchy, choć było to trudne ze względu na wykręcanie się małego ciałka we wszystkie strony, jakby Hanka dostała dziwnych spazmów niczym ta dziewczynka z Egzorcysty. Miała sucho. Sama natomiast była już mocno spocona, ja również, więc postanowiłam ją wykąpać. Mój prysznic musiał poczekać, aż wróci Jacek. Przypomniałam sobie na szczęście, że wieczorna rytualna kąpiel przy świecach zwykle działa na nią uspakajająco.

– No tak. To mogło się udać. Choć wbrew pozorom czteromiesięczne dziecko zna już dobrze rozkład dnia i chyba czuła, że piętnasta to nie czas na kąpiel. Poza tym z tego, co opowiadasz, była już nieźle nakręcona.

Gdy streszczałam przyjaciółkom z grubsza przebieg ostatniego tygodnia, Joanna w tym momencie pogładziła małą lekko po rączce. Hania jak gdyby nigdy nic spała słodko w moich ramionach i udawała, że to, co opowiadam, dotyczy jakiegoś rozryczanego bachora, z którym ona nie ma nic wspólnego. W niczym nie przypominała rozczochranej małej furii, z którą wchodziłam wtedy do łazienki. Aniołkowaty loczek wystający spod białej czapeczki mógł oszukać Magdę, Izę i Joannę, ale nie mnie. Ostatni tydzień dał mi naprawdę ostro w kość.

Wtedy, wchodząc z małą do łazienki, dałam sobie, rzecz jasna, spokój z paleniem świec. Nie miałam do tego ani głowy, ani rąk, na których wierzgało mi płaczące dziecko. Ba. Sama już szlochałam. Udało mi się tylko napuścić ciepłej wody do wanienki i rozebrać małą. Gdy zanurzyłam ją w wodzie, wpadła w jeszcze większą rozpacz, jak jakiś chrzczony antychryst, i nie dała się już ubrać, więc zawinęłam ją w ręcznik i puchaty kocyk i ululałam wreszcie w wózku. Zajęło to dobre pół godziny i czułam, że za chwilę odpadnie mi ręka. Ogłuszona już byłam, zostałoby więc tylko oślepienie i byłabym załatwiona na cacy.

– Pewnie udzieliły jej się twoje nerwy – skomentowała Magda. – Wiesz, dzieci są doskonałym barometrem nastrojów rodziców.

– Mogłaś zadzwonić – dodała Iza z wyrzutem.

– No ale po co wam truć? Przecież nie rzucicie swoich restauracji i redakcji za każdym razem, gdy Hania będzie miała focha. – Tak to postanowiłam nazwać z perspektywy czasu.

– Może i nie rzucimy, ale podpowiedziałabym ci, że to, co opisujesz, brzmi trochę jak objawy kolki.

– Tylko nie to – jęknęłam, bo o słynnych kolkach jelitowych naczytałam się już w necie. W takich chwilach brakowało mi Wiery, która z wrodzoną pewnością siebie, kształtowaną przez pokolenia zahartowanych kobiet, powiedziałaby coś takiego: „Ale jakie tam kolki, pani Basiu. Teraz to ludzie wymyślają. Alergie, kolki, dysleksje i co tam jeszcze. A malutka zwyczajnie tęskniła za mną. Przywiązała się”.

Pokręciłam niechętnie głową, jakbym rozmawiała z niewidzialną Wierą, ale doszłam do wniosku, że widzialna czy niewidzialna, zawsze miała w tych sprawach rację. Była lepsza od prognozy pogody, wystarczyło, że spojrzała w niebo. Wiedziała, co z czym ugotować, żeby podkręcić smak. Powąchała Hanię i miała pewność, czego jej trzeba.

– No więc gdy mała wreszcie usnęła, przełożyłam ją do łóżeczka i wróciłam do pokoju, który przypominał pobojowisko. Wyobraziłam sobie parę podejrzliwych policjantów. „Ci napastnicy, proszę pani, jak byli ubrani?”, „Naprawdę nic pani nie pamięta? Ilu ich było?”, „Czego szukali? Naprawdę nic nie zginęło?”… Wzięłam się powoli za sprzątanie…

– Poważnie? Typowy błąd młodej matki – uśmiechnęła się Magda, gdy to usłyszała. Miałam ochotę kopnąć ją w kostkę.

– Jakiej młodej? Nie zapominajcie, niedawno obchodziłyśmy moją czterdziestkę.

– Gołego fakira i jego kangurzycy nigdy nie zapomnę. – Iza się uśmiechnęła. – Ale fakt: błąd młodej matki. Nie przejmuj się, bo wszystkie go popełniałyśmy.

– A możecie mi wreszcie, stare matki, powiedzieć, o co chodzi?

Joanna chyba wreszcie zauważyła, że jestem rozdrażniona i mam ochotę strzelić kogoś w papę.

– Jak dziecko zaśnie w ciągu dnia, szczególnie jeśli jest wyjątkowo dokuczliwe, ty też łapiesz drzemkę i ładujesz akumulator. Sprzątasz kiedy indziej.

– Niby kiedy? W nocy?

– Jak leży chwilowo zadowolone pod włączoną karuzelą z zabawkami albo rano, jak jest po jedzeniu i jeszcze zadowolone z życia, ale nie jak śpi.

– Kiedy ona ostatnio nie bywa zadowolona z życia. Jest jak jeden wielki foch.

– Hanna Foch – mruknęła pod nosem Magda. – To nawet dobrze brzmi. Mogłaby mieć w przyszłości taki pseudonim artystyczny.

– A teraz wystąpi Hanna Foch, werble, w swoim fenomenalnym numerze… – wczuła się Iza i zerknęła na mnie, ale machnęłam ręką. Zdawałam sobie sprawę z tego, że nie jestem ostatnio zbyt zabawna.

– Powożenie psimi zaprzęgami – dokończyła Joanna i ryknęły śmiechem.

Ja niby też ryknęłam, ale czułam, że je gubię, że siebie gubię. Dowcipkowałyśmy razem jak zawsze, ale jednak coś było inaczej. Znowu czułam, że stoję z boku i tylko się im przyglądam. Jak dusza patrząca na ciało. Jezu, chciałam spać. Wynająć pokój w hotelu na tydzień i nie podnosić głowy z poduszki.

– Może pierwszy ząbek się wyrzyna? – rzuciła pod nosem Iza, a ja miałam ochotę ją uściskać, bo o tym jakoś nikt nie pisał, a to tłumaczyło wszystko i wreszcie nie znaczyło, że Hania zwyczajnie tęskni za swoją prawdziwą mamusią, czyli – w swoim czteromiesięcznym mniemaniu – za Wierą.

– Jak ta lala – dodała Magda po obrzuceniu fachowym wzrokiem bezzębnych dziąseł śpiącej twardo Hani. Na moje oko dolne jedynki. Wcześnie. U Tolka to było… no cholera, nie będę wam ściemniać. Nie pamiętam. Pamiętam tylko, że jak szły mu zęby, był nie do wytrzymania. Artur brał wiecznie dodatkowe dyżury, a potem wracał i patrzył na mnie z tym sztucznym współczuciem, i mówił, że on przecież też nie leżał cały dzień. Kładłam jednego i brałam się za obskakiwanie drugiego.

– Skąd ja to znam – mruknęła Joanna. – Tylko mała Luśka była na ogół grzeczna jak aniołek. Teraz za to nadrabia z nawiązką. Matura za dwa miesiące, a ona wiecznie gdzieś imprezuje z Kazuo.

– Może japonistykę będzie studiować? Dobry kierunek. – Iza wzięła z rąk Magdy kieliszek.

Ja podziękowałam. Nie tylko nie miałam ochoty ściągać pokarmu. Wiedziałam po prostu, że jeden łyk wina i zasnę.

Joanna spojrzała na Izę ze słabo skrywaną złością. Odkąd odeszła z przedszkola i wzięła się za biznes, jakby jej przybyło testosteronu.

– To się wypiera – wtrąciła Magda łagodząco i usadowiła się wygodniej w fotelu. – Klasyczny mechanizm, bez tego matki miałyby zawsze tylko jedno dziecko. Zapominamy porody, zapominamy ząbkowanie.

– My wszystkie mamy po jednym dziecku – wtrąciłam przytomnie.

– Cóż. Może my akurat nie zapomniałyśmy.

Zaśmiałyśmy się, a ja z trudem ukryłam kolejne ziewnięcie i podałam śpiącą Hanię Joannie, która od kilku minut wyciągała po nią ręce.

– Może ty przełamiesz ten trend? Hamza nadal wspomina o dziecku?

– Jak tak patrzę na Hanię, na ciebie, to bardzo bym chciała, ale jak sobie pomyślę o tym, że znowu miałabym sama…

– Ale przecież tym razem nie sama. Hamza to nie Grzegorz, który wszystko, co związane z dzieckiem, spychał na ciebie.

– Jesteś pewna? W jego kulturze to chyba dość normalne.

– Może w kulturze, ale dobrze wiesz, że Hamza jest inny. To już Grzegorz czy Artur więcej mieli z patriarchalnego Araba. Wychowali się w takich rodzinach – prychnęła Magda.

– Poza tym mam już drugie dziecko. Kazuo Sushi. Izy nie znacie? Wypisze mnie ze spółki, jak tylko się dowie, że jestem w ciąży.

– No ba! – Iza mrugnęła do nas, ale czułyśmy, że Joanna ma rację. Dziewczyny prowadziły ten biznes od niedawna i jak niemowlę wymagał stałej opieki.

– Zresztą… czasem za tym tęsknię, ale to bardziej tęsknota za moją malutką Lusią. To chyba normalne, prawda?

Magda skwapliwie przytaknęła.

– Jak widzę takich pięciolatków, którzy idą z mamusiami za rączkę i opowiadają im, jak było w przedszkolu, ściska mnie czasem za serce. Chciałabym wtedy jeszcze raz i myślę, że tym razem byłoby inaczej. Karmiłabym go inaczej, rozmawiałabym z nim inaczej. Tak, żeby osiem lat później nie urządził imprezy na dwadzieścia osób pod moją nieobecność. Ale wiadomo, że się oszukuję. Wychowuje się przecież głównie przez przykład, a czego nauczyła go matka, która się rozwiodła?

– Anarchii? – Iza rozlała resztę wina do kieliszków.

Zdaje się, że przysnęłam, bo brzdęk szkła mnie ocucił.

– Ano właśnie. Jaką karę wtedy po sylwestrze wymyśliłyście dla młodych?

– W pewnym sensie sami się ukarali. Jak przyjechał ten znajomy policjant, to wszystkich spisał, a tamte dzieciaki musiały sobie załatwić opiekunów, żeby po nich przyjechali, a wiadomo, sylwester, większość opiekunów była spita.

– A dzieciaki?

– Niektóre owszem. Zdążyły. Tolek i Harumi na szczęście nie. Niby gospodarze imprezy.

– No ale jakoś tam ci opiekunowie dogadali się między sobą i ich poodbierali. Wszyscy dostali od policjanta ostrzeżenie i gadkę.

– To była podobno największa kara. Narobiłyśmy im siary. – Iza się uśmiechnęła. – Ale oprócz tego dostali szlaban na komputer i wyjścia.

– Wyjątkowo dotkliwe ograniczenia. Przynajmniej dla mnie. Tyle marudzenia. Usłyszałam, że to wszystko moja wina, bo rozbiłam mu rodzinę, zabrałam ojca i zniszczyłam dzieciństwo – mruknęła Magda.

– A ja, że jak tak to ma wyglądać w Polsce, to on się pakuje i wraca do ojca, do Tokio. Ale nie mógł znaleźć czystych skarpetek, a całą kasę od taty wydał na gry i kino, więc i tak nie miał na bilet.

Iza dopiła wino i dała pozostałym znak do odwrotu. Zdaje się, że już pochrapywałam. Trzy godziny później obudziła się Hania, ale to i tak był sukces. Nakarmiłam ją przez sen i spałam dalej jak zabita.

Nie opowiedziałam wtedy dziewczynom, co jeszcze się zdarzyło, gdy wróciłam z małą z lotniska po odwiezieniu Wiery i zaczął się nasz mały armagedon. Wtedy, gdy mała wreszcie usnęła, zmęczona – jak się okazuje – swoim pierwszym zębem, wyjazdem Wiery i noworodkowym buntem, a ja sprzątałam nasz salon, zbierając z niego części garderoby, brudne pieluchy, jakieś kubki po kawie i butelki Hani. Rzuciła mi się wtedy w oczy luka w miejscu, w którym stał nasz sprzęt grający z podobno najnowocześniejszym nagłośnieniem. Myślę, że kosztowało to kilkanaście tysięcy złotych i zdaje się, że szło po nie tyle miedzianych, ile złotych kablach. Nie że po koncercie noworocznym Hanki miałam potrzebę cokolwiek nagłaśniać, ale z tego sprzętu Jacek był bardzo dumny i lubił na nim odtwarzać nasze ulubione płyty – moje U2, jego Dire Straits i Marka Knopflera solo. Nie byłam może specjalnym audiofilem, ale wszyscy wokół zachwycali się jakością dźwięku. Nawet Wiera, której Jacek od czasu do czasu puszczał rzewne ukraińskie dumki. Nie dało się więc nie zauważyć tej wyrwy w sprzęcie obok kina domowego, chyba że przez ostatnie miesiące było się mną, czyli kobietą pogrążoną w czymś w rodzaju depresji poporodowej.

Gdy zapytałam o to Jacka tamtego dnia wieczorem, zasypiając na stojąco przy odgrzewanych dla niego pielmieni Wiery, które przed wylotem zostawiła nam w zamrażarce, powiedział, że mówił mi o tym kilka tygodni wcześniej, ale musiałam nie zarejestrować, zajęta Hanią. Było jakieś zwarcie i oddał sprzęt do naprawy. Trochę to potrwa, bo muszą sprowadzić jakieś podzespoły. Możliwe, że nawet zrobić je na zamówienie. Był niezwykle dyplomatyczny, bo przecież dopóki tu była Wiera, rzadko bywałam zajęta Hanią, poza wypinaniem piersi i ubolewaniem nad swoim losem dojnej krowy. Byłam zajęta sobą. Jak zwykle. Fakt jednak pozostawał faktem.

Mogłam wtedy nie zarejestrować, że oddał sprzęt do naprawy, ale wczoraj, gdy Hania wreszcie zasnęła, a ja odniosłam jej fotelik do samochodu, zauważyłam kolejną lukę. Tym razem w garażu brakowało wypasionego ścigacza, który mój mąż sprawił sobie z okazji swojej czterdziestki w styczniu rok temu.

– Przecież kochasz ten motor.

– Nie przesadzajmy. Chyba wiesz, że nie kocha się przedmiotów. Kocha się ludzi. – W słabym świetle lampy nad kuchennym barem, przy którym jedliśmy ostatnią porcję pielmieni Wiery jak jakąś ostatnią wieczerzę na jej część, mój mąż rzucił mi krzywy uśmiech.

– Marzyłeś o nim przecież. Przez kilka miesięcy sprawdzałeś i porównywałeś parametry, chodziłeś na próbne jazdy i doprowadzałeś mnie do szału, bo wiesz, że nie lubię motocykli.

– No to powinnaś się cieszysz. Popatrz na mnie. Facet w średnim wieku na ścigaczu? Taki banał?

Uśmiechnęłam się, ale coś mi tu nie grało i gdybym nie chodziła taka niewyspana i zaabsorbowana – wreszcie naprawdę zaabsorbowana – naszą córeczką, być może szybciej dodałabym dwa do dwóch.

– Gdybyś miał sześćdziesiąt lat, to może byłby i banał, ale czterdziestka? W dzisiejszych czasach? Czterdziestka to prawie jak dwudziestka – poczułam się w obowiązku wyrecytować. Wyłowiłam z barszczu ostatniego pierożka. Był idealny. Delikatne ciasto, treściwe nadzienie. Rozpłynął się w moich ustach.

– No i z kim ja bym się niby miał ścigać? Wszystkich już przegoniłem. Mam przecież ciebie, prawda?

W odpowiedzi ziewnęłam i postanowiłam nie drążyć tematu. W zasadzie powinnam się cieszyć. Za każdym razem, gdy siadał na tę piekielną maszynę, drżałam i przypominałam mu stare powiedzenie o dawcach nerek. Nadal było tak samo aktualne.

– Kurde, lubiłem te jej pierożki – dodał, wkładając nasze talerze do zmywarki, i nie powiedzieliśmy już nic więcej.

*

Następnego dnia uświadomiłam sobie, że zostając matką i panią domu na cały etat, nie wzięłam pod uwagę jeszcze jednego aspektu: na ogół matki i panie domu mają mężów, którzy, spędziwszy cały dzień w pracy, wieczorem domagają się kolacji. Albo obiadu, zależnie od godziny. I zaopatrzonej lodówki. Tak to już jest urządzone i nie wiem, czemu wcześniej nie przyszło mi to do głowy. Wyjazd Wiery kojarzyłam raczej z całodobową opieką nad dzieckiem.

W prehistorycznych czasach przed Hanią i przed Wierą zazwyczaj umawialiśmy się na kolację lub obiad na mieście, ewentualnie każde z nas załatwiało ten problem we własnym zakresie. Ja najczęściej byłam na diecie, więc niewiele jadłam, a Jacek chodził na służbowe posiłki z kontrahentami. Do domu wracaliśmy syci, a wieczorami co najwyżej jedliśmy winogrona i piliśmy wino. Nasza wielka i piękna lodówka wypełniona była trunkami, lodem, mrożonymi owocami do drinków i moimi żelowymi maseczkami pod oczy. Czasem pojawiały się w niej beztłuszczowe jogurty. Jedyny stały element, którego było w nadmiarze, to światło. Jednym słowem, przy naszej lodówce można było wstawić się na amen, a potem umrzeć z głodu w ciepłym blasku jej lampki.

Od kiedy w domu pojawiła się Wiera, lodówka jakby zmieniła przeznaczenie. Maseczki i lód do drinków musiały się zadowolić najmniejszą półką, ponieważ resztę zajęły produkty spożywcze. Różnego rodzaju sery, wędliny, pasztety, soki, jajka, warzywa, sałatki i gotowe przetwory panoszyły się tu dumnie, wzbudzając zachwyt Jacka. Mógł wreszcie sięgnąć do lodówki o dowolnej porze i zawsze znalazł tam coś do jedzenia. I niestety, ku mojemu utrapieniu, w mig się do tego przyzwyczaił. Początkowo poczułam się nawet, jakby zdradził nasz styl życia: przecież kiedyś lubił lodówkę pełną lodu i piwa.

Wychodząc rano do pracy, radośnie mnie poinformował, że będzie mniej więcej o siedemnastej i nie muszę się przejmować obiadem. Było to dla mnie tak oczywiste, że nawet nie bardzo zwróciłam uwagę na jego słowa. Drgnęłam dopiero, kiedy dodał: „Wystarczy coś lekkiego. Może jakaś sałatka? Albo ryba, jak sądzisz? No to pa, kochanie, mam nadzieję, że będziesz miała dobry dzień”.

Zanim zdążyłam zaprotestować, już go nie było. No owszem, czasem przygotowywałam coś do jedzenia, ale nie dlatego, że musiałam, i najczęściej wtedy, kiedy miałam na to ochotę. A dziś akurat nie miałam. Hania marudziła całą noc, sama już nie wiedziałam, czy to kolka, czy wyrzynające się zęby, ale tak dała mi w kość, że zamykając drzwi za Jackiem, czułam się jak zombie po całonocnej balandze. Hasło „obiad” dotarło do mnie jak przez mgłę i nie od razu dostrzegłam związek przyczynowo-skutkowy. W dodatku poczułam, że mrowieje mi prawa pierś. Dotknęłam i wyczułam zgrubienie; biust po tej stronie był twardy jak kamień i pulsował coraz intensywniejszym bólem. Spojrzałam w dół: na niebieskiej koszuli wykwitła ciemna plama, powiększająca się z każdą chwilą. Żegnaj, śnie, pomyślałam ponuro. Hania po całonocnej awanturze spała jak zabita, a ja zamiast wykorzystać ten czas i choć trochę się przespać, musiałam odciągnąć mleko. Raz już dopuściłam do zapalenia przewodu mlecznego, bo nie zadbałam, żeby opróżniła pierś do końca, i wrogowi największemu nie życzyłabym takiego bólu. Westchnęłam i poszłam do kuchni.

Siedziałam przy stole z tępą miną, wpatrując się w zacinający za szybą deszcz, i odciągałam pokarm z nabrzmiałej piersi, kiedy zadzwonił telefon. Zerknęłam na zegarek: dwadzieścia po ósmej. O tej porze mogła to być jedna z moich pracujących przyjaciółek.

– Cześć, kochana, tak się właśnie zastanawiałam, czy jeszcze śpisz. – Joanna brzmiała tak rześko i energicznie, jakby była co najmniej dwunasta w południe. – Siedzę w knajpie, czekam na personel i tak sobie postanowiłam zadzwonić. Przyjechałam dziś wcześniej, bo Hamza miał coś do załatwienia w mieście, więc skorzystałam z podwózki. Fajnie tak rano napić się kawy w samotności. Jak tam nasza malutka? Dobrze spała w nocy? A w ogóle co porabiasz?

– Doję się.

– O Jezu, coś z Hanią? – przestraszyła się.

– Nie, wszystko okej.

– No to czego się boisz?

Westchnęłam.

– Mleko ściągam. Doję się, nie boję.

– O matko – odetchnęła Joanna z wyraźną ulgą – już się wystraszyłam. No to czemu jej nie nakarmisz? To zdecydowanie lepszy sposób na opróżnienie piersi niż podłączanie się do dojarki.

– Bo śpi. A ja nie zamierzam jej budzić, niech śpi choćby do jutra. Rozrabiała całą noc, chyba miałyście rację, że wyrzynają jej się zęby. Oka nie zmrużyłam. Jezu, nie myślałam, że bycie matką to taka orka na ugorze. – Poprawiłam końcówkę dojarki, bo mi się obsunęła i zasysała powietrze. – Wiesz, gdy ją tak nosiłam, próbowałam się pocieszać, że przecież kiedyś przestanie się wydzierać. Zacznie się malować, chodzić na randki i może nawet nie będzie wracać na noc, a ja się będę mogła wreszcie wyspać jak normalny człowiek…

Na krótką chwilę w słuchawce zapadła cisza.

– Gadasz jak potłuczona – odezwała się w końcu Joanna. W jej głosie wyczułam urazę. – Wtedy dopiero się zacznie. – Westchnęła jakoś tak ciężko. – Ciesz się, że masz ją na oku. Któregoś dnia wejdziesz do jej pokoju, zobaczysz puste łóżeczko i wtedy pogadamy.

Na chwilę zapomniałam o pomrukującej cicho dojarce. Wiedziona zapewne szóstym zmysłem, zapytałam:

– Ej, co tam z naszą nastolatką? Wrócili z Krakowa?

– W zeszłym tygodniu. Luśka jest zachwycona polską babką Kazika, a z tego, co mówi, ta babka jest zachwycona nią. I to by było na tyle – dodała z goryczą. – Niczego więcej się nie dowiedziałam, bo poza tym chodzi ponura jak chmura gradowa. Tysiąc razy pytałam, czy się pokłócili, ale oprócz tego, że zaprzecza, niczego nie da się z niej wyciągnąć. Niby się uczy, niby chodzi do szkoły, ale nie jest sobą, czuję to. Coś się dzieje, ale za diabła nie wiem co. Do tej pory wydawało mi się, że… no wiesz, jesteśmy blisko i przyjdzie do mnie, jak będzie miała problem. Ale teraz sama już nie wiem. – Biednej Joannie załamał się głos. – Może to przez Hamzę, jak myślisz? Nigdy nie pokazała, że ma pretensje, że tak się stało, no wiesz… Grzegorz i ja. Wydawało mi się, że rozumie, ale może byłam głupia, to w końcu tylko dziecko, chociaż wygląda jak kobieta.

Wreszcie zrozumiałam prawdziwy powód telefonu Joanny. Magda i Iza były w ciągłym biegu, w wiecznym niedoczasie; ja jedna siedziałam na tyłku i po prawdzie plotki ze świata tylko mnie mogły zainteresować. Co tu dużo gadać, od jakiegoś czasu ciekawiło mnie wszystko, co nie wiązało się z karmieniem i przewijaniem. Oczywiście zdecydowanie wolałabym posłuchać o jakichś zakazanych romansach, nagłych bankructwach, wielkich miłościach i zdradach, ale ostatecznie problemy z dziećmi też mogły być, byleby to nie były moje dzieci i miały więcej niż kilka miesięcy.

– Rozmawiałaś z nią? – zapytałam ostrożnie.

Z drugiej strony doleciało prychnięcie.

– Tysiąc razy! Ciągle mówi, że przesadzam i że wszystko w porządku.

– No to może jest w porządku? – zaryzykowałam.

– No przestań chociaż ty! – zdenerwowała się Joanna. – Jakbym słyszała Hamzę. W końcu lepiej znam moją córkę i dobrze wiem, kiedy jest w porządku, a kiedy nie jest. Teraz nie jest.

– No to nie wiem – poddałam się. – Chcesz wpaść pogadać? Po drodze mogłabyś zrobić mi zakupy, bo Jacek domaga się obiadu, a zapasy od Wiery są już na wykończeniu. Nie wiem, czy dam radę wyrwać się do sklepu.

Joannie chyba tego było trzeba. Czuła się najlepiej, kiedy była komuś potrzebna. W jednej chwili obudziła się w niej przedszkolanka.

– No to dlaczego nic nie mówisz? Jasne, że przywiozę coś do żarcia. Może być sushi? I mamy dziś fenomenalną zupę z krewetkami.

– Kochana jesteś, jasne, że może.

– Ale będę dopiero koło piętnastej, Iza pojechała do skarbówki, muszę zostać na posterunku. I nie martw się Haneczką, to minie; te zęby i kolki. Ciesz się, że masz ją koło siebie. I na dodatek nie musisz zgadywać, co jej chodzi po głowie – dodała smętnie.

Akurat, nie muszę – pomyślałam ironicznie, przypominając sobie minioną noc, kiedy to bliska obłędu usiłowałam zgadnąć, dlaczego moja córka wydziera się jak opętana. Odłożyłam telefon i z ulgą oderwałam dojarkę od cycka. Magda za każdym razem poprawiała mnie z niesmakiem, że to nie dojarka, tylko elektryczny laktator najnowszej generacji, ale dla mnie było to po prostu eufemistyczne określenie dojarki. Wstałam i włączyłam czajnik. Zamierzałam w spokoju napić się herbaty, w nadziei, że Hania nie obudzi się jeszcze przez jakiś czas. Skoro już wybiłam się ze snu, to chociaż owinę się kocem i poczytam sobie książkę. Od początku grudnia czytałam wciąż tę samą i liczyłam, że może dziś uda mi się ją wreszcie skończyć. Na wszelki wypadek na palcach zakradłam się pod pokój dziecinny i ostrożnie uchyliłam drzwi. Mój malutki wrzaskliwy diabełek spał słodko jak najniewinniejszy aniołek, wyciągnąwszy rączki do góry, jakby to nie on urządził nam obu nocną jazdę bez trzymanki.

Z westchnieniem ulgi owinęłam się kocem i zapadłam w głębokim fotelu. Jacek przed wyjściem zdążył rozpalić w kominku, na wypadek gdybyśmy z Hanią zamierzały spędzić ranek w salonie. Pomyślałam ciepło o mężu i przez chwilę nawet zrobiło mi się wstyd, że zamiast z miłością coś mu ugotować, poszłam na łatwiznę. Na szczęście szybko pozbyłam się tego niewygodnego uczucia: on przynajmniej przez pół dnia mógł funkcjonować jak dorosły, niezależny człowiek i nie miał zielonego pojęcia, jak to jest dobrowolnie i nieodwołalnie zgłosić się na etat niewolnika.

Ogień trzaskał kojąco, herbata parowała z kubka; dom pogrążony był w błogiej, porannej ciszy i chyba po raz pierwszy od kilku tygodni poczułam się odprężona. Powoli, nieśmiało zaczęłam wierzyć, że dam sobie radę bez Wiery. Zawsze byłam typem wojownika, nie bałam się trudnych wyzwań, ale nigdy, przenigdy nie byłam za nikogo odpowiedzialna. Zdałam sobie sprawę, że właśnie to mnie paraliżuje; świadomość, że cokolwiek by się nie stało, już nie mogę tak po prostu zrezygnować i wyjść, zatrzaskując za sobą drzwi. Wprawdzie jeszcze tego nie zrobiłam; wystarczała mi sama świadomość, że mogę, że nigdzie nie jestem przyspawana na stałe.

Dzwonek do drzwi wdarł się w moje rozważania, brutalnie burząc spokój poranka. O tej porze mógł to być listonosz albo człowiek spisujący licznik prądu. Nie czekałam na żadnego z nich i nie miałam najmniejszego zamiaru otwierać. I pewnie bym nie otworzyła, gdybym sobie nie uświadomiła, że tym natrętnym dzwonieniem niechybnie obudzi Hanię. Klnąc pod nosem, ciaśniej otuliłam się szlafrokiem i poszłam otworzyć.

Na progu stała Luśka. Ze zwieszonymi ramionami, ciągnąc po ziemi torbę, wyglądała jak kupka nieszczęścia. Lekkie zamszowe kozaki napęczniały wodą. Wolałam nie myśleć, w jakim stanie są jej skarpetki. I stopy.

– Ciociu, mogę? Przepraszam, że tak wcześnie…

Nie miała parasola ani kaptura. Woda spływała jej po włosach i twarzy. Krople deszczu mieszały się z tuszem, znacząc na jej policzkach czarne smugi. Była przemoknięta i zmarznięta.

– Luśka, czyś ty oszalała? Jesteś cała mokra! Wchodź i nie gadaj!

– Ale ja… – zaszczękała zębami.

– Cicho, potem mi powiesz. Teraz marsz do łazienki. Twoja matka mnie zabije, jak złapiesz zapalenie płuc. Przyszłaś na piechotę czy co?

Nie słuchając jej tłumaczeń, zaprowadziłam ją do łazienki i wcisnęłam w ręce dwa puchate ręczniki i szlafrok. Dopiero później przyszło mi do głowy, że w jakimś sensie sprawiła, że wiedziałam, jak się zachować. Byłam zadaniowa, kryzysowe sytuacje powodowały, że się mobilizowałam, a tu sprawa była prosta: rozgrzać zziębniętego, wysuszyć przemoczonego. Gdybym od progu usłyszała, z czym do mnie przychodzi, być może byłabym tak samo bezradna jak ona…

*

Dorzuciłam drew do kominka. Deszcz coraz mocniej bębnił w parapet, przechodząc chwilami w mokry śnieg. Wiatr się wzmagał, szarpiąc koronami drzew i złowieszczo wyjąc w kominie. Gałęzie akacji rosnącej przy tarasie uderzały w szybę. Upewniłam się, że u Hani okno jest porządnie zamknięte i posępne wycie jej nie obudzi. Przykryłam ją kocykiem i pocałowałam w ciepłe czółko. Nawet się nie poruszyła. Przez chwilę wdychałam jej ciepły zapach.

Na dodatek wyłączono prąd.

Kiedy wróciłam do salonu, Luśka siedziała w fotelu, owinięta w gruby szlafrok. Chyba wciąż było jej zimno, bo podwijała pod siebie bose stopy. Wysunęłam szufladę w komodzie i rzuciłam jej czarne wełniane skarpety.

– Męskie – skrzywiła się.

– Luśka!

– Sorry, już nic nie mówię.

Kąpiel ją rozgrzała; przestała wreszcie wyglądać jak gnijąca panna młoda. Kiedy zmyła przeraźliwie gotycki makijaż i związała włosy w kucyk, bardziej przypominała moją Hanię niż buńczuczną nastolatkę, która za wszelką cenę chce udowodnić światu, że jest dorosła. Wiedziałam, że czeka nas rozmowa, ale chyba starałam się ją odwlec w czasie.

– Chcesz herbaty?

– Poproszę.

– Z cytryną?

– Tak.

Przeciągałam parzenie herbaty jak mogłam, ale w końcu wcisnęłam jej w dłonie parujący kubek.

– No dobra, gadaj.

– Ale co?

– Luśka! – zdenerwowałam się. – Ja nie jestem twoją matką, więc mnie tak nie traktuj, bardzo cię proszę. Z jakiegoś powodu tu przyszłaś, więc bądź łaskawa nie kombinować. Chyba nie zamierzasz mi wmówić, że w poniedziałek o dziewiątej rano przyszłaś w odwiedziny do przyjaciółki swojej matki?

Niezbyt spodobały jej się moje słowa, bo zmarszczyła brwi.

– Dlaczego nie jesteś w szkole? – Nie zamierzałam odpuszczać. Joanna się jej bała, już dawno to zauważyłam, ale ja miałam to gdzieś. – Mama mówiła, że i tak opuściłaś tydzień. Chyba pamiętasz, że za pasem matura?

Luśka tylko skrzywiła się z niesmakiem.

– Wiesz, ciociu, nie spodziewałam się tego po tobie. Jakbym słyszała babcię Kazuo. Lusiu, matura za pasem – przedrzeźniała, wykrzywiając się szkaradnie. – Ale ty chyba jesteś od niej nieco młodsza…

Policzyłam w myślach do dziesięciu i pomyślałam, że Joanna ma rację: Hania jest jednak słodkim dzieckiem.

– Dobra, albo mówisz, o co chodzi, albo dzwonimy do mamy. A swoją drogą, ona wie, gdzie jesteś?

– W szkole – mruknęła Luśka i zanurzyła usta w herbacie.

– Jezu, nie mam do ciebie siły. Weź pod uwagę, że mam dosyć swoich problemów. Świat mi się wywrócił do góry nogami, więc bądź tak dobra i powiedz wreszcie, co się stało.

Przez dłuższą chwilę panowała cisza. Luśka jakby oklapła. Odstawiła kubek z herbatą i zagapiła się w ogień. Postanowiłam dać jej czas, ale po dziesięciu minutach nie wytrzymałam. Starałam się być cierpliwa, ale niezbyt mi to wychodziło. Poza tym lada chwila Hania mogła się obudzić.

– Lusia – zaczęłam ugodowo. – Cokolwiek się stało, damy radę. Nie ma w życiu takich problemów, żeby nie dało się ich rozwiązać. Ludzie zazwyczaj boją się nowego, ale wystarczy to nowe oswoić, a potem jest już z górki. – Nie wiem, czy bardziej przekonywałam ją, czy siebie.

– Chyba jestem w ciąży.

I tu mnie lekko zatkało. Nagle wszystkie moje mądrości diabli wzięli. Czułam, że powinnam coś powiedzieć, jakoś zareagować, ale natrętnie stawała mi w głowie Joanna i jej okrągłe jak spodki oczy. Nie wiem dlaczego, ale w tej jednej chwili poczułam się, jakbym ją zdradziła.

Milczałyśmy obydwie. Ogień buzował, deszcz bębnił, ale to już nie było tamto buzowanie ani tamto bębnienie. Nagle wszystko się zmieniło.

– Byłaś u lekarza?

– Nie.

– Zrobiłaś test?

– Tak. Dzisiaj rano. Dlatego nie mogłam pojechać do szkoły. Dwie kreski. Jedna była bladoniebieska, ale w ulotce jasno napisali, że to ciąża. Nie miałam dokąd pójść…

Przejechałam rękoma po twarzy i nagle zrozumiałam, co miała na myśli Joanna, kiedy mówiła, że powinnam się cieszyć, że mam Hanię na wyciągnięcie ręki. Spojrzałam na Luśkę: siedziała skulona, skubiąc dół szlafroka i gapiąc się w gasnący powoli ogień. Bliska, ale nagle tak daleka, jak najbardziej odległa galaktyka.

– Musisz iść do lekarza. Testy są zawodne.

– A jeśli nie?

– Ty mi powiedz. Kazuo wie? Bo zakładam, że to on…

– Ciociu!

– Przepraszam. Powiedziałaś mu?

Luśka przeciągnęła dłońmi po włosach.

– Nie. Boję się – wyszeptała ledwie słyszalnie.

Ogarnęła mnie jakaś irracjonalna złość.

– Czego się boisz?

– Że nie zrozumie, że mnie zostawi…

Wszystko się we mnie zagotowało.

– Ja pierdolę! Luśka! Jeśli nie jesteś go pewna, to już teraz, natychmiast, kopnij go w dupę! Po co ci taki palant?

– Ciociu…

Wyglądała jak zbity pies. Skuliła ramiona i wcisnęła w nie głowę. Wzięłam głęboki oddech. W końcu nie poszła ani do Kazuo, ani do Joanny, z jakiegoś powodu przyszła do mnie. Powinnam to docenić i być bardziej delikatna. Musiałam odłożyć na bok własne uprzedzenia.

– Przepraszam, zdenerwowałam się – powiedziałam ze skruchą, głaszcząc ją po dłoni. – Zaskoczyłaś mnie. Moim zdaniem powinnaś iść do lekarza, testy naprawdę bywają zawodne. Ale nie ukrywam, że niepokoi mnie trochę to, co mówisz o Kazuo. Nie ufasz mu?

Lusia jeszcze bardziej wcisnęła głowę w ramiona. Wykrzywiła usta w podkówkę jak dziecko.

– Ufam, ale on jest taki… czy ja wiem, beztroski. Dla niego nic nie jest problemem: czy będziemy mieszkać tu czy w Japonii, czy na Wyspach Owczych, to nie ma znaczenia. A ja chyba tu chcę zdać maturę. I nie chcę zostawiać mamy…

O Boże, pomyślałam, chyba na tym polega zderzenie zaściankowości z tym złudnym kosmopolityzmem. Ani jedno nie jest prawdziwe, ani drugie, ale potrafi wywołać zamęt w życiu.

– Rozmawiałaś z mamą?

– No co ty, padłaby trupem. Według niej wszystko powinno być po bożemu: studia, praca, małżeństwo i dzieci. Odwrócenie tej kolejności jest w stanie przyprawić ją o palpitację serca.

W pokoju robiło się coraz zimniej. Ogrzewanie działało na gaz, ale pompa napędzająca cały mechanizm zasilana była prądem. Podrzuciłam do kominka dwa kolejne polana.

– Nie padłaby, daj jej szansę.

Luśka wydęła wargi.

– Kiedy ona jest taka… czy ja wiem, mieszczańska i zachowawcza. „Lusia, musisz skończyć studia”, „Lusia, powinnaś liczyć głównie na siebie”, „Lusia, nie ufaj ludziom”. Lusia to, Lusia tamto. Sama boi się świata i chce, żebym ja też się bała. Żebym niosła przez życie jej lęki i traktowała je jak własne.

Brwi podjechały mi do góry. Gdyby nie włosy, pewnie wyskoczyłyby z czoła.

– Mówisz o swojej matce?! O kobiecie, która wyszła z małżeństwa, bo zaczęło ją ugniatać, wyjechała sama do Tunezji i wyszła tam za mąż, a na dodatek rzuciła bezpieczną państwową posadę i postanowiła otworzyć sushi bar? I świetnie sobie w tym wszystkim radzi? Naprawdę mówimy o tym samym człowieku? Luśka, czy ty zwariowałaś?

Na chwilę zrzedła jej mina. Głęboko się nad czymś zastanawiała, ale w końcu oświadczyła stanowczo:

– Tak się po prostu jakoś stało, ale to przypadek. Ona tak naprawdę wcale taka nie jest. Dalej się wszystkiego boi.

Naprawdę trudno było mi zachować spokój.

– O ciebie się boi! – krzyknęłam. – I najwyraźniej ma rację! Słuchaj… – Z wysiłkiem się opanowałam. – Mleko się rozlało. Teraz najważniejsze, żeby jakoś to wszystko opanować. Przede wszystkim jedna rzecz – powiedziałam stanowczo. – Choćbyś miała trupem paść, nie przyznasz się, że przyszłaś z tym do mnie. Znam Joannę: prędzej pogodzi się z twoją ciążą niż z faktem, że jej nie zaufałaś. Doceniam, że zaufałaś mi, ale podejrzewam, że to raczej z powodu moich liberalnych poglądów. Pewnie matka ci mówiła, że przez jedną chwilę rozważałam usunięcie ciąży.

– Ciociu!

– Nie oburzaj się, koleżanko, ja naprawdę nie urodziłam się wczoraj, chociaż tak młodo wyglądam. Przyznaj się, myślałaś o tym?

Czasami cisza potrafi być bardzo wymowna.

– Zrobimy tak. – W mojej głowie już układał się cały plan; znów byłam jak generał planujący strategiczne posunięcie. – Dam ci pieniądze i umówię cię do mojego ginekologa, najlepiej jeszcze dziś, jeśli się da. Do tej pory matce ani słowa. Jeśli się okaże, że to fałszywy alarm, nie piśniesz jej ani słowa i wyciągniesz sobie wnioski na przyszłość. Jeśli natomiast… – chrząknęłam, bo jakoś nie chciało mi to przejść przez gardło. – Jeśli lekarz potwierdzi ciążę, wtedy pójdziesz do niej i wszystko jej powiesz.

– Ale ciociu, ona tego nie zniesie…

– Zniesie, zniesie – mruknęłam. – Ty jeszcze, moja droga, nie wiesz, ile kobiety mogą znieść. I mam nadzieję, że tak szybko się nie dowiesz.

Jak na zawołanie z głębi korytarza rozległ się wściekły wrzask mojej kochanej córeczki.

*

Kiedy przyjechała Joanna z prowiantem, sytuacja była już jako tako opanowana: Luśka, wysuszona, najedzona i podtrzymana na duchu, pojechała na wizytę, którą z trudem udało mi się wyżebrać u mojego ginekologa. Jęczała co prawda, że nie wytrzyma w niepewności do siedemnastej, ale nic więcej nie udało mi się wskórać. Hania, przewinięta i najedzona, znów zapadła w drzemkę, i na szczęście przywrócili prąd, bo w domu już naprawdę zaczynało się robić zimno.

– Co za parszywa pogoda! Już sto razy bardziej wolałabym śnieg. Co to za zima? Zauważyłaś, że coraz częściej mamy wieczną jesień?

– Jeśli wieczna, to nie może być coraz częściej, to nielogiczne – powiedziałam, odbierając od niej papierowe torby. Plotłam, co mi ślina na język przyniesie. Patrzyłam, jak ściąga płaszcz. Czułam się nieswojo, że coś przed nią zatajam. I to na dodatek takie wielkie „coś”. Dużo bym dała, żeby jej tu teraz nie było.

– Może i nielogiczne, ale mam wrażenie, że przez okrągły rok jest plucha. Może z wyjątkiem tych kilku tygodni suszy latem. I pomyśleć, że ktoś miał fantazję nazwać nasz klimat umiarkowanym. Jakoś nie zauważyłam, żeby pluchy były umiarkowane. Wpadłam w błoto, jak wysiadałam z taksówki, całe nogi mam mokre. A swoją drogą trafiłam na taksówkarza chama, mam wrażenie, że specjalnie zatrzymał się przy kałuży. Zresztą między Bogiem a prawdą cała wasza ulica to jedna wielka kałuża. Naprawdę wam to nie przeszkadza?

Paplała i paplała, i pocierała bliznę na policzku, i po tym poznałam, że jest zdenerwowana. Zawsze wtedy włączał się jej słowotok. Wzięłam ją pod ramię.

– Chodź, zrobię ci herbaty i wysuszysz nogi przy kominku.

Z ulgą umościła się w fotelu, w którym kilka godzin wcześniej siedziała jej córka, i wyciągnęła stopy do ognia.

– O Boże, jak cudnie. Choćby z tego powodu warto mieć dom. Namawiam Hamzę, żebyśmy poszukali czegoś małego pod miastem. Za moje mieszkanie można by wziąć niezłą sumkę… No, ale dopóki Luśka będzie studiować, nie chcę jej narażać na dojazdy. Od nas ma na uniwersytet rzut beretem, a ze wsi sama wiesz. Magda niby jest szczęśliwa, że uciekła od miejskiego zgiełku, ale co najmniej dwa razy w tygodniu klnie mi w słuchawkę, że ma już dosyć dojazdów i zastanawia się, czy nie wrócić do Poznania. – Joanna rozejrzała się po ścianach. – Na dom w Poznaniu nas nie stać – westchnęła. – Poza tym to nie to samo.

Najchętniej uciekłabym od tematu Luśki, ale wiedziałam, że głównie z tego powodu przyjechała. Przełknęłam ślinę i zaczęłam odważnie:

– Nie możesz patrzeć na Luśkę, ona i tak niedługo pójdzie swoją drogą.

– Jakie niedługo? – oburzyła się Joanna. – Ten rok, matura, a potem pięć lat studiów. To kawał czasu. Nie chcę, żeby tłukła się autobusami.

– Jesteś pewna, że cały czas będzie z wami mieszkała? – zaryzykowałam.

– A niby gdzie miałaby mieszkać? No jasne, pewnie wolałaby w akademiku, ale jest przecież za rozsądna, żeby wydawać na to kasę, kiedy ma do dyspozycji mieszkanie nasze albo Grzegorza. On jest wiecznie w delegacjach, więc podejrzewam, że będzie tam spędzała dużo czasu. Nic na to nie poradzę. – Wzruszyła ramionami. Wyczułam w jej głosie smutek i coś ścisnęło mnie za serce. Gdyby tylko wiedziała, że to być może będzie najmniejsze z jej zmartwień…

– Martwię się o nią. – Wreszcie powiedziała to, co od progu malowało się na jej twarzy. – Dzwoniła do mnie jej wychowawczyni. Luśki od dwóch tygodni nie było w szkole. O tym pierwszym tygodniu wiem, byli w Krakowie, nawet napisałam jej usprawiedliwienie, ale nie mam zielonego pojęcia, co teraz wyczynia. Rano jak zwykle wychodzi z domu… Boże, Baśka, czeka mnie z nią dziś rozmowa, a zupełnie nie wiem, jak mam się za to zabrać…

– Zgłupiałaś? – Na chwilę zapomniałam o sytuacji. – Młoda chodzi na wagary, a ty się boisz ją opieprzyć?! – Na szczęście ugryzłam się w język. W głowie miałam gonitwę myśli i czułam się jak zdradziecki Brutus. Prędzej czy później przyjdzie mi stanąć twarzą w twarz z Cezarem.

Na szczęście w tej chwili zadzwonił mój telefon. Zerknęłam na wyświetlacz: teściowa. Normalnie pewnie bym nie odebrała tak od razu, ale teraz byłam wdzięczna, że wybawiła mnie z niezręcznej sytuacji.

– Tak, mamo?

– Jezus Maria, natychmiast jedź do strusia!

Przez chwilę myślałam, że zwariowała. Jeszcze tego mi było potrzeba w tym cyrku.

– Mamo, na strusiu chyba…

– Dziewczyno, czyś ty zgłupiała?! Do Strusia na Szwajcarską! To szpital! Właśnie dzwonili! Przywieźli Jacka z ostrą niewydolnością żołądkowo-jelitową!

I właśnie w tym momencie przestałam być jej wdzięczna za telefon.

Musiałam mieć niezłą panikę w oczach, bo Joanna od razu zerwała się z fotela i wyjęła mi aparat z rąk.

– Co się dzieje?

– Jacek. Podobno jest w szpitalu na Szwajcarskiej. – Potoczyłam wokół nieprzytomnym wzrokiem. – Muszę tam natychmiast jechać, ale jak? Hania śpi, zapakuję ją w fotelik – wyrzucałam z siebie bezładnie słowa, chodząc po pokoju i szukając kluczyków do samochodu. W torebce ich nie było. Czyżbym znowu zostawiła je w stacyjce? Wysiadanie z Hanią z samochodu na ogół odbywało się ostatnio przy akompaniamencie dzikich krzyków. Dobrze, że nie zostawiałam tam swojej głowy.

– Jedź. Ja z nią zostanę.

– Ale jak? Przecież restauracja!

– Miałam tam być dziś i tak dopiero wieczorem, o nic się nie martw, pokaż tylko, gdzie mleko. Poza twoimi cyckami – skomentowała mój gest. – Pieluchy i ubranka wiem przecież, gdzie znajdę.

– Joasiu, dziękuję. Na pewno?

– Nie pytaj głupio. Jedź.

Jak automat wrzuciłam na siebie jakiś sweter i chwyciłam torebkę. Wsuwałam właśnie swoje rozczłapane emu i miałam otworzyć drzwi do garażu, gdy Joanna chwyciła mnie za rękę.

– Może wezwać ci taksówkę albo ubera? Jesteś w stanie prowadzić?

– Przecież nic nie piłyśmy.

Podniosła oczy ku niebu.

– Nie o to mi chodzi. Jesteś zdenerwowana.

– Ja? Nie wiem. Jestem bardziej zdziwiona. Jacek i szpital? Choć skarżył się ostatnio na ból brzucha, Wiera parzyła mu macierzankę, jeśli to była macierzanka, a nie jakieś podejrzane ziółka. Jadę. Jakby coś się działo, dzwoń.

– Nic się nie będzie działo. Jestem wykwalifikowaną przedszkolanką, która ma za sobą piętnaście lat praktyki zawodowej, pamiętasz?

– No tak. Jesteś w zasadzie bardziej kompetentna niż ja, by zajmować się Hanią.

– Będzie dobrze i tu, i z Jackiem. Słyszysz?

Zamachałam jeszcze w powietrzu rękoma, jakbym dyrygowała jakimś niewidzialnym chórem, i skierowałam się do subaru. Przez chwilę patrzyłam jak zdębiała na to miejsce, w którym zwykle stał mój samochód, obok luki po ścigaczu Jacka. Miałam ostatnio trochę więcej miejsca w garażu. Po subaru została dosłownie mokra plama i trochę marcowego błotka, które przywiozłam wczoraj na kołach.

Poczułam się dziwnie, jakby zabrakło mi kogoś bardzo bliskiego, z kim w dodatku nie miałam okazji się pożegnać, ale nie miałam czasu na rozmyślanie. Pewnie Jacek wziął dziś rano do firmy mój samochód. Czyżby jakiś problem z jego audi? Nie chciało odpalić? Wróciłam szybko do przedpokoju i pełna obaw zdjęłam z haczyka jego kluczyki.

Na szczęście auto odpaliło za pierwszym razem i choć nie przepadałam za tym dużym, limuzynowatym samochodem, już po chwili mknęłam do szpitala. To znaczy mknęłam przez jakiś kwadrans, dopóki się nie wytoczyłam na główną drogę i nie utknęłam w korku. Dochodziła siedemnasta trzydzieści. Dopiero wtedy przypomniałam sobie, że nawet się nie umalowałam. Gdzie te czasy, kiedy bez makijażu nie ruszałam się z domu, a nawet nie wychodząc nigdzie przez cały dzień, nakładałam go dla siebie, dla Jacka? W końcu mieszkaliśmy w mieście, w którym kobiety o siebie dbały, a ja nie miałam jak widać wysokiego mniemania o mężczyznach. Podobnie jak moja matka. Mój mąż w niczym nie przypominał mojego ojca, był jak opoka. A jednak cały czas jakbym się obawiała, że gdzieś pod całą tą fasadą żelaznych zasad i lojalności czai się jakaś skaza. Pewnego dnia stanie w progu i powie mi, że się zakochał i odchodzi do młodszej, lub przedwcześnie umrze. Jak mój ojciec.

Na samą myśl o tym przeszedł mnie dreszcz i łzy nie wiadomo kiedy napłynęły do oczu. Nie dam rady sama z maleńką córeczką. Hania nie będzie nawet pamiętała swojego ojca. Leciały już jak grochy i nie mogłam ich powstrzymać. Po kilku minutach łkania, podczas gdy wlokłam się koło za kołem na Królowej Jadwigi i kopałam się w duchu za wybór tej trasy, postanowiłam się wreszcie wziąć w garść. Przecież Jacek nie umiera. To tylko jakaś cholerna niewydolność żołądkowo-jelitowa, a matka Krystyna ma skłonność do histeryzowania. Pod tym względem akurat wolałam własną matkę. Owszem, nazywała rzeczy po imieniu, ale nie przesadzała. Życie wystarczająco ją zahartowało.

Zza niskich, ciemnych chmur kłębiących się nad Wartą delikatnie wyjrzało słońce. Wydawało się blade i wątłe, jak ktoś, kto dawno nie był na świeżym powietrzu. Szczerze mówiąc, po ostatnich pochmurnych tygodniach wyjątkowo burego lutego słońce sprawiało wrażenie ofiary mobbingu. Złowrogie chmury krążyły wokół niego jak chuligani, którzy tylko czekają, by znowu mu przylać. Głośno westchnęłam.

Nerwowo sięgnęłam po osłonkę przeciwsłoneczną i ją opuściłam. Wtedy mignęła mi jakaś biała naklejka, a tam informacja, że ten samochód został zajęty. Dalej wypisane były dane komornika. Gdyby nie to, że wjeżdżałam właśnie na rondo Rataje, zatrzymałabym samochód. Telefon zawibrował i spojrzałam na wyświetlacz. Zwięzła wiadomość od Luśki: „Fałszywy alarm, ciociu, dziękuję”. Rozluźniłam szalik i odetchnęłam mimo wszystko z ulgą. Choć na tym froncie jest dobrze.

– Jak tam? – Joanna po drugiej stronie brzmiała dziwnie spokojnie, a mi zrobiło się znowu źle z tym, że mam przed nią jakąś tajemnicę. Jakbym spiskowała z Luśką za jej plecami.

– Nic jeszcze nie wiem, korki takie, że dopiero dojeżdżam. Nie mam pojęcia, dlaczego go zawieźli na Szwajcarską, pewnie załatwiał coś w tej części miasta. A Hania?

– Nadal śpi.

Pożegnałam się szybko z przyjaciółką, nie mówiąc jej ani słowa o tym, co właśnie wyczytałam na osłonce przeciwsłonecznej w audi mojego męża. Bezskutecznie próbowałam odgonić myśli o sprzęcie muzycznym oddanym do naprawy i dziwnie pustawym garażu, w którym nie tak dawno stały poza audi motocykl mojego męża i moje subaru. Czego jeszcze brakowało w naszym domu? Gdzie jeszcze znajdowały się naklejki komornika, których nie zauważyłam? A te spóźnienia z przelewami, z których opłacałam nasze rachunki i robiłam zakupy spożywcze? Impreza sylwestrowa w bardzo dziwnym miejscu? To, że Jacek niespecjalnie się zmartwił, gdy usłyszał, że – mówiąc brzydko – Wiera zejdzie z jego listy płac? Robiłam w głowie szybkie pociągnięcia ołówkiem, jak w tej zabawie dla dzieci, kiedy odpowiednio połączone punkty tworzą obrazek.

Gdy zobaczyłam w oddali szpital, myśli te uleciały bez śladu, został tylko strach o Jacka. Moje serce waliło nierówno, jakby na oślep. Nie wiem, jak i kiedy zaparkowałam samochód. Wleciałam na izbę przyjęć bez tchu, a tam od razu usłyszałam lamentującą teściową.

– Tłumaczę pani, że obecnie nie jest to możliwe, decyduje o tym lekarz dyżurny – dobiegał cichy, ale kategoryczny głos kobiety schowanej w okienku. Do złudzenia przypominał mi głos mojej matki. Aż się zdziwiłam, gdy zobaczyłam, że to nie ona siedzi po drugiej stronie.

– Jesteście bez serca. Przecież to jest mój syn i mam prawo go zobaczyć. To jest mój syn! – Matka Krystyna przybrała minę Matki Boskiej z Piety i bałam się, że za chwilę zacznie na sobie rozdzierać szaty, a było tego kilka warstw, bo nie zdjęła jeszcze nawet płaszcza.

– Oczywiście. Za chwilę przyjdzie lekarz i wszystkiego się pani dowie. Na ten moment nie wolno pacjenta odwiedzać.

– To nie pacjent! To mój syn!

Stanęłam obok i kobieta z okienka spojrzała na mnie z widoczną ulgą.

– A pani?

– To moja synowa.

Ulga z jej twarzy szybko wyparowała.

– Co tak długo? – Teściowa spojrzała na mnie z przeniesioną z okienka złością, a ja ją uścisnęłam. To było łatwiejsze niż jej tłumaczyć, że mieszka przecież na Nowym Mieście, a my dokładnie po drugiej stronie Poznania. – Może tobie ta pani coś powie, mi nie chce.

– Wszystko będzie dobrze, mamo. Usiądź na chwilę. – Poszukałam wzrokiem wolnego miejsca. – Spróbuję się czegoś dowiedzieć, a potem przyniosę nam jakąś kawę czy herbatę.

– Tutaj na pewno będzie obrzydliwa.

Pokiwałam głową, dziękując opatrzności, że nie ma tu mojej matki. Na pewno wyrwałaby się z komentarzem.

Odprowadziłam ją na ławkę. Moja zwykle bardzo zadbana teściowa, którą postronny świadek mógłby nazwać tęgą, nagle jakby się skurczyła. Nieuczesane blond włosy zebrała jakimś grzebykiem, który pamiętał lata osiemdziesiąte, i sterczały teraz na czubku głowy. Płaszcz odkrywał jej domowy dres i po spuchniętych oczach i zlepionych tuszem kępkach rzęs poznałam, że niedawno płakała.

– Nazywam się Barbara Michalak. Jestem żoną Jacka Michalaka. Podobno męża przywieziono z ostrą niewydolnością żołądkowo-jelitową.

– Mówiłam już tej nerwowej pani. – Kobieta nachyliła się konfidencjonalnie, jakby wreszcie zadowolona, że może porozmawiać z kimś normalnym. – Nie możecie go panie teraz zobaczyć, bo szybko zajęli się nim lekarze.

Spojrzałam na poczekalnię pełną ludzi i dopadł mnie prawdziwy strach. Oni nadal czekali, a jego przywiozła karetka i najwyraźniej został potraktowany priorytetowo. To nie mogło oznaczać nic dobrego. Lekko ugięły się pode mną kolana i przytrzymałam się mocniej blatu.

– To coś poważnego? – Chciałam usłyszeć z wąskich ust kobiety jakieś zaklęcie, ale ona nie zamierzała być żadną wróżką, odbębniała tylko swój dyżur.

– Naprawdę nie wiem. Proszę poczekać. Poinformowałam lekarza i za chwilę wszystkiego się panie dowiecie.

Wróciłam do teściowej ze słabym uśmiechem, a ona zerwała się na nogi, jakbym trzymała w ręku magiczny klucz do pokoju jej syna.

– Musimy czekać, mamo. Nie powiedziała mi nic nowego. Za chwilę ktoś do nas podejdzie i wszystkiego się dowiemy. Napijemy się kawy? – Wskazałam palcem stojący w kącie automat.

– Niczego nie przełknę, choć może… – Widziałam, że zaczyna się łamać.

Żadna z nas pewnie tej kawy nie wypije, ale czułam, że da nam to jakieś zajęcie. Poczucie, że coś robimy, zamiast bezczynnie siedzieć, podczas gdy Jacek… Postawiłam na końcu tego zdania szybką kropkę i zajęłam się obsługą automatu.

Kątem oka widziałam, jak matka Krystyna patrzy przez okno, a wzrok ma nieobecny. Martwy. Pomyślałam o Hani i ścisnęło mi się serce. Mocno, tak jakby za chwilę miało się wykrwawić. To się nigdy nie kończy. Ta miłość i to zmartwienie jak najsilniejszy z instynktów. Zrobiło mi się szkoda teściowej i sama próbowałam być silna za nas obie. Poza tym myśl o tym, że Jacek mógłby być poważnie chory, była zbyt abstrakcyjna. Ostatni raz był w szpitalu jako pacjent chyba wtedy, gdy przyszedł na świat. Mój mąż to typ twardziela Za to szanowali go inni mężczyźni, w których świecie panowały inne instynkty, ale równie silne.

– Pani Michalak? – Zmęczony lekarz w nieco przydługim fartuchu stanął obok okienka, a my obie rzuciłyśmy się w jego kierunku bez tchu. – Wszystko dobrze się skończyło, choć na początku nie wyglądało to najlepiej. Proszę się nie martwić. Operacja się udała i możecie go już panie odwiedzić. Jak wyniki będą dobre, za kilka dni wyjdzie do domu. Ma silny organizm.

– Operacja? Co mu jest, panie doktorze?

– Cóż, mógłbym panie zanudzać medyczną terminologią, ale generalnie doszło do perforacji, to jest pęknięcia wrzodu żołądka. Zszyliśmy wrzód, jama otrzewna została wypłukana i na kilka dni założyliśmy dren.

– Jezus Maria, jakiego wrzodu? – wydyszałyśmy niemal unisono.

– Cóż, pan Jacek cierpi na przewlekłe wrzody żołądka, ale najwyraźniej o tym nie wiedział. Panie chyba też nie?

Pokiwałam głową, a teściowa spojrzała na mnie ciężko.

– On tak kiepsko je, panie doktorze, wie pan, jak ci młodzi się teraz odżywiają. Zamiast porządnego schabowego z ziemniakami ta cała kuchnia nowoczesna. – Przewróciła oczami, a lekarz pokiwał niezobowiązująco głową.

– Dieta na pewno ma wpływ na rozwój choroby wrzodowej, ale szczerze mówiąc kotlety schabowe to niekoniecznie samo zdrowie, a pan Jacek wrzody może mieć od bardzo dawna.

Matka Krystyna zrozumiała, że u tego doktora nie znajdzie zrozumienia, i postanowiła zejść z tematu diety, szczególnie kiedy usłyszała hasło „od bardzo dawna”. Poczułam się tak, jakby mój mąż nie był mężczyzną, tylko delikatną rośliną wymagającą stałej opieki, którą ona przekazała pod moje skrzydła piętnaście lat temu.

– Co mogło spowodować rozwój choroby?

Lekarz wzruszył ramionami.

– Na przykład alkohol, ale to już wykluczyliśmy.

Pokiwałam głową. To już prędzej ja powinnam mieć owrzodzony żołądek. Jacek sięgał po alkohol okazjonalnie i zwykle, jak to określał, w celach leczniczych. Odrobina dobrego koniaku, gdy bolała go głowa. Trochę nalewki z czarnej porzeczki, gdy wokół panowała epidemia grypy. Owszem, zdarzało mu się też kilka piw czy wódka w towarzystwie kolegów, ale rzadko się z nimi spotykał. Zawsze dużo pracował. Jak się nad tym zastanowić, mój mąż zwykle pracował, ale mówił ze śmiechem, że to nie pracoholizm, tylko prawdziwa pasja. Miał żyłkę do pomnażania pieniędzy i chyba dawało mu to prawdziwą satysfakcję. Znałam tylko jeszcze jedną taką osobę. Moja przyjaciółka Iza też żyła w takim pędzie.

– Co jeszcze? – wyczekiwała teściowa, jakby chciała usłyszeć, że wrzody żołądka rozwijają się pod wpływem egzotycznych wyjazdów zagranicznych, jedzenia krewetek i dzielenia łoża z kobietą, która nie potrafi ulepić dobrych pierogów, ale wstrzykuje sobie kwas hialuronowy tu i ówdzie i, zdaje się, także silikon, jak jakaś pusta blondynka.

– Zakażenie bakterią helicobacter pylori, nadczynność tarczycy, nadmierne stosowanie leków przeciwzapalnych, niewydolność nerek, ale to już wykluczyliśmy, być może zespół Zollingera-Ellisona, ten ostatni występuje bardzo rzadko, ale zbadamy to, oczywiście.

– Jaki zespół? – Teściowa podniosła do góry zbyt ciemne brwi, chyba niedawno miała robioną hennę. Za nic nie chciała zdradzić swojej kosmetyczki, która ją szpeciła, nie dopasowując koloru do wieku i twarzy.

– Zespół Zollingera-Ellisona. – Lekarz spojrzał na zegarek. Chyba uznał, że już zabrałyśmy zbyt dużo jego cennego czasu. – Ale przede wszystkim powoduje to stres, życie w ciągłym biegu, nerwy, jednym słowem bolączka dzisiejszych czasów. Mąż nie skarżył się ostatnio na bóle brzucha?

– Owszem. – Pokiwałam głową, bliska łez. – Ale za nic nie dał się namówić na wizytę u lekarza. Wiesz, mamo, jaki on jest. Pił tylko ziółka Wiery.

Byłam przekonana, że teściowa powie teraz, że jak był mały, to miała na niego wpływ, a teraz to już moja odpowiedzialność, ale o dziwo przytaknęła.

– Jakie ziółka? – zainteresował się doktor.

– Ziółka parzone przez naszą ukraińską pomoc domową. Czy mogły zaszkodzić? Macierzanka?

– Jeśli już, to łagodziły symptomy, ale sprawa była niestety zbyt zaawansowana. – Doktor włożył ręce do kieszeni fartucha. Był niewysoki, mniej więcej mojego wzrostu, i bardzo szczupły. Wyglądał w zasadzie jak chłopiec, który przedwcześnie się postarzał. – W końcu ból był tak silny, że zemdlał. Szczęście w nieszczęściu, bo w innym przypadku…

Pokiwałyśmy obie głowami.

– Jest już przytomny?

– Tak. Jego stan jest stabilny. – Doktor ponownie spojrzał na zegarek i żegnając się z nami szybko, zniknął za przeszklonymi drzwiami.

Miałyśmy już ruszyć do pokoju, w którym leżał Jacek, gdy na izbę przyjęć energicznie weszła moja matka.

– Przyjechałam tak szybko, jak się dało.

– Nic dziwnego, że tak późno, pewnie jechałaś autobusem przez całe miasto?

Matka udała, że nie słyszy komentarza.

– Skąd w ogóle wiedziałaś? – Pocałowałam ją w lodowaty policzek. Chyba faktycznie przyjechała autobusem, na który wystała się na rondzie.

– Jak to skąd? Krysia zadzwoniła.

No tak, mogłam się spodziewać, że teściowa powiadomi całą rodzinę. Streściłam, co się stało, i zapewniłam, że operacja się udała, ale Jacek będzie musiał zostać kilka dni w szpitalu.

– A gdzie Hania? – Moja matka spojrzała na ławkę za nami, jakby szukała fotelika z małą.

– Jak to gdzie? Chyba z Wierą? – wtrąciła teściowa.

– To ty nie wiesz, że Wiera poleciała do swojej córki do Dubaju? Jakoś dwa tygodnie temu.

Coś na kształt brzydkiej satysfakcji przebiegło po twarzy mojej rodzicielki. Westchnęłam. Ta niezdrowa rywalizacja, jeśli chodzi o uczestniczenie w naszym życiu czy choćby wiedzę o nim, najwyraźniej nigdy im się nie znudzi.

– Jacek nie wspominał, a Basia… – Spojrzała na mnie.

– Basia zostawiła Hanię ze swoją przyjaciółką Joanną, a teraz Basia chciałaby odwiedzić swojego męża, okej? – sarknęłam. Pomimo uspakajających słów lekarza nadal byłam zdenerwowana. Podobno mało brakowało. No i miałam już dosyć naszych mamuś. Każda oddzielnie bywała trudna, ale kiedy były w duecie, żałowałam, że nie ma do nich jakiegoś pilota. Włączyłabym teraz pauzę.

– No przecież my z tobą.

– Maksymalnie dwie osoby odwiedzające na sali pooperacyjnej, i tylko dlatego, że pan doktor się zgodził! – Kobieta z okienka wychyliła się, gdy zaczęły machać płaszczami, szalami i torebkami. Jestem pewna, że gdyby nie to, przeszłybyśmy we trzy, niezauważone.

– Ale ja jestem jego matką! A to żona i teściowa.

Myślałam, że będą walczyć z wszechwładną kobietą z okienka, ale moja matka machnęła ręką. Zwykle zwyciężał u niej rozsądek, co bywało irytujące, bo napawało ją poczuciem wyższości nad innymi kobietami, ale teraz byłam jej za to wyjątkowo wdzięczna.

– Poczekajmy tu, Krysiu, niech Basia idzie.

– Jak to? – Znowu ta mina z Piety. Nie do podrobienia.

– Idźcie. – Moja matka pokiwała głową i usiadła na krześle, które właśnie się zwolniło, a teściowa pchnęła mnie delikatnie w kierunku przeszklonych drzwi.

Jacek leżał na łóżku pod oknem i zważywszy na okoliczności, nie wyglądał najgorzej. Tak przynajmniej próbowałam sobie wmówić, by się nie rozpłakać. Wystarczyło, że jego matka głaskała go właśnie po twarzy, płacząc i szepcząc „synku”. Na szczęście nie przewróciła kroplówki, do której był podłączony.

Podniosłam oczy ku niebu, a on uśmiechnął się do mnie blado i po chwili skrzywił.

– Nie uśmiechaj się – natychmiast zarządziła teściowa. – Tylko leż.

Zupełnie jakby nie można było uśmiechać się na leżąco. Znowu wymieniliśmy spojrzenia i mój mąż ponownie się uśmiechnął. Zawsze lubił robić na przekór swojej matce. Pochyliłam się wreszcie nad nim i go pocałowałam. Miał spierzchnięte usta. Przysiadłam obok.

– Hania?

– Z Joasią. Całe szczęście akurat wpadła.

– Tyle ambarasu. I ty, i mama. Przepraszam.

– Na zewnątrz czeka jeszcze matka Wanda. I nie przepraszaj. Choć gdyby nie operacja, chętnie bym ci dokopała.

Teściowa spojrzała na mnie z góry, z jej oczu sypały się iskry.

– Za co, kochanie?

– Tyle razy prosiłam, żebyś poszedł do lekarza. Zrobiliby gastroskopię i obyłoby się bez tego wszystkiego. – Potoczyłam wzrokiem po ścianach. – Wiesz, że to mogło się skończyć inaczej. Dużo gorzej. Rozmawiali z tobą?

– Wiem. Rozmawiali. – Pochylił głowę, z bólu, a może z poczucia winy.

– Jak stąd wyjdziesz, zajmę się tobą – szepnęła teściowa. Zdaje się, że to była moja kwestia i mnie ubiegła. Pochyliła się nad nim, a Jacek spojrzał na mnie przerażony ponad jej spiętymi klamerką blond włosami.

– Ja się nim zajmę, mamo.

– Ty masz Hanię. Jak dasz radę bez Wiery? – Spojrzała na mnie jak na dziecko. – Nic nie wiedziałam, już dawno powinnam wam była pomagać. To dwa tygodnie? Wandzia przyjeżdża?

– Nikt nie przyjeżdża, bo nie musi. Dajemy sobie radę, prawda, kochanie?

Jacek pokiwał głową, ale jakoś tak bez przekonania. Niemrawo. Złożyłam to na karb tego, że nie tak dawno wybudzono go z narkozy.

– Musisz zwolnić, synku, gdzie ci się tak zawsze spieszy? Na cmentarz? – Teściowa przysiadła po drugiej stronie łóżka i pogłaskała go po ręce. – O dom i małą nie musisz się już martwić. Moja w tym głowa.

Struchlałam z przerażenia.

– Może mama przynieść mi trochę wody? Na korytarzu jest dystrybutor wody i kubeczki.

– Oczywiście. – Teściowa poderwała się tak szybko, że aż się zachwiała na obcasach.

Wiedzieliśmy, że nie mamy dużo czasu. Pocałowałam Jacka jeszcze raz i wstrzymywane długo łzy popłynęły mi po policzkach.

– Martwiłam się. Nie rób więcej takich numerów, dobrze?

– Nie martw się, Basiu.

Znowu to hasło. Zawsze byłam wygodnicka, to prawda, ale ten tekst ostatnio doprowadzał mnie do szału. Dotykał jakiegoś nerwu.

– Jak mam się nie martwić? Ty w szpitalu, Hanka ząbkuje i…

Nie dokończyłam, ale to, co niewypowiedziane, zawisło między nami.

– Wziąłeś dziś rano mój samochód? Gdzie został? Jak mi dasz kluczyki, to go przyprowadzę do domu. Tylko najpierw rozwiozę nasze matki – westchnęłam jak mleczarz przed świtem.

Ale Jacek nie odpowiedział. Spojrzał tylko na mnie w taki sposób, że wreszcie połączyłam ze sobą ostatnie kropki i powstał czytelny kształt. Bardzo czytelny. Równie dobrze ten kształt mógłby trzymać w ręce młotek i puknąć mnie nim w głowę. Zanim teściowa z dwoma kubkami wody, tak na wszelki wypadek, dotarła do jego łóżka, mój mąż zdążył wyszeptać:

– Kochanie… musimy się rozwieść.

*

Rzadko zdarzały się nam takie spotkania, kiedy zamiast przerywać sobie nawzajem, śmiać się, przekomarzać i plotkować, siedziałyśmy w skupieniu, każda wpatrzona w swój kieliszek. Cieszyłam się, że są ze mną, wystarczała mi ich obecność, czasem słowa są niepotrzebne. Człowiek szuka odpowiednich, a i tak nie znajduje. Hania, wykąpana i nakarmiona, spała w pokoiku obok, śniąc słodko swoje niemowlęce sny. Miałam tylko nadzieję, że ich główną bohaterką nie jest Wiera; mimo że była daleko, w moim sercu wciąż tkwiła mała zadra zazdrości, że przez te pierwsze tygodnie to ona była dla mojej córeczki najważniejsza.

W kominku buzował ogień, z małego radia na półce sączyła się muzyka. Normalnie włączyłabym jakąś płytę, niestety teraz mogłam co najwyżej zmienić stację, jeśli radio się buntowało i zaczynało trzeszczeć albo rytmicznie i z przytupem wypluwać z siebie muzyczną sieczkę, od której obumierał mózg.

Tak jak teraz.

– O Jezu, wyłącz to – poprosiła Iza, kiedy muzyka przestała się delikatnie sączyć i jakieś ckliwe, a zarazem rytmiczne umpa umpa zaatakowało z półki. – „W pustej szklance pomarańcze, to dobytek mój…” Co to, do cholery, jest?

Magda rozlała resztkę wina do kieliszków. Niestety nie ściągnęłam wcześniej pokarmu, więc przypadł mi w udziale soczek, choć dziś to właśnie ja najbardziej potrzebowałam alkoholu.

– Jak to co, popularna piosenka, nie słyszysz? O pustej szklance pełnej pomarańczy. Co cię tak dziwi? Ma chłop wyobraźnię, to mu trzeba przyznać.

Joanna się roześmiała, podwijając pod siebie nogi i obciągając spódnicę. Od kiedy została żoną Hamzy, przestała nosić spodnie, choć uparcie usiłowała nam wmawiać, że nic a nic się pod jego wpływem nie zmieniła. Przyjmowałyśmy to z wyrozumiałymi uśmiechami, zwłaszcza że miała bardzo zgrabne nogi i świat tylko na tym zyskał.

– Kiedyś usiłowałam tłumaczyć Hamzie teksty polskich piosenek i wiecie co? Chyba dopiero wtedy zdałam sobie sprawę, jak głupie są niektóre z nich. „Ja cię nadal kocham, ty mnie już nie kochasz, więc wynocha, bo gdybyś mnie kochał, to nie musiałbyś się wynosić, ale teraz to już i tak za późno”. Jak Boga kocham – uderzyła się w pierś – jest taka piosenka, tylko nie pamiętam, kto ją śpiewał.

Iza poprawiła sobie poduszkę pod plecami.

– I całe szczęście – mruknęła. – Czekajcie, ja też coś mam! Harumi uczył się na tym polskiego i wciąż mnie pytał, co autor miał na myśli. – Roześmiała się. – Zaraz, jak to leciało… – Zanuciła: – „Zamykam oczy, które chciałbym ci dać, la la lala la…”

Magda przeciągnęła się, wyrzucając ramiona w górę.

– Nie wiesz? To hymn transplantologów. A w ogóle, nie czepiaj się, to nie poezja, tylko losowy dobór ładnie brzmiących słów. – Westchnęła ciężko. Z naszej czwórki to właśnie ona była najbardziej wrażliwa na słowa. – Od dawna podejrzewam, że teksty współczesnych piosenek generuje specjalny skrypt na podstawie losowych zdań z forum dla nastolatek. „Obowiązek obowiązkiem jest, piosenka musi posiadać tekst”. A swoją drogą, uwielbiam teksty Nosowskiej. Baśka – ożywiła się – możesz włączyć… – Rozpędziła się i zamilkła pod wpływem nagannego wzroku Joanny. – A no tak, przepraszam – mruknęła skonsternowana.

Przez chwilę było beztrosko i przyjemnie, teraz znów zapadła grobowa cisza. Dziewczyny wycofały się i zamilkły, jakby popełniły jakiś nietakt. Chyba tak czują się ludzie, którzy przypadkowo znaleźli się na pogrzebie. Czułam, że powinnam coś z tym zrobić, w końcu byłam gospodynią, ale chyba nie bardzo mi się chciało. Hania dała mi dziś w kość, z trudem uwolniłam się od matki Krystyny, która bladym świtem przyleciała robić pranie, plewić ogród (nie zważając, że właśnie spadł marcowy śnieg), sprzątać, gotować i prasować. Co najmniej jakbym prowadziła pensjonat na dwadzieścia osób. Na szczęście moja rodzicielka okazała się bardziej taktowna i ograniczyła się do trzech telefonów. Poza tym odbyłam trudną rozmowę z Jackiem…

Naprawdę byłam wykończona. I chyba wyczerpałam wszystkie pokłady asertywności, choć wcześniej byłam przekonana, że są nieprzebrane i odnawialne.

Kiedy po, wydawało mi się, dość niezobowiązującym telefonie do Joanny, wczesnym wieczorem na moim progu stanęły trzy muszkieterki, miałam ochotę zatrzasnąć im drzwi przed nosem. Nie miałam siły roztrząsać, tłumaczyć, dzielić włosa na czworo i słuchać pocieszeń. Zamiast tego im otworzyłam i bez słowa wskazałam lodówkę z winami, którą Jacek zdążył uzupełnić, zanim komornicy zaczęli obdzierać nas ze skóry. Na winach najwidoczniej się nie znali; gdyby choć przypuszczali, jaka jest ich wartość, pewnie zmuszone byłybyśmy pić wodę mineralną. Albo sikacze – pomyślałam z sarkazmem, uświadamiając sobie, że w zasadzie moje przyjaciółki przystałyby na to z ochotą. Gatunek wina nie robił im wielkiej różnicy. Byle nie było słodkie i nie zajeżdżało siarką.

Zrozumiały bez słów i już po chwili siedziałyśmy w salonie, który wciąż był mój, na moich sofach i poduszkach, i trzymałyśmy w ręku nadal moje antyczne kieliszki po prababci Jacka, którymi do tej pory ich nie gościłam w obawie, że potłuką. Dziś było mi wszystko jedno. Co mi po kieliszkach, kiedy miałam stracić dom i męża?

W przypływie desperacji wszystko im opowiedziałam i właśnie od tego momentu zaczęłam się czuć jak na stypie po sobie samej. Było dziwnie i niezręcznie; nawet głupie piosenki nie zdołały rozluźnić atmosfery.

– Dość tego! – Iza w końcu nie wytrzymała tego dziwnego napięcia i zniecierpliwiona huknęła pięścią w stół. Zapomniała, biedaczka, że mój drogi stół był designersko nie do końca oszlifowany, i niestety trafiła w tę surową część. – Ała! – wrzasnęła i przyłożyła dłoń do ust.

Nie brałam udziału w gremialnym wydłubywaniu drzazgi, ograniczyłam się jedynie do dostarczenia igły i pęsety, zakładając, że Joanna lepiej sobie z tym poradzi. Wyrzutów sumienia też nie czułam. Kto jej kazał atakować stół?

– Dość tego! – powtórzyła Iza po dziesięciu minutach, ograniczając się do niewyraźnego gestu. Już nie ryzykowała kontaktu z niebezpiecznym meblem. – Siedzimy tu jak na jakiejś stypie. – (bingo, pomyślałam). – I po czym niby ta stypa? Po kasie?

– Po nowobogackim stylu życia – sprostowała Magda.

– Po małżeństwie – usłużnie podsunęła Joanna. No cóż, na moje niezawodne przyjaciółki zawsze mogłam liczyć. – Nie no, co ja gadam – zreflektowała się. – Przepraszam, Basia – powiedziała, rzucając Magdzie mordercze spojrzenie. – To wszystko przez nią. Taką trującą atmosferę wprowadza.

– A co ja takiego powiedziałam?

Magda była już chyba lekko wstawiona, bo zrobiła niewinne oczęta jelonka Bambi. Zazwyczaj zapominała, że ta sztuczka działa wyłącznie na Gustawa – my pozostawałyśmy niewzruszone. Każda z nas potrafiła zrobić dokładnie takiego samego jelonka, który ruszał jedynie naszych osobistych mężczyzn.

Byłam pewna, że zaraz oberwie się jej od Izy, ale ku mojemu zdumieniu Iza ją poparła:

– Magda ma rację. Baśka, ja wiem, że to nie jest przyjemne. Człowiek niestety przywyka do dobrobytu, trudno tak nagle zacząć liczyć pieniądze. Wiem, co mówię, możesz mi wierzyć – dodała z całym przekonaniem.

– Ja tam od dawna liczę. – Magda znów się wtrąciła, ale Joanna przezornie ją szturchnęła.

Iza kontynuowała.

– Jak straciłam robotę w korpo, myślałam, że świat się zawalił. Tak dosłownie, koniec i tyle. Wyobrażałam sobie, że wyląduję pod mostem, na posłaniu z kartonów, a Harumiego zabiorą do domu dziecka albo wróci do ojca. I nieważne było, że mam duże mieszkanie, samochód bez kredytu, a na koncie oszczędności, które pozwolą mi spokojnie przeżyć co najmniej rok. A na dodatek matkę zamężną z amerykańskim nafciarzem, który nie wie, co robić z pieniędzmi. Nie docierało to do mnie, rozumiecie? Nie byłam w stanie racjonalnie myśleć. Dla mnie to naprawdę był koniec świata, kompletnie straciłam poczucie bezpieczeństwa; widziałam tylko ogromną czarną dziurę. Stałam nad przepaścią i byłam przekonana, że muszę skoczyć. Nie uwierzycie, ale następnego dnia po tym, jak dostałam wypowiedzenie, postanowiłam żywić się topionymi serkami; byłam przekonana, że nie stać mnie na nic innego, bo muszę oszczędzać. Dopiero później oprzytomniałam i zaczęłam logicznie myśleć. – Zamyśliła się, utkwiwszy wzrok w ogniu. Machinalnie wodziła palcem po krawędzi kieliszka.

Słuchałam jej i przyszło mi na myśl, że tak naprawdę żadna z nas nie wiedziała wtedy, co się z nią dzieje. Izaura była twardzielką przywykłą do tego, że radzi sobie sama. Dopiero pod wpływem Tomka trochę się zmieniła, zmiękła.

Natomiast ja zawsze miałam Jacka. Od prawie dwudziestu lat. Albo dziewczyny, kiedy w grę wchodziły sprawy, w których mój mąż nie nadawał się na powiernika.

Pieniądze były tematem zarezerwowanym dla Jacka. I właśnie o tym nie chciał ze mną rozmawiać.

– Ale ty przynajmniej wiedziałaś, na czym stoisz – zaczęłam z mimowolną pretensją, jakby to była jej wina, że mój mąż zbańczył, a potem postanowił mnie chronić. – Nawet jeśli miałaś chwilowe zaćmienie umysłu. Ja wiem tylko tyle, że jego wspólnik wyczyścił konta, przedtem zaciągnąwszy długi w imieniu firmy, i prysnął, zostawiając Jacka z całym tym syfem. Chyba do Australii. Albo na Malediwy, to mnie najmniej interesowało.

– Nie martw się, przecież mówiłaś, że policja rozesłała za nim listy gończe. – Joanna jak zawsze była słodko naiwna. – Zobaczysz, że w końcu go złapią. – Gdzie masz drewno? Przyniosę, bo w kominku gaśnie.

– Siedź, sama pójdę.

– Nigdzie nie pójdziesz, karmisz, nie możesz się… – szukała słowa – narażać.

Magda uniosła brwi, ale nie skomentowała. Podniosła się z sofy i poszła za Joanną do szopy na tyłach domu.

Iza usiadła koło mnie i troskliwie objęła mnie ramieniem. Poczułam zapach jej perfum, tych samych od lat.

– Cycki mi odpadną? – Nie umiałam ukryć rozżalonej goryczy, że traktują mnie jak trędowatą.

– Basia, daj spokój, zobaczysz, wszystko będzie okej. Przecież nie macie kredytów, dom jest wasz… Trzeba tylko trochę czasu i wszystko się wyprostuje i wyjaśni. Przez tyle lat Jacek nienagannie prowadził firmę, sama się z niego śmiałaś, że nie zaśnie spokojnie, dopóki nie zapłaci podatków w terminie. Stara, dobra poznańska szkoła – zaśmiała się. – Można z niej kpić, ale to działa na jego korzyść. Poza tym jeśli zajęła się tym prokuratura, to wiadomo, że nie on zdefraudował tę kasę. Nie zwiał przecież i bierze wszystko na klatę. W innym wypadku musiałby być idiotą.

Zrobiło mi się trochę lżej na duszy. Choć nie mówiła niczego, o czym bym nie wiedziała, jej głos działał kojąco.

– Od miesiąca w firmie siedzi syndyk i całe stado urzędników. Boję się, że Jacka też podejrzewają. Przynajmniej on tak uważa. Boże, dlaczego ja nie mogę się napić…? – jęknęłam.

– Bo karmisz – ucięła krótko. – Jacek jest w kiepskiej kondycji, zresztą w szpitalu trudno o inną. Widzi wszystko w czarnych barwach i wcale mu się nie dziwię. Czuje się odpowiedzialny za ciebie, za Hanię. Dziwne, gdyby nie złapał doła. Daj mu trochę czasu, niech dojdzie do siebie i stanie na nogi.

– A rozwód? – zapytałam z goryczą.

Magda z Joanną przytachały cały kosz drewna. Weszły, potykając się o próg. Joanna zajęła się podsycaniem ognia, a Magda usiadła obok mnie. Chłodne powietrze najwidoczniej dobrze jej zrobiło, miała przytomniejsze spojrzenie.

– E tam rozwód. Sama mówiłaś, że to zwykła formalność. Jeśli tak mu poradził prawnik, to widocznie tak będzie dobrze. Zrozum, Jacek chce was zabezpieczyć, ciebie i Hanię. Chroni was. No wiem, jak to brzmi: rozwód. Naprawdę nie musisz mi tłumaczyć. Trzęsienie ziemi, koniec świata. – Wydęła wargi. – Zapewniam cię, że i przez prawdziwy rozwód da się przejść bez ofiar w ludziach, a twój przecież będzie fikcyjny. To jak wojna, na której strzela się ślepakami – zaśmiała się. – Dużo huku, zero strat, a potem wszyscy idą na wódkę.

Zamierzałam się obrazić, że bagatelizuje moje problemy, ale nagle zdałam sobie sprawę, że ma rację; że one wszystkie mają rację. Przez większą część mojego dorosłego życia nie musiałam się martwić o pieniądze. Niby niewiele, biorąc pod uwagę, że ludzie ulegają wypadkom, chorują, tracą bliskich i lądują na życiowych zakrętach. Może faktycznie nie będzie tak źle?

Jednak gryzło mnie coś zupełnie innego, o czym chyba jeszcze nie umiałam im powiedzieć. Nikomu nie potrafiłam się do tego przyznać, a najbardziej samej sobie. Do tej pory, w moim własnym pojęciu, górowałam nad nimi. Z moim idealnym, przewidywalnym życiem, urządzonym za pieniądze Jacka, z wakacjami w Saint-Tropez, liftingiem policzków, botoksem i kursami jogi w Indiach. Moje przyjaciółki doświadczały porażek, trudnych konsekwencji nietrafionych wyborów. Magda, goniąc za marzeniami, skoczyła na głęboką wodę i się rozwiodła, Joanna została sama z Luśką, nie oglądając się za siebie, a Iza od zawsze w pojedynkę borykała się z życiem. Ale przy tym wszystkim każda z nich była kowalem własnego losu. Podejmowały decyzje, czasem głupie i pochopne, potykały się, ale dzielnie ponosiły konsekwencje. A ja?

Ja tylko udawałam autonomiczną. Z doskonale zabezpieczonym zapleczem prezentowałam światu obraz samodzielnej, niezależnej kobiety, która żyje tak, jak chce. Jacek mi w tym dzielnie sekundował, w jakimś sensie dumny z własnej męskości, która pozwalała jego żonie się realizować. Że za jego pieniądze – tego taktownie nigdy nie dodawał.

Czy to nie ironia losu: osiągnąć pełnoletniość, skończywszy czterdzieści lat?

– Słuchaj, napisz o mnie – nieoczekiwanie powiedziałam do Magdy. – W tej twojej książce. Niech będzie jedna taka negatywna bohaterka.

– Oszalałaś? Nikt cię nie polubi.

– A po co ma mnie lubić?

– Bo inaczej nie kupi książki. Czytelnicy lubią się utożsamiać z bohaterami. A kto się utożsami z bogatą, zepsutą dziunią?

Oburzyłam się.

– Nie jestem żadną dziunią.

– No dla mnie nie jesteś. – Magda tłumaczyła mi jak dziecku. – Ale masz wszelkie atrybuty dziuni i dla czytelnika będziesz dziunią. Przykro mi. Nikt cię nie zrozumie. I nie poczuje do ciebie sympatii. Ludzie raczej zatrą ręce i powiedzą: „No wreszcie, ma za swoje, burżujka jedna”.

Zrobiło mi się przykro. Dzisiejszy wieczór okazał się niezwykle pouczający: sama przestałam się lubić, a na dodatek dowiedziałam się, że nie polubiliby mnie również potencjalni czytelnicy Magdy.

Izie chyba zrobiło się mnie żal.

– Basiu, cokolwiek będzie, pamiętaj, że masz nas. O kasę się nie martw. Knajpa jeszcze nie generuje kokosów, ale jeśli dalej będziemy się rozwijać w tym tempie, jest szansa na jakieś sensowne pieniądze. Zresztą jestem pewna, że Jacek wszystko ogarnie, pozwól mu tylko dojść do siebie.

– To jedynie z wierzchu wygląda tak apokaliptycznie – zawtórowała jej Joanna. – Kto wie, czy nie otworzymy drugiego punktu w innej części Poznania, i wtedy bardzo się ucieszymy, jeśli do nas dołączysz, prawda, Iza?

– Jasne – odparła Iza wesoło, wznosząc kieliszek ku górze. – Za biznes!

Poszłam spać trochę podniesiona na duchu. Może rzeczywiście wszystko jakoś się ułoży. W końcu nigdy nie jest tak źle, żeby nie mogło być gorzej. Przypomniał mi się wierszyk, który czasem na dobranoc recytował mi tato, w tych rzadkich chwilach, kiedy był trzeźwy. „Czarna godzina, czarna godzina, kiedy wybije, któż to wie? Zawsze być może gorzej niż teraz, więc jeszcze teraz nie jest źle”.

Dla niego czarna godzina wybiła dość szybko, i chyba ani mama, ani ja nie byłyśmy tym zaskoczone.

Następnego dnia zadzwonił Jacek, że mogę przyjechać po niego po piętnastej. Lekarze uznali, że już nic mu nie zagraża i kolejne dni rekonwalescencji może spędzić w domowym zaciszu, co wyjdzie mu na dobre. „Domowe zacisze” mogło spełnić swoją funkcję pod warunkiem, że udałoby mi się utrzymać z dala od niego nasze ukochane matki, co jednak nie było takie łatwe, ponieważ obie zachowywały czujność ważek. Naukowcy już dawno dowiedli, że ważki potrafią przewidzieć, gdzie za chwilę znajdzie się ich zdobycz, i dzięki temu odpowiednio kierować własnym lotem. Z naszymi matkami było dokładnie tak samo. Ledwie zdążyłam odłożyć słuchawkę po rozmowie z Jackiem, w progu stanęła matka Krystyna.

– Śniło mi się, że Jacka dziś wypiszą – oznajmiła radośnie, zdejmując kaptur i poprawiając przyklapnięte blond loki. – Dzwoniłam do niego, ale nie odbiera. Pewnie ty wiesz. O której po niego jedziemy?

Westchnęłam w duchu, ale zanim zdążyłam odpowiedzieć, zadzwoniła komórka. Posłałam teściowej przepraszające spojrzenie i odebrałam.

– Jak się masz, kochanie? Co z Hanią? Pomyślałam, że może wpadnę, to będziesz mogła sobie pojechać do miasta. Do kosmetyczki albo do dziewczyn na wino? Co ty na to?

– Mamo – jęknęłam. – Przecież karmię.

Szczęka mi opadła z opóźnionym zapłonem. Moja matka, przeczołgana przez ojca, była wrogiem numer jeden alkoholu i niezbyt przychylnie patrzyła na moje winne wieczorki z przyjaciółkami, a tu sama mi to proponowała? Czyżby i ona poczuła smętny powiew stypy po moim starym życiu?

– A no tak, wybacz, zapomniałam. A swoją drogą, czy nie za dużo na siebie bierzesz? Kiedy Jacek wreszcie wraca? – zapytała, jakby Jacek pojechał na wczasy i zapił z kolegami.

– Dzisiaj po niego jadę. – Skoro wiedziała jedna, mogła wiedzieć i druga.

– To cudownie! Słuchaj, mam pomysł. Nie ciągnij dziecka ze sobą, w takim szpitalu same zarazki i Bóg wie jakie choroby. Ja z nią zostanę, a ty spokojnie wszystko załatw. A potem zjemy we trójkę kolację. No co, dobry pomysł? – zapytała uradowana.

Nasze matki nic jeszcze nie wiedziały na temat naszych problemów finansowych i postanowiliśmy, że zrobimy wszystko, by tak zostało. Kaliber tych kłopotów zdecydowanie je przerastał i nie tylko w niczym by nam nie pomogły, ale też odchorowały takie wiadomości. Matka Krystyna miała cukrzycę i skoki ciśnienia, a moja arytmię i migotanie przedsionków. Dlatego właśnie zamierzaliśmy z Jackiem aż do końca, jakikolwiek by nie był, iść w zaparte.

Wyobrażałam to sobie mniej więcej tak, że jeśli zastaną u nas komornika i zobaczą, jak jego ludzie wyprowadzają nam z garażu samochód i wynoszą z domu meble i sprzęty, a ze ścian zdejmują obrazy, nawet te całkiem bezwartościowe, powiemy im, że to przedstawiciele fundacji charytatywnej, której postanowiliśmy oddać nasze rzeczy, by rozpocząć życie w duchu minimalizmu. Rzucimy im hasło „hygge” i powiemy, że szczęście nie leży przecież w przedmiotach, tylko codziennych przyjemnościach. Od tej pory będziemy słuchać deszczu bębniącego o rynny, spacerować wśród opadających liści i wąchać kwiaty.

A jeśli znajdą nas przed domem w pidżamach, z Hanią na ręku, podczas gdy w naszych oknach obcy ludzie będą palić światła, wytłumaczymy im, że ten dom od dawna nam się nie podobał, a szczególnie jego odległa od centrum lokalizacja, i póki co wynajmiemy jakąś kawalerkę, a potem poszukamy czegoś innego. Tu zatrzymałam się w swoich rojeniach, bo przedobrzyłam i matki w życiu w to nie uwierzą.

A pidżamy? Cóż, wszystko da się jakoś wytłumaczyć. Powiemy im, że to nasze nowe dresy z Nowego Jorku, ostatni krzyk mody za oceanem. Ciężko westchnęłam. Naprawdę kochałam ten dom.

Jacek nie chciał dopuścić do tego, by prawdę o sytuacji w firmie poznała jego matka, bo biznes rozkręcił jeszcze jego świętej pamięci ojciec i tempo oraz rozmach, z którymi Jacek go rozwijał, od początku ją przerażały. Była zwolenniczką małych, ostrożnych kroczków i pozostawienia firmy w rękach rodziny. Mój mąż natomiast uważał, moim zdaniem słusznie, że to już nie są specyficzne lata dziewięćdziesiąte i dziś jeśli nie idziesz do przodu, to się cofasz. Firma została świetnie ustawiona przez jego ojca, ale potrzebowała inwestycji. Właśnie wtedy pojawił się wspólnik, który, jak się teraz okazało, owszem, zainwestował, ale w siebie. Najpierw przekazał firmie pieniądze w formie aportu, a potem w paru sprytnych etapach nie tylko odzyskał tę kasę, lecz także wyprowadził kilka milionów. Jacek wiedział, że „a nie mówiłam” swojej matki będzie słyszał do końca życia.

A może i dłużej, bo Krystyna gorąco wierzyła w reinkarnację. Szczególnie że moja teściowa od początku uważała, że wspólnikowi źle z oczu patrzy. Mój mąż wrzucał to do jednego worka z innymi zabobonami swojej rodzicielki. W końcu i my, i moja racjonalna matka nieraz wyśmiewaliśmy fakt, że Krystyna prenumeruje „Wróżkę”. „Miesięcznik o życiu pełnym tajemnic!” – recytowaliśmy zwykle ze śmiechem. Cóż, teraz nie było nam już do śmiechu.

Pojawiliśmy się w domu dopiero około osiemnastej, bo wypisanie Jacka ze szpitala trochę trwało, a na drogach panowały gigantyczne korki, i choć oboje spodziewaliśmy się ofiar w ludziach, panował tam względny spokój.

Teściowa przebierała właśnie Hanię w nowe śpiochy, bo poprzednie podobno zabrudziły się od jabłka, które starła dla malutkiej. Wystarczył mi jeden rzut oka na kosz z brudną bielizną, by przejrzeć ją na wylot, ale nie skomentowałam. Poprzednie śpiochy miały tylko jedną wadę – kupiła je Hance Joasia. Te obecne, w różowe króliczki, były prezentem od niej. Moja matka obierała w kuchni ziemniaki małym nożykiem. Wyraz twarzy miała przy tym nieodgadniony.

– Mamo, przecież na blacie stoi elektryczna obieraczka. Po co się męczyć?

Na wszelki wypadek zerknęłam, czy faktycznie nadal tam stoi, i odetchnęłam z ulgą. Komornicy, podobnie jak złodzieje, byli zainteresowani tylko towarem, który dawał się łatwo upłynnić.

– Ależ daj spokój. Zanim sprawdzę, jak to ustrojstwo się obsługuje, zanim je uruchomię, a potem umyję, zdążę obrać pyry dla całej ulicy, a nie tylko dla nas czworga – mruknęła, robiąc głową gest w kierunku pokoju dziecinnego, w którym krzątała się teściowa.

Przez głowę przemknęła mi dziwna myśl, że nasze matki nigdy nie poszukają sobie nowych życiowych partnerów. W dziwny sposób stały się dla siebie takim kontrastowym uzupełnieniem.

Skinęłam głową, bo nie miałam energii, by się dziś spierać. O cokolwiek.

– A dlaczego myłaś naczynia pod kranem? Przecież zmywarka… – zaczęłam i nie skończyłam, widząc jej wzrok. No tak. Zmywarka to też był w jej oczach gadżet na miarę mężczyzny, namacalny dowód słabości współczesnych kobiet.

– Czasem trochę się pomęczyć wcale nie jest źle. Człowiek czuje, że żyje, i że jest potrzebny. To tylko waszemu pokoleniu się wydaje, że zostało powołane na świat, by wypełniać jakąś wzniosłą misję. A ty się połóż, wyglądasz jak z krzyża zdjęty. – Wytarła ręce w ścierkę i pocałowała Jacka w policzek.

– Dziękuję – odparł z bladym uśmiechem mój mąż. – Mama też pięknie dziś wygląda.

Mógł sobie pozwolić na takie przekomarzanki, naprawdę go lubiła, nawet jeśli chwilowo przypominał jej mojego ojca. Rzecz jasna Jacek nie był pijany, tylko jeszcze nie doszedł do siebie po operacji i, jak się okazało, cierpiał na wrzody żołądka. Tak czy owak było to jednak dowodem jego słabości.

– Mówię mu właśnie, żeby się położył. Zawołamy cię przecież na obiad, prawda, Wandziu? – Teściowa podała mi Hanię i zajrzała do garnka. Znowu ten niebezpieczny wspólny front, który zwiastował późniejszą burzę.

– A co będzie na obiad? Pachnie bardzo apetycznie, szczególnie po tych szpitalnych kleikach. – Jacek dotknął pokrywki brytfanki i syknął.

– No przecież gorące jest – zdenerwowała się matka Krystyna. Najwyraźniej to było jej danie. – Podsmażyłam na płycie i teraz dopiero będę wkładać do piekarnika. Pomyślałam, że wołowina po burgundzku dobrze ci zrobi, i miałam rację, jesteś taki mizerny. Przyprawiłam jak lubisz, na ostro. Wandzia zrobi ziemniaki i surówkę – dodała, a jej ton dobitnie zaznaczył, kto tu jest szefem kuchni, a kto podkuchenną.

Moja matka zrobiła dziwną minę, ale nie skomentowała. Chyba wiedziała, jaki będzie finał tej historii, choć Jacek uśmiechał się już na myśl o czerwonym mięsie.

– Mamo – powiedziałam wolno, niemal sylabizując – przecież on jest po operacji żołądka i ma wrzody. Lekarz wyraźnie mówił o zaleceniach dietetycznych, byłaś przy tym.

– Oni się nie znają, sama wiesz. Czerwone mięso to najlepsze źródło żelaza, które jest mu teraz potrzebne. Popatrz na jego twarz. Jest bladozielony.

– No bez przesady – włączyła się moja matka, która jeszcze przed chwilą uważała przecież tak samo. – Nie wygląda źle jak na człowieka, który jeszcze kilka dni temu leżał na stole operacyjnym.

– Dieta ma być lekkostrawna. Zakaz potraw smażonych, marynowanych, ostro przyprawianych. Żadnych ciężkich sosów, generalnie soki żołądkowe mają się nie wydzielać – mówiłam dalej.

– Jak to tak, wcale mają się nie wydzielać? To znaczy, że mój syn ma jeść tylko to, na co nie ma apetytu?

– No w pewnym sensie tak. Żadnych kaw, mocnych herbat, skondensowanych soków czy sosów – ciągnęłam dalej.

– No to nie ma co, twoja kuchnia będzie mu służyć! – parsknęła teściowa, czerwona na twarzy, a ja, zdaje się, prychnęłam wtedy jak rozjuszony byk.

W innej sytuacji moja matka byłaby może zadowolona z obrotu sytuacji, ale nie teraz. Miała w planach jakiś przyjemny wieczór w towarzystwie rodziny, a całe to wyrażenie było oksymoronem, szczególnie dziś, kiedy ja i Jacek poruszaliśmy się jakby w cieniu przytłaczających nas kłopotów.

– Oj, nie to miałam na myśli – zreflektowała się matka Jacka. Chyba naprawdę miałam coś dziwnego w oczach. – Basiu, mężczyzna przecież potrzebuje… No powiedz, Wandziu. – O dziwo udała się do mojej matki po ratunek, w dodatku w kwestii męskich potrzeb, i o dziwo moja matka tylko głośno westchnęła i wzięła na siebie rekoncyliację.

– No pewnie, że potrzebuje. Tylko w tej sytuacji faktycznie nie bardzo może. Nie chciałam ci nic mówić, bo jak przyjechałam, wszystko miałaś już przyszykowane i pod kontrolą. Nic straconego. My zjemy wołowinę z sosem, a Jacek ziemniaki z warzywami i kawałek gotowanego drobiu.

Obejrzałyśmy się. Jacka już z nami nie było. Usłyszałam, jak w swoim gabinecie rozmawia z kimś przez telefon.

Dopiero późnym wieczorem powiedział mi, że na razie będziemy mogli korzystać tylko z mojego konta. Jego prywatne też już było zajęte. Do mojego pewnie też się dobiorą, chyba że uda się szybko załatwić rozwód.

– Ale na moim koncie nie ma pieniędzy. Niewiele mi przelałeś, pamiętasz? Zrobiłam zakupy spożywcze, no i dotarło wreszcie kilka skrzynek tego cervaro z Umbrii, które tak ci smakowało, jak byliśmy we Włoszech. Musiałam zapłacić, bo by wróciły. Nawet wszystkich rachunków nie dałam rady uregulować.

Jacek złapał się za głowę. Zdaje się, że przypomniał sobie cenę butelki tego wina, a tu mowa była o skrzynkach. Ochrzaniłam się w duchu za gadulstwo, po co go dodatkowo denerwować?

Poza przyjemnie rozproszonym światłem sączącym się z wezgłowia naszego jeszcze przez chwilę małżeńskiego łóżka w sypialni było ciemno.

– Basia – zaczął ostrożnie. – Zdajesz sobie sprawę, że od teraz wszystko się zmieni? Mam jeszcze trochę gotówki i to będzie musiało nam starczyć na jakiś czas. Nie tak długi czas.

– Kurde. Nie jestem dzieckiem. Gdybyś mnie tak nie traktował, już dawno zmieniłabym nasze zwyczaje kulinarne. Nie mam nic przeciwko temu, żebyśmy jadali marchewkę z groszkiem i gotowanego kurczaka.

– Jesteś tego pewna?

Głupie pytanie. Niczego nie byłam obecnie pewna, wiedziałam tylko, że marudzenie niczego nie zmieni.

– Tylko o jedno jestem na ciebie wściekła.

– O jedno? – jęknął. – Przecież to z mojej winy znaleźliśmy się w tej sytuacji.

– Ale też dzięki tobie znaleźliśmy się w poprzedniej, więc nie przesadzajmy. Zła jestem o to, że mi od razu nie powiedziałeś. Zachowałeś się jak rodzic, który chroni dziecko przed złymi wiadomościami i przed smutkiem. Teraz zmieniają już nawet wersje niektórych bajek, żeby dzieci się przypadkiem nie zasmuciły. Doszło do tego, że ludzie nie odróżniają tego, co wzruszające, od tego, co smutne.

– Cóż, nasze ubóstwo nie jest wzruszające.

– Nie przesadzajmy, mamy jeszcze ten dom, sprzedamy go. – Powiedzieć było łatwo, naprawdę go kochałam i włożyłam wiele czasu i serca w jego urządzanie.

– Na razie nie możemy. Wszystko jest w masie. Nie mogę wykonać żadnych ruchów, dopóki trwa dochodzenie.

Tak często słyszałam w ostatnich dniach to słowo, że aż mną zatelepało. Wyobraziłam sobie siebie, Jacka, nasz dom i to łóżko, w którym leżeliśmy, jak toniemy w tej tajemniczej, brejowatej masie.

– A gdybyś tak powiedział mi wcześniej i od razu wzięlibyśmy rozwód i przepisali dom na mnie?

Jacek pokiwał ze smutkiem głową. Właśnie wtedy zgasło światło.

*

Dlaczego mi nie powiedziałaś? – Głos Joanny w słuchawce zabrzmiał oskarżycielsko, co było do niej niepodobne.

Ze wszystkich moich przyjaciółek ją jedną można było uznać za ucieleśnienie empatii.

– Jezu, o czym? – jęknęłam.

Było już co prawda po ósmej, ale w nocy nie zmrużyłam oka i zasnęłam dopiero nad ranem. Wstałam z komórką przy uchu z łóżka, w którym pochrapywał Jacek, i ruszyłam na boso do pokoju Hani. Jej łóżeczko było puste, z wygniecioną kołdrą, i to mnie zaniepokoiło.

W salonie i kuchni też jej nie było, choć nie wiem, czego się spodziewałam; że moja niespełna pięciomiesięczna córeczka krzyknie do mnie „hejo”, czekając, aż w czajniku zagotuje się woda na kawę? Poprawka. Nie mieliśmy prądu, więc mogłaby czekać i czekać.

Poszłam sprawdzić obie łazienki i garaż, a potem sypialnię na poddaszu, choć niby jak wdrapałaby się tam po schodach? Nigdzie jej nie było i serce waliło mi coraz mocniej. Zastanowiłam się, jak to się stało, że Hania nie obudziła się w nocy na karmienie. A może jednak? Karmiłam ją na śpiocha i zdążyłam o tym zapomnieć? Dotknęłam swoich obrzmiałych piersi. Zapasy zdawały się nienaruszone.

– Jak to o czym? – Głos mojej przyjaciółki uniósł się o kilka tonów wyżej. Naprawdę była zdenerwowana.

– Joasiu, błagam, mów jaśniej, szukam właśnie Hanki. Zdaje się, że wyszła gdzieś na śniadanko.

– Jak to szukasz Hanki? Boże, ta to wcześnie zaczyna.

Jakiś zdławiony chichot po drugiej stronie. Odetchnęłam z ulgą; nie mogło być zatem aż tak źle. Przełożyłam telefon do drugiego ucha i wróciłam do sypialni. Po Jacku, podobnie jak po Hani, została wygnieciona kołdra. Pomyślałam, że wcześniej musiało mi się przewidzieć, że leży tam i chrapie. Byłam naprawdę zmęczona.

– Jacka też nie ma. Chyba uciekli razem. Może na te Malediwy? – myślałam na głos. – Razem ze wspólnikiem wyprowadzili kasę, a ja byłam im potrzebna tylko do urodzenia dziecka, bo tak w ogóle to mój mąż jest gejem.

– Czy ty coś brałaś?

Udało mi się skutecznie zbić Joannę z pantałyku. Z Magdą ta sztuczka też się czasem udawała, w zasadzie tylko Iza była zbyt przytomna na takie numery.

– Nic. Dopiero się obudziłam.

– Jezu, Basia, to ja cię przepraszam – zmitygowała się Joanna, a ja miałam ochotę ją obsztorcować. Dzwoni mnie opieprzyć, a teraz się kaja. Zdaje się, że nigdy nie nauczymy jej asertywności.

Wzruszyłam ramionami, choć nie mogła mnie przecież zobaczyć.

– Powiedz lepiej wreszcie, o czym ci nie powiedziałam? Może o tym, że w nocy wyłączyli nam prąd? Nie zapłaciłam rachunku w terminie, no a teraz, jakby to powiedzieć, już nie zdążę. Dobrze, że zrobili to w nocy i nie było z nami w łóżku matek, bo wszystko by się wydało.

– Barbra, co ty pierdzielisz?

Dopiero to nie pasowało. No bo od kiedy Joasia zwraca się do mnie per „Barbra” i używa słów takich jak „pierdzielisz”?

Obudziłam się i od razu pobiegłam do łóżeczka Hani. Smacznie spała, ssąc kciuk. Spojrzałam na zegarek, było pięć po siódmej. Dotknęłam piersi; były pełne i obrzmiałe jak w moim śnie. Czyli jednak padł rekord. Moje niespełna pięciomiesięczne dziecko po raz pierwszy przespało calutką noc po tym, jak je nakarmiłam o dwudziestej trzeciej. Jakby wiedziało, że rodzice mają problemy i w tej sytuacji nie należy krzyczeć jak opętaniec. Ucieszyłam się, ale za chwilę przypomniał mi się jeden fakt ze snu, który był akurat prawdą. Pstryknęłam światło w łazience. Ciemność. Cóż, trzeba będzie podjechać do energetyki z gotówką.

To „trochę gotówki”, o którym wspomniał Jacek, zanim odwróciliśmy się od siebie, by śnić niespokojne sny, to faktycznie było niewiele. Przy bardzo skromnym życiu mogło nam starczyć na najwyżej dwa miesiące, a sprawa w firmie Jacka mogła się toczyć i toczyć. Niemniej prąd był potrzebny.

Poszłam do kuchni, w której przynajmniej było jasno, bo nikt nie miał jeszcze możliwości, by nam wyłączyć słońce, a wstał wyjątkowo pogodny dzień. Do wiosny zostało raptem osiem dni i ten śnieg, w którym teściowa zabrała się za nasz ogródek, był, zdaje się, ostatnią pogróżką ze strony zimy. Spróbowałam włączyć ekspres do kawy… Ach no tak, oczywiście. To urządzenie też było na prąd. Podobnie jak zmywarka i moja cudowna obieraczka do ziemniaków.

Skonstatowałam, że matce można czasem przyznać rację. Nie ma co się przyzwyczajać do urządzeń, bo wcześniej czy później się na człowieka wypną. Nie to, co własne ręce. Westchnęłam. Tylko jak tu sobie zagotować wodę własnymi rękami? Ech, trzeba było zamontować zwykłą kuchenkę gazową, a nie płytę indukcyjną na prąd. Odkręciłam kurek. Z kranu na szczęście popłynęła woda i nalałam sobie pełną szklankę, dodając plasterek cytryny.

Nasłuchiwałam. Hania nadal spała, a ja miałam chwilę, by zastanowić się nad tym wszystkim, co obracałam w myślach w bezsenną noc. Przede wszystkim będę musiała odkurzyć dyplom i pójść do pracy. Chciałam cofnąć się w czasie o dwadzieścia dwa lata i kopnąć tę chudą osiemnastolatkę w tyłek. Dlaczego nie posłuchałam wtedy matki, która radziła mi studia ekonomiczne? Uparłam się przy filozofii, zafascynowana teoriami Nietzschego, i dużo mi teraz było z wiedzy na temat nadczłowieka, kultu życia oraz tężyzny fizycznej. Owszem, przez sporą część życia opanowałam sybarytyzm i hedonizm do perfekcji, ale teraz nie zapłacę z tego rachunków ani nie ugotuję na tym zupy. Ha. Odgarnęłam czarne włosy i spięłam je na czubku głowy. Jeśli i one zaczną mi smętnie wisieć, to po prostu się załamię. A to nie był dobry moment. Potem. Jak to wszystko się przetoczy, może wtedy.

Zaszłam raz jeszcze na palcach do łóżeczka Hani. Nie do wiary. Nadal spała. Przez sypialnię weszłam do mojej garderoby i po cichu zamknęłam za sobą drzwi, by nie obudzić Jacka. Opatuliłam go tylko lepiej kołdrą. Tyle jego, co sobie pośpi, już za chwilę otworzy biedak oczy i dopadną go wszystkie nasze demony. Te lata szczęścia, jakby na kredyt, za które teraz przychodzi nam zapłacić. Cholera. Nie powinnam przecież myśleć o tym w ten sposób. Ot, życie. Lecieliśmy nad wodą, a teraz zalała nas fala, ale przecież jeszcze nikt nie utonął. Prawie się uśmiechnęłam do tej jakże stoickiej myśli. Barbara vel Zenon z Kition. Może pięć lat studiowania filozofii do czegoś się jednak przyda.

W garderobie miałam na szczęście zamontowane okno i gdy tylko odsłoniłam roletę, zrobiło się w niej widno. Zanim sięgnęłam po zwykły strój na dziś, mało wyszukane dresy, otworzyłam szafy ze stojakami na buty. Chyba chciałam sobie trochę poprawić humor. Miałam ich może ze sto par, jak nie więcej, i lubiłam na nie patrzeć.

Stojące w równych szeregach, jak modowi żołnierze, louboutiny i casadei, korsy i kleiny, wyglądały jak cacuszka, dzieła sztuki w rozmiarze trzydzieści osiem. Czółenka i koturny, szpilki i kozaczki, a także ukochane przeze mnie botki bez palców i pięt zdobiły rzędy półek na buty, których nie powstydziłby się najbardziej ekskluzywny sklep. Cholera, przez głowę przemknęła mi myśl, że miałam tu zamrożone mnóstwo kasy, niektórych z tych butów nigdy nie miałam nawet na nogach, inne włożyłam tylko raz, bo okazały się niewygodne lub kupiłam je wyłącznie pod wpływem impulsu. Uśredniając ceny, bo niektóre kosztowały ponad dwa tysiące złotych, inne, bagatela, tylko tysiąc, to gdybym je sprzedała za połowę ceny… W skupieniu podliczałam potencjalną wartość mojej obuwniczej garderoby. Mogłam za nie dostać… siedemdziesiąt tysięcy złotych? Czy to możliwe? Czy ja naprawdę wydałam grubo ponad sto tysięcy na buty?

Jezu. Przypomniałam sobie o książce Magdy i swojej propozycji, by napisała o mnie i mojej sytuacji. Faktycznie czytelniczki mogłyby mnie od razu znienawidzić. Moja garderoba kryła w sobie jednak niemal dosłownie światełko w tunelu. Otworzyłam szafy po prawej stronie, w których wisiały moje płaszcze, sukienki, tuniki i spódniczki, kostiumy, szale i torebki. Torebki! Ciuch może trudniej sprzedać, ale torebka? Która kobieta ich nie kocha? Moje były w świetnym stanie, firmowe, i byłam gotowa je zaoferować w bardzo dobrej cenie. Stanęłam na środku garderoby, czując promienie słońca padające na moją twarz. Poczułam się nie jak próżna laska, która od lat kocha modę, ale jak jakiś zbawca. No dobra, taki minizbawca, ale zawsze.

Wtedy w kieszeni mojego szlafroka zawibrował telefon. W osłupieniu spojrzałam na wyświetlacz. Był kwadrans po ósmej, dzwoniła Joanna. Podeszłam do okna, by nie obudzić Jacka, i odebrałam. Z duszą na ramieniu.

– Dlaczego mi nie powiedziałaś? – zapytała moja przyjaciółka, nie tak ostro jak we śnie, tylko bardziej po Joasiowemu, ale przyznaję, aż przysiadłam na parapecie.

– Przecież już nie śpię – wymamrotałam z pretensją, nie wiem, czy do niej, czy bardziej do siebie.

– No przecież słyszę. Przez sen raczej byś nie odebrała – odpowiedziała zniecierpliwiona. – Dlaczego mi nie powiedziałaś? Wiesz, jak się poczułam?

W jej głosie było tyle żalu, że nawet jeśli przed chwilą bujałam jeszcze w ramionach Morfeusza – oprzytomniałam. Nic to jednak nie pomogło; w dalszym ciągu nie wiedziałam, o co jej chodzi. Przez ostatnie dni tak bardzo byłam skupiona na tym, żeby w obliczu walącego się dobrego i bezpiecznego świata zachować równowagę, że chyba zapomniałam, że inni też mają problemy. Moja dezorientacja sięgnęła zenitu.

– Jakby mi wymierzyła policzek. Poszła z tym do ciebie… Jak mogła? A ja, głupia, myślałam, że mamy dobry kontakt… A ty jak mogłaś?

Joanna zawiesiła głos, a mnie dopiero wtedy olśniło.

Luśka!

– Posłuchaj, wszystko ci wytłumaczę – zaczęłam, ale mi przerwała.

– Nie wiem, czy jest co tłumaczyć. Powinnaś była natychmiast do mnie zadzwonić, w końcu to ja jestem jej matką. A na dodatek wysłałaś ją samą, wyobrażasz sobie, jak się czuła, gdy siedziała, czekając na badanie? Sama jak palec! Jak mogłaś? Ty chyba naprawdę nie masz serca!

– Joanna, posłuchaj…

– Nie, to ty posłuchaj – powiedziała zimno. Poczułam, jak wzdłuż kręgosłupa przebiegł mi dreszcz. Jeszcze jej takiej nie słyszałam. Brzmiała obco i bardzo asertywnie. – Zawiodłam się na tobie. Po raz pierwszy w życiu się na tobie zawiodłam. Zawsze byłaś egoistką, zdążyłam się do tego przyzwyczaić, ale nie sądziłam, że aż taką. Jak mogłaś nie powiedzieć, że moja córka jest w ciąży? Jak mogłaś to przede mną ukrywać?

– Joasiu, jesteś zdenerwowana…

– Jestem bardzo spokojna – wycedziła. – I zupełnie spokojnie informuję cię, że ci tego nie wybaczę. Zawsze powtarzałaś, że powinnam być bardziej asertywna, no to jestem.

– Przecież Luśka nie jest w ciąży! O co ci chodzi?! – krzyknęłam, bo już zaczęła mnie denerwować. Niezły moment sobie wybrała na ćwiczenia z asertywności. – I może jednak łaskawie pozwolisz mi coś powiedzieć?

– To nie ma znaczenia. Cokolwiek powiesz, nie ma znaczenia. Nie chce mi się z tobą gadać. Cześć.

– Aśka! – wrzasnęłam w słuchawkę, ale po drugiej stronie było już głucho. Wściekła i rozżalona cisnęłam telefon na sofę. Nie ma co, uczeń przerósł mistrza, pomyślałam z goryczą i poszłam do kuchni wymyśleć jakieś śniadanie, do którego przygotowania niepotrzebny jest prąd.

Dopiero po południu pojechałam do zakładu energetycznego, w zębach przywożąc im zaległe pieniądze. Nadęta paniusia w okienku łaskawie mnie poinformowała, że prąd włączą być może następnego ranka, ale nie może tego obiecać, bo jest już po szesnastej i nie ma kontaktu z działem technicznym. I dodała z mściwą satysfakcją, że trzeba było płacić rachunki w terminie, wtedy uniknęłabym takich sytuacji. Dawna Baśka rzuciłaby się jej do gardła i siłą wyegzekwowała natychmiastowe przywrócenie zasilania, ale ja czułam się, jakbym wpadła pod wielki kombajn. Przemieliło mnie, onieśmieliło i odebrało całą pewność siebie. Przestraszyła mnie myśl, która nagle zrodziła się w mojej głowie: czy to znaczyło, że moje poczucie wartości było zbudowane tylko na pieniądzach? Że byle panienka z okienka jest w stanie wytrącić mnie z równowagi?

– Niestety, nic nie poradzę – oświadczyła, wydymając pogardliwie różowe usteczka. – Na drugi raz proszę płacić w terminie, a uniknie pani komplikacji.

– Pałuj się! – warknęłam pod nosem, trzaskając drzwiami, i od razu poczułam się lepiej. Moja matka pewnie nie byłaby uradowana; być może uznałaby to za swoją klęskę wychowawczą, ale chwilowo miałam to w nosie.

– Kochanie, włączyli prąd! – Jacek powitał mnie radośnie. Na rękach trzymał Hanię. – Zapłaciłaś?

– Nie, zagroziłam im atakiem terrorystycznym – warknęłam.

– Co ty mówisz?

W końcu się zreflektowałam.

– Przepraszam, coś bredzę. Jak tam nasz maluszek? – Starałam się przybrać czuły i troskliwy ton. Wzięłam w ramiona różową, wierzgającą nogami paczuszkę. Na chwilę rozpłynęło mi się serce, ale kiedy podniosłam wzrok na męża, ogarnęły mnie zgoła inne uczucia.

Byłam na niego wściekła, że wpakował nas w te tarapaty, ale ta uczciwsza część mojej natury popiskiwała nieśmiało, że ja też byłam temu winna. Wiodłam wygodne życie, nie martwiłam się kasą; co więcej, nigdy nawet nie zainteresowałam się naszą sytuacją finansową. Tak było wygodniej. I mimowolnie wsadziłam Jacka w niewygodne buty odpowiedzialności, które nosił bez cienia sprzeciwu.

Bardzo się bałam, że nasze matki nie odpuszczą. Już od następnego poranka wypatrywałam taksówek na podjeździe albo przynajmniej alarmujących telefonów, ale dzięki Bogu przynajmniej w tym aspekcie panował spokój. Może się przyczajały…

Jacek wciąż polegiwał w sypialni, przesypiając większą część dnia, a ja biłam się z myślami. Zdrowy, bankrutujący mąż byłby partnerem – moglibyśmy omawiać różne strategie, szukać rozwiązań, rozważać najlepsze wyjścia z sytuacji. Ale, do cholery, co miałam zrobić z chorym facetem po operacji, u którego wrzody mogły się odnowić w każdej chwili? Bardzo kochałam Jacka, był jedynym mężczyzną w moim życiu; nigdy nawet nie spróbowałam zaczerpnąć z innego źródła…

Dom wreszcie zasnął. Nie nękały nas ukochane matki; Hania, wykąpana i nakarmiona, wtuliła się w poduszkę i słodko chrapała. W naszej sypialni Jacek również chrapał, choć nie tak słodko. Na szczęście już był prąd, ogrzewanie działało. Ta cisza i spokój działały na mnie kojąco i wreszcie mogłam rzetelnie i rzeczowo zastanowić się nad pomysłem, który zaświtał mi kilka dni temu. Problem z Joanną z ciężkim sercem postanowiłam odłożyć na później. Teraz miałam ważniejsze rzeczy na głowie, zresztą byłam przekonana, że ochłonie i za parę dni jej przejdzie.

Powyciągałam z garderoby wszystkie buty i ustawiłam w kilku szeregach w korytarzu, który w jednej chwili zaczął przypominać ekskluzywny sklep obuwniczy. Z kartką w ręku, mamrocząc pod nosem, zrobiłam rzetelną inwentaryzację. W wyniku obliczeń wyszło mi, że jeśli sprzedam sto osiemnaście par po sześćset złotych, powinnam dostać za nie siedemdziesiąt tysięcy osiemset złotych. Podbudowana zaczęłam przeglądać torebki; było ich nieco mniej niż butów, ale jeśli i one znajdą nabywców, uzbiera się również niezła sumka. Kiedy segregowałam torebki, w oko wpadł mi przepiękny zamszowy garnitur, który trzy lata temu kupiłam w Mediolanie. Zupełnie o nim zapomniałam, choć wtedy nosiłam go na okrągło i zbywałam dziewczyny, które koniecznie chciały wiedzieć, ile to cudo kosztowało. Nie mogłam się przyznać, suma nie przeszłaby mi przez gardło. Głęboka, butelkowa zieleń ciekawie współgrała z kolorem moich oczu, a linia spodni podkreślała smukłość nóg. Sprytny krój żakietu uwydatniał biust i sprawiał, że wydawałam się jeszcze szczuplejsza.

Odłożyłam na chwilę pracę i postanowiłam poprawić sobie humor. Chciałam znów choć przez chwilę poczuć się beztroska i wolna od problemów, jak trzy lata temu w Mediolanie. Zupełnie bezmyślnie, za to z wielką ochotą, zdarłam dresową bluzę z grzbietu i legginsy z tyłka i z cichym westchnieniem przyłożyłam policzek do miękkiego zamszu…

Spodnie weszły tylko nieco powyżej kolan. Tam utknęły i za nic w świecie nie chciały dać się podciągnąć, natomiast seksowny żakiecik zatrzeszczał w szwach. Gdybym mocniej napięła ramiona, zapewne strzeliłby na plecach. O dopięciu nie miałam co marzyć.

Przez chwilę stałam zdezorientowana. Nie byłam idiotką, przecież wiedziałam, że po ciąży przytyłam, ale że aż tak? Jak to możliwe? Przerażony umysł obudził się nagle z chwilowego uśpienia i ruszył. Od czasu urodzenia Hani zupełnie zmieniłam sposób ubierania. Nawet nie próbowałam wyciągać z garderoby moich ukochanych ołówkowych spódnic, obcisłych dżinsów czy jedwabnych koszul. Przy dziecku wygodniej mi było w dresach i legginsach, więc po powrocie ze szpitala sprawiłam sobie kilka kompletów i więcej nie zawracałam sobie głowy strojami. No owszem, przeżyłam porażkę z piaskowym sweterkiem z tiulową wstawką, ale po operacji rozciągania jakoś w niego weszłam. A teraz? Mój ukochany zamszowy garnitur nie jest na mnie trochę przyciasny, on jest dramatycznie za mały! Jakbym próbowała wciskać się w śpioszki Hanki!

Kompletnie załamana odwiesiłam go na miejsce, starając się nawet na niego nie patrzeć. Co tu dużo mówić, musiałam wreszcie spojrzeć prawdzie w oczy: nie zaokrągliłam się lekko po ciąży, ja się zwyczajnie spasłam i byłam gruba. Co więcej, teraz, zamiast chudnąć, dalej tyję. Może przyda mi się to całe bankructwo, pomyślałam z sarkazmem. Po chwili wahania ponownie sięgnęłam po wieszak z garniturem i odłożyłam go na kupie rzeczy do sprzedania.

Po godzinie miałam już sporządzoną gruntowną inwentaryzację; buty, torebki, paski, a także co droższe i markowe sztuki odzieży. Niektórych sukienek nie miałam na sobie ani razu, a o niektórych nawet nie wiedziałam, że je mam.

Pozostał tylko jeden problem: gdzie i komu miałabym to wszystko sprzedać? Początkowo przyszły mi do głowy dziewczyny, ale szybko uznałam, że to bezsensowna myśl. Nie oddaję przecież garderoby dlatego, że mi się znudziła, tylko muszę wycisnąć z niej jak najwięcej kasy. Nie będę żerowała na przyjaciółkach. Może powinnam zanieść to do jakiegoś second handu? Już w następnej chwili ujrzałam moje piękne louboutiny, jak poniewierają się pomiędzy poprzewracanymi wieszakami, i ogarnęła mnie zgroza. Po moim trupie! Mogę pozbyć się mojej miłości, ale chociaż zadbam dla niej o odpowiedni dom.

Nic nie wymyśliwszy, nakarmiłam Hanię i powlekłam się do łóżka, żeby złapać jeszcze trochę snu.

*

Wyprowadzasz się?

Nade mną stał Jacek. Ubrany i z dziwną miną. Niezbyt przytomnie zerknęłam w okno, ale niczego się nie dowiedziałam. Dzień był pochmurny i deszczowy, więc nie miałam pojęcia, jak wysoko jest już słońce. Sięgnęłam po komórkę, dochodziła trzynasta.

– Matko święta! Dlaczego mnie nie obudziłeś? Gdzie Hania?

– Śpi. Obudziła się jakiś czas temu, dałem jej rumianku i znowu zasnęła. Wytłumaczysz mi, co to ma znaczyć?

Już drugi raz w ciągu dwóch dni ktoś zadawał mi pytania, na które nie znałam odpowiedzi. Zmówili się czy co?

– Wyprowadzasz się?

– A powinnam? – Chyba się jeszcze nie obudziłam, bo nie rozumiałam, co do mnie mówi.

– Zawaliłaś cały przedpokój swoją garderobą i butami.

A, no tak, zapomniałam. Naprawdę mogło to wyglądać, jakbym się wyprowadzała.

– Wiesz co, najpierw nakarmię małą, a potem ci wszystko wyjaśnię.

*

Wiedziałam, że nie będzie zadowolony, ale nie sądziłam, że zaprotestuje tak gwałtownie.

– Nie zgadzam się! To idiotyczny pomysł! Naprawdę myślisz, że uratuje nas te parę groszy? To ma być jakaś demonstracja czy co? Chłop zbańczył, a bidna kobita musi się pozbyć ostatniej pary majtek? Kochanie, naprawdę to doceniam, ale przestań dramatyzować. Jakoś sobie poradzę. Jestem na jutro umówiony z syndykiem, poza tym znalazłem naprawdę dobrego prawnika, rozmawiałem z nim przez telefon. Możliwe, że sąd zaproponuje układ naprawczy, to by było najlepsze rozwiązanie. Jeśli uda się dogadać z wierzycielami, to jest jakaś iskierka nadziei. Naprawdę poradzimy sobie bez tych paru groszy, przecież…

– Siedemdziesiąt tysięcy za same buty. Jak dobrze pójdzie i znajdę kupców, powinnam położyć na stole ponad sto tysięcy.

Szkoda, że nie miałam przy sobie aparatu, mogłabym zrobić Jackowi zdjęcie i kiedyś pokazać Hani, jaką głupią minę miał tatuś, kiedy się dowiedział, ile mamusia przepuściła na buty.

– Żartujesz?

– Nie. W dalszym ciągu uważasz, że to parę groszy? Wiem, że to nie wystarczy, ale może chociaż pospłacasz najbardziej palące długi.

Jacek zmarszczył brwi, intensywnie nad czymś myśląc.

– Czekaj, czekaj… Przecież nie możesz tego sprzedać za tyle, za ile kupiłaś. Musisz trochę zejść z ceny…

– Mniej więcej połowę – podsunęłam.

Jacek przejechał ręką po twarzy.

– To znaczy, że na same buty wydałaś ponad sto tysięcy?!

Wzruszyłam ramionami.

– No przecież nie w ciągu jednego roku. Kochanie, to dorobek całego mojego życia. A właściwie twojego – dodałam smutno. – Tak więc widzisz, nie ma żadnej dyskusji. Sprzedaję i koniec.

*

Kiedy przez telefon opowiedziałam Izie o moim pomyśle, długo nie mogła opanować śmiechu.

– Baśka, jesteś jedyna w swoim rodzaju! Tylko ty mogłaś zamienić rozrzutność na gromadzenie kapitału. I co, Jacek zrozumiał, że twoje szastanie pieniędzmi było tak naprawdę oszczędzaniem? Powinnaś to opatentować, całe pokolenia kobiet będą ci wdzięczne. – Tak się śmiała, że w końcu dostała czkawki. Kiedy wreszcie się uspokoiła, dodała: – Słuchaj, to genialny pomysł. Przecież ty masz w szafie takie cacuszka, że każdej babie ślinka poleci. Na szczęście masz najbardziej popularny rozmiar stopy, gorzej, gdybyś nosiła na przykład czterdzieści trzy – zachichotała.

Westchnęłam ciężko.

– Pomysł dobry, wiem, ale kompletnie nie potrafię wymyślić, jak się za to zabrać. Niby gdzie miałabym to wystawić?

– Jak to gdzie? U nas!

– U nas?

– W Kazuo sushi! Zrobimy bankiet połączony z wystawą; wyślemy zaproszenia do najbogatszych tuzów w mieście. To będzie impreza zamknięta, dla wybranych. Musimy tylko wymyśleć jakąś sensowną oprawę… – Prawie widziałam, jak po drugiej stronie słuchawki Iza drapie się po nosie, co zawsze było u niej oznaką intensywnego myślenia. – Już nawet mam pewien pomysł… Słuchaj – ożywiła się. – Możemy wpaść do ciebie wieczorem? Wszystko obgadamy. Zaraz zadzwonię do Magdy. Chciałabym widzieć jej minę, kiedy się dowie, że sprzedajesz swoje różowe botki od Jimmy’ego Choo, no wiesz, te, które tak jej się podobały, te z zamkiem przez środek.

Niemal łza zakręciła mi się w oku; mnie też się podobały.

– Jasne, wpadajcie, pomożecie mi to jakoś posegregować.

*

Przyszły we dwie: Magda i Iza. Choć raczej nie spodziewałam się Joanny, zrobiło mi się przykro.

– Joanna kazała cię przeprosić, mają z Hamzą jakąś rocznicę i w ramach obchodów postanowili iść do kina. Na tunezyjski horror – roześmiała się Iza. – Chyba nosi tytuł Dachra, cokolwiek to znaczy.

– Przecież Joanna nie znosi horrorów – zdziwiła się Magda.

– Może Hamza lubi. No dobra, koniec tych gadek, prowadź nas do tego swojego sezamu. – Iza zatarła ręce.

Wiedziałam, że ugrzęźniemy na długie godziny między tymi skarbami, które zrozumieć może tylko kobieta. Jacek przyniósł mi Hanię do karmienia i porozlewał wino do kieliszków. Na wszelki wypadek kazałam mu otworzyć białe; potencjalne plamy z czerwonego byłyby trudniejsze do usunięcia.

– Jezu, Baśka, masz tu istny skarbiec! Jezu, jakie to piękne! – krzyknęła Magda, przymierzając futrzaną kamizelkę ze skórzaną wstawką i kapturem.

– Vera Wang – westchnęłam ciężko.

– Cudna! – zachwycała się, oglądając się w wielkim lustrze. – To prawdziwe?

– Jakby ci tu delikatnie…

– A co tam! – Machnęła ręką. – Na obiad jadłam kurczaka, a w zeszłym tygodniu przejechałam zająca. Byłabym hipokrytką, gdybym się teraz oburzała na futerko.

Iza zanurkowała wśród butów. Kiedy się wynurzyła, w jednej ręce trzymała czarny, wysadzany kryształkami Swarovskiego botek od Louboutina, a w drugiej żółte skórzane mokasyny Tod’s.

– Słuchaj, ja je kupię. – Potrząsnęła mi przed nosem mokasynami. – Czy ty chociaż raz miałaś je na nogach?

– Nie, okazały się za duże.

Iza, która miała stopę o numer większą, ucieszyła się.

– Tak mi się właśnie wydawało.

Magda już otwierała usta, żeby zapytać, dlaczego kupiłam za duże buty i ich nie oddałam, ale w końcu zrezygnowała.

– Dobra, dziewczyny, na dobry początek wyprzedaży efektów mojego pasożytniczego dawnego życia dostaniecie prezenty. Iza, zabieraj sobie te buty, Magda, kamizelka jest twoja.

Początkowo próbowały protestować, ale w końcu machnęły ręką i obydwie zgodnie mnie ucałowały. Szczególnie Magda jaśniała jak słoneczko, w kamizelce naprawdę było jej do twarzy, a o ile Iza mogła sobie pozwolić na podobny wydatek – dla Magdy był raczej nieosiągalny. Szczególnie teraz, kiedy każdy zarobiony grosz wkładali z Gustawem w swój wymarzony dom.

Po kilku godzinach miałyśmy mniej więcej ustalony plan. Dowiedziałam się, że na tyłach Kazuo sushi znajduje się dodatkowe pomieszczenie, które dziewczyny już dawno mogły wynająć, ale nie bardzo wiedziały, jak je zagospodarować. Trochę się bały otwierać restaurację z aż takim rozmachem, więc umówiły się z właścicielem, że jeśli wszystko pójdzie po ich myśli, w przyszłości będą miały możliwość powiększenia lokalu. Obecnie znajdował się tam jakiś magazyn.

– Czynsz nie jest jakoś specjalnie duży, tam nie ma okien, a na dodatek to suterena. Grzyba nie ma, sprawdziłyśmy, ale nie ma też wentylacji ani wyjścia ewakuacyjnego. Przystosowanie tego na knajpę trochę by kosztowało, ale przecież nic nie stoi na przeszkodzie, żeby tam zrobić miejsce na twoje rzeczy. Zwłaszcza że jeden bankiet chyba nie wystarczy. Posłuży raczej jako reklama. Wystarczy pomalować i położyć podłogę, bo tam tylko beton. Ale miejsce naprawdę ma klimat. Już od dawna myślałyśmy z Joanną, jak je zagospodarować. Niby można włożyć kasę w kolejną salę, ale wpadłyśmy na pomysł, że skoro ludzie tak się jarają japońszczyzną, to mogłybyśmy tam zrobić sklep. Klienci przychodzą do restauracji, zachwycają się naszą zastawą, przyprawami, smakami; pytają, gdzie to można kupić, a tu proszę! Wystarczy wejść do sklepu. Nie opłaca nam się bawić w świeże składniki, ale pasty, sosy, oleje, przyprawy, algi… Czemu nie! Do tego ręcznie malowane łyżki i miski; rozmawiałam z Kazuo, ma w Tokio jakiegoś kumpla artystę, który się bawi w takie rzeczy. Nie jest to biznes na wielką skalę, ale pod skórą czuję, że coś może z tego wyjść. Myślałyśmy, żeby zacząć w lecie, ale równie dobrze możemy teraz. A na początek wystawimy tam twoje ciuchy i buty. Tylko jeszcze trzeba pomyśleć, jak to ideologicznie połączyć z orientem.

– Po prostu się powie, że to szafa nowoczesnej mieszkanki Tokio – roześmiała się Magda, rozglądając się za butelką. Mimo że w kominku hajcowało pełną parą, wciąż siedziała w swojej nowej kamizelce. Na czole kroplił jej się pot, ale najwyraźniej nie miała zamiaru się rozbierać. – Nigdy nie miałam na sobie czegoś, co kosztuje więcej niż pięćset złotych – oświadczyła. – Zamierzam się napawać. A swoją drogą, nie myślicie, że to trochę dziwne, że nie ma z nami Joanny? Do tej pory nigdy nie przepuściła żadnego zlotu, a przecież Baśka otworzyła dzisiaj szafę.

Iza podniosła kieliszek.

– Za Joannę! Trzeba jej wybaczyć, ma świeżego męża. Przechodzony mąż przegrywa z przyjaciółkami, świeży nigdy w życiu.

– Ty też masz świeżego – wytknęła jej Magda.

– Po pierwsze, Tomek nie jest moim mężem, a po drugie, właśnie ma korepetycje, więc i tak siedziałabym sama. Harumi zamyka się w pokoju, zakłada słuchawki i ma mnie gdzieś. Wystawia głowę, jak jest głodny. Boże – westchnęła. – Czasem się zastanawiam, gdzie się podział mój mały synek, który patrzył we mnie jak w obrazek… Mam w domu jakiś obcy byt, który odpowiada półsłówkami, a jak go o coś pytam, robi taka minę, że gdybym miała choć trochę przyzwoitości, ze wstydu powinnam zapaść się pod ziemię.

Magda zawtórowała jej westchnieniem i obie smętnie trąciły się kieliszkami.

Niewiele wiedziałam na temat dojrzewania nastoletnich chłopców, ale w przeciwieństwie do moich przyjaciółek doskonale zdawałam sobie sprawę, że przyczyna nieobecności Joanny nie leży w świeżym mężu, jakkolwiek by to nie zabrzmiało. Dłuższą chwilę walczyłam z chęcią wtajemniczenia dziewczyn, ale w końcu uznałam, że wtedy już zupełnie pogrzebałabym swoje szanse na rehabilitację w oczach Joanny. Wyglądało na to, że najpierw powinnam porozmawiać z nią.

*

Chyba dopiero gdy w drzwiach stanął zaspany Hamza w staroświeckiej flanelowej pidżamie w paski, dotarło do mnie, że musi być późno. Wcześniej, gdy Jacek próbował powstrzymać mnie przed wyjazdem, odparłam, że to prawie sprawa życia i śmierci.

– Jak to prawie? O co chodzi? Basia, przecież ja jestem po operacji i nie można mnie denerwować.

Dziwnie przypomniał mi w tym momencie swoją matkę, ale postanowiłam nie drążyć tematu, by nie kumulować napięć. Nie mogłam się przy tym w duchu nadziwić, jaka jestem rozsądna. Do tego nie zamoczyłam nawet ust w winie, choć nie było łatwo, bo Magda z Izą raz po raz wznosiły toasty. Gdyby butelka się nie skończyła, wypiłyby pewnie zdrowie każdej pary butów, którą zamierzałam wystawić na sprzedaż.

– Prawie, bo chodzi o mnie i Joasię, potem ci wyjaśnię, dobrze?

– Zastanawiałem się właśnie, gdzie się dziś podziała, ale myślałem, że jest chora.

– Tak jakby.

Nakarmiłam Hanię i ukołysałam ją do snu piosenką z Misia Uszatka, którą na szczęście jako tako pamiętałam. Poza tym nie ma co się oszukiwać, moja córka miała pięć miesięcy i mogłam jej na melodię z Uszatka wyśpiewać dzisiejsze wiadomości z kraju i zagranicy. Kiedy mała już spała, wsiadłam do samochodu.

W progu mieszkania Joanny spojrzałam na zegarek. No tak, dochodziła północ.

– Spaliście? – zapytałam z głupia frant, nie tracąc animuszu, a Hamza, jak zawsze dżentelmen, otworzył szeroko drzwi z takim uśmiechem, jakbym była najbardziej wyczekiwanym gościem.

– Skąd. My nie śpimy dużo. – Jego polski był coraz mniej połamany, ale nadal brzmiał, jakby Hamza odczytywał na głos fragmenty podręcznika. – My śpimy mało. Moja droga. Proszę ciebie tędy.

Zastanowiło mnie to „moja droga” i przypomniałam sobie, jak Joanna ostatnio opowiadała, że jej mąż puszcza sobie stare polskie filmy w ramach nauki języka. Ostatnio był, zdaje się, przy Lalce.

No tak, pomyślałam z przekąsem, w końcu świeży mąż, to i mało śpią. Do niego chyba też dotarł ten wydźwięk wypowiedzianych właśnie słów, bo podrapał się po smolistej czuprynie z zażenowaniem.

– Jak horror? – zagaiłam.

– Jak horror? – powtórzył po mnie z rosnącą konsternacją. – Nie widziałam żaden horror.

Nie widziałam? No tak, najwięcej polskiego łapał jednak od Luśki i Joanny.

Dopiero wtedy z czeluści mieszkania wyłoniła się moja przyjaciółka, zawiązując pasek ładnego, orientalnego szlafroczka. On też świadczył o świeżym mężu. Wcześniej Joanna najchętniej chodziła po domu w takich samych ciepłych flanelach w paski, jakie właśnie miał na sobie Hamza.

Pomyślałam, że obecnie mogłybyśmy się zamienić garderobą. Sama nie mogłam patrzeć na swoją kolekcję seksownych koszulek nocnych i przezroczystych peniuarów. Musiałam przy tym uderzyć się w obfitą pierś i przyznać, że miało to wiele wspólnego z tym, jak się spasłam. Kto chciałby oglądać hipopotama w zwiewnych fatałaszkach? Ja na pewno nie.

– Nieważne. Idź spać, darling.

Och, no po prostu Dynastia u szczytu popularności. Satynowe szlafroczki i „darlingi”. Normalnie bym to powiedziała i obie byśmy się pośmiały, ale nie dziś. Twarz Joanny była zacięta i widziałam, że nie jest jeszcze gotowa, by mi wybaczyć, ale nie chciała przyznać się przed Hamzą do białego kłamstwa. Cóż, od początku czułam, że tunezyjski horror to naprędce spreparowana historyjka. Podreptałam za nimi do kuchni.

– Możemy chwilę porozmawiać? – zapytałam i nieproszona usiadłam na jednym z krzeseł przy kuchennym stole.

Nastawiła wodę na herbatę. Sprawa nie była zatem beznadziejna. Hamza wodził przez chwilę oczami od jej twarzy do mojej, ale chyba wyczuł wiszące w powietrzu napięcie, bo szybko się ulotnił. Uśmiechnęłam się do niego wątle na pożegnanie. Prawdopodobnie miałam minę skazańca.

– Tylko dlaczego o północy? Mogłaś przecież zadzwonić.

– A odebrałabyś? Nie chciałam ryzykować. Gdybyś nawet odebrała, powiedziałabyś pewnie znowu, że nie chce ci się ze mną gadać.

Mówiłam do pleców przyjaciółki i było mi coraz bardziej dziwnie. Przez chwilę zastanawiałam się, czy przyjazd tu był dobrym pomysłem. Jej zaciętość zaczynała mnie powoli męczyć. Nie znałam jej takiej i czułam, że to małżeństwo z Hamzą dodało jej tej siły i asertywności. Tylko dlaczego spuściła całą parę właśnie na mnie i dlaczego akurat teraz?

– Gdzie jest Luśka?

– A gdzie ma być? Śpi. – Wzruszyła ramionami i wreszcie się do mnie odwróciła. Dobre wychowanie zwyciężyło i na to właśnie liczyłam.

– Rumianku? – Skinęła głową w kierunku kubków wiszących na stojaku, a ja odetchnęłam z ulgą.

– A nie dosypiesz arszeniku? Jeśli nie, to poproszę.

Rozejrzałam się jak zawsze z przyjemnością po małej, przytulnej kuchni Joasi, w której bywałam przecież wielokrotnie. Spojrzałam na kubki; większość z nich przez lata dostawała od nas w prezencie. Niektóre były poobijane. Zdjęcia na ścianie: Luśka zmieniająca się na przestrzeni lat, nasza czwórka, ślub z Hamzą…

Dopiero teraz ta nagła, dziwna obcość między nami sprawiła, że poczułam, że przyjaźń nie jest czymś darowanym raz na zawsze, co należy się jak psu zupa. To przywilej, o który trzeba dbać. W jakiś sposób to mieszkanie stanowiło przedłużenie mojego własnego domu, czułam się tu tak samo swojsko.

Nie mogłam przy tym nie zwrócić uwagi na panujący tu porządek. Umyte okno, świeżo przetarta cerata na stole i pochowane w szafkach czyste garnki. Pachniało jeszcze delikatnie jakąś orientalną zupą i różami. Rozejrzałam się, szukając kwiatków, i faktycznie namierzyłam jednego w wazonie. Cóż, mój dom od momentu pojawienia się Hani i wyjazdu Wiery przypominał skład chaotycznie zestawionych ze sobą przedmiotów. Chwilowo w ogóle zamienił się w magazyn inwentaryzowanych ubrań, butów, dodatków i niemowlęcych akcesoriów, które zwykle znajdywały się nie tam, gdzie trzeba. Pomyślałam, że jutro muszę posprzątać, bo w końcu wszyscy nabawimy się astmy od kurzu. Jutro. Fajne słowo.

Milczałyśmy, nie wiedziałam w zasadzie, jak przekazać jej to, co miałam do powiedzenia. Jadąc tutaj, myślałam, że słowa przyjdą same, ale nie. Byłam zbyt zmęczona i niewyspana, by trzeźwo myśleć.

– Bardzo cię przepraszam za to, jak się poczułaś – wypaliłam wreszcie prosto z mostu.

– Za to, jak się poczułam? Nie za to, co zrobiłaś? Baśka, ty jesteś po prostu… – Nie dokończyła. – Spróbuj sobie przez chwilę wyobrazić, że chodzi o twoją Hanię. Wiem, że to trudne, bo nie ma nawet roku, a co dopiero osiemnaście lat. Ale proszę cię, spróbuj. I gdybym ja się tak zachowała? Nie byłabyś wściekła?

– Szczerze? Nie mam pojęcia, jak bym się czuła, bo jak słusznie zauważyłaś, jestem matką od zaledwie pięciu miesięcy. Ale muszę ci zadać podobne pytanie.

Joanna spojrzała na mnie ze zdziwieniem tymi wielkimi sarnimi oczami i odstawiła parujący kubek. Nie miała na sobie makijażu i blizna na policzku była wyjątkowo widoczna. Czułam, że to nie tylko kwestia braku podkładu, ale tego, że ją wcześniej nerwowo drapała. Nie sądzę, by dobrze się czuła z tym, że dziś do mnie nie przyjechała. Ostatni raz byłyśmy ze sobą pokłócone… Próbowałam sięgnąć pamięcią. Nigdy. Zdarzały się jakieś chwilowe napięcia na linii ja i Iza, bo miałyśmy podobne temperamenty, ale nie szłyśmy nigdy na konfrontację, omijałyśmy się po prostu przez jakiś czas. Krótki, bo miałyśmy zbyt krótką pamięć, by zbudować sobie solidnego focha i go pielęgnować. Ta sytuacja z Joanną była inna.

– Co masz na myśli?

– Wyobraź sobie dokładnie to samo. Chodzi o moją Hanię, która ma osiemnaście lat i włosy, mam nadzieję, po mnie, a nie po Jacku, i przyjeżdża do ciebie do domu pewnego ranka i…

– Jak to ranka? To ona nie poszła wtedy do szkoły?

Machnęłam ręką.

– …i wygląda jak kupka nieszczęścia, kłębek rozpaczy, uosobienie smutku, personifikacja rezygnacji.

Joanna nerwowo poprawiła się na krześle i widziałam, że ma łzy w oczach.

– Asiu, ona się do mnie tłukła autobusami przez pół Poznania, a potem szła kawał drogi z przystanku w lodowatym deszczu, bo nie miała dokąd pójść, a przynajmniej tak jej się wtedy wydawało. W tym wieku niejednokrotnie tak samo wydawało się mi czy tobie i jestem pewna, choć serce mnie boli na samą myśl, że będzie się wydawało i mojej Hance.

– Miała mnie. Ja w jej wieku faktycznie nie miałam nikogo. Moi rodzice już nie żyli.

– Miałaś babcię.

– Babcię – żachnęła się Joanna. – Jej przecież nie mogłam niczego powiedzieć, zamartwiałaby się niepotrzebnie na śmierć, a dramat szybko przemijał.

– Nadal tego nie widzisz? Że to ta sama sytuacja?

– Babcia była stara. Niczego nie rozumiała.

– Babcia była zbyt blisko, nie miałaby potrzebnego ci wtedy dystansu.

Joanna pociągnęła łyk z kubka i spojrzała na mnie jakby mniej twardo.

– To prawda. Nie wiem, jaką ja będę przyszywaną ciotką dla twojej Hani.

– No właśnie. Nikt nie wie. Liczę jednak na to, że w momencie, gdy ją dopadnie cholerne życie, będzie wiedziała, że może na ciebie liczyć. I liczę na to, że choć będzie mi wtedy tak samo przykro, jak teraz tobie, będę potrafiła docenić, że tam dla niej będziesz.

– Ta, akurat.

– Aśka, ona mi zaufała i nie mogłam jej zdradzić. Zrozum, znam ją, odkąd była takim brzdącem jak Hania. Pamiętasz, jak na odwrót założyłam jej pampersa?

Joanna szybko ukryła półuśmiech.

– Ale mnie mogłaś? Znamy się dłużej niż osiemnaście lat i to mi bardziej należy się twoja lojalność.

– Być może. Jak Luśka będzie już w pełni dojrzałą, dorosłą osobą, to jasne, żadnej taryfy ulgowej, ale na ten moment, wybacz, wiesz, co się u mnie dzieje, może nie myślę jasno, ale wolałabym, by miała w swoim otoczeniu kogoś poza matką, komu może zaufać. A ty nie? Bo obie wiemy, że może do ciebie przyjść ze wszystkim, ale ona jeszcze tego nie rozumie. Naprawdę nie pamiętasz, jak to jest?

– Mam się powtarzać? Nie miałam w tym wieku matki, skąd mam wiedzieć? – mruknęła moja przyjaciółka, odstawiając kubek na stół z takim zamachem, że trochę się wylało. Od razu rzuciła się po ścierkę.

Pomyślałam, że na tym właśnie polega problem Joasi. Za szybko chce wycierać to, co jeszcze się dobrze nie wylało, bo w jej głowie mała plamka może urosnąć do rozmiarów powodzi. Nie daje nawet szansy temu, by wyschła naturalnie lub by wytarł ją ktoś inny.

– Czekałam, aż sama ci powie, i w końcu powiedziała, prawda? O stresie i niepewności, przyjeździe do mnie i wizycie u ginekologa. Musiała ci w końcu powiedzieć, stąd przecież wiesz.

Joanna pokiwała głową.

– Potrzebowała po prostu czasu i konkretów. Nie chciała cię martwić swoimi lękami. Chroni cię. Robiłaś to samo wobec swojej babci.

Widziałam, że tama kruszeje i moje słowa zaczynają przebijać się przez upór Joanny.

– To co? Teraz niby ja mam cię przeprosić?

– Ale przestań. Dopiero co zaimponowałaś mi tą asertywnością, jak teraz zaczniesz się kajać, wyjdziesz na niekonsekwentną.

– Wiesz, jeśli chodzi o Luśkę, naprawdę jakby coś mi przeskakiwało w głowie i zaślepiało. Tak bardzo się o nią martwię. Jak była taka jak Hania, myślałam, że potem będzie łatwiej, a jak skończy osiemnaście lat, to otworzę szampana i w ogóle ho, ho, ho!

– To się nigdy nie kończy.

– Co? – Spojrzała na mnie nieprzytomnym wzrokiem.

– To. Myślałam o tym ostatnio w szpitalu, jak teściowa dopadła łóżka Jacka leżącego pod kroplówką.

Joanna pokiwała głową.

– Luśka zerwała z Kazuo.

– To chyba się cieszysz?

– Niecałe dwa miesiące przed maturą? Sama już nie wiem. Wolałabym, by się teraz skupiła na nauce, a nie na emocjach. Możesz sobie wyobrazić, jaki to dramat. Powiedziała mi o tym kilka dni temu, a potem zwierzyła się z wizyty u ciebie i twojego ginekologa. Oznajmiła, że nie może być z chłopakiem, który wszystko traktuje tak lekko.

– Oczekiwała oświadczyn?

– Być może. Oczekiwała chyba konkretnego planu, czegoś innego niż „w tę czy w tamtą stronę, jakoś to będzie”. Jej się wydaje, że to niedojrzałe podejście.

– A ty myślisz inaczej? – zapytałam ostrożnie. Nie chciałam znowu jej podpaść. Wiedziałam, że temat Luśki pozostanie drażliwy jeszcze przez jakiś czas.

– Kazuo podszedł do tego tak, jak dziś sama bym się zachowała. Zadaniowo. Będziemy myśleć, jak będzie wiadomo co i jak. Tymczasem ona chce wielkich gestów i słów, scen godnych Szekspira. Osiemnastoletnia egzaltacja.

– Myślisz, że do siebie wrócą?

– Sama nie wiem. Codziennie, gdy wstaję przed nią, na naszej wycieraczce leży róża i liścik. Zanoszę jej to do pokoju, a ona ostentacyjnie wyrzuca je do kosza.

– Czyli czegoś się nauczył? Jak trzeba, to znajduje te wielkie gesty i słowa?

Uśmiechnęłyśmy się.

– Dziś wyrzuciła jak zwykle jego liścik, ale różę zostawiła. – Wskazała palcem wazon. – Słusznie, szkoda mi już było tych kwiatów, ściętych na marne.

– A jak to się odbija na jego pracy?

– Zaczynam myśleć, że to emocjonalny kucharz, bo wiesz, zawsze był dobry, ale ostatnio przechodzi sam siebie. Zamknął się w sobie. Z nikim w zasadzie nie rozmawia, o ile nie musi.

– Nie pytał cię, w jaki sposób może wrócić do jej serca?

– A niechby tylko spróbował. Jezu, wiesz, ja już tylko chcę, by ta matura się przetoczyła, a potem niech do siebie wracają czy się rozstają, wszystko mi jedno. Ona nadal nie wie, co chce studiować. Chyba że tobie powiedziała? – Spojrzała na mnie podejrzliwie.

– Nie mam pojęcia – odparłam zgodnie z prawdą.

Złapała mnie za rękę.

– Mimo wszystko ja też cię przepraszam. Masz teraz mnóstwo swoich problemów, Hania ząbkuje, Jacek dopiero co wyszedł ze szpitala, problemy finansowe, matki w ofensywie…

– Hola, hola, nie rozpędzaj się tak, bo i tak bijesz mnie na łeb. Masz męża Araba i dorastającą córkę, która za chwilę zdaje maturę.

Roześmiałyśmy się. Joanna aż dostała czkawki i spojrzała z niepokojem na drzwi. Teraz, gdy napięcie między nami minęło, obie poczułyśmy ulgę.

– Szkoda, że dziś cię nie było.

– Szkoda.

– Brakowało twojej skrupulatności, bo wiesz, jakie one są.

Zachowałyśmy pokerowe twarze.

– No ba. Pewnie głównie piły wino i przymierzały twoje ciuchy?

– Magda nie zdejmowała skórzanej kamizelki, choć ostro nahajcowałam w kominku, bo wyłączyli nam prąd i ogrzewanie nie działało.

– Wyłączyli wam prąd?

– Po tylu latach los nas testuje.

– Enea was testuje.

Znowu zaczęłyśmy się śmiać, na granicy głupawki, a fakt, że był środek nocy i powinnyśmy być cicho, wcale nie pomagał. Wreszcie udało nam się uspokoić. Joanna przez chwilę milczała.

– Basia, jesteś pewna? Że chcesz zorganizować ten kiermasz?

– Nie pasuje ci to jednak? Iza mówiła, że nie będzie problemu, bo macie jedno wolne pomieszczenie i wystarczy zrobić podłogę i pomalować ściany…

– Nie o to chodzi – szybko mi przerwała, poprawiając pasek szlafroka. – Pewnie, że jeśli w ogóle chcesz zorganizować taką wyprzedaż, pomysł jest znakomity. Wiem już chyba nawet, jak to ograć.

– Jak?

– Najpierw ty mi powiedz, czy na pewno dobrze to przemyślałaś. Przecież ty od lat kochasz modę. Dla ciebie te stroje i dodatki to zawsze było coś więcej niż dla nas. Przykładowo ja. Nie chodziło tylko o kasę. Ciuchy nie były dla mnie nigdy dodatkowym wymiarem mojego jestestwa, ot, po prostu wrzucałam coś rano na grzbiet. Ty zrobiłaś z tego niemal pełnoetatowe zajęcie.

– Masz na myśli, że jestem pusta i próżna? – Uśmiechnęłam się przekornie, choć wiedziałam już, dokąd Joanna zmierza.

– Ależ skąd. Poświęcałaś temu sporo czasu i energii i najlepiej z nas znasz się na trendach, wiesz, co z czym zestawiać i jak to nosić. Za wyjątkiem twojej seks-eksces-szafy, na którą jestem zbyt pruderyjna, wszystko, co masz w garderobie, uważam za dzieła sztuki. Niektóre rzeczy według mnie nadają się tylko na wybieg, ale ja nie mam twojej odwagi i… hmm… ekspresji.

– Iza zawsze mówiła, że marnuję talent.

– Tak, bo Iza ma podejście praktyczne i uważa, że wszystko w życiu należy przekuć na kasę. Tyle że pasja czasem przestaje być pasją, jak się ją próbuje zamienić na pieniądze. Inaczej zaczynasz o tym myśleć, jak przyświeca ci tylko jeden cel.

– Niemniej Iza ma trochę racji. Dopóki tak desperacko nie potrzebowaliśmy pieniędzy, nie zastanawiałam się nad tym.

– No tak, ale pomyśl, ile wysiłku i lat zabrało ci zgromadzenie tej kolekcji.

Wiedziałam, o czym Joanna mówi. Miałam zaprzyjaźnione sprzedawczynie i sklepy w Warszawie, Berlinie. Wiedziałam, gdzie polować na ciuchy w Londynie, i potrafiłam często wyszarpać spod lady coś, co było już wyprzedane i niedostępne lub trafić niejedną okazję. Sprzedawczynie mówiły często, że mam dobre oko i refleks.

Wielu z tych ubrań nie kupiłabym przecież nigdy po normalnej cenie. Polowałam na nie jak doskonały łowczy, wyczekując do ostatniej chwili wyprzedaży, gdy przypominało to już hazard, bo lada chwila mogło zabraknąć mojego rozmiaru. Potem pif-paf. Trafiony, zatopiony. Przez lata wyrobiłam sobie trochę kontaktów i umiejętności, a przy okazji pewnie jakieś poczucie stylu. Dobre sobie. Filozofka, która potrafi robić zakupy. Oto cała ja. Moje życiowe curriculum vitae.

– Nie będzie ci szkoda?

Potrząsnęłam czarnymi lokami.

– Po pierwsze, naprawdę potrzebujemy kasy, i to jest ten moment, kiedy mogę wreszcie realnie pomóc Jackowi, a nie odwrotnie. Po drugie, jakby ci to powiedzieć, nie wiem, czy zauważyłaś, ale sporo przytyłam i w większość tych ciuchów nigdy już nie wejdę.

Joanna lekceważąco machnęła ręką.

– Przecież schudniesz.

Jakby to była najprostsza rzecz na świecie.

Obrzuciłam zazdrosnym spojrzeniem jej rozmiar trzydzieści osiem. Przed ciążą to była moja liczba. Numer buta, rozmiar sukienki. Miałam też ubrania z metką trzydzieści sześć i czterdzieści, bo rozmiarówki były różne i przykładowo w USA kobiety już dawno temu postanowiły zmienić rozmiary zamiast wiecznie psuć sobie humor, podczas gdy Francuzki nadal obstawały przy starej nomenklaturze.

– Może tak, może nie. Tylko wiesz, Joasiu, patrzysz na to wszystko przez swoje okulary.

– Co masz na myśli?

– Jesteś osobą dużo bardziej sentymentalną ode mnie. Rozejrzyj się choćby po swojej kuchni. Ta cerata, kubki, zdjęcia na ścianie, bibeloty… Wszystko ma tu swoją historię, prawda?

W milczeniu przytaknęła.

– Moja kuchnia dziś przypomina okopy, w które ktoś wrzucił granat, ale nawet wcześniej… Sama wiesz, o czym mówię.

– Fakt. Nowoczesna, modna, funkcjonalna, ale na pewno nie sentymentalna.

– No i taka w gruncie rzeczy jestem. Dzielę życie na etapy. Nowe czasy, nowe wyzwania. – Dmuchnęłam w grzywkę, jakbym sama chciała dodać sobie otuchy.

Joanna znowu miała łzy w oczach.

– Jezu, Aśka, to tylko ciuchy. Przedmioty. Niech komuś innemu przyniosą trochę radochy. Powiedz lepiej, jaki masz pomysł.

*

Dwa dni później spotkałyśmy się w czwórkę w Kazuo Sushi, by jak najszybciej dopiąć wizję Joasi. Pokój na tyłach restauracji był brudny i zagracony, ale od razu zobaczyłam w nim potencjał. Nie będzie łatwo, ale dużo rzeczy powinno się tu zmieścić. Inne obfotografuję i wrzucę na stronę w internecie. Link umieścimy na stronie wydarzenia i na zaproszeniach na imprezę. Miałam nadzieję, że pod szyldem Kazuo Sushi, czyli niejako anonimowo, uda mi się sprzedać choć trochę garderoby na miejscu i online. Dziewczyny już dyskutowały z ożywieniem o Instagramie i innych „socjalach”.

– Jacek niestety nie będzie mógł pomalować, ale załatwi fachowca. No bo ja większość czasu jednak z Hanią.

– Zwariowałaś? – żachnęła się Iza i zatrzymała się na moment w konkurencji „bieg z miarką”. – Przecież chłopaki pomalują i położą podłogę. To uzgodnione. Tomek już pręży muskuły. Jezu, ten facet jest jednym wielkim chodzącym atawizmem.

Nie potrafiła jednak ukryć, że sprawia jej to przyjemność.

– Nie masz pojęcia, jak Hamza się na to cieszy – wtrąciła Joanna. – Jak ja się na to cieszę. Jemu na gwałt jest potrzeba męska energia.

– Na gwałt? To jest jednak dziwne wyrażenie. – Magda otarła kurtkę z kurzu. – Jakby twój mąż planował gwałt zbiorowy.

Zarechotałyśmy głośno, aż Kazuo wyszedł z kuchni. Faktycznie wyglądał jakoś nieszczególnie.

– No bo Hamza chodzi i po mnie powtarza. Fakt, że tak najszybciej uczy się polskiego, ale zaczynam mieć wrażenie, że się, kurde, związałam z kobietą. Wzięłam. Poszłam. Zrobiłam. Portmonetka. Ostatnio szukał w szafie bluzki. Mówię: Hamza, oprzytomniej, ty nie nosisz bluzek. Na to on: „Nie noszę? A co noszę?”.

– No przecież oni tam noszą sukienki, to co się dziwisz, że chce bluzkę?

Ocierałam łzy ze śmiechu, gdy napotkałam wzrok Magdy.

– No tak, Gustaw to pewnie nie bardzo się na to pisze. Dość ma roboty przy waszym nowym domu.

– Właśnie dlatego mianował się kierownikiem całej operacji. My mamy tylko ustalić kolory, ale to chyba wiadomo. Na ścianach…

– Czerwień – wypaliłyśmy niemal chórem.

– Japońska czerwień – podkreśliła Joanna. – Do tego oczywiście gałązki kwitnącej wiśni.

– Tylko skąd weźmiemy gałązki wiśni?

– W ostateczności będą sztuczne, ale wreszcie przyszła wiosna, może akurat się uda.

Pomysł Joanny opierał się na Hanami, czyli święcie kwitnącej wiśni, które było rzecz jasna świętem płynnym, bo wiśnie kwitły w niektórych regionach Japonii już w połowie marca, a w innych dopiero pod koniec kwietnia. Iza i Joanna postanowiły uczcić je w swojej restauracji w drugi weekend kwietnia.

Miałyśmy trzy tygodnie i trzeba się było ostro wziąć za przygotowania.

– Ale jak połączymy kiermasz luksusowej garderoby ze świętem wiśni?

– Dzień Kobiet byłby łatwiejszy, ale cóż, to już za nami, postawimy po prostu na Święto Wiosny, Święto Odrodzenia, Kobiecości, Odnowienia Garderoby na Wiosnę i tak dalej – rzuciła Iza. Zdaje się, że miała to już dobrze obmyślane.

– Napiszmy może, że to wyprzedaż kolekcji wpływowej kobiety, która chce pozostać anonimowa. A niech się zastanawiają, o kogo chodzi. Im więcej zrobi się szumu, tym lepiej – dodała Joanna.

– Zaproszenia skierujemy do wybranej grupy, nic się nie martw. Sushi dla tych kobiet będzie w tym dniu, rzecz jasna, gratis.

– Zapłacę oczywiście za jedzenie i pracę personelu.

– Baśka, przestań. Ty jesteś za bardzo przyzwyczajona, że za wszystko trzeba płacić. Przecież my na tym też zyskamy, one przyprowadzą swoje majętne przyjaciółki, a jak kupią piękną kieckę praktycznie za bezcen… – Iza wyraźnie zapaliła się do tego pomysłu.

– W ich świecie „za bezcen” – mruknęła Magda, obrzucając z niesmakiem swoją przykurzoną kurtkę.

– …będą miały tym lepsze skojarzenia z Kazuo Sushi – Iza dociągnęła swój monolog do końca.

– A ja?

– Co ty?

– Na czym będzie polegała moja rola?

– Będziesz gospodynią wydarzenia. My damy im jeść, a ty będziesz z nimi rozmawiać w ich języku. Louboutiny nigdy przez internet, Chanel w Paryżu, a Dior owszem, ale tylko w Rzymie – uśmiechnęła się Joanna.

Było trochę inaczej, ale doskonale wiedziałam, co ma na myśli.

*

Z planów zaangażowania Hamzy i Tomka do remontu nic w końcu nie wyszło. Hamza złapał jakiś paskudny wirus grypy i leżał w łóżku. Joanna krążyła wokół niego jak sprawny satelita i przez telefon zdawała mi relację.

– Boże, Basia, mówi, że umiera – lamentowała, choć bez zbytniego przekonania. – I powiem ci, że tak wygląda, trzy ćwierci od śmierci, jak mówiła babcia. On nigdy nie miał grypy.

Wzniosłam oczy do nieba, choć nie mogła tego widzieć.

– Bardziej chyba mówi, niż umiera – mruknęłam, bogatsza w ostatnie szpitalne doświadczenia. – Lekarz u niego był?

– No był, był, śmiał się, że pacjent przeżyje, ale Hamza mówi, że mu nie wierzy. Odezwały się w nim jakieś antyeuropejskie nastroje. Wysnuł teorię, że skoro w jego otoczeniu nikt oprócz niego nie jest chory, to znaczy, że dopadł go jakiś tajemniczy wirus, który atakuje tylko muzułmanów. Wczoraj dzwonił do niego znajomy z Facebooka, ze Szczecina. Też Arab, i też jest chory. I Hamza już ma potwierdzenie, że to spisek…

Zastanawiałam się przez chwilę, czy Joanna jest trzeźwa. Zerknęłam na zegarek, dochodziła dwunasta w południe.

– Bredzi?

– No pewnie, że bredzi, ma trzydzieści siedem i pół.

– Przy takiej temperaturze się nie bredzi – oświadczyłam z całym przekonaniem. – Podpuszcza cię i tyle. Lekarz ma rację, nic mu nie będzie, przestań się tak przejmować. Zapomniałaś już, że facet nie choruje, tylko za każdym razem walczy o życie? – roześmiałam się, chcąc trochę rozładować atmosferę. Joanna naprawdę sprawiała wrażenie przejętej.

– No ja nie wiem, jest jakiś nieswój… Powtarza na przemian „kochanie, zamknij okno, zamarzam” i „kochanie, otwórz okno, bo się uduszę”. On się nigdy tak ze sobą nie pieścił…

Pokiwałam głową, ale moja przyjaciółka nie mogła tego widzieć. Mimo że obie byłyśmy mężatkami, Joanna nawet podwójną, to jednak ja ten rodzaj naiwnego dziewictwa straciłam dawno temu. I jak to z dziewictwem bywa – bezpowrotnie.

– Zawsze się pieścił, tylko to ukrywał. Na początku związku każdy ukrywa. Jesteś już dużą dziewczynką, powinnaś wiedzieć.

Z drugiej strony słuchawki doleciało westchnienie.

– No wiem przecież. Grzegorzem bym się tak nie przejmowała, ale Hamza… Sama rozumiesz, czuję się tu za niego odpowiedzialna.

– To przestań – oświadczyłam z całą stanowczością, wykańczając paczkę orzeszków. Niesolonych, dzięki czemu już się odchudzałam. Od początku usiłowałam skierować rozmowę na tory, które najbardziej mnie interesowały, ale w obliczu choroby Hamzy nie bardzo wiedziałam, jak to zrobić. Na szczęście Joanna nie była taką egoistką jak ja i sama przeszła do sedna.

– Strasznie cię przepraszam, Hamza nie da rady. Wiem, że już wszystko ustalone i zaplanowane, ale w tym stanie…

– Daj spokój, rozumiem. Zawsze zostaje Tomek – oświadczyłam beztrosko, mając w pamięci energię i bicepsy nowego mężczyzny Izy. Zarówno Jacek, jak i Hamza wypadali przy nim dość blado.

Po drugiej stronie na chwilę zapadła cisza.

– Basia, bo ja nie wiem, jak ci to powiedzieć… – zaszemrało. – Iza miała dzwonić, ale widocznie coś jej wypadło. Tomek ma ospę i sama rozumiesz, jest wyłączony.

Z lekka mnie przytkało. W pierwszej chwili odniosłam wrażenie, że Joanna ma na myśli Harumiego, choć i on był zbyt stary na tę chorobę wieku dziecięcego.

– Tomek? Ospę?

– Złapał w młodszych klasach, kiedy prowadził wuef na zastępstwie. Iza mówiła, że wygląda jak indycze jajo i cały czas się drapie. Widocznie w dzieciństwie nie przechodził. Obawiam się, że on też nie pomoże.

Chryste Panie! W myślach złapałam się za głowę. Wydarzenie ogłoszone, zaproszenia rozesłane, impreza nagłośniona, gdzie się tylko dało: od mediów społecznościowych poprzez plakaty na mieście i anonse w lokalnej prasie. A tu się okazuje, że nie ma lokalu.

Nie zdążyłam głośno się zmartwić, kiedy Joanna powiedziała drewnianym głosem:

– Wiesz… Nie martw się, będziesz to miała zrobione. Grzegorz się dowiedział i natychmiast zadzwonił do Gustawa, oferując pomoc.

Były mąż Joanny. Wydawało mi się, że nie jest przez nią szczególnie mile widziany w sushi barze, ale może się myliłam, zajęta swoimi problemami.

– Najchętniej wysłałabym go w kosmos – przyznała niechętnie po chwili. Czyli jednak się nie myliłam. – Jątrzy ostatnio, jak jakiś idiota przysyła mi kwiaty przez posłańców, a bileciki podpisuje „Twój G.”. Tajemniczy don Pedro z Krainy Deszczowców, cholera! – prychnęła. – Cały Grzegorz, zawsze najbardziej pociągało go to, co niedostępne. Mówię ci, już nie mam siły ukrywać tych jego romantycznych pożal się Boże idiotyzmów przed Hamzą. Tyle dobrego z tej choroby, że Hamzę chwilowo interesują tylko czubek własnego nosa i pilot od telewizora.

Zastanowiłam się przez moment, rozglądając się za kolejną paczką odchudzających orzeszków. Kurczę, wcześniej nie jadałam orzeszków i nie miałam pojęcia, że są takie dobre. I odchudzające.

– Czekaj, więc po co ma się tu kręcić, wkurzać ciebie i denerwować Hamzę?

– Bo jest świetnym fachowcem. Jedną ręką położy podłogę, a drugą pomaluje ściany. Zresztą już się dogadał z Gustawem. I nie chce za to ani grosza, co Gustawa, jako samozwańczego kierownika przedsięwzięcia, bardzo cieszy – dodała ponuro.

– A ciebie martwi.

Odezwała się dopiero po dwóch minutach, kiedy już myślałam, że zemdlała od tych emocji.

– E, nieważne. – Niemal widziałam, jak się prostuje i macha ręką. Cała Joasia. – Byle się trzymał z dala ode mnie.

Coś mi przyszło do głowy.

– Słuchaj, zapłacimy mu. Znaczy, ja zapłacę. Nie przerywaj! – powiedziałam, bo już wcinała mi się w słowo. – Jacek schował kilka groszy przed komornikami, a to przecież inwestycja w naszą przyszłość. A ty poczujesz się lepiej. To nie będzie z jego strony żadna uprzejmość, tylko czysta usługa. Zapłacimy mu jak zwykłemu podwykonawcy. Nie martw się, pogadam z Gustawem. I przestań wreszcie tak się przejmować tymi facetami. Jedyni, którzy zasługują na przejmowanie, to ci poniżej pięciu lat.

*

Następnego dnia zadzwoniłam do Gustawa i wszystko z nim uzgodniłam. Poprosiłam przy okazji, żeby trzymał Grzegorza z dala od Joanny.

Gustaw wymownie powzdychał.

– Czy wy naprawdę musicie wszystko komplikować? Po prostu facet chce pomóc. W końcu to matka jego dziecka. Dlaczego od razu doszukujesz się jakichś podtekstów? Może tak przestałabyś nadinterpretowywać? Codziennie to powtarzam Magdzie…

Mogłabym zapłakać nad męską naiwnością, ale szkoda mi było łez. I czasu. Na dodatek Hanka chyba miała mokro, bo wydzierała się od dwóch minut, zagłuszając nawet radio.

– I bardzo się z tego cieszę. Uznajmy zatem, że to moja babska fanaberia. Możesz to dla mnie zrobić?

Gustaw chrząknął podejrzliwie.

– Czy mi się wydaje, czy słyszę jakiś protekcjonalny ton…?

– No coś ty, to hormony, w końcu niedawno urodziłam. Kobiety tak mają. – Perfidnie wykorzystałam swoją przewagę i wcale nie czułam z tego powodu wyrzutów sumienia.

– A, no tak. – Chyba się uspokoił, a może poczuł się niepewnie w krainie niezrozumiałej dla normalnego faceta. – Dobrze, możesz na mnie liczyć.

W ciągu niecałego tygodnia smętne pomieszczenie na zapleczu zyskało nowy sznyt. Czerwone ściany i podłoga z wiśniowego drewna sprawiły, że wyglądało bardziej okazale niż sale Kazuo Sushi. Skosy na ścianach, grube filary i spadzisty sufit stworzyły z tego miejsca coś w rodzaju intymnego atelier. Razem z Izą zrobiłyśmy maraton po sklepach, szukając stylowych półek, wieszaków i regałów. Stylowych i na dodatek tanich, bo mój budżet w zastraszającym tempie się kurczył, a nie chciałam obciążać wydatkami przyjaciółek, które i tak bardzo mi pomagały.

Największą niespodziankę sprawiła mi Joanna. Zadzwoniła w czwartek, bardzo podekscytowana, że jej znajoma, dyrektorka jakiegoś lokalnego, wielkopolskiego teatru, dostała dofinansowanie na kulturę z Unii Europejskiej i w związku z tym zmienia wystrój budynku. Jest skłonna oddać za grosze przepiękne lustra, fotele i zabytkowe tkaniny, którymi można obić część ścian i przy ich pomocy, bez wielkich kosztów, zbudować dwie przymierzalnie. Będzie stylowo, elegancko i teatralnie – tak, jak lubię. Zamiast banalnego sklepu będziemy miały intymne, szykowne i koktajlowo przyjazne atelier. Od razu zobaczyłam mały barek, gdzie przystojny barman będzie serwował wyszukane drinki, podczas kiedy nasze dopieszczone klientki będą się przechadzały pomiędzy wieszakami, zanim przysiądą w oczekiwaniu na sushi. Im bardziej wymyślna i ekscentryczna atmosfera – tym większe uzasadnienie dla wysokości cen. Pomyślałam sobie, że jednak na coś mi się przyda znajomość wytwornego i obrzydliwie bogatego świata.

Już z zapałem planowałam w myślach i na kartce rozmieszczenie wieszaków, regałów, przymierzalni, baru i kąciku, gdzie będzie można przysiąść i odetchnąć, kiedy nieoczekiwanie zadzwoniła Iza. Od pierwszych słów poznałam, że coś jest nie tak. Chyba płakała.

– Iza, co się stało?! – przestraszyłam się.

Z drugiej strony usłyszałam szloch i pociąganie nosem.

– Basia… – wymamrotała przez łzy. – Dzwonił Tadeusz. Honorka… – Zamilkła.

– Iza?

– Honorka miała wylew. Umarła godzinę temu…

Zabrakło mi słów. Zderzenie bieżących problemów z wiecznością było trudne do ogarnięcia.

*

Podobnie jak prawie rok temu podążałyśmy do Kruszynian. Z drobnymi różnicami. Wtedy jechałyśmy moim samochodem, który obecnie zajął komornik, w poszukiwaniu ojca Izy i idealnego majowego weekendu. Teraz wiosna dopiero się zaczynała; informował o tym kalendarz, bo za oknami jakoś nie było jej widać. Szarobure pola, zasnute mgłą, ciągnęły się aż po niewidoczny horyzont. Drzewa przy drodze wciąż pozbawione były liści, a na dodatek cały czas mżyło.

Za kierownicą siedziała Iza. Od chwili, kiedy wyjechałyśmy z Poznania, nie odezwała się ani słowem. Zaciśnięte usta i skupiony na drodze wzrok jasno dawały nam wszystkim do zrozumienia, że należy zostawić ją w spokoju. Iza była introwertyczką, z niekontrolowanymi wybuchami ekstrawertyczności, których nie należało traktować zobowiązująco.

Jakże ta podróż różniła się od poprzedniej. Siedziałyśmy w milczeniu, starając się sobie wzajemnie nie przeszkadzać. Ja usiłowałam nie myśleć o Hani, która została z Jackiem. Całe szczęście, że powoli zaczęłam ją przestawiać na mleko modyfikowane, w innej sytuacji pewnie nie mogłabym pojechać, a bardzo chciałam. Zastanawiałam się, czy uda nam się ukryć przed matkami moją jednodniową nieobecność. Jacek nie chciał pomocy, oświadczył mi z całym przekonaniem, że doskonale sobie poradzi.

W samochodzie panowała cisza. Każda z nas na swój sposób przeżywała śmierć Honorki. Poznałyśmy ją zaledwie rok temu, a już zdążyła stać się dla nas kimś ważnym. Mimo że była macochą Izy, wszystkie miałyśmy z nią głęboką więź. To był taki rodzaj kobiety, która nie marnuje czasu na powierzchowne relacje. Przyjęła nas, jakbyśmy wszystkie były jej dawno zaginionymi córkami. To był ten fenomen, którego nie potrafiłam zrozumieć: ojciec Izy zdradził ją z inną kobietą. Urodziła się Izaura, ale po latach Honorka przyjęła ją jak własną córkę, nie okazując nawet cienia niechęci. Ani Izie, ani nam.

Mijałyśmy właśnie Białystok, kiedy nieoczekiwanie przypomniała mi się ta kwiecista tunika, którą dostałam od niej w prezencie. Magda, Iza, Joanna i Tadeusz siedzieli wtedy na tarasie, popijając domowe wino, przekomarzając się i śmiejąc, a Honorka bez słowa pociągnęła mnie do kuchni.

– Lubisz rydze w occie? – zapytała, posyłając mi konfidencjonalne spojrzenie. – Sama zbierałam. Tadeusz uważa, że to jeden kwas, ale co on tam wie. Kiszonych od korniszonów nie odróżnia.

– Bardzo lubię, ale nie wiem, czy teraz…

– Ciąża nie choroba – skwitowała krótko. – Dziecko to część matki, a jeśli matka lubi na ostro, dziecku to służy. I nie słuchaj tych wszystkich mądrości domorosłych filozofek. Książek się naczytały, a życia nie znają.

Może mądrości Honorki też bym przyjęła bez przekonania, ale w jakiś tajemniczy sposób ona jedna potrafiła mnie przekonać. Nagle zrobiło mi się tak strasznie smutno, jakby dopiero teraz dotarła do mnie ta bolesna prawda.

Na małym cmentarzyku przejmująco szumiały drzewa. Bezlistnymi koronami nerwowo szarpał wiatr, nic sobie nie robiąc z doniosłości sytuacji. Szłyśmy w ostatnim szeregu, wyprzedzane przez bliższą i dalszą rodzinę, chowając twarze przed wiatrem. Byłyśmy jak spóźnieni goście. Nawet Iza nie próbowała wpasować się w pierwsze szeregi, choć Tadeusz w którejś chwili zdecydowanym gestem pociągnął ją za rękę.

– Jesteś moją córką.

– Daj spokój. To nie pora.

Ze zgarniętych kupek wirowały liście, wczepiając się we włosy żałobników i lądując na trumnie. Można było odnieść wrażenie, że jest środek jesieni.

*

Ceremonia była bardzo przejmująca, może dlatego, że na pogrzeb przyszła cała wieś i jeszcze kilka okolicznych. W dużych miastach wyglądało to zupełnie inaczej, bo ludzie coraz mniej o sobie wiedzieli. Bronili informacji na swój temat nawet po śmierci. Byłam ostatnio na świeckim pogrzebie, gdy urzędnik wygłosił nad grobem kilka słów, a zgromadzeni, których nie można było nawet nazwać żałobnikami, rozeszli się potem szybko do domów z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku. Tu kościół pękał w szwach, a ksiądz nie podnosił załzawionego wzroku znad ołtarza. Nie miałyśmy pojęcia, że tyle osób znało i kochało Honorkę, którą przyzwyczaiłam się określać mianem „naszej”.

Przemarsz z kościoła na cmentarz naznaczony był odgłosami wydmuchiwanych nosów i raz po raz patrzyłam kontrolnie na Izę, ale szła wyprostowana, blada i chuda w czerni, którą rzadko nosiła. Raz tylko syknęła zniecierpliwiona, gdy odezwał się jej telefon, i szybko go wyłączyła. Łzy za to biegły niepohamowanym strumieniem po policzkach Joanny, która chyba się ich wstydziła, bo włożyła na nos ciemne okulary na pół twarzy. Ludzie zerkali na nią podejrzliwie jak na jakąś hollywoodzką gwiazdę. Wyglądała dość dziwacznie, bo słońce nie wystawiło zza chmury nawet jednego promienia. Było szaro i buro.

Pomyślałam, że Joanna opłakuje nie tylko Honorkę, lecz także swoich rodziców i siostrę, która też zginęła w strasznym wypadku samochodowym sprzed wielu lat, o czym dowiedziałyśmy się dopiero niedawno. Podałam jej w milczeniu paczkę chusteczek. Tłum ludzi falował na niewielkim cmentarzu na wzgórzu, gdy głos zabierały kolejno różne osoby. Sołtys Kruszynian, burmistrz Sokółki, przyjaciółka Honorki jeszcze z dzieciństwa, która próbowała czytać z kartki przygotowany wcześniej tekst, ale głos jej się załamywał raz po raz i nie potrafiła tego udźwignąć. Tadeusz ją w końcu przytulił i podziękował gestem, a potem ciężko oparł ręce na wózku swojego syna Daniela i nie patrzył przy tym ani na ludzi, ani na trumnę, tylko gdzieś daleko przed siebie, w stronę horyzontu, który tutaj zdawał się nie mieć kresu.

W pobliżu odezwał się ptak, a za chwilę drugi.

– Byłaś mi nie tylko żoną, ale i najlepszym przyjacielem. Księdzu się może nie spodoba to, co powiem – Tadeusz rzucił proboszczowi spojrzenie – ale byłaś moim Aniołem Stróżem. Bez ciebie bez końca wpadałbym w jakieś tarapaty. Wszyscy tu przecież wiedzą… – Opuścił na chwilę wzrok i prawie się uśmiechnął, patrząc na twarze ludzi, którzy zamruczeli w odpowiedzi. – Domem mi byłaś, jedynym, do którego warto wracać. Na pomniku umieściłem słowa „Zachodzę jak słońce”, bo dla mnie nie… – Głos Tadeusza zadrżał. – Bo dla mnie nie...

Iza porzuciła swoje miejsce przy nas i stanęła obok niego. Ścisnęła go mocno za rękę.

– Bo dla mnie nie umarłaś. Odeszłaś tylko. Jakby za horyzont. Żegnaj, ukochana żono.

– Pa, mama – wydukał Daniel i rzucił niezdarnie pierwszą grudkę ziemi na opuszczoną trumnę. Niby zdawał sobie sprawę, niby ojciec mu tłumaczył, ale wiedzieliśmy, że będzie szukał matki i przyzywał ją co jakiś czas przez kolejne lata. Może nigdy nie przestanie.

Ktoś włączył muzykę, motyw z Ojca chrzestnego, który podobno był ulubionym filmem Honorki, i nie było osoby, która by nie płakała. Nawet Iza zwiesiła ciężko głowę, ocierając twarz rękawem czarnego trencza. Nie było takiej osoby. Poza mną.

Składając Tadeuszowi kondolencje i obejmując Daniela, doszłam do wniosku, że coś jest ze mną nie tak, bo ostatnio potrafiłam przecież płakać z byle powodu, do istnego potoku łez doprowadziła mnie choćby wizja świąt Bożego Narodzenia spędzanych z matkami w domu, a tu nic. Sucho. Głucho. Normalnie. Rozdawałam przyjaciółkom chusteczki, ciesząc się, że jako młoda matka mam ich w torebce nadmiar, i próbowałam się rozszlochać, myśląc o wszystkich trapiących mnie problemach, ale bezskutecznie. Co więcej, zrobiło mi się na sercu jakby lżej. Nie czułam tego, odkąd urodziła się Hania, a do drzwi zapukał pierwszy komornik.

*

Sama nie wiem, jak to się stało, że nagle zaczęłyśmy pełnić funkcje gospodyń stypy. Córki? Pasierbice? Przyjaciółki pasierbicy? Póki co nikt nie wnikał. Plotki potrzebują choćby najmniejszego umocowania, żeby stać się wiarygodnymi. Tadeusz przygotował największą salę w pensjonacie i zamówił catering, więc teraz jedzenie wystarczyło podgrzać i podać, sprawnie obsługując wszystkich gości. Przydały się restauracyjne doświadczenia Izy i Joanny i mogłyśmy mu się wreszcie na coś przydać.

Dziewczynom obeschły trochę oczy, a gdy większość gości poszła do domu, przyjaciółka Honorki opowiedziała nam trochę anegdot z ich wspólnego życia. Wszyscy śmiali się i płakali, tak jakoś naprzemiennie, tylko ja nadal nic naprzemiennego, żadnych szlochów. Zaczęłam się zastanawiać, czy przypadkiem w czasie ciąży i połogu nie wylałam wszystkich łez, jakie mi przypadły w udziale.

Wyszłam na dwór, by zadzwonić do Jacka i sprawdzić, czy w domu w porządku, ale oczywiście nie musiałam się martwić. Jacek czuł się coraz lepiej, a Hania w jego towarzystwie była grzeczniejsza niż w moim, musiałam to niechętnie przyznać. Gdy byłam blisko, udzielała jej się najwyraźniej moja niepewność późnego macierzyństwa, które więcej miało wspólnego z ryciem internetu w poszukiwaniu wskazówek niż z intuicją, o której mówiła mi Honorka.

Jacek tymczasem po męsku, z żelazną konsekwencją, która momentami wydawała mi się bezlitosna, przestrzegał pór drzemek i karmienia, kąpieli i spacerów, zabawy i czuwania, a nasze dziecko zdawało się przy nim chodzić jak w zegarku. Przy mnie z zegarka miała tylko ten tykający mechanizm, który umieszcza się przy bombie.

Skończyłam rozmowę i zaciągnęłam się świeżym powietrzem, które w niczym nie przypominało smogu spowijającego Poznań. Nadal panował sezon grzewczy i ludzie palili, czym się dało, niektórzy z oszczędności, większość z mentalności. Tym bardziej czekałam na wiosnę.

Jak na ironię poczułam dym papierosa i wiedziałam od razu, że to Tadeusz. Unosząca się wokół niego tytoniowa zadymka mi nie przeszkadzała, ale mimo to odgonił dym ręką.

– Honorka bardzo cię lubiła.

Skinęłam głową, nie patrząc mu w oczy.

– Bardzo. Wszystkie was polubiła, mówiła: „nasze dziewczyny z miasta”, ha ha, jakby w Polsce było tylko jedno miasto.

– Ja też ją lubiłam. Kochałam – dodałam szybko. – Jej nie dało się tylko lubić.

Tadeusz wypalił do końca papierosa.

– A wiesz, masz rację. Wprawdzie nie wszyscy ją lubili...

– Jak to nie, tyle ludzi przyszło na pogrzeb.

– Na takich wioskach to jest trochę inaczej, nie powinienem może mówić, ale ludzie przychodzą nie tylko pożegnać zmarłego, ale i z ciekawości. Coś się dzieje. Przyjeżdżają obcy. Wierz mi, nie wszyscy ją lubili, ale ci, co lubili, to właściwie, jak mówisz, kochali.

– Nie płakałam – powiedziałam wreszcie.

Tadeusz spojrzał na mnie, jakbym powiedziała coś w obcym języku.

– Na pogrzebie ani na stypie. Ryczałam z byle powodu w ciąży i potem. Jeszcze niedawno, jak się okazało, że jestem gruba i eureka, mam małe dziecko i nie mogę jak gdyby nigdy nic skoczyć na weekend do Paryża, wyłam jak szczenię zabrane matce. A dziś nic. Proszę bardzo, taka jestem. Kochałam Honorkę, a nie uroniłam ani jednej łzy. – Zrobiło mi się głupio po wyrzuceniu z siebie tego potoku słów, ale Tadeusz podszedł tylko bliżej i spojrzał mi w oczy.

– Widzisz, moja żona miała na ludzi taki wpływ. Na mnie na pewno. Czerpałem z niej zawsze siłę i energię do życia. Mówiła, że życie jest dla żywych. Większość ludzi, która tam dziś płakała, nie nad nią przecież płakała, ale nad sobą, nad swoimi smutkami. Wiesz, jak to jest. Ona cieszyłaby się, że tu jesteście, tylko głowę by mi zmyła, że nie taką pościel wam uszykowałem czy że wam swojego barszczu nie ugotowała, tylko catering zamówiłem jakiś wstrętny. – Uśmiechnął się do swoich myśli. – Popatrz na mnie. Też mam suche oczy, ale to przecież nie świadczy o tym, że jej nie kochałem – dodał, a ja pokiwałam energicznie głową. – Jeszcze nad nią zapłaczesz, tak jak i ja, w ciszy jakiegoś wspomnienia, ale póki co...

– Zachodzę jak słońce? – uśmiechnęłam się blado.

– Dokładnie tak.

*

Następnego poranka po pogrzebie stanęłam bladym świtem w drzwiach kuchni. Myślałam, że cały dom jeszcze śpi, ale nieoczekiwanie zastałam przy stole Izę. Sączyła kawę, gapiąc się w okno.

– Jak się trzymasz? – zapytałam, sięgając po filiżankę.

– Daję radę. Trzeba przede wszystkim pomóc Tadeuszowi… Honorka była dla niego życiowym drogowskazem, boję się, że teraz się rozsypie. W dodatku Daniel…

No tak, Daniel, niepełnosprawny syn Tadeusza i Honoraty, który wymagał opieki.

– Wiesz – westchnęła Iza – będę musiała coś wymyśleć. Nie mogę tak ich zostawić. Może ich wezmę do siebie?

– Nie sądzisz, że to byłby błąd? Podobno nie przesadza się starych drzew, a co dopiero drzew stąd do dużego miasta. – Powiodłam ręką po sielskim krajobrazie za oknem, który nie przestawał czarować nawet w tak smutne dni.

W oddali zapiał kogut, a ptaki świergotały coraz głośniej, najwyraźniej podając sobie komunikaty o wiośnie, której my, ślepe, nie potrafiłyśmy jeszcze dostrzec.

– Masz rację. To może ja tu zamieszkam? Pomogę Tadeuszowi prowadzić pensjonat, tylko co z gotowaniem? Sushi tu nie przejdzie, nie mówiąc już o tym, że w życiu nie namówię ani Kazuo, ani młodego na przeprowadzkę do tej głuszy.

Stanęłam obok okna, bliżej Izy, z filiżanką parującej kawy w ręce.

– Nie myśl o tym teraz. Wiem, że chcesz, że potrzebujesz o tym myśleć, ale teraz tego nie ułożysz.

– Że niby ułoży się samo? Nie lubię takiego gadania.

– Nie ułoży się samo. Wy to ułożycie. Sami. Ale nie dziś.

Przyjaciółka położyła mi głowę na ramieniu na znak kapitulacji. Czułam, że jest bardzo zmęczona.

– A co w domu?

– A jak myślisz? Harumi oczywiście zaraził się od Tomka i marudzi, na czym świat stoi.

– To może lepiej. Wiesz, jak to z ospą.

– Może i tak, ale nie chcę myśleć o najbliższych dniach. Niańczenie innych to zdecydowanie specjalność Joanny, może obskoczy i moje mieszkanie ze swoją parasolką Mary Poppins, a ja wezmę dodatkowe godziny w restauracji? Jezu, marzę o winie i zaczyna mnie to przerażać.

– No nie. Teraz nie tylko redaktorka Magdy, ale i ty uważasz, że za dużo pijemy?

Iza wzruszyła ramionami.

– Nie chodzi o ilość, tylko o podejście. Zaczynam myśleć o winie jak o urlopie od życia. Etykieta na butelce: bilet all inclusive.

– Taa. Dokładnie all inclusive, kac gigant w pakiecie. – W przeciwieństwie do moich przyjaciółek po alkoholu naprawdę cierpiałam.

– A bo ty się za zdrowo odżywiasz.

– Poza ciążą.

– Poza ciążą. Pakowałaś jak nie w siebie. Budziło to podziw zmieszany z przerażeniem.

Zaśmiałyśmy się.

– Za to teraz jem orzeszki, ale odchudzające.

– W sensie?

– W sensie, że bez soli.

Iza tylko podniosła oczy ku niebu.

Za oknem wreszcie wstał dzień, całkiem inny niż wczoraj, taki, co to wstaje chorałem dzwonków z harcerskiej piosenki.

Ptaki faktycznie okazały się bystrzejsze od nas i doskonale zauważyły ten moment, gdy wiosna przedziera się przez zimę jak pisklę, zostawiające za sobą popękane białe skorupki, i jeszcze bladym, żółtym dzióbkiem obwieszcza światu, że już jest. Słońce wynurzyło się z zimowej, pochmurnej mgły i zaświeciło w szyby.

To była zgrana kapela i wiadomo było, że wystarczył sygnał, by i reszta zaczęła grać. Lada moment wyjdą ukochane żonkile i tulipany Honorki, a sikorki będą przysiadać na drzewku czereśni pod domem, które pierwsze obsypie się kwiatami. Nagle coś mnie ścisnęło na samą myśl o tym, że w tym roku Honorka tego nie zobaczy, i łzy popłynęły same.

Iza, nie zmieniając pozycji, z głową na moim ramieniu, podała mi z kieszeni wymiętą chusteczkę.

– Myślisz, że mnie też tak będą ludzie opłakiwać?

– Ciebie? Pewnie – wykrztusiłam przez łzy. – Wyżęci do granic pracownicy restauracji.

– Byli? – zachichotała Iza.

– Pewnie, że byli. Renciści. Z palcami zniszczonymi od lepienia ryżu. Sponiewierani przez ciebie mężczyźni i pokaleczony syn, który nadal będzie wysiadywał na kozetkach terapeutów. Tomek pocieszony przez Cycatkę.

Iza szturchnęła mnie w bok.

– Zapomniałaś o was.

– O nas? Nas już, moja droga, dawno nie będzie. Zapijemy się z żalu na wieść o twojej śmierci. Ja sama wytrąbię tyle wina, że umrę na samą myśl o kacu, który w innym przypadku musiałabym przeżyć.

Słońce zaszło na chwilę za chmurę i zobaczyłam nasze odbicie w szybie. Była taka czysta, umyta jeszcze pewnie przez Honorkę. Ta myśl znowu wykrzywiła mi twarz.

– Ja pierdolę. Za to teraz nie możesz przestać – powiedziała Iza jak jakiś głos w mojej głowie i zadrżała na moim trzęsącym się ramieniu.

Wracałyśmy do Poznania w melancholijnych nastrojach, które kontrastowały z pogodą. Im dalej na zachód Polski, tym było cieplej. Gdy pod wieczór dotarłyśmy na miejsce, nawet pachniało już inaczej, choć minęły zaledwie dwa dni od naszego wyjazdu. Charakterystyczny aromacik smogu był słabszy i ginął w powiewie nowych woni, które wpadały jak przez otwarte na oścież okno.

Pożegnałyśmy się szybko, bo już na podjeździe usłyszałam płacz Hani, i nie bez satysfakcji pobiegłam ją utulić.

– Ona coraz więcej rozumie. – Jacek zasłonił roletę w pokoju małej. Wyglądał lepiej, ale dopiero teraz zauważyłam, jak bardzo schudł przez ostatnie miesiące. Zupełnie jakbyśmy stanowili jeden organizm i musiał zrzucać kilogramy po to, bym ja mogła przybierać, a może odwrotnie. Cóż, miałam tylko nadzieję, że znajdziemy wreszcie ten punkt, w którym sprawy zaczną wracać do normy, a my do swoich standardowych rozmiarów.

– Mówiłem jej, że mama właśnie wróciła, a ona w płacz.

– Ty świnio – wycedziłam, rzucając w niego poduszką i nie trafiając.

– Źle mnie zrozumiałaś. Ona po prostu miała ochotę ci się wyżalić na niedobrego ojca, u którego panuje dryl jak w wojsku.

Dopiero teraz, z Hanią przyssaną do piersi bardziej z przyzwyczajenia niż z głodu, poczułam zmęczenie i zamarzyła mi się kąpiel i kieliszek wina. Próbowałam odłożyć córkę do łóżeczka, ale od razu otworzyła ciemne oczy. Była jak najczujniejszy dozorca. Choć obiecałam sobie i Jackowi, że nie będę jej do tego przyzwyczajać, wzięłam ją ze sobą do naszego łóżka. Dopiero tam zapadłyśmy obie w twardy sen.

*

W sobotę przed Świętem Kwitnącej Wiśni w Kazuo Sushi pąki wiśni faktycznie rozkwitły na gałązkach, które przywiozłam z Kruszynian i wstawiłam do wody. Na ten widok znowu zachciało mi się płakać, ale postanowiłam przestać się wreszcie mazgaić, bo było naprawdę dużo do zrobienia.

Dzień wcześniej przewiozłam do restauracji najciekawsze eksponaty z kolekcji, jak zaczęłyśmy nazywać ciuchy, buty i torebki z mojej garderoby, i dziś miałam się zająć układaniem tego wszystkiego i ustawianiem w jak najbardziej kuszący dla klientek sposób. Resztę rzeczy powiesiłam wirtualnie na stronie, którą przygotował Tomek. Na szczęście ospa nie przeszkadzała mu w pracy przy komputerze.

Iza i Joanna pomagały mi z doskoku, przygotowując imprezę od strony kulinarnej, a Magda przyjechała z metkownicą i co chwilę pytała mnie o cenę, a potem wpisywała o dziesięć procent wyższą.

– No co ty. Przecież one lubią się targować.

– To majętne kobiety, nie przekupy. – Zacisnęłam usta, gdy zrobiła to po raz kolejny, głucha na moje prośby.

– Tym bardziej. Ty, Basia, jesteś inna, ale sama zobaczysz. W razie czego to dziesięć procent będzie dla mnie. – Magda wyszczerzyła się, głaszcząc plusz fotela. – Pomysł Joanny z tymi dodatkami z teatru był znakomity. Gdyby nie Gustaw, właśnie w ten sposób urządziłabym nasz nowy dom, ale jemu marzy się coś bardziej wiejskiego, rustykalnego.

– Zaskocz go i na środku całej tej wsi urządź sypialnię jak barokowy buduar. Będzie eklektycznie.

– Sypialnię i łazienkę – rozmarzyła się Magda.

Wnętrze wyglądało naprawdę doskonale, a całości dopełniały wazony z gałązkami kwitnących wiśni.

– Jak ci idzie pisanie?

– Wiesz, jak jest – rzuciła wymijająco. – Tyle pracy w wydawnictwie, do tego wykończeniówka w domu, no i…

– Kasa?

– Dokładnie. Ale sprzedałam właśnie mieszkanie, spłaciłam kredyt, który na nim wisiał, i będzie trochę lżej. Na początku chciałam je trzymać dla Tolka, ale przecież jeszcze kilkadziesiąt lat, zanim zerwie pępowinę albo sama się nią wreszcie uduszę. – Zaśmiała się gorzko. – Poza tym moje dziecko ma też ojca.

– A ja myślałam, że trzymasz je dla siebie.

– Tolka? Że niby dla tej szklanki wody? No to bym umarła z pragnienia.

– Mieszkanie, wariatko.

– Dla siebie? Po co? Niby w rezerwie, gdyby coś z Gustawem nie zagrało?

Przytaknęłam, już zawstydzona jej spojrzeniem.

– Ech, Baśka. Mnie nie stać na taki pragmatyzm. No co ty. Poza tym wiesz, zawsze wierzyłam w programowanie siebie.

– Co masz na myśli?

– Gdybym zostawiła sobie mieszkanie z taką właśnie najcichszą z myśli, na pewno by nie zagrało. To jak samospełniająca się przepowiednia. No i zapominasz o najważniejszym. Kocham go.

– Artura też przecież kochałaś – powiedziałam krnąbrnie, wieszając kilka szali Hermesa na bogato zdobionej ramie lustra.

– Byłam dzieckiem. Żyłam nadal dla rodziców. Pomyślałam, że Artur i jego rodzina bardzo im się spodobają i... nie myliłam się. Przez wiele lat wszyscy byli ze sobą tacy szczęśliwi.

Przez chwilę milczałyśmy.

– A to? – Magda podniosła do góry torebkę Chanel.

– To WOC, kiedyś mój ulubiony, czerwona wisienka na torcie torebek.

– Łok? – powtórzyła po mnie. – Czy to nie na tym Kazuo działa tam w kuchni?

– Nieee, łok, tak jak WOC, wallet on chain.

– Portfel na łańcuszku, no tak, to ma więcej sensu – mruknęła do siebie Magda. – Ile?

– Dwa tysiące dziewięćset.

– Trzy trzysta – wyjęła zza ucha długopis.

Westchnęłam i kiwnęłam głową, z żalem głaszcząc czerwoną chanelkę. Pasowałaby idealnie do czerwonej plandeki, która udawała sukienkę. Zamierzałam ją jutro włożyć.

– Ale piszesz? – przypomniało mi się nagle.

– No dobrze, tobie jednej się przyznam. Książka jest prawie skończona.

Krzyknęłam i szybko przykryłam usta dłonią.

– Nie mów dziewczynom, bo jak znam Izę, będzie chciała edytować każdy fragment poświęcony bohaterce, która przypomina jej siebie, a Joanna każdy fragment dotyczący męża swojej odpowiedniczki.

– A ja?

– Ciebie boję się najbardziej, dlatego ci w sumie mówię. Masz małe dziecko i cholera wie, do czego jesteś zdolna.

Roześmiałyśmy się.

– A tak poważnie, to się nie przejmuj, fabuła jest zmyślona. W życiu nie napisałabym, że sprzedajesz swoje ciuchy na zapleczu knajpy z sushi. Kto by w to uwierzył? W każdym razie powieść powinna się ukazać za dwa miesiące.

– Mnie to nie przeszkadza. Możesz o mnie pisać, zawsze chciałam być sławna. Masz już tytuł?

Magda pokręciła głową.

– Wydawnictwo upiera się przy Wzlotach i upadkach, ale prędzej odgryzę sobie rękę, niż się na to zgodzę.

– No tak. To już lepsze byłoby W zalotach i po wpadkach.

– Albo W papilotach i bez spadków.

– Bez wylotu dystymików.

– Co? – Magda zrobiła wielkie oczy – Kto to?

– Przewlekle chorzy na depresję o podłożu nerwicowym – westchnęłam ponuro. – Zacznę być przewlekle chora, jeśli nasze matki nie przestaną koncepcyjnie wyrywać sobie włosów z głów, używając w tym celu Hanki.

– Wolisz, żeby robiły to naprawdę? Koniecznie daj znać, nie zamierzam tego przegapić. A mogę to wykorzystać w książce?

– A wykorzystuj sobie, co chcesz. Tylko może ich nie uśmiercaj, co?

Ryknęłyśmy śmiechem. Mało spałyśmy i zaczęła nas dopadać głupawka.

Usłyszałyśmy podniesione głosy na korytarzu i za chwilę do środka wszedł Grzegorz.

– No pięknie, pięknie. – Powiódł dumnym wzrokiem po pomieszczeniu, zawieszając go na chwilę na manekinie, którego Tomek wypożyczył ze szkoły. Powiesiłam na nim kaszmirową sukienkę Fendi w rozmiarze trzydzieści osiem, na który obecnie patrzyłam jak na coś, co za chwilę będzie nosić moja Hania.

Zaraz za nim pojawiła się blada Luśka. Widać było, że się rozgląda jakby z nadzieją na to, że wpadnie na Kazuo. Zdaje się, że szlak róż robił swoje.

– Oderwałem ją od książek, bo tylko siedzi i się uczy.

Pokiwałyśmy głowami. Za Grzegorzem i Luśką stanęła zaniepokojona Joanna, która chyba dawała nam jakieś znaki. Szturchnęłam Magdę, by też spróbowała je odczytać.

Zdesperowana Joasia zaczęła ruszać ustami.

Nigdy nie byłam dobra w czytaniu z ruchu warg i jak dziewczyny podpowiadały mi w ten sposób w liceum, kończyłam z dwóją. Spojrzałam bezradnie na Magdę.

– Ona chyba mówi, że mamy go rąbnąć, bo idzie Tarzan – szepnęła.

No tak. Magda była kosmitką. Mnie z kolei wydawało się po prostu, że Joanna udaje rybę wyrzuconą z wody na brzeg.

– Chodźcie się przewietrzyć, za długo tu siedzicie – jęknęła w końcu nasza przyjaciółka.

– Dlaczego mamy go rąbnąć? Jaki Tarzan? – Magda zrobiła wielkie oczy, gdy byłyśmy już przed restauracją.

– Wyciągnąć stąd, nie rąbnąć, i jedzie Hamza, a nie Tarzan. Nie chcę, by zastał tu Grzegorza.

– Nie mówiłaś, że pomagał w remoncie?

– Skąd. Hamza i bez tego zrobił się zazdrosny. Żałuję, że się na to zgodziłam.

Poczułam się winna. To ja potrzebowałam pomocy i nawet się ucieszyłam, jak Grzegorz zaoferował swoje usługi

– Nie przesadzasz? W końcu jest ojcem Luśki. Hamza to chyba rozumie.

– To rozumie, ale każdy inny przejaw zainteresowania mojego byłego naszym życiem działa na niego jak płachta.

– Na byka – dopowiedziała bezwiednie Magda.

– Na Hamzę. – Joanna machnęła ręką.

Teraz Magda machnęła ręką.

– Przesadzasz, a w ogóle to ja ci zazdroszczę.

– Tak, najlepiej, jakby się o mnie pojedynkowali. – Joanna spojrzała na nią z westchnieniem.

Miałyśmy właśnie wymyślić coś, co wypłoszy stąd Grzegorza, gdy na parking wjechał Hamza.

– A czemu właściwie przyjechał?

– Jest już zdrowy, a w sobotę nie ma pacjentów. Chciał zobaczyć, jak to urządziłyśmy, i ewentualnie pomóc.

W restauracji najwyraźniej do czegoś doszło, bo drzwi otworzyły się z impetem i ze środka wymaszerowała czerwona na twarzy Luśka.

– Jezu. Niezła telenowela. Dobrze, że jeszcze nie otworzyłyśmy dla klientów – szepnęła Iza, która wyszła za nią i stanęła koło mnie.

– Tato, proszę, odwieź mnie do domu.

Grzegorz podrapał się po głowie i wyjął z kieszeni rachunek za swoje usługi. Opiewał na kwotę wyższą od umówionej i spojrzałam na niego ze zdziwieniem. W przeciwieństwie jednak do „bogatych pańć”, o których mówiła Magda, ja nigdy nie potrafiłam się targować i skinęłam głową.

– No proszę – syknęła Joasia. – Mogłeś już sobie darować ten rachunek. Ile lat znasz Baśkę i Jacka?

Luśka spojrzała na matkę ze zdziwieniem. Joanna naprawdę zmieniała się w ekspresowym tempie, na ogół unikała konfrontacji.

– Hello! – Nieświadomy napięć Hamza dołączył do naszej grupki, a widząc wśród nas Grzegorza, od razu objął Joannę w pasie.

– Tato, jedźmy już, proszę, albo idę na autobus.

Joanna próbowała odciągnąć Luśkę na bok, gdy przed Kazuo Sushi pojawiła się „twarz marki”, czyli Kazuo we własnej osobie, ze słynną już bandaną na czole i wielkim bukietem róż w rękach.

Nasza obecność najwyraźniej go nie stremowała, wręcz przeciwnie. Rzucił się na kolana przed Luśkę i wyjął z kieszeni pudełeczko, a ponieważ Lusia odskoczyła, wyglądało to tak, jakby oświadczał się Joannie.

Iza, ja i Magda wodziłyśmy po wszystkich wzrokiem jak staruszkowie z loży szyderców. Tylko wszystko działo się tak szybko, że nie było nawet czasu, by wtrącić zgryźliwy komentarz, poza tym Magdę trzeba było wyrzucić z loży, bo już zaczęła się wzruszać.

Kazuo zerwał się na równe nogi i podleciał do Joanny i Hamzy.

– Chcę prosić o rękę państwa córki.

– Hola, hola, to moja córka! – ryknął Grzegorz.

– Pani córki – skłonił się głęboko przed Joanną – i pana córki – powtórzył ten gest przed Grzegorzem.

– Ani się ważcie! Ani się ważcie! – powtarzała Joanna i zaczęła płakać, a Magda wraz z nią.

A potem Luśka zrobiła coś, co zaskoczyło nas wszystkich: rzuciła mu się w ramiona i powiedziała:

– Yes, yes, yes.

*

Komu? Komu rzuciła się w ramiona? – zapytał niecierpliwie Jacek, gdy streszczałam mu wieczorem przebieg dnia.

– No jak to komu? Kazuo! A wtedy Joanna ryknęła: „Ani się ważcie!”. Hamza złapał ją za rękę i powiedział: „Kochanie, darling…”, i chciał dodać coś jeszcze, ale Grzegorz stanął pomiędzy nim i Joanną i powiedział: „Nie pan o tym decyduje, panie Arabie!”. A Joanna odwróciła się i dała mu w twarz.

– Joanna dała mu w twarz?

– No nie dała, ale była tego bliska i sam powiedz: tak byłoby lepiej.

Hania spała za ścianą, my popijaliśmy herbatkę z melisy, bo Jacek nadal nie mógł pić alkoholu, a ja miałam jutro wielki dzień i musiałam być w formie.

Nie mówiąc o tym, że dzisiejsze emocje nadal trzymały mnie na lekkim rauszu.

– No ale co w końcu z Luśką i Kazuo?

– Chyba będzie ślub. – Wzruszyłam ramionami.

– Przecież ona ma dopiero osiemnaście lat. Co na to Joanna?

– Powiedziała, że przecież mogą być zaręczeni przez kilka lat i ona nie ma zamiaru się tym teraz denerwować. Zewnętrznie cieszy się, że nastąpił wreszcie jakiś przełom i katharsis, bo Luśka zamiast się uczyć, patrzyła tęsknie w sufit i warczała na wszystkich.

– A wewnętrznie?

– Ma nadzieję, że im minie.

– A co z tym rachunkiem Grzegorza? – zapytał jeszcze przytomnie mój mąż.

– Na szczęście chyba zrobiło mu się głupio, bo na oczach wszystkich go podarł.

– I tak mu zapłacimy. Jakoś mu zapłacimy. – Pogłaskał mnie po ręce.

No tak. Michalakowie zawsze płacą. I się nie targują. Wiedzieli o tym nasi znajomi, ale także podły były wspólnik Jacka, komornicy i wygłodniali jak szakale wierzyciele.

*

Dlaczego żadnej z nas nie zastanowiły niepokojąco częste wizyty Harumiego i Tolka w naszym nowym atelier, chyba tylko Bóg jeden raczy wiedzieć. Pewnie mogłabym to złożyć na karb ostatnich wydarzeń: śmierć Honorki, pogrzeb, organizowane w wariackim tempie targowisko próżności, nieoczekiwane zaręczyny Luśki… Otumanione nadmiarem wrażeń straciłyśmy czujność i nawet do głów nam nie przyszło, że te dwa nastoletnie granaty bez zawleczek, które tylko udają chłopców, coś kombinują.

Życie pędziło naprzód, nic nie robiąc sobie ze smutków, bankructw i pogrzebów. A już najmniej przejmowało się tym, że zmęczony człowiek niekiedy za nim nie nadąża. Nie nadąża? Jego sprawa. Karuzela konsekwentnie kręci się tylko w jedną stronę, niezależnie od wszystkiego, bez żadnej taryfy ulgowej, bez zwalniania tempa: jak zdążysz, to wsiądziesz, a jeśli cię nie ma, tracisz kontrolę i możesz mieć pretensje tylko do siebie. C’est la vie, jak mawiają zmanierowani Francuzi.

Za każdym razem, kiedy pojawiałam się w Kazuo Sushi, przywożąc nową partię ubrań i butów, oni już tam byli. Udając zainteresowanie kieckami, które rozwieszałam na wieszakach, uśmiechali się do mnie przyjaźnie, ale jakoś podejrzanie milkli. Zazwyczaj słyszałam tylko: „Hi, ciociu, to my już polecimy”.

W maleńkim skrawku zajętego czym innym umysłu jedynie przez chwilę zaświtało mi, że coś się święci.

Wielki dzień wreszcie nastał. Od rana chodziłam rozkojarzona, niecierpliwa i podekscytowana. Z niewiadomych przyczyn popłakałam się nad kupą Hani, choć była słuszna i okazała. Włożyłam pocztę do lodówki, spadłam ze schodów, załadowałam do pralki swoje czarne dżinsy razem ze śnieżnobiałymi koszulami Jacka i włączyłam pranie na dziewięćdziesiąt stopni. Nie mam pojęcia, dlaczego chciałam to ugotować.

Jacek od rana kursował między syndykami, prawnikami i księgowymi, więc nie mógł być świadkiem moich nerwowych zmagań z materią. I całe szczęście. Gdy byłam zdana jedynie na siebie, umiałam wziąć się w garść. Zaciskałam zęby, z moich ust robiła się stanowcza kreska i brnęłam do przodu, nie oglądając się za siebie. Gdyby w takiej chwili mój mąż pojawił się obok, bez skrupułów władowałabym mu na ramiona swój krzyż wystrugany z frustracji.

Wbrew własnej woli rozstawałam się z kawałkiem mojego życia. Nikt poza Joanną nie zapytał, co o tym myślę. A jednocześnie byłam dumna, że właśnie tworzę podwaliny naszego nowego, rodzinnego szczęścia. Spędziłam pracowitą noc, wyrzucając z głowy uporczywe myśli, że to zaledwie kropla w morzu potrzeb i że nie ma się czym ekscytować. Żeby wszystko się udało, musiałam sobie wmówić, że jestem jak Robin Hood: oto będę zabierać bogatym, żeby rozdawać biednym. Miałam wprawdzie nieco problemów z tożsamością, uporczywie mi wychodziło, że bardziej jestem tym bogatym. I na dodatek nijak nie mogłam Robin Hooda wpasować w tę konfigurację.

Jednak szybko sobie z tym poradziłam. Ustaliłam sama ze sobą, że kiedyś zbłądziłam, ślepa i nieczuła na troski innych. Byłam obrzydliwym bogaczem i wykorzystywałam biednych, ale już się nawróciłam i teraz naprawdę będę Robin Hoodem.

To nic, że moje wywody nie miały za grosz sensu; w środku nocy, pośród lepkiej bezsenności, trudno o rozsądek. Grunt, żeby się odpowiednio zaprogramować.

Kiedy zadzwoniła Magda, ochoczo podzieliłam się z nią tą odkrywczą myślą. Po drugiej stronie przez chwilę panowała cisza. W końcu Magda chrząknęła.

– Nie chcę ci psuć bajki, ale ty wciąż jesteś tym odrażającym bogaczem. I na dodatek bratasz się z innymi bogaczami. Trzeba cię zdekapitować.

– Ale ja już jestem biedna! – zaprotestowałam ze świętym oburzeniem.

Magda była bezlitosna.

– Tylko się podszywasz pod biednych. Charlie Chaplin zawsze mówił, że mu smutno, bo stał się bogaty, grając biednych. Trudno, tego się trzymajmy, inaczej niczego nie sprzedasz. Nie wiesz, że pieniądz lubi pieniądz, a bogaci brzydzą się biednymi, bo im burzą święty spokój ich czystego sumienia? Zresztą ja nie w tej sprawie – oświadczyła rzeczowo, jak nie ona. Od kiedy związała się z Gustawem, stała się bardzo pragmatyczna. – Dzwonię, żeby zapytać, czy będziesz miała coś przeciwko, jeśli przywiozę ze sobą sołtysową.

W oczach stanęło mi jesienne ognisko w ich wiejskiej posiadłości. Byłam wtedy na ostatnich ciążowych nogach. Hania urządzała sobie w moim brzuchu jednoosobowe walki na ringu, ale doskonale pamiętałam roznamiętnioną sołtysową, kobietę z rozmachem, romantyczną, w wieku daleko wykraczającym poza balzakowski, zakochaną w egipskich wojażach, która flirtowała z każdym, kto nosił spodnie. A także jej męża, niepozornego sołtysa o charyzmatycznej osobowości.

– No dobra – kontynuowała Magda niestrudzenie – może to nie jest potencjalna klientka, ale wiesz… Ona się tak strasznie cieszyła, jak was poznała. Bez przerwy o tym gadała. Za każdym razem, jak ją spotykam w sklepie, wypytuje o was. Może i jest trochę przerysowana w tych swoich platynowych lokach i pretensjach do nowobogackiego świata, ale w gruncie rzeczy to fajna baba, taka autentyczna, niczego nie udaje. I ma dobre serce. Ostatnio sołtys mi się skarżył, że mają już siedemnaście kotów, bo jego małżonka przygarnia wszystkie przybłędy. Od nas i z okolicznych wsi. Poszła fama, że zakłada schronisko, i ludzie przerzucają jej przez płot a to psa, a to kota, a to chorego jeża. Ostatnio znalazła na podwórku bociana bez jednego skrzydła. Wygłodzony był, ledwie żywy i na dodatek pasożyty go zżerały. Zawiozła go do weterynarza, odkarmiła i teraz nie mogę do nich jeździć po jajka, bo ta cholera stoi w bramie.

– Kto? Sołtysowa? – spytałam z głupia frant. Trochę nieskładnie, ale otumaniła mnie tym bocianem.

– Nie, bocian. Klekocze i się rzuca – westchnęła Magda. – Jak wysiadam z samochodu, nadbiega nie wiadomo skąd i wali dziobem, gdzie popadnie. Raz trafił w szybę, a raz dostałam w plecy, i uwierz, nie było to przyjemne. Bocian mnie zadziobał. Dlatego więcej tam nie jeżdżę. Sołtysowa żaliła się przez telefon, że nie ma serca zamykać go w kurniku, bo on się boi koguta, więc chyba będzie musiała wziąć go na smycz. Petentów im odstrasza. Sołtys ma biuro w domu i ludzie boją się przychodzić. Ja tam na miejscu sołtysa bym się cieszyła…

Chyba tego wszystkiego zrobiło się nieco za dużo i w końcu zaczęła mnie boleć głowa. Wyprzedaż dotychczasowego życia, agresywny bocian na smyczy i sołtysowa wśród louboutinów.

– A poza tym wszyscy u was na tej wsi są normalni? Jasne, nie ma sprawy, przywieź ją. Im większy rozgłos, tym lepiej. – Otworzyłam szafkę w poszukiwaniu tabletek przeciwbólowych. – Ale raczej bez tego bociana na smyczy… – mruknęłam.

Magda się ucieszyła.

– Baśka! To jest pomysł! Wyobrażasz sobie coś bardziej ekscentrycznego? Te wszystkie baby padłyby trupem! Milion by dały za zdjęcie z bocianem na smyczy!

Przez chwilę bałam się, że mówi poważnie.

– No, ale w sumie szkoda zwierzątka – dodała i znowu się roześmiała.

Najwyraźniej była w szampańskim nastroju, czego nie można było powiedzieć o mnie. Chyba sam czort mnie podkusił, żeby jej ten nastrój zepsuć. Ten wredny diablik, który kolekcjonuje moje porażki.

– Tolek z Harumim coś kombinują – poinformowałam ją, nieudolnie starając się ukryć satysfakcję. – Moim zdaniem powinnyście się tym zainteresować. Spiskują po kątach suszarni, widziałam, jak chowali jakąś torbę.

Magdzie momentalnie zrzedła mina; zobaczyłam to oczyma wyobraźni. Bocian wywietrzał jej z głowy.

– Jak to? – przestraszyła się.

Kiedy tych kilka pozornie niegroźnych słów – Tolek, Harumi, spisek i kombinacja – pojawiało się obok siebie, zarówno ona, jak i Iza zastygały w oczekiwaniu na najgorsze. Pomysłowi chłopcy wykręcili matkom już tyle numerów, że trudno było się dziwić.

Nagle poczułam wyrzuty sumienia. Boże, dlaczego jestem taka wredna? Frustracja wylewała mi się uszami i musiałam wyładować ją na kimś dorosłym. Od rana byłam sama z Hanią, a Jacek nie odbierał telefonu.

Z trudem wzięłam się w garść.

– E, przesadzam, nie przejmuj się. W tym wieku zawsze się nerwowo reaguje, jak znienacka pojawia się zgred. To co, widzimy się o osiemnastej?

– Na pewno wszystko w porządku? – Magda tak łatwo nie dała się zbyć i na szczęście nie dostrzegła mojej wrednej złośliwości. Dobrym ludziom wydaje się, że świat został stworzony na ich podobieństwo. – Może wpadnę i pomogę ci z małą? Będziesz mogła zrobić się na bóstwo. Mówiłaś, że Jacek pojawi się dopiero po południu.

– I co, będziesz potem dygać z powrotem, żeby przywieźć sołtysową? – Magda była kochana, ale czasami miała serce większe od rozumu. – Matka Jacka ma przyjść, dam sobie radę, nie martw się.

*

Okazało się, że przyszła nie tylko matka Jacka, ale i moja. Choć się nie umawiały, zjawiły się niemal w tym samym momencie, jakby jedna telepatycznie pilnowała, żeby druga jej nie ubiegła. Kiedy matka Wanda dowiedziała się, że poprosiliśmy o pomoc na dzisiejszy wieczór matkę Krystynę, bardzo starała się ukryć rozżalenie.

– Właściwie to jestem ci wdzięczna, kochanie, że pomyślałaś. – Uśmiechnęła się tym swoim uśmiechem dobrze wychowanej jaszczurki. – Po całym tygodniu pracy rzeczywiście bywam zmęczona, Krysia ma pewnie więcej siły, przecież nic nie robi…

Na szczęście matka Krystyna zajęta była ubieraniem Hani w nową sukieneczkę, którą już w progu z dumą wyjęła z pudełka, i nic nie słyszała.

– Mamo! – syknęłam cicho. Jeszcze awantura była mi teraz potrzebna.

Mama wzięła mnie pod pachę i pociągnęła do kuchni.

– Co ona jej założyła?! – ściszyła głos. – Przecież dziecku będzie niewygodnie w tych tiulach! To sztuczne i nie oddycha! Doprawdy, gust to ona ma jak z targu w Koluszkach.

W istocie – sztywna, błękitna sukieneczka z morzem złotych, tiulowych falban prezentowała się nader oryginalnie. Hanka wyglądała w niej jak Jezusek w żłóbku.

– Zaraz jej powiem, co o tym myślę! – zagroziła moja matka.

Szybko złapałam ją za rękę.

– Daj spokój, potem gdzieś ją schowam i powiem, że się podarła.

W tym momencie matka Krystyna wkroczyła do kuchni z Hanią na rękach, dumnie prezentując nowy nabytek.

– No same zobaczcie, jakie to cudo – zaświergoliła, potrząsając Hanką, która miała oczy jak spodki, usiłując zezować jednocześnie w kilku kierunkach. Złote fale połyskiwały jej nawet pod brodą. – Tak, tak, maleńka – zaśpiewała matka Krystyna – dziewczynki muszą dbać o siebie już od samych pieluch – zaśmiała się, zadowolona z dowcipu. – Chłopcy nie lubią zaniedbanych intelektualistek…

Pełne pogardy prychnięcie matki Wandy aż echem rozniosło się po kuchni.

– Prychaj sobie, Wandziu, prychaj, a ja wiem swoje. Zobaczysz, kochanie – matka Krystyna zwróciła się Hani, kołysząc ją na boki – jak trochę podrośniesz, babcia kupi ci lakier do paznokci.

W tym momencie potrząsana i kołysana Hanka zrobiła coś, co przewidziałam już chwilę wcześniej, ale nie zdążyłam nikogo ostrzec. Skrzywiła się, beknęła, po czym posłała cały obiadek, składający się z przetartej marchewki, na niebieskie tiule i złociste falbany.

*

Na zaproszeniach napisałyśmy, za namową Izy, że impreza odbywa się z okazji wymiany garderoby przez bardzo znaną celebrytkę, która jednak zażyczyła sobie pozostać anonimowa. To był strzał w dziesiątkę; dostałyśmy potwierdzenia od ponad trzydziestu pań zainteresowanych możliwością kupna markowych rzeczy po niższej cenie, na dodatek z celebrycką przeszłością.

Kiedy wystrojona w zieloną, oversizową sukienkę wkroczyłam na zaplecze suszarni do naszego przyjemnego, buduarowego atelier, czekała tam już na mnie podekscytowana Iza.

– Słuchaj, nie uwierzysz! – wykrzyknęła. – Spotkałam dzisiaj Dzidzię!

Czyżby to miał być dalszy ciąg tego nonsensownego dnia?

– A dobrze się czujesz? – zapytałam ostrożnie.

– No, Baśka, przestań się wygłupiać! Nie pamiętasz Dzidzi?! Dzidzia, Dzidka Frykowska!

Wreszcie zaskoczyło. Zdzisława Frykowska, nasza koleżanka z liceum, pszeniczna blondyna z włosami do pasa i kompleksami z powodu imienia. Z całych sił nienawidziła swojego ojca, który, zakochany w Zdzisławie Sośnickiej, postanowił uszczęśliwić imieniem artystki własną córkę, mimo protestów prawowitej małżonki. A że miał silną osobowość, dziewczynka została Zdzisławą.

Niezbyt ją lubiłyśmy, dziś właściwie nie pamiętałam już dlaczego. Nie była zbyt bystra ani elokwentna, nie łapała naszych dowcipów, nie rozumiała powiedzonek, ale jakoś tak się przykleiła do naszej paczki, że w końcu machnęłyśmy na to ręką. Łaziła za nami jak pies; jej ojciec siedział na kontrakcie w Libii, gdzie budował drogi i wiadukty, więc Dzidzia miała zawsze zagraniczne kosmetyki i słodycze i bardzo chętnie się nimi dzieliła, żeby tylko zyskać naszą przychylność. Co tu dużo gadać, w wieku siedemnastu lat byłyśmy bardzo interesowne.

– Nic się nie zmieniła! Dalej ma te włosy takie, że od pierwszej minuty zazdrość mnie strzeliła. Zanim się zastanowiłam, co robię, zapytałam ją, czy farbuje. Popatrzyła na mnie z taką pogardą, że mi w pięty poszło. Powiedziała, że nie uznaje farb. I wiesz co, w ogóle jakoś tak się wybystrzyła. No i co tu dużo gadać, wciąż wygląda, jakby miała osiemnaście lat. – Iza westchnęła. – I tak, od słowa do słowa, zaprosiłam ją na dzisiaj. Ucieszyła się, że was zobaczy. Spieszyła się, więc tylko zdążyła mi powiedzieć, że dziewiętnaście lat temu wyszła za mąż, a rok temu została wdową i wróciła do Polski. Jak zobaczyłam, do jakiego wsiada samochodu, pomyślałam, że się nam przyda, bo czego jak czego, ale zdaje się, kasy jej nie brakuje.

– Znowu będziemy wykorzystywały Dzidzię? – roześmiałam się złośliwie.

Gdybym tylko potrafiła przewidzieć, jak niefortunne to będą słowa, zapewne wolałabym odgryźć sobie język.

*

Po godzinie dziewiętnastej Magda, pełniąca honory gospodyni, przywitała wszystkich gości i zaprosiła ich na kolację, obiecując następnie drinki i zakupowe atrakcje w atelier. Kazuo, Iza, Joanna i kelnerki uwijali się jak w ukropie, a Magda i ja krążyłyśmy między stolikami. Większość przybyłych stanowiły panie, ale zdarzały się również pary. Z satysfakcją wdychałam unoszący się w powietrzu zapach pieniędzy. Sama nie wiem, jak udało nam się przywabić tu tych ludzi, ale podejrzewałam, że to w głównej mierze zasługa Izy i jej dawnych kontaktów.

W pewnej chwili ktoś popukał mnie w ramię.

– Cześć, Baśka. Miło cię znowu widzieć.

Iza chyba była ślepa, twierdząc, że Dzidzia się nie zmieniła. Dzidzia bardzo się zmieniła. Przede mną stała oszałamiająco piękna kobieta. Figury mogłaby jej pozazdrościć niejedna modelka bez biustu, a włosów zazdrościły jej zapewne wszystkie. Jasne, niewiarygodnie gęste pukle w kolorze złota zebrała niedbale na karku, pozwalając opadać na twarz pojedynczym kosmykom. Kiedyś była niepozornym dziewczęciem o pięknych włosach, z lekką nadwagą, dziś była po prostu atrakcyjną kobietą.

– Dobrze wyglądasz – zauważyła z wahaniem i ledwie wyczuwalną złośliwą satysfakcją, a ja w jednej sekundzie zapragnęłam zapaść się pod ziemię. Moja sukienka, o której jeszcze przed chwilą naiwnie myślałam, że interesująco podkreśla kolor oczu i ładnie opływa biodra, maskując brzuch, nagle przeistoczyła się w zielony harcerski namiot, zdolny pomieścić cały hufiec. Dzidzia miała na sobie wąskie dżinsy i jedwabną białą koszulę, rozpiętą o jeden guzik za daleko, niedbale przytrzymywaną w talii skórzanym paskiem.

Na szczęście z boku wyrosła Magda, uprzedzona przez Izę.

– Jezu, Dzidzia, to naprawdę ty?! Nie wierzę! Po włosach cię poznałam. Co się z tobą działo? Tyle lat nie dawałaś znaku życia!

– Jakbyście czekały… – Dzidzia uśmiechnęła się jakimś wymuszonym uśmiechem, a mnie zapaliła się ostrzegawcza lampka w głowie. – Długo by opowiadać.

Magda, która chyba nie zauważyła nic niepokojącego w jej zachowaniu, złapała nas pod ręce.

– Póki jedzą, możemy pogadać. – Skinęła głową w stronę sali. – Mamy co najmniej godzinę, zanim się zjawią w atelier. Od grillowanego węgorza i przegrzebków tak szybko się nie oderwą. Iza i Joanna dołączą potem. Chyba że jesteś głodna. – Spojrzała pytająco na Dzidzię. – Wtedy Kazuo poda nam coś na zaplecze.

– Nie, dziękuję, nie jadam mięsa ani owoców morza. – Zabrzmiało to tak, jakby Magda zaproponowała jej arszenik. – O tej porze już nic nie jadam.

Zaburczało mi w brzuchu.

– Ale fajnie, że jesteś, po tylu latach! Chodźcie, napijemy się prosecco. – Niestrudzona Magda pociągnęła nas za sobą. Gdzieś w przelocie mignęła mi zdziwiona twarz Joanny. – No to opowiadaj, co u ciebie – zażądała Magda, kiedy opadłyśmy na wygodne fotele wśród półek z butami, wieszaków z sukienkami, wielkich luster i grubo tłoczonych tkanin.

Dzidzia rozejrzała się dookoła i pokręciła głową, gdy Magda chciała jej podać kieliszek. Pomyślałam nieco wrednie, że o tej porze pewnie już także nic nie pije.

– Ładnie tu – zauważyła uprzejmie. – Tak skromnie i przytulnie. – Magda ochoczo zanurzyła usta w kieliszku przeznaczonym dla Dzidzi, zanim nasza koleżanka zmieniła zdanie. – Jak wiecie, nie dostałam się na studia, okazało się, że zabrakło mi punktów. Chciałam próbować ponownie, a ten rok przeczekać w jakimś studium pomaturalnym, ale ojciec mnie przekonał, że to strata czasu. Wtedy siedział już na kontrakcie w Emiratach, ściągnął mamę i mojego brata, i w końcu ja też do nich dołączyłam. A potem poznałam Dietmara i się zakochałam. Był synem wpływowego niemieckiego biznesmena i właśnie przyjechał do Abu Zabi na wakacje. Właściwie to on chyba bardziej zakochał się we mnie. – Uśmiechnęła się i przez krótką chwilę znów ujrzałam w niej tamtą dziewczynę, trochę zagubioną, zabiegającą o sympatię. Na moment z jej oczu zniknęło to zimne światło. – Jego rodzinie nie był na rękę nasz ślub, niezbyt podobała im się synowa z Polski, ale kiedy urodziłam pierwszego syna, nawet teściowa mnie pokochała. – Rozparła się wygodniej w fotelu i założyła nogę na nogę, prezentując smukłą linię łydek. – Bardzo się kochaliśmy, Dietmar był troskliwym i czułym mężem, uwielbiał mnie i nosił na rękach… Mieszkaliśmy w Bonn, ale mieliśmy też dom we Francji.

– I co się stało?

– Półtora roku temu Dietmar zginął w wypadku samochodowym. Zostałam sama z chłopcami. – Wzruszyła ramionami. – Przez kilka lat pracowałam w niemieckiej telewizji, współpracowałam z polską i kiedy niedawno dostałam propozycję stworzenia nowego programu, postanowiłam wrócić. Tam nic mnie już nie trzyma… Kamil wyjechał na studia do Stanów, a Jan pracuje w firmie dziadka i mieszka na drugim końcu Niemiec. To Dietmar był moim domem, kiedy go zabrakło, coraz bardziej tęskniłam za Polską, więc ta propozycja spadła mi jak z nieba. Zaczynam się tu urządzać i na szczęście mam coraz mniej czasu, żeby tęsknić za dawnym życiem.

Magda wyciągnęła butelkę, a ja podstawiłam kieliszek.

– A o co tu właściwie chodzi? – zainteresowała się Dzidzia. – Co to za gwiazda wyprzedaje garderobę? – Podeszła do półek z butami. – O, nosi mój rozmiar! – Nagle stanęła jak wryta. – O kurczę! Limitowana wersja! – sięgnęła po czarno-srebrne szpilki. – Polowałam na nie po pokazach w Nowym Jorku, ale nie zdążyłam. Muszę je mieć!

Spojrzałyśmy na siebie porozumiewawczo.

– Są twoje – powiedziałam. Zadowolona Dzidzia zamieniła swoje piaskowe kowbojki na moje przepiękne szpilki, które miałam na sobie zaledwie raz, bo choć nieziemsko drogie, były również nieziemsko niewygodne.

Najwyraźniej nie dla Dzidzi, która właśnie przemierzała w nich atelier i wyglądała jak milion dolarów. Z niechęcią spuściłam wzrok na moje wygodne baleriny. Od kiedy urodziła się Hania, puchły mi stopy i z trudem wciskałam się w jakiekolwiek szpilki.

Po chwili zaczęli schodzić się goście, prowadzeni przez Izę, która zdążyła przebrać się w chabrową sukienkę z wielkim wycięciem na plecach.

– Proszę państwa, a teraz obiecane atrakcje. – Powiodła ręką po półkach i wieszakach. – A na początek zapraszamy do baru na drinka. Serwuje nasz nieoceniony szef kuchni o wielu talentach. Zapraszamy!

– A gdzie sołtysowa? – zdążyłam jeszcze wyszeptać Magdzie na ucho.

– Zrezygnowała w ostatniej chwili. Podobno źle mnie zrozumiała. Myślała, że to będzie jakaś licytacja na tak zwany szczytny cel.

– W sensie schronisko dla bocianów?

– Dokładnie. Albo nowe futra dla kotów czy grzebienie dla kogutów. Na pewno nie ratowanie tyłka chwilowo zubożałej burżujce z miasta.

Nieoczekiwanie za bufetem pojawił się Kazuo z nieśmiertelną bandanką na głowie, choć już bez fartucha, żonglując butelkami. Nie miałam pojęcia, że posiada i tę umiejętność. Ubrany w czarny sweter wyglądał… No cóż, wyglądał jak marzenie Luśki i – niestety dla przyszłej panny młodej – wielu innych kobiet w wieku od „już widzę” do „jeszcze nie oślepłam”.

Mężczyźni podeszli do baru, ale panie wzgardziły drinkami i nawet Kazuo nie mógł wygrać z magią zakupów. Wieszaki i półki z butami miały siłę oddziaływania większą niż przyciąganie ziemskie. Z nieco mieszanymi uczuciami przyglądałam się, jak moje ulubione buty, bluzki i sukienki zmieniają właściciela. Z jednej strony chciało mi się płakać, ale kiedy zobaczyłam, jak Magda z uśmiechem na ustach kasuje kolejne klientki, zrobiło mi się jakoś lżej na duszy. Przecież właśnie o to chodziło, o pieniądze, nie sentymenty. Kto zresztą wie, ile musiałabym jeszcze czekać, zanim znów wcisnęłabym się w mój zamszowy kostium? Odchudzające orzeszki jakoś nie za bardzo działały.

W pewnym momencie stanęła przede mną Dzidzia w czarnej ramonesce Tommy’ego Hilfigera.

– Słuchaj, ta kurtka jest jednak trochę przyciasna, nie macie ciut większych?

– Dzidzia, zlituj się, myślisz, że normalny człowiek kupuje całą rozmiarówkę?

Dzidzia z żalem odwiesiła kurtkę. Długo nie zagrzała tam miejsca, jakaś niska kobieta z szopą rudych włosów i roziskrzonym spojrzeniem natychmiast po nią sięgnęła i po kilku obrotach w miejscu pomaszerowała z nią do Magdy, której spodobała się obsługa kasy fiskalnej.

– Szkoda – westchnęła Dzidzia. – Muszę jakoś wyglądać, szczególnie teraz, ale od śmierci Dietmara nie mam do tego głowy. Co to w ogóle za gwiazda? Mnie chyba możecie zdradzić.

Zastanawiałam się właśnie, czy powiedzieć jej prawdę, kiedy podeszła do nas Iza.

– Widziałaś chłopaków? – Zauważyłam, że jest zdenerwowana. – Jeszcze godzinę temu tu byli, a teraz jak kamień w wodę. Joanna mówi, że coś kombinują – jęknęła. – Sama nie wiem, ale mam jakieś złe przeczucia.

Za oknami zapadł już mrok, co można by z łatwością zauważyć, gdyby w atelier były okna.

Nie mogliśmy zobaczyć wybuchów jasności, ale doskonale usłyszeliśmy przejmującą kanonadę. Jakby niebiosa się rozstąpiły. Po zaledwie kilku sekundach rozległ się przerażający wrzask. Na jedną chwilę wszyscy zamarli, a potem, włażąc sobie na plecy i potykając się na schodach, wypadliśmy na zewnątrz. Magda z Izą, zapewne wiedzione złym przeczuciem, były pierwsze.

Na niewielkim dziedzińcu na tyłach suszarni rozgrywał się dramat. Tolek leżał na ziemi, zginając się wpół, a Harumi stał nad nim, usiłując go podnieść. Obaj wrzeszczeli, jakby ich ktoś obdzierał ze skóry. Dookoła poniewierały się jakieś dziwne pudełka i resztki papieru. Wszędzie roznosił się smród spalenizny.

Magda była bliska omdlenia, ale niezawodna jak zawsze Iza podbiegła do chłopaków i klękając przy Tolku, zarządziła:

– Baśka, dzwoń po pogotowie! Natychmiast! Dajcie mi tu Kazika, niech przyniesie z apteczki bandaże! Magda, kurwa, nie histeryzuj, nie pomagasz! Harumi, odsuń się, do cholery!

Oniemieli goście stali jak wryci z kieliszkami w dłoniach, dopóki nie ożywił ich sygnał karetki. Ustąpili, robiąc przejście sanitariuszom i gapiąc się, jak zabierają Tolka. Magda, troskliwie podtrzymywana przez Joannę, usadowiła się w karetce.

Kiedy ta odjechała, goście zaczęli się zbierać. Iza razem z Harumim zniknęli gdzieś na zapleczu suszarni, więc razem z Joanną dokończyłyśmy pełnienie honorów. Dopiero kiedy wyszedł ostatni człowiek, klapnęłyśmy obok siebie na fotelach.

– Jezu Chryste, mam nadzieję, że wszystko się dobrze skończy. Nalej mi jeszcze tego wina, czuję, że muszę się napić. Podobno tylko się poparzył, przecież mogło gówniarzowi urwać rękę! Albo jeszcze coś gorszego. – Joanna złapała się za głowę.

– A Harumi? – zapytałam, zaglądając za bar w poszukiwaniu pełnej butelki.

Jak na zawołanie weszła Iza. Była wściekła i czerwona na twarzy.

– Nic mu nie jest, najadł się tylko strachu. Niech się cieszy, że go nie wypatroszyłam – warknęła. – Aż się boję myśleć, ile takich durnych pomysłów przyjdzie nam jeszcze przerabiać. Nawet wam nie mówiłam, ale w zeszłym miesiącu znowu wezwali mnie i Magdę do szkoły. Tym razem stawiłyśmy się na dywaniku u pani pedagog…

Żadna z nas się nie odezwała. Iza wyglądała na porządnie wkurzoną i lepiej było jej dodatkowo nie drażnić. Numery pomysłowych chłopaków przestały ją bawić, od kiedy stała się matką na pełen etat.

– Kurde, dopóki mieszkał w Tokio, był bardziej do ogarnięcia. Japońska powściągliwość trzymała go w ryzach, dopiero tu odkrył ułańską część swojej duszy – westchnęła. – Eksperyment robili, za szkołą, jak kompletne matołki. Jakby nie mogli pójść trochę dalej. To nie, pod oknami sekretariatu… Nie no, co ja gadam – zreflektowała się. – Przecież mogło im się coś stać.

– O Jezu, co tym razem wykombinowali?

– Znaleźli na YouTubie instruktażowy filmik, jak sprawdzić, na jakiej wysokości zaświeci świetlówka.

Uniosłam brwi.

– No co tak patrzysz? – zdenerwowała się Iza, rozglądając się za winem. – Na słup wysokiego napięcia weszli. Podobno trzeba trzymać świetlówkę w rękach i się wspinać. W pewnym momencie się zaświeci.

– Tak bez podłączenia?

– No właśnie. To jakaś durna teoria prądów błądzących, nawet nie chce mi się wnikać. Nawrzeszczałam na Harumiego, aż chrypy dostałam, a on na to: „Mamo, myślisz, że jesteśmy stupid? Mieliśmy uziemiające rękawiczki”. Dodam od siebie, że narciarskie. Uwierzycie, że jak byłam w ciąży i mnie pytali, czy wolałabym chłopca, czy dziewczynkę, to ja, kretynka, odpowiadałam, że chłopca, bo są bardziej kreatywni? Chyba miałam chwilowe zaćmienie mózgu. Nalejcie mi. – Podsunęła kieliszek, który skwapliwie napełniłam, w duchu dziękując Bogu, że mam córeczkę. Jednak zaraz przypomniały mi się problemy Luśki i nieco zrzedła mi mina. Tak czy siak, macierzyństwo to był ciężki kawałek chleba. – Magda dzwoniła. – Iza rozparła się wygodniej w fotelu i wyciągnęła przed siebie nogi. – Tolkowi opatrzyli łapę i już go zabrała do domu. Lekarze powiedzieli, że powinna iść na kolanach do Częstochowy. Odpalał z ręki, ale w ostatniej chwili wyrzucił. Poparzenia drugiego stopnia. A mógł stracić życie albo w najlepszym razie wzrok.

– Co im strzeliło do tych łbów?

– Podobno chcieli uświetnić wieczór fajerwerkami. Kurwa! Gdzie ja popełniłam błąd?! Kazałam Harumiemiu zejść mi z oczu, bo przez chwilę naprawdę się bałam, że go zabiję. Czy oni nie mogą po prostu… czy ja wiem, palić e-papierosów jak większość ich równie głupkowatych rówieśników? Nie. Oni muszą na bogato, próbować sobie odpalić kończyny.

– Gdyby to chociaż były e-fajerwerki – bąknęła Joanna, ale Izie zdecydowanie nie było do śmiechu.

*

Dzidzia w milczeniu wodziła wzrokiem od Izy do Joanny i wracała do mnie, ale zamiast się na mnie zatrzymać, zrobiła jeszcze jedną pętelkę. I jeszcze jedną. Zdaje się, że była w szoku.

– Może jednak bąbelki? – Pomachałam jej przed oczami butelką, której z tego zamieszania nie zdążyłyśmy osuszyć.

– Poproszę. – Wypuściła z siebie powietrze i oczy wreszcie przestały jej biegać. – U was zawsze tyle się dzieje?

– No kurwa, na brak nudy, jak widzisz, nie narzekamy. – Iza nadal była wściekła, ale jej tętno zaczęło chyba wracać do normy. Rozluźniła pasek sukienki.

– Co z nim zrobisz? – Machnęłam głową w kierunku zaplecza.

– Nie mam pojęcia, ale dziś naprawdę przegiął. Mam ochotę dosłownie wysadzić go w powietrze i wysłać najbliższym lotem do Tokio.

– No co ty, dopiero co sam się prawie wysadził… – Próbowałam stanąć w obronie Harumiego, ale się przymknęłam, bo widziałam po jej minie, że gotowa jest wsadzić mnie w samolot razem z nim. Lubiłam chłopaka, ale bez przesady.

Iza machnęła ręką z rezygnacją i jej piękna chabrowa sukienka zafalowała.

– Póki co szoruje wszystkie gary pod okiem Kazuo. Zakazałam im włączania zmywarki. Kuchnia ma lśnić, jakbyśmy czekały na Magdę Gessler i jej Kuchenne rewolucje. Potem się zobaczy. A jak dziś poszło?

– W zasadzie to nie wiem, bo kasę obsługiwała Magda, ale chyba nieźle.

Nie zatrzymując się przy kuchni, w której Kazuo siedział na blacie, a Harumi stał na zmywaku ze zwieszoną głową, przeszłyśmy do magazynu opuszczonego w popłochu jakąś godzinę wcześniej. Wszystkie meble znaczyły pozostawione przez gości kieliszki, a moje ciuchy, buty i torebki, które wcześniej godzinami układałam w wymyślne kompozycje, wyglądały jak pijane niedobitki libacji.

– Tu jest naprawdę sporo kasy. – Iza przyniosła z biura kasetkę, którą musiała przytomnie zamknąć na zapleczu, gdy rozległ się huk. W milczeniu zaczęła liczyć banknoty, od czasu do czasu notując w telefonie.

– Mamy ją z głowy na jakiś czas, uwielbia liczyć – mruknęła Joanna i otworzyła kolejną butelkę prosecco, a Dzidzia szybko podsunęła jej swój kieliszek. Zdziwiłam się, bo przecież dopiero co zapierała się przed alkoholem, ale nie skomentowałam.

– Nie powinnyśmy pojechać do Magdy? – rzuciła nasza koleżanka.

– Jutro – odparłyśmy trzygłosem.

– Teraz na pewno już śpi. Ona w ten sposób odreagowuje stres – dodałam. – Rozmawiałam z nią przez telefon. Powiedziała, że wyłącza telefon, bierze kąpiel i idzie spać. Z Tolkiem nie jest najgorzej, został w szpitalu opatrzony i naszprycowany lekami przeciwbólowymi. Przypuszcza, że zacznie cierpieć nad ranem, i wtedy chce być przytomna.

– I po tym wszystkim ona naprawdę zaśnie? – Dzidzia uzupełniła poziom prosecco w kieliszku, nie czekając, aż zrobi to Joanna. Wymieniłyśmy ukradkiem szybkie spojrzenia.

– Magda ma taki dar. Zaśnie zawsze i wszędzie. Bezsenna noc, która mnie dopada raz w miesiącu, jej się trafiła może dwa razy w życiu – mruknęła Iza, a Dzidzia wystawiła kieliszek po kolejną dolewkę i wreszcie zrozumiałam, dlaczego wcześniej odmówiła.

Zdaje się, że nasza koleżanka kochała alkohol zbyt mocno i bez wzajemności.

– Zapomniałam już, jakie to dobre – powiedziała, jakby czytała mi w myślach. – Nie piję od śmierci Dietmara. On… on tego nie lubił – dodała krótko. – Mam słabą głowę, a mój mąż po prostu nie znosił, gdy się upijałam. Ciekawe, że odstawiłam alkohol dopiero po jego śmierci, jakbym mu składała jakiś cholerny hołd.

Iza podniosła wzrok znad kasetki i uśmiechnęła się do mnie szeroko, zapominając chwilowo o tym, że ma czternastoletniego syna.

– Wiesz, ile tu jest?

– Dziesięć tysięcy? – zapytałam z nadzieją. Naprawdę liczyłam na to, że tyle udało się zebrać, sama Dzidzia wzięła przecież kilka rzeczy, a kobiet przewinęło się tu dziś sporo. Gardło mnie bolało od gadania.

– Jest dokładnie piętnaście tysięcy sto sześćdziesiąt jeden złotych.

Zrobiłam okrągłe oczy.

– W gotówce – zaakcentowała Iza. – Większość kobiet, włącznie z Dzidzią – kiwnęła głową w kierunku naszej coraz bardziej zaprawionej koleżanki – płaciła kartą. Zebrałaś więc dziś w sumie trzydzieści dwa tysiące – Iza kliknęła kilka przycisków na swoim telefonie – i trzysta piętnaście złotych. Nie tak źle jak na jeden dzień wyprzedaży, a nie zapominajmy, że w internecie sprzedasz dwa razy tyle. Trochę to potrwa, ale zobaczysz, że się uda. I twoje szczęście, że rejestrując firmę, na wszelki wypadek dodałam też handel detaliczny. Nie są to co prawda przyprawy do sushi ani naczynia, tylko ciuchy, ale paniom nie przeszkadzało, że coś takiego będą miały na paragonie.

– Zapłacę wam oczywiście od tego podatek.

– Oczywiście. – Iza uśmiechnęła się i włożyła swój wiosenny płaszczyk, bo gdy tak siedziałyśmy, zrobiło się chłodno. Dzidzia też wstała i podeszła do wieszaka, by zdjąć swoją kurtkę. Z trudem przy tym łapała równowagę.

– Dzidzia… – powiedziała ze smutkiem. – Nie znosiłam, gdy tak o mnie mówiłyście.

– Przepraszam – zreflektowała się Iza. – Wszyscy w klasie tak mówili, nie sądziłam, że… nie mówiłaś.

– Nie mówiłam, ale szczerze nienawidziłam. Miałyście mnie za jakieś nierozgarnięte bobo czy jak? Że niby blond włoski i niebieskie oczęta?

– Jakie bobo? – Nie wytrzymałam. – Przecież to od twojego imienia. Zdzisława.

– Mnie co niektórzy przezywali Dinozaura. – Iza rozlała nam do kieliszków resztę prosecco. – Nie ma co, my dwie dobrałyśmy się w tej klasie. Izaura i Zdzisława – parsknęła śmiechem.

– No tak, ale ty potrafiłaś dać w papę tym, co cię przezywali, bo miałaś je. – Wskazała chwiejnym palcem mnie i Joannę, a potem pokazała na drzwi wejściowe, co miało, zdaje się, oznaczać Magdę. – A ja byłam Dzidzią i łaziłam za wami wszędzie jak młodsza siostra. Niechciany bobas.

Przez chwilę milczałyśmy, zrobiło nam się głupio. Pomyślałam, że ma rację. Szczególnie w tamtych chwiejnych i niepewnych latach dojrzewania dawałyśmy sobie nawzajem ogromną siłę.

– A jak mówił do ciebie Dietmar? Chyba połamałby sobie język, wybił zęby i zwichnął szczękę na Zdzisławie?

Dzidzia wreszcie się uśmiechnęła.

– Mówił do mnie Didi.

– No niby podobne do Dzidzi – Joanna obróciła to na języku – a jednak inaczej. Jakbyś była raperem albo arabską księżniczką. Pasowałabyś do mojego męża Araba. A oto Hamza i Didi.

Ryknęłyśmy śmiechem, a Dzidzia nam na szczęście zawtórowała.

– Chcesz, to możemy mówić Didi.

– To by mi za bardzo przypominało Dietmara. – Otarła łzę. – A w sumie mówicie, jak chcecie. Może być i Dzidzia.

– A Dzidka lubisz? – Iza najwyraźniej rozumiała ten konflikt z własnym imieniem.

– Albo Dzida? – Prosecco i mi szumiało przyjemnie w głowie, poza tym schodził ze mnie stres całego dnia wypełnionego zabawianiem gości i odpowiadaniem na dziesiątki pytań dotyczących pochodzenia wystawionej na sprzedaż garderoby.

Musiałyśmy przy tym uważać, by nie ujawnić, że jeszcze do niedawna to ja pląsałam w tych ubraniach. Panie prześcigały się domysłach, że być może to garderoba Dody, Anny Lewandowskiej albo Moniki Olejnik. I każda z nich wróciła do domu przeświadczona, że nie tylko trafiła jej się naprawdę niezła okazja, ale otarła się też o gwiazdę. Każda o taką, jaka jej się marzyła.

– To może od razu Włócznia? – rzuciła Dzidzia.

Zaśmiałyśmy się głośno. Faktycznie się zmieniła. Nabrała dystansu.

– Ale czekaj, czekaj. Czyli te wszystkie rzeczy należały kiedyś do ciebie? – Spojrzała na mnie przytomnie.

– Nie kiedyś. Jeszcze dziś rano.

– No to szczere gratulacje. Baśka, jaki ty masz gust, kobieto! Nie gniewaj się, ale nie kojarzę, żebyś taki miała w szkole.

– W szkole nosiłyśmy mundurki, nie pamiętasz?

Nie chciałam wchodzić w szczegóły mojego ubóstwa w tamtych czasach, kiedy szczytem ekstrawagancji były sprane dżinsy kupione za zaskórniaki na Bema. Potem je sobie dekatyzowałam, używając wybielacza i pralki. Zdaje się, że dostałam za to od matki w ucho.

– Szczerze mówiąc, masz gust taki sam jak ja. No i ten rozmiar masz też taki jak mój.

Obrzuciła wzrokiem moją zieloną plandekę, ale nic nie powiedziała.

– Miałam. Czas przeszły wskazany. Śmiało, możesz to powiedzieć otwarcie. Przytyłam.

– Ach, no wiesz, ja też przytyłam, jak byłam w ciąży z chłopakami, tylko to było prawie dwadzieścia lat temu.

– Ale trzydzieści kilo?

– No, może ciut mniej. – Dzidzia cały czas starała się być delikatna i jak najszybciej zmieniła temat. – Macie może jeszcze jakieś bąbelki? Czy białe wino? – Wyjęła szykowny portfel od Louisa Vittona w kolorze złota.

– To przecież restauracja, mamy sporo wina. – Iza nie dodała „niestety”, ale widziałam, że cisnęło jej się na usta, choć pijana Dzidzia nie robiła niczego, co wychodziłoby poza normę.

Naprawdę nie rozumiałam, o co chodziło świętej pamięci Dietmarowi. Cóż, był Niemcem, a jeszcze nie słyszałam o Niemcu obdarzonym fantazją i poczuciem humoru. (Przepraszam każdego Niemca, który wymyka się sztampowemu wizerunkowi).

Dochodziła dwudziesta druga, gdy przy pomocy niezawodnej Joanny popakowałam wszystkie niesprzedane rzeczy w worki i kartony i wróciłyśmy do pustej sali. Iza i Dzidzia najwyraźniej zniknęły gdzieś na zapleczu.

– A ty co tu robisz?

W drzwiach stanęła mocno wymalowana Luśka, która miała w oczach ten przedmaturalny spokój, doprowadzający moją przyjaciółkę do szału.

– Nie mogę się uczyć przez dwadzieścia cztery godziny – jęknęła młoda i pociągnęła krótką sukienkę, jakby na widok Joanny chciała ją trochę wydłużyć. – Przyjechałam pomóc Kazuo przy zamknięciu i chcemy zdążyć na ostatni seans do kina.

– Na co? – spytałam jak ta głupia, a Luśka obdarzyła mnie rozczarowanym spojrzeniem.

– Zresztą nieważne, pomożesz? – Wręczyłam jej miotłę.

– Ale Kazuo czeka…

– Kazuo pilnuje Harumiego. – Joanna streściła jej wydarzenia ostatnich godzin. – To na co idziecie do tego kina? – spytała, bo tam, gdzie chodzi o dzieci, matki mają pamięć jak słonie.

– Na Bohemian Rhapsody – rzuciła Luśka.

– Jeszcze to grają?

– W małych kinach studyjnych – odburknęła. Na jej palcu błysnął zaręczynowy pierścionek.

Domyśliłam się, że w dwuosobowym kinie studyjnym w postaci mieszkania wynajmowanego przez Kazuo, ale nie skomentowałam.

– To nawet dobrze. Odwieziecie mnie wcześniej do domu – ucieszyła się Joanna. Zdaje się, że chciała zrobić wszystko, by Luśka do tego kina nie zdążyła. Narzeczona czy nie.

Luśka zamrugała, ale nic nie powiedziała. Poszła wreszcie przywitać się z Kazuo.

Miałyśmy już szukać Izy i Dzidzi, gdy usłyszałyśmy jakieś krzyki dochodzące z kuchni.

– Ale kto to w ogóle jest? – Luśka nie kryła wzburzenia, wbijając oskarżycielski palec w blond wampa falującego przed roziskrzonym wzrokiem Kazuo i Harumiego, któremu niemal dosłownie opadła szczęka. – Czy ty… czy wy zapłaciliście tej pani? Kazik? Natychmiast się przyznaj, bo jak nie, to rzucę ci tym pierścionkiem w twarz.

Izy tam nie było, najwyraźniej zamknęła się w biurze i robiła porządek w kasie i dokumentach. Kazuo z szerokim uśmiechem nadal siedział na barze, a Harumi, który porzucił stos wypucowanych naczyń i stanął obok niego, nie odrywał wzroku od Dzidzi. Nasza koleżanka włączyła sobie podkład muzyczny na telefonie i zdaje się, że była w połowie striptizu. Wreszcie zrozumiałam, dlaczego Dietmar nie lubił, gdy jego żona się wstawiała.

Odwróciła się właśnie tyłem i próbowała seksownie zrzucić z siebie jedwabną białą koszulę. Nie było to łatwe, zważywszy na poziom bąbelków we krwi. Prosecco unosiło ją niemal nad powierzchnią ziemi. Dopiero teraz zauważyłam, że coś, co wzięłam za dziwnie przewiązany krawat na szyi Kazuo, w rzeczywistości było szerokim skórzanym paskiem Dzidzi.

– Co tu się znowu dzieje? Nie mogę się skupić! – Do kuchni wparowała Iza.

Joanna i ja stałyśmy jak wmurowane, nie mogąc ani patrzeć na Dzidzię, ani oderwać od niej wzroku.

– Weźcie ją stąd – zakomenderowała Iza, machając ręką w kierunku Dzidzi, która ledwo trzymała się na obcasach. Wyłączyła jej telefon i muzyka ucichła.

Nasza tancerka zatrzymała się nagle, jakby ktoś ją wybudził z głębokiej hipnozy, i powiodła po nas wzrokiem. Wyglądała, jakby się obudziła i jeszcze nie wiedziała, gdzie jest. Bluzkę z przodu miała całkiem rozpiętą. Odsłaniała piękny biały stanik Chantelle. Miałam podobny model w swojej szufladzie, ale obecnie mogłam w nim zmieścić najwyżej jeden sutek.

– Jezu, mamo, ty to zawsze wszystko zepsujesz – jęknął Harumi, który nadal nie spuszczał rozanielonego wzroku z naszej seksownej koleżanki.

– Nie dyskutuj ze mną. Umyj ręce i marsz do samochodu.

– Kochanie, ona po prostu tu weszła, włączyła muzykę i zaczęła się rozbierać. – Kazuo próbował się wytłumaczyć przed Luśką i pomyślałam, że to błąd. Już za kilka lat nauczy się atakiem odpowiadać na atak i w podobnej sytuacji opieprzy ją za to, że się spóźniła.

– No to trzeba ją było jakoś powstrzymać! – ryknęła Luśka.

Gdy udało mi się wreszcie zamówić ubera i wsadzić do niego ubraną Dzidzię, dobry kwadrans usiłowałam z niej wyciągnąć adres. Przypominało to rozmowę z dwulatkiem i zrezygnowana zabrałam ją do siebie do domu. Jutro się wszystkiego dowiem.

*

Kto to jest?

Nasze matki niestety jeszcze nie spały. Spojrzały podejrzliwie na moją towarzyszkę. Jacek siedział obok nich na fotelu ze śpiącą Hanią w ramionach, a mi zrobiło się głupio. Wyglądało to tak, jakbym była szalejącą po klubach lesbijką, która właśnie wtargnęła w życie przyzwoitej rodziny. Na szczęście moja matka i teściowa też dziwnie się do siebie tuliły.

Matka Krystyna wyglądała, jakby wcześniej płakała, a na moje nieme pytanie Jacek uniósł brwi do sufitu. No tak, nie mógł naszych problemów trzymać w tajemnicy w nieskończoność.

– To moja koleżanka ze szkoły – powiedziałam, jakby to wszystko wyjaśniało.

Dzidzia grzecznie dygnęła. Gdy zdjęła wiosenną kurtkę i zrzuciła buty, zaczęłam mieć obawy, czy i tu nie zechce pójść na całość, ale na szczęście bez słowa i bez zdejmowania reszty garderoby poszła za mną do pokoju gościnnego i zwaliła się w ciuchach na łóżko. Już po chwili chrapała, niemal cała zasłonięta gęstwiną blond włosów. Przykryłam ją kołdrą i zamknęłam cicho drzwi.

– Jak było? – Jacek pogłaskał mnie po plecach, gdy tylko wrócił do domu po odwiezieniu naszych matek.

W milczeniu wskazałam palcem stos banknotów i wykaz płatności elektronicznych sporządzony przez skrupulatną Izę.

– Wiem, że to kropla w morzu – westchnęłam, ale mój mąż patrzył na mnie takim wzrokiem, jak jeszcze niedawno Harumi na Dzidzię.

– Żartujesz? Ja naprawdę nie sądziłem, że… Jesteście niezłe, zorganizować taką akcję. Zobaczysz, odrobimy straty i kupisz sobie nowe rzeczy.

– Chcesz dodać, że we właściwym rozmiarze?

Zaśmiałam się, choć nie miałam najlepszego nastroju. Wypadek Tolka, niedoszły striptiz Dzidzi, zachwalanie towaru, jakbym była przekupą na rynku, i długie godziny na nogach zrobiły swoje. Chodziło jednak o coś jeszcze. Spowijała mnie jakaś melancholia, jak mgła, z której nie potrafiłam wyściubić nawet nosa. Pozazdrościłam w tym momencie Magdzie jej umiejętności, by przespać taki stan i obudzić się z nową energią.

– Podpiszę układ i te pieniądze pozwolą nam zapłacić pierwszą ratę. Jak możesz się domyślić, matka wściekła się, że nic jej nie powiedziałem, i też zaoferowała pomoc. Dzięki temu nasza firma będzie mogła kontynuować działalność, bo wierzyciele na szczęście rozumieją, że mają większe szanse na odzyskanie swoich należności, jeśli dadzą nam zarabiać. Nie będę musiał zwalniać ludzi. – Uśmiechnął się do mnie szeroko.

Wiedziałam, że kasa zniknie. O to przecież w tym wszystkim chodziło. Cieszyłam się jednak i martwiłam jednocześnie, bo zanim firma odrobi straty i pospłaca największe długi, minie sporo lat, a nam brakowało środków na koncie na codzienne życie. Tak. Ja, Baśka, spadłam wreszcie z kosmosu, w którym żyłam przez tyle lat, wystrzelona tam przez Jacka, i musiałam zmierzyć się z twardą rzeczywistością.

Gotowałam w kółko zupy jarzynowe, bo były zdrowe i pożywne, ale przede wszystkim tanie. Naleśniki przerabiałam na krokiety, a stare ziemniaki na kluski. Kilkakrotnie okrążałam sklep, licząc w głowie każdą złotówkę, i o każdej porze dnia i nocy wiedziałam, ile mam w portfelu. Co do grosza. W jednym miałam gorzej od milionów kobiet, które żyją tak przecież przez cały czas. Nie mogłam nawet ponarzekać, bo czułam, że odpokutowuję swoje wcześniejsze, łatwe życie. W naszym pięknym domu czułam się jak sprzątaczka.

Jak na złość przebudziła się Hania, która zwykle przesypiała noc, ale ostatnio ząbkowała i była rozdrażniona.

*

Kurczę, wstyd mi. – Po krótkiej przebieżce i gorącej kąpieli Dzidzia doszła jako tako do siebie i usiadła przy stole naprzeciwko mnie. Starałam się nie liczyć jajek, które pochłaniała.

Podekscytowany Jacek pojechał układać się z wierzycielami, a ja zrobiłam nam śniadanie i karmiłam Hanię. Walczyłam z opadającymi powiekami, bo mała dała mi w nocy pospać może ze trzy godziny.

Machnęłam tylko ręką.

– Pamiętasz, ile się wczoraj działo? Nie przejmuj się, twój striptiz zostanie zapamiętany wyłącznie jako zabawna kropka nad i.

– Jezus Maria, jaki striptiz?

Dopiero teraz do mnie doszło, że kac podarował Dzidzi w prezencie częściową amnezję.

– No w zasadzie żaden striptiz. Tańczyłaś, wygłupiałaś się – kluczyłam.

– Joanna i Iza mnie zabiją. – Podparła głowę na rękach, cała czerwona na twarzy. – Nigdy więcej nie tknę alkoholu.

– Gdybym tak dostawała dziesięć złotych za każdym razem, gdy któraś z nas składa taką obietnicę, byłabym bogatsza od ciebie.

Uśmiechnęłam się do niej i zasłoniłam roletę, bo wpadające do kuchni kwietniowe słońce nie tylko świeciło mi w oczy, ale prześwietlało wszystkie zmarszczki na mojej twarzy, które niczym słoje na przekroju pnia wskazywały na mój wiek.

Dzidzia wpatrywała się we mnie intensywnie i poczułam się nieswojo. Zdawałam sobie sprawę, że wyglądam kiepsko, bo dzisiejsza czterdziestolatka to może i dawna trzydziestolatka, ale pod warunkiem, że jest „zrobiona”. Ja nie byłam. Miałam zmęczoną, niewyspaną twarz bez grama makijażu, lekki odrost widoczny na włosach, których wczoraj nie umyłam, bo byłam zbyt skonana, i ręce z przesuszoną skórą, które teraz najchętniej bym schowała za plecami, tylko kto wtedy przytulałby i karmił Hanię?

Pomyślałam, że to dbanie o siebie, któremu przez tyle lat poświęciłam ogromną liczbę godzin, jakbym była jakimś cennym muzealnym eksponatem, było w istocie czasem zmarnowanym, bo niewiele było trzeba, by próby zatrzymania czasu rozwiały się jak dym. Dwudziestolatka po nieprzespanej nocy ma nieco nieprzytomny wzrok i zwichrzone włosy, trzydziestolatka jest interesująco blada, czterdziestolatka… cóż, szybko zaczyna przypominać bezdomną.

Coś innego jednak chodziło Dzidzi po głowie, gdy tak wpatrywała się we mnie z natężeniem.

– Zazdroszczę ci – wypaliła wreszcie.

– Czego? – Pomyślałam, że jest jeszcze pijana. – Kłopotów finansowych, przez które muszę wyprzedawać swoją garderobę?

Dzidzia machnęła ręką i poprawiła kosmyk włosów zaczesanych dziś w imponującą koronę nad czołem.

– Nie mówię, że to jest nic, ale to przejściowe. Wiesz o tym. Chodzi mi o Hanię. Z jednej strony nie wyobrażam sobie, bym znowu mogła w to wchodzić, a z drugiej zazdroszczę ci późnego macierzyństwa. Gdy chłopcy byli mali… przeleciało mi to. Wiecznie byłam zajęta sobą, mozolnym budowaniem kariery w niemieckiej telewizji z pomocą kontaktów Dietmara, bywaniem, urządzaniem idealnych domów i perfekcyjnych wakacji.

Poczułam się, jakby mówiła o mnie, minus oczywiście kariera w telewizji. Pokiwałam głową i przełożyłam Hanię na drugą stronę. Była coraz cięższa, lekarka powiedziała, że lada chwila będzie samodzielnie siadać i nie mogłam się tego doczekać.

– Nie nacieszyłam się dziećmi. Czas pędził na łeb, na szyję. Mam wrażenie, że raz wyszli z domu w szkolnych mundurkach, a wrócili samochodami, prezentując swoje dziewczyny i dyplomy.

Wiedziałam, o czym mówi, ale odkąd pojawiły się pierwsze kłopoty z kasą, nie potrafiłam cieszyć się czasem spędzanym z Hanią. Pewnie nie tylko ząbkowanie powodowało, że mała była ostatnio bardziej nerwowa. Udzielał się jej mój lęk przed tym, co będzie dalej.

– Wszystko cudnie, ale budżet nam się nie spina i najchętniej wróciłaby do pracy, tyle że… nigdy nie pracowałam. Kto zatrudni absolwentkę filozofii bez żadnego doświadczenia, poza mistrzowską wręcz umiejętnością polowania na okazje w sektorze luksusowych dóbr dla kobiet?

Dzidka przez chwilę intensywnie myślała.

– Ja. Ja zatrudnię.

Położyłam Hanię na puchatym dywaniku pokrytym wizerunkami bohaterów Kubusia Puchatka i spojrzałam na Dzidzię podejrzliwie. Chyba jeszcze była pijana.

– W jakim niby charakterze?

– Będziesz mogła poświęcać Hani dużo czasu, choć trafią się wyjazdy, owszem. – Dzidzia mówiła jakby do siebie. – Ale masz obycie, gust, kontakty, poradzisz sobie.

– Ale o jakim stanowisku myślisz? Mam być twoją asystentką? Nigdy nie pracowałam w telewizji.

– Skąd. Będziesz moją personal shopper. Jak to się mówi po polsku?

– Osobista stylistka? Specjalistka od wizerunku?

– Otóż to! – Didzia z zadowoleniem odstawiła talerz i wypiła lekko przeczyszczającą herbatkę ziołową z czystka, która podobno pomagała jej dbać o linię.

Pomyślałam na szybko, że ten pomysł nie jest może taki zły.

– Jest tylko jedna sprawa. Nosiłyśmy ten sam rozmiar i byłoby dobrze, gdybyś… – Ostrożnie dobierała słowa. – Wróciła na planetę Trzydzieści Osiem.

– Nie jestem mimozą, powiedz wprost. Mam schudnąć?

Dzidzia nieśmiało pokiwała głową.

– Byłoby dużo łatwiej, szczególnie przy wyjazdach na pokazy czy wyprzedaże, gdybyś mogła zmierzyć ciuchy, by mieć pewność, że będą pasować. Z butami to mniejszy problem – dodała, ale obrzuciła zaniepokojonym wzrokiem moje spuchnięte kostki, jakby oceniała klacz na targu.

Poczułam się nieswojo, ale ziarno zostało zasiane i obiecałam jej, że to przemyślę. Praca dla niej miałaby swoje plusy, nie był to etat, a w razie potrzeby mogłam zostawić Hanię pod opieką matki Wandy i matki Krystyny. Może nie zarabiałabym dużo, ale dość, by zapłacić nasze miesięczne rachunki. Poza tym, tak jak powiedziała Dzidzia, jeśli się sprawdzę, na pewno zdobędę inne klientki.

Gdy wyszła, położyłam Hanię spać i stanęłam przed dużym lustrem w garderobie. Wcześniej zrobiłam sobie staranny makijaż, umyłam i ułożyłam włosy. Tak, by mniej bolało. Odsłoniłam roletę, a wiosenne słońce bezlitośnie odsłoniło każdą dodatkową fałdkę. Przypominało to finałową scenę z programu Jak dobrze wyglądać nago, tylko w krzywym zwierciadle. One mają tam w oczach łzy szczęścia, ja po prostu ryczałam.

Tyć zaczęłam jeszcze przed ciążą, ale w ciąży dogadzałam sobie kulinarnie w każdy możliwy sposób. Zdawałam sobie sprawę, że przytyłam, ale nigdy wcześniej nie było mnie stać na taką okrutną szczerość przed samą sobą. Patrzyłam na siebie w lustrze dzień w dzień, ale podobnie jak się nie widzi każdej nowej zmarszczki, ja nie widziałam dodatkowych centymetrów w biodrach. Teraz zaatakowały mnie zbiorowo i doszłam do wniosku, że jestem żabą, która właśnie została ugotowana.

– Jaką żabą? – ziewnęła Magda, która opatrzyła już Tolka i była w dużo lepszej formie niż wczoraj. Powiedziała, że raczej nie będzie miał blizn, bo wszystko się na nim goi jak na psie, ale jedna by mu się przydała. Takie małe mementum.

– No wiesz. Jak wrzucisz żabę do zimnej wody na ogniu, też nie zauważy, że temperatura wody podnosi się co chwilę o jeden stopień. Gdy wreszcie zacznie ją parzyć w tyłek i zechce wyskoczyć z garnka, będzie już za późno.

– I to ty niby jesteś tą żabą?

– Tak, bo z rozmiaru trzydzieści osiem nie przeskoczyłam na czterdzieści cztery w jeden dzień. To był stopniowy proces, którego nie widziałam w lustrze. Oswajałam się z nową, większą sobą jak żaba z coraz cieplejszą wodą w garnku.

– A nie uważasz, że przesadzasz?

– Masz na myśli, że mamy z Jackiem większe problemy niż mój rozmiar?

Magda odsunęła się od słuchawki i krzyknęła coś gniewnie do Tolka. Młody pewnie żałował, że wyszedł tak szybko ze szpitala i był zdany na łaskę i niełaskę matki.

– Skąd. Mam na myśli, że to tylko ciało. Czasem jest go mniej, czasem więcej. Całe życie byłam na takiej czy innej diecie, w końcu dałam sobie spokój. Artur marudził, ale Gustaw kocha mnie taką, jaka jestem.

– Tyle że tutaj mogłabym naprawdę poprawić naszą sytuację finansową. Oferta Dzidzi jest nęcąca.

– Iza powiedziałaby ci: „To schudnij”.

– A nawet: „To schudnij, kurwa” – wtrąciłam.

– Dokładnie – zaśmiała się Magda. – Jakby nie było nic prostszego. Ja wiem, że tak nie jest, ale Basia, to ty z nas wszystkich najlepiej radziłaś sobie z tak zwanym „reżimem piękna”, dyktaturą świata kobiet. Jeśli uznasz, że to ważne, i się zaweźmiesz, na pewno ci się uda.

Magda miała rację, ale nie do końca. Utrzymać rozmiar trzydzieści osiem nie było trudno, ale czułam w kościach, że podróż przez trzy rozmiary to większa katorga niż podróż przez trzy wymiary. Zjadłam tabliczkę czekolady mlecznej, którą przyniosła wczoraj teściowa, by się należycie posilić przed tą przeprawą. W końcu mleko było przecież bardzo zdrowe. I odchudzające.

*

Postanowiłam zacząć od czytania etykiet, jak radzili w programie o świadomym odżywianiu. Nigdy wcześniej tego nie robiłam, bo przez całe dorosłe życie oscylowałam w okolicach rozmiaru trzydzieści osiem. Tych dobrych okolicach. Odkąd skończyłam piętnaście lat i nabrałam kobiecych kształtów, wprowadziłam się skwapliwie do tej dzielnicy, w której chętnie zamieszkiwały kobiety, bo było tu jasno i bezpiecznie. Zawsze w kolorach tęczy. Nawet nocą można było się przechadzać bez gazu łzawiącego w torebce. Ceny mieszkań były wprawdzie wysokie i nawet marna kawalerka kosztowała mnóstwo wyrzeczeń, chyba że się było szczęściarą, która odziedziczyła lokum po genetycznie uprzywilejowanych matce i babce. Ale co tam. Dzielnica szczupłych kobiet była najbardziej pożądana.

Tymczasem rok przed zajściem w ciążę coś się zaczęło dziać z moimi szalonymi hormonami i ciało, chcąc jakby wyjść przed szereg, przeskoczyło na rozmiar czterdzieści, a potem z miesiąca na miesiąc robiło się coraz bardziej matczyne, miękkie i puchate, aż do rozmiaru czterdzieści cztery, kiedy to moja wspólnota mieszkaniowa dzielnicy Trzydzieści Osiem (składająca się z kobiet z dobrą figurą i jakiegoś faceta z brzuchem piwnym, który nie wiedzieć czemu był tam nadal mile widziany), wystawiła mi walizki za drzwi.

Odtąd miałam się kryć w ciemnych zaułkach i korytarzach ponurej dzielnicy XXL, w której lepiej było nie wychodzić samemu z domu, bo zmrok panował tu cały czas. Niekiedy ktoś próbował piać, że mieszka się tu całkiem dobrze, są piękne skwery, szkoły dla dzieci i dobra komunikacja miejska, ale nie czarujmy się, każdy wiedział, że to marketingowa ściema. Kobiety rzadko chodziły tu pieszo, by nie skupiać na sobie uwagi. Parki i ulice były więc puste. Od czasu do czasu przemknęła po nich postać w bezkształtnej czerni. W tej dzielnicy łatwiej było stracić portfel i poczucie własnej godności niż dodatkowe kilogramy. Od innych kobiet, moich nowych sąsiadek, słyszałam, że czasem przyjeżdżają tu mężczyźni z mojej starej dzielnicy w poszukiwaniu łatwych zdobyczy. Takich, których poczucie własnej wartości malało wraz z dodatkowymi centymetrami i potrafiły wiele znieść. Jasna dupa! Naprawdę nie chciałam, by mnie to spotkało. Mogłam dźwignąć przeprowadzkę, ale nie tę wstrętną manipulację ze strony mojego zmienionego ciała.

Ale teraz próbowałam podejść racjonalnie do kwestii schudnięcia i zacząć wreszcie zwracać uwagę na to, co jem. Przez wiele lat na uroczych pastelowych przedmieściach rozmiaru trzydzieści osiem i doskonałego metabolizmu nie zawracałam sobie tym głowy. Miałam kilka wypróbowanych i sprawdzonych jogurtów, płatków i soków, a całą resztę posiłków załatwialiśmy w zaufanych knajpach, gdzie oprócz menu niczego nie musiałam czytać.

Czytać wolałam książki.

Od kiedy sama zaczęłam robić wszystkie zakupy, czułam się zagubiona; błąkałam się między półkami, a w każdym produkcie przeczuwałam złośliwie zaczajone kalorie, gotowe, żeby oblepić mi uda, brzuch, ramiona. I podbródek. I cycki.

Pierwsze świadome kroki na drodze zdrowej i niskokalorycznej diety skierowałam do małego sklepiku z ekologiczną żywnością, który poleciła mi znajoma na bardzo modnej diecie. To nic, że znajdował się na drugim końcu Poznania. Podobno było warto stać w gigantycznych korkach; gdzie jak gdzie, ale tam na pewno musieli dbać o jakość i kalorie.

Pojechałam z ochotą, zostawiając Hanię pod opieką Magdy i Joanny i obiecując w zamian dostarczyć zdrowe, dietetyczne sery, warzywa i owoce. Znajoma przekonywała, że w ekologicznym sklepie wszystko jest nie tylko zdrowe i świeże, ale i odchudzające.

W pierwszej chwili pomyślałam, że pomyliłam adres i weszłam do jubilera. Na półce, na wprost wejścia, przywitała mnie magnetyczna biżuteria, o czym informował złocony napis. Bransoletki, kolczyki, magnesy do ciała z miedzią, podstawka magnetyczna do wody… Poczułam się nieco skonsternowana; na śniadanie raczej wolałabym jakiś nabiał, ale postanowiłam się nie zrażać. Grunt to otwarty umysł. Stanęłam przy gablocie, oglądając ceny tych tajemniczych przedmiotów, i włos mi się zjeżył na głowie.

– Zapraszam, zapraszam! To okazja, wyprzedaż, ostatnie sztuki, ma pani szczęście! Nic tak nie poprawia metabolizmu jak magnesy.

Z zaplecza wyszła wysoka, postawna dziewczyna w wieku Luśki, tylko dwa razy od niej większa. Z imponującymi dredami na głowie, zebranymi do tyłu, wyglądała jak Predator. Jej ciemnofioletowe usta sprawiały dość upiorne wrażenie. Zdaje się, że zupełnie nie zwróciła uwagi na moją głupią minę.

– Ale ja przyszłam po ser…

– Oczywiście. – Skwapliwie pokiwała głową, potrząsając włosami. – Ser też mamy, bardzo zdrowy, ale koniecznie musi pani zobaczyć TO. Skoro pani tu jest, to znaczy, że jest pani świadomym konsumentem, dbającym o zdrowie. – Nie czekając na moją zgodę, zgarnęła z półki biżuterię. – O, proszę spojrzeć. – Pomachała mi przed oczami czarną, grubą bransoletką. – Jedyne trzysta sześćdziesiąt złotych. Dzięki niej mięśnie i tkanki miękkie wydłużają się i relaksują. Ruch hemoglobiny w naczyniach krwionośnych zostaje przyspieszony, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach termograficznych, jak i w badaniach medycyny nuklearnej. Poprzez takie działanie redukujemy nadmiar wapnia, cholesterolu i kwasu mlekowego. „Krew zmęczona” zostaje oczyszczona i poprawia się jej cyrkulacja. Poruszenie cząstek atomowych wewnątrz komórek powoduje szybsze usuwanie toksyn oraz niepotrzebnych substancji. – Przerwała, obrzucając krytycznym wzrokiem moją sylwetkę. Poczułam się nieswojo i na dodatek mina mi zrzedła na wieść, że mam w komórkach cząstki atomowe, które powinnam poruszyć, jeśli chcę być szczupła. – Chociaż nie, dla pani lepsza będzie ta. – Sinousta dziewczyna odłożyła czarną bransoletkę, a spod lady wyjęła długi, połyskujący pasek i zanim się zorientowałam, owinęła mi nim nadgarstek. – Dzięki temu zwiększy się pęd krwi i stanie się podobny do tego, jaki pojawia się podczas ćwiczeń lub masażu. Proszę pomyśleć o ośmiogodzinnym masażu twarzy oraz spokojnym i głębokim śnie, który zapewni ta opaska magnetyczna. Dzięki niej pani schudnie, pozbędzie się bólu głowy i migren, znikną również sińce pod oczami i poprawi się stan skóry… I do tego w promocji kosztuje tylko osiemnaście pięćdziesiąt.

Okazało się, że była to jedyna rzecz w całym sklepie, na którą było mnie stać. Ceny serów, mięsa i warzyw wskazywały niezbicie, że żywność musiała być produkowana na Księżycu i zwożona przez amerykańskie Voyagery.

Wyszłam stamtąd skołowana i bez sera, za to w przekonaniu, że nie dosyć, że jestem gruba, to mam jeszcze sińce pod oczami oraz niezdrową skórę. Chyba nie zdawałam sobie sprawy, jak trudno być świadomą, dbającą o wagę i zdrowie kobietą, mając tak ograniczony budżet.

– Co to? – zdziwiła się Joanna, kiedy pokazałam jej magnetyczny pasek. Mówiła szeptem, tuląc w ramionach śpiącą Hanię. Mogła ją zanieść do łóżeczka, ale wiedziałam, że to są jej szczególne chwile i nie zamierzałam się wtrącać. W jakiś sposób Hania była dla Joanny reinkarnacją jej siostry, która zginęła w wypadku. Mała nosiła jej imię na pamiątkę.

– Odchudzająca bransoletka – poinformowałam ponuro, zdejmując buty i odwieszając płaszcz. W moim głosie widocznie musiało być coś niepokojącego, bo Joanna bez słowa poszła do pokoju małej, delikatnie ją odłożyła i przykryła kocykiem.

– Basia… Co się dzieje? – Pogłaskała mnie po włosach.

Nawet matka nigdy mnie tak nie głaskała i raczej nie pozwoliłaby mi na rozczulanie się. Od dziecka mi wpajała, że kobiety mają w życiu pod górkę, więc muszą być silne i pragmatyczne.

– Jestem gruba. Na ulicy już nie obejrzy się za mną żaden facet, jakbym była niewidzialna. Nigdy nie schudnę, muszę się z tym pogodzić. Przestałam być sobą, przestałam być kobietą i Jacek na pewno niedługo się ze mną rozwiedzie… Naprawdę się ze mną rozwiedzie, a nie tylko po to, by chronić nasz dom – dodałam.

Siedziałam na sofie z opuszczonymi ramionami, użalając się nad sobą, i sprawiało mi to jakąś masochistyczną przyjemność. To nie mogłam być ja! Co się ze mną działo? Gdzie się podziała ta pewna siebie, arogancka Baśka, w której nie było za grosz taniego sentymentalizmu i słabości? Która nabijała się z tandetnych love story i mazgajowatych kobiet, które podchodziły do siebie jak do ofiar kataklizmu zwanego życiem? Nienawidziłam siebie takiej.

Joanna usiadła obok.

– Co to za bransoletka? Miałaś przywieźć odchudzający ser.

– Bransoletka jest skuteczniejsza, porusza cząstki atomowe. Poza tym jest tańsza od sera. – Łzy jedna po drugiej płynęły mi po twarzy, rozmazując tusz i podkład. W nosie zbierały się gile. Gdyby ktoś podsunął mi teraz lusterko, zabiłabym go bez skrupułów. – Od poruszania cząstek atomowych się chudnie – chlipnęłam, pociągając nosem.

Joanna westchnęła, rozkładając ręce.

– Boże, jesteś taka głupia, że aż nie wiem, co powiedzieć. Masz Jacka, który świata poza tobą nie widzi, śliczną, zdrową Hanię, jesteś inteligentna, przedsiębiorcza i odważna. Baśka, tyle potencjału, a ty go marnujesz na jakieś bzdury? Bo nie możesz wylądować na planecie Trzydzieści Osiem?

– W dzielnicy Trzydzieści Osiem – burknęłam, dzieląc się z nią swoimi ostatnimi przemyśleniami, które Magda od razu postanowiła ukraść do swojej książki. Doprowadzała nas tym do szału. Jakby chodziła za nami z niewidocznym ołówkiem i wszystko, co choć w połowie wartościowe, pożądliwie notowała na potrzeby swojego pierwszego dzieła.

– I co z tego? Patrzyłaś ostatnio w lustro? – zapytała Joanna, a ja pomyślałam ze zdziwieniem, że ta złośliwość zupełnie do niej nie pasuje. Lustra unikałam od dłuższego czasu. – Nawet jeśli zaokrągliłaś się tu i tam, to ciągle jesteś ty, jedyna i niepowtarzalna – kontynuowała Joanna, której wcale nie chodziło o złośliwość. – Tylko na innej planecie czy w innej dzielnicy, jak wolisz. Życie to nieustająca podróż, z przystankami i przeprowadzkami, przecież wiesz to doskonale. – Wzruszyła ramionami. – Mam lwią zmarchę, która wieczorem przypomina Rów Mariański, i włosy już nie te… – dodała po chwili. – I co mam z tym zrobić? Patrzyłam na te gęste blond loki Dzidzi i z zazdrości mnie skręcało. A potem sobie z nią pogadałam i okazało się, że ona tego w ogóle tak nie widzi. Zazdrości mi Hamzy, tobie zazdrości Hanki, Magdzie tego, że pisze książkę, a Izie sukcesu i młodszego przystojniaka.

– Przecież dostała nowy program.

– No widzisz? – ucieszyła się Joanna. – O to właśnie chodzi. O wiele łatwiej jest komuś zazdrościć, niż dostrzec u siebie coś fajnego.

– Od kiedy ty jesteś taka mądra? – Z przyzwyczajenia nie mogłam sobie darować przycinków, choć czułam, że dobrze mi zrobiła ta rozmowa. – Przepraszam, Joasiu, jestem wredna – zmitygowałam się.

Joanna machnęła ręką.

– No jesteś. Przypadek beznadziejny. I czasami mnie wkurzasz, ale i tak cię lubię. – Uśmiechnęła się.

*

Od kiedy matki dowiedziały się o naszych problemach, na wyścigi, jedna przez drugą, starały się nam pomagać.

– Nic się nie martwcie – pocieszała przez telefon matka Krystyna. – Jutro ja się zajmę obiadem. – Wszystko przygotuję i podjadę koło siedemnastej, jak wróci Jacek. Ty się zajmij małą i nie zaprzątaj sobie tym głowy. Przecież wiem, że nie przepadasz za gotowaniem…

Doskonale zdawałam sobie sprawę, że użyła szyfru i tak naprawdę powiedziała: „Przywiozę jutro mojemu synkowi obiad, bo ty nie umiesz gotować i go głodzisz”. Ale i tak odczułam ulgę, że nie muszę stać przy garach.

Do czasu. Zapomniałam, że matka Krystyna jest wielką miłośniczką rozmachu Lucyny Ćwierczakiewiczowej, który kojarzył się jej z przepychem i „wielkopaństwem”, i choć sama jadała dietetycznie i zdrowo, uwielbiała tuczyć wszystkich wokół, szczególnie „biednego Jacka”. „Weźmi ćwierci wołu do rosołu”. Jednym jej obiadem można by wykarmić cały obóz harcerski. Niechętnie musiałam przyznać, że na moje nieszczęście dobrze gotowała. Szczególnie że od kiedy urodziła się Hania, zmieniły mi się żywieniowe upodobania i z apetytem zajadałam się tłustymi zupami zaprawionymi śmietanką trzydziestką, smarowidłami z boczku z dodatkiem jabłka i cebulki oraz pysznymi tłuczonymi ziemniakami z całą górą masła, polanymi pieczeniowymi sosami. A już jej pieczeń ze schabu z gorgonzolą to było mistrzostwo świata.

Jednak nie miałam wyjścia, skoro chciałam wrócić do dawnej figury i załapać się na pracę u Dzidzi, musiałam wykazać się silną wolą. Jeśli kiedyś mogłam znosić ból różnych ostrzyknięć, złuszczeń i naciągnięć w nadziei, że trochę pocierpię, ale za chwilę będę piękna i młodsza o dziesięć lat, dam radę i teraz. W końcu wtedy chodziło o ból, teraz chodzi jedynie o poskromienie łakomstwa.

Piece of cake, jak mawiały chude Angielki za czasów Twiggy.

Siedziałam przy stole, z Hanią na kolanach, i usiłując powstrzymać ślinotok, patrzyłam z zawiścią, jak Jacek pochłania górę przyrumienionych pierogów z mięsem, podanych z kwaśną śmietaną. Na patelni skwierczały skwarki, a w całej kuchni unosił się apetyczny zapach przysmażanej cebulki.

Przede mną stał talerz z rozgotowanym kalafiorem, bez odrobiny tłuszczu i soli, bo postanowiłam być twarda. Czułam się jak alkoholik, który właśnie rozpoczął program dwunastu kroków i trafił na libację.

Matka Krystyna co rusz rzucała mi urażone spojrzenia, jak kompan od flaszki, którego aż korci, by mi jednak polać.

– Chociaż jednego zjedz, bardziej już nie utyjesz. Jacek je i zobacz, jaki chudy.

To fakt, Jacek mógłby zjeść dinozaura, a spodnie wciąż by na nim wisiały. Z trudem przełknęłam ślinę i poczułam, że humor może mi uratować jedynie odpowiednia porcja złośliwości.

– Nie przesadzasz trochę? – zwróciłam się podejrzanie słodko do męża. Nie chciałam robić mu przykrości, moim celem była matka Krystyna. – Lekarz mówił, że powinieneś uważać na dietę.

– A cóż w tym niezdrowego?! – oburzyła się teściowa. – Ciasto sama robiłam, a mięso pierwszej świeżości…

Miałam wrażenie, że odkąd dowiedziała się o problemach firmy, toczyłyśmy cichą wojnę i inny dialog prowadziłyśmy otwarcie, a inny w swoich głowach. Cokolwiek nie powiedziała, ja słyszałam: „To przez ciebie mój syn nabawił się wrzodów żołądka i tych wszystkich problemów finansowych. Przez ciebie zaufał wspólnikowi i przeinwestował. Bo jakby mógł, zabrałby każdy kamyk spod twoich stópek. Bo zawsze lubiłaś wygodne życie”.

– Z boczkiem? – zapytałam niewinnie.

Przypuszczam, że teściowa usłyszała: „Mamo, twój syn zawsze był pracoholikiem, podobnie jak twój mąż. Czy ciebie też należałoby zatem winić za przedwczesną śmierć męża?”. Kto jak kto, ale nawet ja nie wpadłabym na taką podłość.

– A co ci znowu boczek przeszkadza? Odrobina jeszcze nikomu nie zaszkodziła.

„W przeciwieństwie do ciebie, podczas gdy mój mąż budował firmę, ja wychowywałam syna” – przetłumaczył translator w mojej głowie. Westchnęłam obłudnie, podsuwając Hani pod nos kawałek kalafiora. Skrzywiła się i odwróciła buzię.

– Może i tak, ale po operacji wrzodów boczek raczej nie jest wskazany…

Teściowa posłała mi zimne spojrzenie spod zmrużonych powiek. Och, byłam pewna, że usłyszała: „Takie były wtedy czasy, mamo, takie były wtedy wyzwania i możliwości. Otworzyłyście czy wyważyłyście dla nas wiele drzwi, więc, na Boga, nie możesz mieć o to do mnie żalu. To nie ja organizowałam życie kobiet w tamtych czasach”.

– Lepiej dałabyś dziecku kawałek pieroga. Nie wiesz, że kalafior powoduje wzdęcia?

No tak. Mogłam się tego spodziewać. Wszystkie nasze utarczki słowne, te wypowiedziane wprost i te, które toczyłyśmy we własnych głowach, zawsze kończyły się w jeden sposób. W decydującym momencie matka Krystyna zawsze mi przypominała, że nie znam się na kuchni.

Biedny Jacek siedział nad talerzem i na wszelki wypadek się nie odzywał, wbijając wzrok w stół i pałaszując jednego pieroga za drugim. Z jednej strony matka, z drugiej żona. Nie zazdrościłam mu, z tej sytuacji nie było dobrego wyjścia.

Byłam wściekła na matkę Krystynę za ten cudowny zapach pierogów, za jej złośliwości i moją beznadziejną dietę, ale bardziej martwiłam się o Jacka. Naprawdę powinien uważać z jedzeniem.

– I jak, Jacusiu, smakuje ci?

– Pyszne, mamo.

– To może jeszcze ci nałożę?

Zmarszczyłam brwi i przeszyłam go spojrzeniem. Zrozumiał.

– Więcej nie zmieszczę, naprawdę. – Poklepał się po brzuchu, unikając mojego wzroku. Czułam się trochę głupio w roli żony megiery, ale nie mogłam pozwolić, żeby znów wylądował w szpitalu.

Wyjaśniłam mu to, kiedy już odwiózł matkę Krystynę do domu. Położyłam Hanię spać i usiedliśmy przy kominku z zieloną herbatą. Mimochodem pomyślałam, że bez dziewczyn wino mi jakoś nie wchodzi.

– Nie gniewaj się – westchnęłam. – Czasami już sama nie mogę siebie znieść. Chcę powiedzieć coś miłego, a wychodzi jak zawsze. Jak byłam mała, mama czytała mi bajkę o dwóch siostrach; jedna była dobra, miła i nie miała własnego zdania, wszystkim schlebiała. Kiedy się odzywała, z jej ust wypadał diament, inny klejnot albo przynajmniej kwiatek. Druga to był złośliwy kawał cholery, zawsze mówiła prosto w oczy, co myśli, więc za karę jakaś zacofana wróżka, która nigdy nie słyszała o feministkach, sprawiła, że biedaczka wciąż pluła żabami i wężami.

Jacek roześmiał się i przyciągnął mnie do siebie.

– Kochanie, jak cię znam, to raczej twoja autorska interpretacja.

Ogień w kominku trzaskał uspokajająco, było cicho i przytulnie. Istniała nadzieja, że Hania prześpi bez przerwy chociaż kilka godzin. Mimo burzowych chmur nad naszymi głowami w tej chwili czułam się bezpiecznie, jakbym miała nad sobą parasol i piorunochron w jednym. Ogarnęła mnie jakaś wzruszająca fala błogości i pewność, że moje życie właśnie tak powinno wyglądać. Dlaczego nie czułam tego nigdy przedtem, gdy nie miałam problemów z pieniędzmi, byłam szczupła i skupiona głównie na sobie?

– Już jako dziecko sympatyzowałam z tą niepokorną – powiedziałam, odkładając przemyślenia na później. Teraz po prostu postanowiłam cieszyć się chwilą. – Nie chciałam sprawić twojej matce przykrości, ale tak mnie czasami wkurza jej brak taktu, że nie mogę się powstrzymać. Jakby wyzwalała we mnie najgorsze cechy.

– Nie przejmuj się nią tak bardzo, ona chce dobrze, po prostu nie umie tego inaczej okazać. Od kiedy zabrakło ojca, wszystkie uczucia przelała na mnie, a nawet sobie nie wyobrażasz, jak trudno nosić to wszystko na grzbiecie. – Roześmiał się cicho, otulając nas kocem. – Z syndykiem mi się łatwiej gada, mam chociaż pewność, że się nie rozpłacze, jak na niego naskoczę.

Odstawiłam kubek i spojrzałam Jackowi w oczy. Trochę zmęczone, podkrążone, ale wciąż pełne tego światła, które zabłysło przy naszym pierwszym spotkaniu i do tej pory nie zgasło. Czasem na człowieka nieoczekiwanie spada lęk, panika albo przerażenie. Na mnie spadło nagle obezwładniające poczucie miłości. Zaraz za nim przyszło pożądanie.

*

W poniedziałek umówiłam się z Dzidzią. Obiecałam, że odbiorę ją z telewizji, a potem pojedziemy do niej, żebym mogła fachowym okiem ocenić jej garderobę. Jacek wrócił wcześniej i pożyczył mi samochód, którego jeszcze nie zdążył zająć komornik.

Było już ciemno, kiedy wjechałam na parking przed gmachem telewizji. Dzidzia kazała mi wejść do środka i podać nazwisko strażnikowi przy bramie. Nigdy nie byłam w telewizji, więc siłą rzeczy czułam się nieco onieśmielona, nawet jeśli była to tylko telewizja lokalna. Miła młoda kobieta zaprowadziła mnie do niewielkiego pokoju z ogromnym telewizorem na pół ściany i poprosiła, żebym poczekała. Nalałam sobie wody z automatu i usiadłam na krześle.

Na ekranie migały jakieś twarze i miejsca; ktoś szedł przez trawnik, grupka ludzi z przypiętymi do koszulek numerami biegła ulicą, a potem kamera pokazała lądujący samolot. Gapiłam się bezmyślnie na zmieniające się obrazy, tłumiąc zniecierpliwienie, że muszę czekać na Dzidzię, aż nagle ją zobaczyłam. Siedziała na krześle, wdzięcznie założywszy nogę na nogę, i promiennie się uśmiechała. Jej imponujące włosy były zwinięte w luźny, pozornie niedbały kok. Wyglądała promiennie i intrygująco. Na ustach miała jasnoczerwoną szminkę.

– I to już wszystko w dzisiejszym programie, bardzo mi było miło państwa gościć. Serdecznie zapraszam w najbliższą środę o osiemnastej, będziemy rozmawiać między innymi z profesorem Stefanem Okuliczem o mowie ciała.

Pojawiła się po pięciu minutach, zaróżowiona od emocji, poprawiając włosy. Z niechęcią pomyślałam, że równie dobrze może im dać spokój; nawet rozczochrane i przetłuszczone wyglądałyby imponująco. Jakoś nie mogłam uwierzyć, że to jej prawdziwy, niepodrasowany kolor.

– Przepraszam, że czekałaś. Jak wypadłam? – zapytała, wcale nie czekając na odpowiedź. – Mimo doświadczenia za każdym razem stresuję się tak samo, ale chyba właśnie to kocham w tej pracy najbardziej. Możemy jechać?

Dzidzia mieszkała na niedużym osiedlu jednorodzinnych domów w Antoninku. Jej szeregowiec, zbudowany z czerwonej cegły w stylu Tudorów, z kutą bramą i wysokimi tujami przy wejściu, emanował dyskretną elegancją.

Jeszcze nie zdążyła do końca się urządzić; w całym domu walały się pudła i pakunki, w kuchni stały nieposkręcane szafki, a w sypialni wielki materac sąsiadował z kartonami i nierozpakowanymi półkami. Jedynie garderoba była kompletna. Gdyby trafiło na kogoś innego, pewnie szczęka opadłaby mu na podłogę, ja byłam zaprawiona. Moja garderoba była równie imponująca.

– Czekaj, przyniosę szampana, tylko znajdę kieliszki – zakrzątnęła się Dzidzia.

Powstrzymałam ją.

– Nie mogę, jestem samochodem. Poza tym czeka na mnie Hania. Możemy zacząć?

– No tak, masz rację, przepraszam, że ściągnęłam cię tak późno. Następnym razem spróbujemy umówić się wcześniej. – Sięgnęła ręką do jednego z wieszaków i wyjęła obcisłą, aksamitną, połyskującą sukienkę w kolorze mchu, mocno zabudowaną pod szyją, za to dość krótką. – Zależy mi na twojej opinii. Ostatnio ktoś mi powiedział, że w tym wieku nie powinnam się tak ubierać, ale moim zdaniem ona wcale nie jest wyzywająca, a ja na szczęście wciąż mam niezłe nogi. Nie chcę pytać żadnego faceta, sama wiesz… – Skrzywiła się. – Wystarczy, że pokażesz kawałek uda, i tracą rozum. Wolę ciebie – oświadczyła. – Ty jesteś wredna, więc będziesz szczera, a na takiej opinii najbardziej mi zależy.

Już się miałam obruszyć, ale rozśmieszyła mnie. Nie widziałyśmy się tyle lat, a mimo to mnie przejrzała. W czasach licealnych też nie byłam słodkim dziewczęciem, ale jednak dbałam o poprawne relacje z otoczeniem i raczej żadnej koleżance nie powiedziałabym, że wygląda jak kupa gówna, nawet gdyby tak właśnie było.

– Zakładaj, będę bezwzględna.

Dzidzia wyswobodziła się z jedwabnej koszuli i spódnicy i wbiła się w zieloną sukienkę. Przy okazji z zazdrością zauważyłam, że ma sterczące cycki i szczupłe uda.

– I jak? – zapytała, obracając się wokół własnej osi.

– Załóż buty – poleciłam. – Najlepiej te. – Sięgnęłam na półkę i zdjęłam czarne botki na płaskim obcasie, wykończone ćwiekami.

– Te? – skrzywiła się. – Nie pasują.

Westchnęłam.

– Pasują. Jeśli do tej długości i połysku założysz szpilki, będziesz wyglądała jak gwiazda disco polo. Szczególnie jak rozpuścisz włosy. Trzeba trochę przełamać ten look, nie bądź taka dosłowna. Moda lubi zabawę stylami.

Dzidzia nieufnie przeglądała się w lustrze.

– Czy ja wiem, może masz rację… Wyglądam jakoś tak… młodzieżowo.

– Świetnie wyglądasz – powiedziałam zgodnie z prawdą, choć moja dusza wyła. Obecnie mogłam tylko pomarzyć o takiej talii i smukłej linii bioder.

– Przekonałaś mnie – oświadczyła w końcu Dzidzia. – Mam jeszcze parę takich ciuchów, co do których nie jestem pewna, ale najpierw zrobię nam herbatę, a potem mi powiesz, co myślisz.

Szarpnęła sukienkę, próbując się z niej wydostać. Ciasny dekolt zatrzymał jej głowę. Pociągnęła mocniej i w końcu się uwolniła…

Z przerażeniem zobaczyłam, jak razem z sukienką zdjęła włosy. Trzymała w rękach zielony materiał, owinięty blond falami, i patrzyła na mnie z popłochem w oczach. Na niedużej, zadziwiająco kształtnej głowie zostało kilka kosmyków, smętnie przyklejonych do różowej skóry.

*

Ale jak to? Chcesz nam powiedzieć, że Dzidzia w gruncie rzeczy jest łysa? – Sarnie oczy Joanny zrobiły się jeszcze większe, a Iza nieudolnie udała, że zakrztusiła się oliwką, bo zdaje się, że zrobiło jej się wesoło.

Pomyślałam, że my, kobiety, bywamy jednak wredne. Z drugiej jednak strony, tej często ważniejszej od pierwszej, od śmierci Honorki Iza była tak nieswoja i przybita, pozbawiona swojej zwyczajowej energii, do której zdążyła nas przyzwyczaić, że pal licho ten śmieszek-uśmieszek, który jej się wymknął.

– No łysa jak… Sinéad O’Connor śpiewająca Nothing compares to you czy Demi Moore w G.I. Jane, lub, jeśli wolicie, jak Natalie Portman w V jak Vendetta.

Milczeć potrafiłam jak grób i z pewnością nic bym nie powiedziała, nawet tym trzem, gdyby Dzidzia nie stwierdziła, że nie zamierza z tego robić wielkiej tajemnicy, a przynajmniej nie przed nami. Ufała nam. Dziś miała tu zresztą być, ale wyskoczył jej pilny wyjazd do Niemiec. Od miesięcy próbowała sprzedać swój dom w Bonn i wreszcie trafił się poważny kupiec. Obiecałyśmy jej powtórkę, tyle że po ostatnich występach miała dostać bąbelki bez alkoholu.

– No nie pomyślałabym. – Magda w zamyśleniu otworzyła butelkę białego wina. Na koszulce miała napisane: „Jestem pisarką. Wszystko, co zrobisz czy powiesz, mogę umieścić w książce”.

– Wiem, wiem, trochę na wyrost, ale wiecie, dostałam ją dziś od Gustawa i od razu włożyłam, żeby mu zrobić przyjemność.

– Ani się waż umieszczać w książce coś o łysej Dzidzi. Żadne Pudelki nie mogą się dowiedzieć.

Zachichotałyśmy na hasło „łysa dzidzia”, Iza z wyraźną ulgą, że nie musi udawać kaszlu.

– Myślisz, że Dzidzia jest już tak znana?

– Myślę, że ma świetny autorski program, a z moją pomocą będzie miała coraz lepszy styl i szybko awansuje.

– Widzę, że szybko zaczęłaś się integrować ze swoją szefową – mruknęła Iza z przekąsem.

– Szefową in spe. Póki co waga ani drgnie.

– Naprawdę uważasz, że jeśli nie schudniesz, to nie da ci tej pracy? To byłoby trochę głupie, prawda? – Joanna łapczywie rzuciła się na kieliszek wina, a my spojrzałyśmy na nią ze zrozumieniem. Był ostatni piątek kwietnia. W poniedziałek rano Luśka będzie pisać maturę z polskiego. Zdaje się, że przeżywała ją bardziej niż własną dwadzieścia jeden lat temu.

– Nie wiem. Może i głupie – przytaknęłam. – Czasem mi się wydaje, że to bardziej, czy ja wiem, sprawdzian mojego charakteru i determinacji. Nigdy nie pracowałam zawodowo i być może Dzidzia chce się przekonać, czy jestem tylko rozmemłaną sybarytką na rozstaju dróg, czy też naprawdę potrafię się zaangażować na sto procent.

– Na rozstaju dróg, gdzie przydrożny Chrystus stał… – zanuciła Magda i rzuciła na fotel piękny zielony sweter zapinany na zamek.

Faktycznie wreszcie było ciepło. Z połową kwietnia wiosna, podobnie jak moja półroczna Hania, była coraz silniejsza i większa. Po zimnych porankach oraz śniegach z deszczem, które egzotycznego męża Joanny, Hamzę, wbijały z powrotem w zimowy kożuch i ocieplane buty, można było wreszcie ogłosić, że wiosna pokonała zimę. Świat wokół zrobił się na powrót zielony i wonny. Zaczął tętnić życiem.

– A ty skąd masz to cudo? – Wskazałam palcem zielony sweterek.

– Od teściowej. W zasadzie przyszywanej, bo przecież ja i Gustaw jeszcze nie…

– A planujecie?

Zastanowił mnie uśmiech błąkający po twarzy Magdy.

– Czy ja wiem? Póki co koncentrujemy się na nowym domu. Gustaw wkłada w tę budowę tyle czasu i serca, że aż mi głupio tam będzie zamieszkać. No wiecie, będę się czuła tak, jakbym się wprowadziła do pomnika.

– Ale rozmawiacie o ślubie?

Znowu ten uśmiech. Spłoniony. Nie poznawałam mojej przyjaciółki.

– Czasem. Ten ślub nie jest nam w zasadzie do niczego potrzebny, ale może i znajdzie się jeden ważny powód.

Upiła łyk wina i potoczyła po nas wzrokiem, upajając się tym, że trzyma nas w niepewności. Upiła jeszcze jeden łyk.

– Zwariowałyście? Nie jestem w ciąży. Powód jest lingwistyczny. Po prostu nie znoszę określenia „konkubent”. To konkubenci upijają się do nieprzytomności i mordują konkubiny czy katują dzieci. Nigdy się nie słyszy, by zachowywali się tak mężowie. Mężowie są w porządku. Ciężko pracują i opiekują się rodziną. Konkubenci i konkubiny snują się w oparach libacji alkoholowych, bezradnie patrząc, jak topią im się dzieci, o ile państwo wcześniej nie odbierze im praw rodzicielskich.

Roześmiałyśmy się.

– To mi przypomina… Jak ręka Tolka?

– Zasadniczo okej, ale będzie miał bliznę. Ten głupek chodzi teraz i się cieszy, że to takie męskie, sił już do niego nie mam. Artur dał mu jakieś magiczne maści, ale nie chce tej ręki smarować. Mówi, że będzie miał gotowy tekst na podryw: „Powinnaś zobaczyć tego drugiego”. Szkoda gadać… – Machnęła ręką.

– A jaką karę w końcu wymyśliłyście? – Joasia piła dziś wino w zastraszającym tempie i podsunęłam jej półmisek z sałatą. Lepszą przekąską z pewnością byłyby tłuste sery czy smaczna wędlinka, ale naprawdę się starałam.

– A co ja, królik jestem? – Spojrzała na mnie zdziwiona, ale skubnęła listek.

– Jak tylko jego ręka całkowicie wydobrzeje, zmywak w restauracji w każdy weekend. Oczywiście nie wspólnie. Będą się mogli dzielić piątkami i sobotami. Kto wie, co mogliby zmalować, gdyby zostawić ich samych sobie – westchnęła Iza, a Magda jej zawtórowała.

Zastanawiałam się, czy nie żałują, że ich synowie postanowili się zaprzyjaźnić. Od tej pory wybryków było coraz więcej. Żadnemu z nich nie brakowało głupich pomysłów, ale dopiero razem potrafili zapalać pod nimi lont. Ostatnio dosłownie.

Magda jakby czytała w moich myślach.

– To taki wiek. Minie.

– Miejmy nadzieję, zanim wykończą nas, siebie lub postronnych przechodniów. – Iza pokiwała głową. W żałobnej czerni wyglądała jeszcze szczuplej niż zwykle. Zazdrosnym spojrzeniem obrzuciłam jej foremny biust, choć Jacek zawsze mówił, że według niego Iza jest za chuda i przypomina bardziej dziewczynkę niż pełnowymiarową kobietę.

– Ale wracając do Dzidzi… – Magda mimowolnie przejechała ręką po jak zawsze krnąbrnych puklach. – Czyli te cudne włosy, do których wszystkie wzdychamy od kilku tygodni, nie są jej?

Pokręciłam głową i nałożyłam sobie na talerz kilka listków sałaty skropionych oliwą z oliwek. Posypałam je czarnym sezamem, by smakowały jak jedzenie.

– No nie są. Podobno zaczęła łysieć jak na zawołanie, gdy tylko skończyła trzydzieści pięć lat.

– Ktokolwiek wołał, musiał jej naprawdę nie lubić – mruknęła Magda.

– Ponieważ włosy, jak dobrze pamiętacie, były zawsze jej największym atutem, tym czymś, co wyróżniało ją na tle innych dziewczyn, na początku była zrozpaczona. Próbowała ratować to, co zostało, i stała się… jak to powiedzieć… włosoholiczką.

– Chyba włosomaniaczką? – wtrąciła Joanna i dolała sobie wina. – Tak mówi Luśka. Włosomaniaczki to podobno spora grupa w internecie. Dziewczyny z obsesją na punkcie swoich włosów, głównie w wieku mojej córki i niewiele starszym.

– Czyli w wieku, kiedy tak naprawdę należałoby się cieszyć ze swojej bujnej czupryny – żachnęła się Magda.

– Czy nie jest tak ze wszystkim? Pamiętacie te moje płukanki, napary i maseczki? A jaką wtedy miałam cerę, a jaką dziś? To już trzeba mieć pecha. Zmarszczki i trądzik na jednej facjacie. – Joanna uśmiechnęła się smutno.

– Ech, czepiacie się. To jest przecież naturalne. Walczymy i walczymy, a jak widzimy, że nie wygramy, to po prostu zmieniamy reguły gry i odwracamy priorytety. Mówimy: Zenek, Romek, Leszek mnie kocha taką, jaka jestem, i resztę mam w tyłku. – Iza się uśmiechnęła. Tylko nie smutno, a złośliwie.

Miała jednak trochę racji.

– W każdym razie próbowała wszystkiego. Począwszy od wcierek z kozieradki, olejowania włosów, ampułek z krowią placentą… Nie patrzcie tak na mnie, dobrze, że nie ludzką. Potem były próby przeszczepu, nieudane. W końcu Dzidzia powiedziała sobie „a w dupę jeża” czy coś podobnego, tylko po niemiecku, i zamówiła perukę, ale sprytną.

– A co to znaczy sprytna peruka? Można ją na przykład wysłać do banku, by wynegocjowała korzystną umowę kredytową? – Joanna szukała czegoś w swoim telefonie, zapewne jakiegoś starego przeboju.

– Uzupełnienie włosów zintegrowane z twoimi własnymi włosami.

– Moimi? – Mimowolnie chwyciła jasne pasmo.

– Twoimi. Moimi. Izy. Chyba się nie obrazicie, jak powiem, że każda z nas skorzystałaby na takim zabiegu.

– Poza tobą. – Iza z zazdrością spojrzała na moje czarne spiralki.

– E tam. Pewnie, że mi też by się przydało. Umyte i uczesane wyglądają teraz tak, jak kiedyś przetłuszczone i oklapnięte. W każdym razie zakłada się taką cieniutką siateczkę, która pozwala skórze oddychać, no i doczepia włosy tam, gdzie są największe ubytki. Można ich mieć jeszcze więcej niż kiedykolwiek. Co ważne, nie widać, gdzie się kończą własne, a zaczynają sztuczne. Można w tym spać, uprawiać sporty, normalnie myć głowę…

– No ale z tego, co opowiadasz, wystarczyło, by biedna Dzidzia zdjęła kieckę i już została bez tych super-hiper-prawie-własnych włosów. – Iza zjadła trochę sałaty i się skrzywiła.

– Okazuje się, że skorzystała z usług nowej fryzjerki i coś poszło nie tak.

– Czyli takie cuda są możliwe? – Joanna wbiła we mnie rozmarzony wzrok. – To już wiem, na co będę oszczędzać, jak wreszcie oszczędzę na to, na co teraz oszczędzam. Zawsze marzyły mi się bujne blond włosy do pasa. Takie jak ma Daenerys w Grze o tron, co wy na to?

Pokiwałyśmy skwapliwie głowami, ale Joasia szybko posmutniała.

– Tyle że do takiej lwiej grzywy nie pasuje, o ironio, lwia zmarszczka. Czyli musiałabym się jeszcze ostrzykiwać. Ech! – Machnęła ręką. – Hamza mnie taką kocha. I Luśka. – Roześmiałyśmy się.

– Baśka, nie gniewaj się, ale ta sałata jest trochę do kitu. – Iza od dobrej chwili dłubała w talerzu.

– No wiem, co chcesz powiedzieć. Dawaj, jestem przećwiczona przez teściową. Nawet sałatę potrafię spieprzyć?

– Jak chcesz jeść dietetycznie, to nie musi być niesmacznie. Ja wiem, jak to brzmi, ale wierz mi, od lat mam bzika na punkcie zdrowego jedzenia, poza pizzą od czasu do czasu, by przekonać samą siebie, że mam zdrowe ludzkie odruchy. Jeśli chcesz, to ci pokażę kilka przepisów.

– Naprawdę?

– No naprawdę. Po co masz płacić dietetykom, na których obecnie cię nie stać. I kupować jakieś durne szamańskie bransoletki. Pójdziemy razem na zakupy, a potem ugotujemy jakieś kotlety brokułowe i inne pierdolety.

Uśmiechnęłam się do niej. Uśmiechnęłabym się i do reszty, ale coraz mniej było do kogo. Joanna była już w fazie puszczania przebojów a-ha, a Magda poprosiła o ołówek i skrobała coś na kartce. Podobno dopadło ją natchnienie. Na drugi dzień odczytała mi te wielkie myśli przez telefon. Brzmiało to mniej więcej tak: łysa dzidzia – życie kołem się toczy, kulinarny moralniak, ślub z Gustawem.

*

Kiedyś naprawdę lubiłam się ruszać – pomyślałam na drugi dzień, pucując rower, na którym nie siedziałam od kilku lat.

Na dobry początek zamierzałam się wybrać do pobliskiego centrum handlowego, by zakupić jakiś strój na zajęcia fitness, na które się zapisałam. Nie w pobliżu, bo tu chodziłam na jogę, zanim przytyłam, ale w sąsiedniej dzielnicy. Wybrałam fitness, bo stwierdziłam, że joga może i jest fajna dla chudych nerwusów, ale ja potrzebuję czegoś, przy czym solidnie wytopię tłuszcz. Wiedziałam, że zakup nowych ciuchów do ćwiczeń jest dobrą motywacją, podobnie jak zapłacenie za karnet za miesiąc, a nawet rok z góry. Inna sprawa, że kiedyś nie potrzebowałam dodatkowej motywacji. Jak mi się chciało, to po prostu szłam na jogę kilka przecznic dalej.

Obecnie kupno nowego stroju do ćwiczeń było koniecznością, bo nijak nie mogłam się wbić w stare legginsy i sportowy stanik. Wielkich T-shirtów w ciemnych barwach miałam od biedy dostatek, a w razie czego mogłam się posiłkować dostatkiem Jacka, ale potrzebny był jeszcze tak zwany dół. I to szybko.

Na szczęście moja garderoba w internecie wyprzedawała się z prędkością jednego ekskluzywnego ciuszka na dzień, więc miałam z czym wybrać się do sportowego, i choć te pieniądze miały swoje smutne przeznaczenie na koncie komornika, wytłumaczyłam sobie, że to przecież inwestycja w moją produktywność ekonomiczną. Przynajmniej kiedyś tak to się nazywało.

Siedziałam więc ze szmatą i miską przy rowerze, sapiąc, jakbym już była po przejażdżce, i przekonywałam się, że ten rower dobrze mi zrobi. Po pierwsze, dzień był piękny, a po drugie, Jacek zabrał nasz jedyny obecnie samochód. Wstępnie rozejrzałam się w internecie za używanym fotelikiem rowerowym dla dziecka. Byłam ambitna, nie ma co. Tymczasem Hania, która kilka dni temu po raz pierwszy samodzielnie usiadła, gaworzyła, wkładając sobie piąstkę w buzię. Miałam wrażenie, że chce mi w ten sposób pokazać pokrzepiający gest „dziewczyny górą”, choć kto wie. Mogło to też oznaczać: „Prędzej zjem swoją pięść, niż ty, matka, dojedziesz po ten dres”.

Na początku byłam za bardzo świadoma tego, jak na tym rowerze wyglądam (grubo), i zbyt zasapana, by poczuć przyjemność, ale jadąc przez chwilę z górki i czując wiatr we włosach, przypomniałam sobie, jak bardzo lubiłam jazdę rowerem. Mój pierwszy składak przywiózł oczywiście ojciec. Dokładnie rzecz ujmując, przyjechał na nim pijany, jak zawsze była to zapłata za jakąś fuchę. Rower był dla mnie trochę za duży i gdzieniegdzie przyrdzewiały, ale mamie udało się zdobyć farbę do metalu i pomalowała go na zielono. Zieleń przypominała zgniły kolor barierek przed szkołą, ale co tam. Dla mnie ten pojazd był najpiękniejszy na świecie.

Tymczasem jechałam pod górkę i sapałam coraz bardziej, zazdrośnie zerkając na mijających mnie w locie chudzielców w obłych ciuszkach jak z filmu science fiction, z kaskami na głowach. Jacek pytał rano, czy nie chcę kasku, ale stwierdziłam, że nie jest twarzowy, a poza tym z pewnością nie rozwinę prędkości, która usprawiedliwiałaby włożenie go sobie na głowę. Niestety miałam rację. Sapiąc i dysząc, pogrążyłam się w niewesołych rozmyślaniach. No bo kiedy to się stało, że przestałam lubić ruch? Zaczęłam wszędzie, gdzie tylko można, jeździć samochodem. Albo mówiłam, że „już nie lubię gór”, a kiedyś przecież kochałam górskie wyprawy. Gdyby nie to, że kierownicę roweru trzymałam kurczowo obiema rękoma, żałując, że nie wyrosła mi trzecia do obcierania potu z czoła, uderzyłabym się w pierś.

Te zmiany zaczęły się przecież dokładnie wtedy, gdy zaczęło mi przybywać kilogramów. Nagle dyszałam przy niewielkim nawet wysiłku, a w górach, cóż, w górach sapałam jak lokomotywa i pociłam się jak smok. Joanna miała rację, to była tylko podróż przez życie, to było tylko ciało, ale nigdy wcześniej nie spojrzałam na to w sposób tak do bólu praktyczny. Więcej ciała oznaczało po prostu to. Większe obciążenie. A większe obciążenie oznaczało, że częściej byłam na bezdechu, miałam mniej energii i coraz mniej mi się chciało. Nawet seks był ostatnio… Póki co postanowiłam nie otwierać tej szufladki. Już chciało mi się ryczeć, a nie zamierzałam być spoconą kobietą, która wiezie swoją nadwagę na rowerze i płacze. Były jakieś limity.

– A czego pani szuka? – Młoda dziewczyna spojrzała niby na mnie, ale jakoś tak bardziej przeze mnie. Miała na sobie obcisły ciemnoróżowy dresik z rodzaju tych nowych wynalazków, w których wyglądasz superseksownie, nawet jak się pocisz.

Mimowolnie unikałam kontaktu wzrokowego i skurczyłam się w sobie, jakbym chciała zajmować mniej miejsca. Byłam też coraz bardziej dotkliwie świadoma tego, że śmierdzę potem, a wcześniejsza wizyta w damskiej toalecie i szybkie umycie dekoltu i pach niewiele mi dało. Potrzebowałam prysznica i ciuchów na przebranie.

Dziewczyna pociągnęła noskiem.

– Czegoś takiego, jak pani ma na sobie – wydukałam, aż nader świadoma, dlaczego ona pociąga tym noskiem, choć nie byłabym Baśką, gdybym nie pomyślała, że do cholery jasnej, obsługa sklepu sportowego powinna być przyzwyczajona do smrodu ludzkiego potu. Chyba że dział dla pań odwiedzały kobiety zainteresowane nie treningiem, a dobrym selfie z siłowni na Instagrama.

– Obawiam się, że nie mamy tego w pani rozmiarze. – Obrzuciła mnie wzrokiem i jeszcze raz poruszyła noskiem jak króliczek. – Za chwilę, Bartek, mam tu panią! – rzuciła do kolegi przypominającego mi naszego wuefistę z liceum.

Wyraźnie nie była zadowolona z tego, że „ma tu panią”.

– Rozmiary tylko do L. Więcej nie uciągnie – wyjaśniła, by mnie dobić.

– To może pani zaproponować coś innego?

– Jaki sport?

– No taki ogólny.

– Crossfit, powerfit, interwały, siłownia? Joga? – Spojrzała tęsknie w kierunku drzwi, za którymi zniknął pan Bartek.

– Ogólny – odburknęłam. Po przejażdżce rowerem zrobiłam się wściekle głodna.

– Okej – powiedziała. Takim tonem, że wiedziałam, że nic nie jest okej, bo ona musi się męczyć z jakąś grubą babą, a Bartek robi nie wiadomo co z nie wiadomo kim na zapleczu. Policzyłam jednak do dziesięciu, bo prawdopodobnie byłam przewrażliwiona.

Po namyśle przyniosła mi zielonkawy strój przypominający kostium płetwonurka, który miał być tak oddychający, że właściwie miał oddychać za mnie, i tak pochłaniający pot, że pozostawało tylko żałować, że mogłoby się okazać, że nawet po jego zdjęciu nadal się nie pocę.

– To jest produkt męski? – zapytałam, zerkając na metkę.

– Tak, bo akurat nie mamy damskiego w pani rozmiarze. Chce go pani?

Znowu ten nosek.

– Nie sądzę. Dziękuję.

Dziewczyna wzruszyła ramionami i odeszła w stronę półek, a ja wyszłam ze sklepu ze łzami w oczach. Męski strój płetwonurka? Naprawdę byłam skazana na coś takiego? Czułam się głodna i upokorzona, więc szybko kupiłam jakiś zestaw w McDonaldzie, który niemal stanął mi w gardle. No bo byłam przecież świadoma, że tak właśnie wygląda błędne koło, o którym zawsze mówią ludzie walczący z otyłością. Nadwaga to emocje. Gorejący krąg emocji. Huśtawka emocji. Zaczynałam to wreszcie rozumieć.

Walka z własnym ciałem niczym metafora walki o własną duszę, tycie i chudnięcie niczym religia w czystej postaci. Każdy dzień rozpisany na to, co wygrane, i to, co przegrane, złe i dobre uczynki, kary i nagrody. A do tego poczucie winy, upokorzenie, smutek przegrywające lub wygrywające z poczuciem siły, wiarą w siebie i optymizmem. Tam, gdzie inni podążali prostą drogą, otyli, tak jak alkoholicy, palacze, włosoholicy czy włosomaniacy, widzieli góry i doliny, szczyty do zdobycia; szczyty, u stóp których polegli.

Umyłam szybko ręce i twarz i weszłam do innego sklepu sportowego. O nie, nie zamierzałam się tak łatwo poddać. Po półgodzinie, kiedy to każdej zbliżającej się do mnie ekspedientce mówiłam grzecznie, lecz stanowczo „dziękuję”, wyszłam stamtąd z dresowymi spodniami (damskimi), które nie były obcisłe, a jednocześnie mocno rozciągały się w talii, koszulką i bluzą. Wszystko w kolorze szarym z różowymi wstawkami.

Przypomniała mi się moja nowa lokacja, ta dzielnica XXL, w której wszystkie kobiety przemykają ciemnymi zaułkami, i pomyślałam, że mam to w dupie. Na tyle ostatnio wielkiej, że zmieszczę tam każdy lęk. Trudno. Ja, Baśka, niedawno zostałam matką i przez ostatnie dwa lata zmieniłam rozmiar na czterdziesty czwarty. Nie zamierzałam się z tego powodu biczować i kryć pod mostem!

Taki przynajmniej był plan. Dopóki nie trafiłam na zajęcia fitness z panią Zuzą. Bardzo odchudzające i skuteczne – tak przynajmniej zachwalała ta znajoma od ekologicznego sklepu z Predatorem za ladą. Możliwe, że już samo to powinno wzbudzić moją nieufność, ale po rowerowej zadyszce, wystrojona w nowe ubrania, czułam, że pora na kolejny krok. Doskonale pamiętałam lata spędzone w dzielnicy Trzydzieści Osiem i wiedziałam, że sama dieta nie wystarczy, żeby tam wrócić. Potrzebowałam czegoś więcej: zmiany obecnego stylu życia; tylko wtedy wpuszczą mnie z powrotem. Zdrowe odżywianie, niskotłuszczowe potrawy, zero samochodu (akurat to, dzięki komornikowi, nie było trudne) i przede wszystkim ruch. W tej dzielnicy do dobrego tonu należało posiadanie karnetów: na basen, na siłownię, na zajęcia fitness albo spinning. Ewentualnie na jogę. Jeśli któraś otwierała portfel i wśród niezliczonych kart kredytowych, wizytówek kosmetyczki, dentysty, ginekologa, lojalnościowych kart zaprzyjaźnionych marek i modnych sklepów ze zdrową żywnością nie było karnetów – powinna poczuć się co najmniej dziwnie i niech nawet nie próbuje głupio się tłumaczyć, że co niedziela biega po lesie i chodzi z psem na spacery. Kiedyś się tym przejmowałam, w końcu dzielnica zobowiązuje, chociaż nie miałam ani karnetu, ani nadwagi, ani psa. Korzystałam z zabiegów medycyny estetycznej i uważałam, że to mnie wystarczająco konstytuuje. Dziś było to ostatnie z moich zmartwień. Już zaplanowałam, że sprawię Hani sportową spacerówkę na trzech kołach i będę z nią biegać po parku. Przeglądając modele w internecie, doszłam do wniosku, że powinnam iść do okulisty; wzrok również mi się pogorszył i zaczęły mi się mylić zera. To niemożliwe, żeby wózek na trzech kółkach był droższy od tego na czterech. Kompletny brak logiki. Przez chwilę zapomniałam, że i tak mnie na niego nie stać; że właściwie na nic mnie nie stać oprócz ryżowych odchudzających wafli, które smakują jak trociny i których nie wolno smarować masłem orzechowym, jak pouczyła mnie Iza.

A kiedy już sobie przypomniałam, zapisałam się do pani Zuzy. Po znajomości i za pół ceny. Na to w sumie też nie było mnie stać, ale rozgrzeszyłam się, że przecież chodzi o zdobycie pracy. Muszę być szczupła – tylko wtedy będę wiarygodna.

Podekscytowana poszłam na pierwsze zajęcia, wystrojona w szarości z różowymi wstawkami. Lustro w mojej przetrzebionej garderobie wydało mi się zadziwiająco łaskawe: to sportowe ubranko uszyte było jakoś tak sprytnie, że nie przypominałam wieloryba, i nawet dość obcisłe spodnie ładnie układały się na biodrach. Podbudowana i w całkiem dobrym nastroju wciągnęłam brzuch, poprawiłam włosy i weszłam na salę.

Trochę się spóźniłam, zajęcia już trwały. Na mój widok pani Zuza podniosła rękę. Muzyka gwałtownie umilkła, a głowy wszystkich kobiet zwróciły się w moją stronę.

– Witamy cię, Basiu – usłyszałam nieco piskliwy, choć stanowczy głos. – Ale na drugi raz pamiętaj, że zaczynamy o dziewiętnastej. Nie pięć po. To ważne, żebyśmy wszystkie rozpoczynały w tym samym momencie, tylko wtedy nic nie zaburza przepływu energii. Jeszcze tego nie wiesz, ale to podstawa sukcesu, jeśli chcemy coś osiągnąć. Zapraszam, stań w pierwszym szeregu i postaraj się skupić.

Nie było reflektorów skierowanych prosto na mnie, nie było werbli ani oklasków, mimo to czułam się jak na rozdaniu Złotych Malin. Spojrzenia wszystkich obecnych skierowane były na mnie i towarzyszyły mi podczas pokonywania tych kilkunastu metrów, które wydawały mi się co najmniej osiemnastoma kilometrami. Zawęziło mi się pole widzenia; wszystko, co po bokach, tonęło w czerni, a nogi automatycznie poniosły mnie na miejsce wskazane przez panią Zuzę. Mimochodem pomyślałam, że choć znajoma od Predatora z naciskiem określała ją panią Zuzą, dziewczę prowadzące zajęcia było mniej więcej w wieku Luśki. Klątwa jakaś czy co? Najpierw ekologiczny Predator, teraz ta. Wszystkie w wieku dwadzieścia minus. Najwyraźniej młode pokolenie postanowiło pokazać mi nowe aspekty życia i uświadomić, że ten świat już do nas nie należy.

No dobra – zawzięłam się. Będę otwarta, udowodnię gówniarom, że tak łatwo nie oddamy pozycji, które w pocie czoła wyszarpałyśmy własnym matkom.

– Basiu, stań między Weroniką i Andżeliką i powtarzaj moje ruchy. Muzyka! – zawołała pani Zuza w przestrzeń, czyniąc jednocześnie zamach prawą nogą, która powędrowała aż pod sufit.

Weronika i Andżelika na oko również były w wieku Luśki. Obie szczupłe, sprężyste, ze sterczącymi cyckami i szparą pomiędzy udami, z której, zdaje się, były bardzo dumne. Uśmiechnięte życzliwie i jakoś tak wyrozumiale, że nagle pożałowałam, iż Hannibal Lecter jest fikcyjnym bohaterem… Machały nogami, podskakiwały w rytm muzyki, a cycki nawet im nie drgnęły; były jak przyspawane.

No trudno, pomyślałam, nie jestem dobrym człowiekiem; jestem starą, grubą, zazdrosną babą.

Dziewczyny nie sapały, nie pociły się, nie rwał im się oddech i nie miały zadyszki. I jeszcze ze sobą od niechcenia rozmawiały, zupełnie jakby leżały na plaży.

W przeciwieństwie do mnie. Nieudolnie naśladując ich ruchy, przez pierwszych piętnaście minut usiłowałam nie sapać, ale w końcu doszłam do wniosku, że jak tak dalej pójdzie, prędzej się uduszę, niż schudnę. Nie mówiąc już o tym, że moje cycki w rytm podskoków coraz bardziej się wydłużały…

*

Nie dramatyzuj, po prostu źle dobrałaś bieliznę. Myślisz, że to tylko twój problem? Poczytaj sobie fora – poradziła Magda, otulając się szarym swetrem. – Myślisz, że mogłabym biegać w normalnym staniku, takim codziennym? – parsknęła. – Biust uderzałby mi o kolana. Co założyłaś pod te szare różowości?

– Jak to co? Mój biustonosz w cytryny, jedyny, w jaki ostatnio się mieszczę.

– Ten, którego używałaś, jak jeszcze karmiłaś Hanię? Ten z odpinanymi miseczkami? – zdziwiła się Joanna.

– Ten. I co z tego?

Wszystkie moje trzy przyjaciółki jak na zawołanie parsknęły śmiechem.

– No już naprawdę, Baśka. – Magda klepnęła się w kolana. – Mając kiedyś tyle kasy, powinnaś mieć jakąś sportową bieliznę do ćwiczeń. Nie masz?

– Po co jej bielizna, przecież ona zawsze była chuda jak patyk – bezlitośnie zauważyła Iza. – I cycków nie miała. Pamiętacie? My dumnie kupowałyśmy pierwsze staniki, a ta wciąż biegała w samych koszulkach i się z nas śmiała. Ma prawo teraz nie wiedzieć.

W końcu zdenerwowały mnie tym gadaniem.

– Nigdy więcej! – oświadczyłam, podając Magdzie korkociąg i otrząsając się na wspomnienie uśmiechniętej pani Zuzy, jej naprężonych pośladków i fachowo obciągniętych stóp. – Nigdy więcej nie pójdę gdzieś, gdzie jestem najstarsza i najgrubsza. I na dodatek na cenzurowanym. Wszystkie patrzyły na mnie, jakbym napisała mucha przez o z kreską. Nie chodziłam tam, jak ważyłam o połowę mniej, więc tym bardziej nie zamierzam teraz. Co to w ogóle było? – Czułam, że potrzeba mi wina jak nigdy w życiu. – Jakiś trening dla zakompleksionych anorektyczek? Wszystkie młodsze ode mnie, szczuplejsze… i głupsze. Zamiast cieszyć się życiem, świat podbijać, chodzić na randki i łamać serca kolejnym facetom, te rozprawiają o swoich wyimaginowanych niedoskonałościach. Mówię wam, myślałam, że zacznę wyć. Jak można być taką idiotką i nie doceniać tego, co się ma?

Za oknem wzmógł się wiatr, brzęknęła szyba, wprawiona w drgania przez silne podmuchy. Był typowy zimny maj jak z piosenki Kory, która, jak sądzę, nie chciałaby zostać przenigdy świętej pamięci. Wichury zapowiadali w Tatrach i nad morzem, ale widocznie nad płaską Wielkopolską Eol również czuł się nie najgorzej.

Przez chwilę słuchałyśmy wiatru. Przypomniał mi się obóz harcerski, jedyny, na który Iza zdołała nas wyciągnąć. Była harcerką i w przeciwieństwie do nas nie bała się spartańskich warunków, uważając je za interesujące. Pojechałyśmy wtedy w Bory Tucholskie. Może i byłoby zabawnie, gdyby nie fakt, że padało i wiało bez ustanku przez dwa tygodnie. Tamto doświadczenie skutecznie zniechęciło nas do wakacji pod namiotem. Do dziś pamiętałam swoje spleśniałe tenisówki, mrówki w cukrze i wszechobecne błoto. Iza, czując się odpowiedzialna, usilnie starała się nas przekonać do błotnych maseczek, które rzekomo zapewnią nam gładką cerę, ale chyba się jej nie udało. Dotrwałyśmy do końca, a potem uciekałyśmy stamtąd, jakby nas gonili.

– O Jezu – jęknęła w końcu Joanna, przeciągając rękoma po twarzy i tym samym likwidując resztki makijażu. – Wypisz, wymaluj Luśka. Mamo, mam za dużą głowę, może to jakaś choroba? Mamo, jestem za gruba, mamo, moje życie się skończyło… – Skrzywiła się szkaradnie.

– Bo?

– Bo jej nie wyszedł taki kolor włosów, jak sobie wymarzyła. Miał być świetlisty blond, jak obiecywali na opakowaniu farby, a tu się okazuje, że najpierw trzeba zdefiniować pojęcie świetlistości.

Roześmiałyśmy się wszystkie.

Joanna wyciągnęła ręce do góry i opadła na poduszki.

– Królestwo za godzinę bez Luśkowych dylematów… Przyszła do kuchni, gdy gotowałam bigos, usiadła przy stole i zaczęła narzekać. Żeby było zabawniej, przyniosła ze sobą lusterko. W wielkim skupieniu oglądała sobie twarz i w końcu doszła do wniosku, że musi zmienić kształt brwi, bo w tym obecnym wygląda jakoś staro. I co ja o tym myślę. Boże, żebyście wiedziały, ile cierpliwości trzeba, żeby nie wyskoczyć przez okno… – westchnęła zabawnie. – Niby rozumiem jej dylematy, też przecież miałam osiemnaście lat, ale czasami mam ochotę złapać ją za włosy i wrzasnąć, żeby przestała się wreszcie tak bardzo skupiać na sobie. Niech książkę poczyta, maturą się zajmie. Albo niech idzie pomagać w hospicjum, to zobaczy, czym są prawdziwe dramaty.

– Chyba jej tego nie powiedziałaś?

– No co ty, teraz, podczas matur, traktuję ją jak jajko i sama już nie wiem, czy dobrze robię. Może tak naprawdę przydałby się jej porządny kopniak.

– Nic nie mówisz. Jak jej idzie?

– Mówi, że przeokropnie, ale przypuszczam, że to dlatego, że nie chce zapeszyć. Po pisemnym polskim płakała, po matmie już tylko wyciskała pryszcze, siedząc przy kuchennym stole.

– Jaki temat wybrała na polskim?

– Czy tęsknota jest siłą napędzającą ludzkie życie, czy niszczącą, na podstawie fragmentu Lalki.

– Niszczącą – jęknęła bez namysłu Magda. Iza krzyknęła „napędzającą” niemal w tym samym czasie. Ja i Joanna chyba nie miałyśmy zdania, a przynajmniej nie tu i teraz.

– Co jej jeszcze zostało?

– Rozszerzona biologia i chemia. Ustny z polskiego.

– Bolesne. Ta biologia i chemia – dodała Magda, która zawsze była typową humanistką. – Ustny z polskiego to i teraz chętnie poszłabym zdać.

– Mnie tam nadal śni się po nocach – mruknęłam. – Pamiętacie? Zapytali mnie o motyw tańca w literaturze, a jedyne, o czym potrafiłam powiedzieć, to chocholi taniec w Weselu Wyspiańskiego. Myślałam, że nasza polonistka mnie zje. Próbowała mi pomóc i rzuciła niemal mimochodem „dance macabre”, a ja zaczęłam bredzić o Cohenie. Przewodniczący komisji spytał, czy to jakiś żydowski pisarz. Powiedziałam, że tak, ale mało znany, nietłumaczony jeszcze na język polski.

– Dziś by przeszło. – Iza nadal trzymała się ze śmiechu za brzuch. – Swoją drogą nie wiem, jak Tolek i Harumi zdadzą maturę. Może do ich czasu pozwolą zdawać z gier typu Minecraft.

– Albo z „socjali” – dodała z przekąsem Magda.

Chciałam zapytać ją o książkę, która była już podobno na ukończeniu, ale nie byłam pewna, czy wtajemniczyła dziewczyny, więc na wszelki wypadek zamilkłam. Wiedziałam, że powie im prędzej czy później, a ja nie chciałam znowu czegoś palnąć.

Przymknęłam oczy, przeciągnęłam się i z pobłażaniem spojrzałam na wystający z dziurawej skarpetki duży palec. Jak dobrze znów być wśród swoich: nieoceniających, akceptujących, wyrozumiałych… To była jedna z takich chwil, kiedy po cichu dziękowałam opatrzności, że mam przy sobie te niedoskonałe, szurnięte kobiety, za które dałabym się pokroić.

Jacek zajrzał do sypialni, która jakoś najbardziej pasowała nam na naszą nasiadówkę. Wielkie łóżko, na którym można było wyciągnąć nogi, miękkie poduszki, puchate koce. A jeśli która chciała, mogła nawet zwinąć się w kłębek.

Mój mąż właśnie wrócił od kolejnego komornika, syndyka czy Bóg sam wie kogo. Na widok naszego babskiego sabatu uśmiechnął się słabo.

– Fajnie, że jesteście… Basi zawsze to dobrze robi.

– Powinnaś całować go po piętach – powiedziała Joanna, kiedy głowa mojego męża zniknęła za drzwiami. – Takich facetów już nie ma. Wyginęli milion lat temu – oświadczyła z całym przekonaniem.

Magda pokiwała z zapałem głową, rozpakowując wyjątkowo śmierdzący ser, który przyniosła Iza.

Joanna nie lubiła francuskich serów, więc tylko się skrzywiła i trochę odsunęła.

– Każdy normalny mąż wykopałby nas stąd, zanim byśmy się obejrzały, a potem zrobiłby ci awanturę – powiedziała, ostentacyjnie zatykając nos.

– No weź. – Iza obruszyła się na ten gest. – Wiesz, ile to kosztowało?

Joanna tylko wzruszyła ramionami.

– Hamza? – zdziwiłam się, wracając do tematu, który interesował mnie bardziej niż francuskie sery. Mąż Joasi też należał do facetów, którzy wyginęli milion lat temu.

– Hamza nie, on wciąż się czuje trochę niepewnie, więc się stara. Ale Grzegorz… Nie pamiętacie, jak nam rozpędził sylwestra?

Luśka miała wtedy dwa i pół roku, więc Joanna była uziemiona. Planowałyśmy nostalgiczny bal z kolegami z liceum, których jakimś cudem udało się zgarnąć ze świata i zebrać w jednym miejscu, ale babcia Joanny, która miała się zająć dzieckiem, złapała jakąś paskudną grypę. Grzegorz spędzał służbowego sylwestra w firmie, w bardzo ścisłym gronie współpracowników wyższego szczebla, i w efekcie z naszych babskich baletów nic nie wyszło. Nasi chłopcy ze szkoły musieli się zadowolić innymi koleżankami. Nie mogłyśmy przecież zostawić Joasi samej z małym dzieckiem i chorą babcią, dlatego postanowiłyśmy przenieść się z imprezą do niej. Możliwe, że moja złota obcisła sukienka i sandałki od Balenciagi nie bardzo pasowały do spółdzielczego mieszkania na osiedlu Czecha, w bloku z zepsutą windą, ale to się w ogóle nie liczyło. Przyniosłyśmy kilka szampanów, Magda zrobiła jakąś sałatkę, a Iza przywiozła z Japonii odjazdowe fajerwerki, które nie hałasowały, tylko świeciły. W kulminacyjnym momencie miałyśmy je odpalić z balkonu. Babcia z przepraszającym uśmiechem umoczyła usta w szampanie, przeprosiła nas i poszła się położyć. Luśka siedziała z nami w pokoju, bawiąc się klockami na dywanie i kompletnie nie zwracając na nas uwagi, szczęśliwa, że nikt nie wygania jej do łóżka. Joanna z troską okryła jej ramiona kocem, narażając się na fuknięcie, bo przy okazji rozwaliła młodej wieżę. Luśka była dzieckiem samowystarczalnym i najbardziej zachwyconym, gdy nikt nie zwracał na nią uwagi i mogła robić, co chciała. Indywidualistka od lat niemowlęcych.

Bawiłyśmy się w najlepsze, dyskutując na bardzo ważne życiowe tematy i co chwilę wybuchając śmiechem. Im bardziej poważne zagadnienie, tym głośniejsze salwy. Nawet Joasia, która miała wtedy najbardziej dorosłe życie z nas wszystkich, wydawała się odprężona i rozluźniona. Przy głośniejszych wybuchach śmiechu machała tylko rękami, wskazując drzwi do pokoju babci. Do dziś pamiętam, jak było nam dobrze i beztrosko. Już dawno skończyłyśmy studia, ale atmosfera w jakiś czarodziejski sposób przypomniała nam imprezy w akademiku, kiedy człowiek bawił się tak, jakby jutra miało nie być.

Kilka minut przed północą w drzwiach stanął Grzegorz…

– Jezu, byłam taka głupia – westchnęła Joanna nostalgicznie. – Taka niepewna siebie. Pozwoliłam, żeby was wyrzucił. Jakbym zrobiła coś złego, jakieś wagary czy coś. I jeszcze ta półśpiąca Luśka. Dwunasta w nocy, a dziecko klocki układa, czysta patologia. I na dodatek piłyśmy szampana… A on to wykorzystał, tę moją niepewność. Strzelił mi taką gadkę, że chciałam się pod ziemię zapaść. Zapytał, co bym zrobiła, gdyby Luśka miała akurat atak wyrostka robaczkowego. Musiałabym zadzwonić po pogotowie i zobaczyliby pijaną matkę. Rozumiecie? Patologia. Pijana matka, chora babcia i odpowiedzialny mąż.

– Asia, daj spokój. – Iza pogładziła ją po ramieniu, wyczuwając, że w biednej Joannie, mimo upływu lat, wciąż to siedzi. – To przeszłość. Swoją drogą, Grzegorz był wyjątkowo pryncypialny. Oczywiście tylko wtedy, gdy nie chodziło o niego, bo w przeciwnym wypadku znajdował milion usprawiedliwień.

Doskonale pamiętałam, jak Grzegorz z zaciętą miną pokazywał nam wtedy drzwi wyjściowe. W oczach Joanny widziałyśmy rozpacz, ale i prośbę, żebyśmy nie zaogniały sytuacji.

Wyszłyśmy, bezsilnie tłumiąc złość. Magda na progu zgubiła buta, więc musiała zawrócić. Grzegorz go podniósł i podał jej gestem pełnym obrzydzenia. Za jego plecami widać było Joasię. Miała łzy w oczach.

Dziś pewnie zabrałybyśmy ją ze sobą, ale wówczas jeszcze nam się wydawało, że małżeństwo to usankcjonowana świętość, taka na wieki wieków.

– Zobaczcie – powiedziałam, dając się porwać nostalgicznej atmosferze. – Tyle się zmieniło, a nam udało się przetrwać. Małżeństwo Joanny nie przetrwało, a my tak.

– Bo nie sypiamy ze sobą – oświadczyła Magda z całym przekonaniem, oglądając pod światło karminowe wino w kieliszku. – Wszystko przez ten seks. Daje człowiekowi jakieś złudne poczucie wyłączności. Przecież gdybym nie sypiała z Gustawem, byłby dla mnie uroczym współlokatorem. Wiecie, że go bardzo lubię jako człowieka. Jest mi bliski, rozumiemy się w pół słowa. I dopiero kiedy na horyzoncie pojawia się łóżko, zaczyna być nerwowo. Zazdrość, wyłączność, oczekiwania… Strasznie go kocham, przecież wiecie, ale o wiele łatwiej by mi się żyło, gdyby był tylko moim przyjacielem.

– Oszalałaś? – Iza popukała się w czoło.

– Nie, naprawdę. – Magda upierała się przy swoim. – Nudno jak cholera, przewidywalnie i bez emocji, ale na pewno łatwiej. Nerwów by mi nie szarpało, nie byłabym zazdrosna, jak się ogląda za jakąś babą, nie byłoby mi przykro, gdyby zapomniał o moich urodzinach. I nie musiałabym się w kółko zastanawiać, czy wciąż mnie kocha, czy może już się przyzwyczaił. Mówię wam, naprawdę byłoby łatwiej.

– To ja podziękuję za takie łatwiej. Gdyby nie seks, Tomek straciłby co najmniej połowę tego swojego uroku – zachichotała Iza, oblizując palce upaprane serem.

Joanna z politowaniem pokręciła głową.

– Głupia jesteś, tyle ci powiem. Przez ostatnie kilka lat mojego małżeństwa już w ogóle ze sobą nie sypialiśmy i uwierz, wcale nie było łatwiej. Czasami się zastanawiałam, co w moim mieszkaniu robi ten obcy facet w gaciach. Gdyby nie wy, chybabym wtedy zwariowała…

Patrzyłam wczoraj na te młode dziewczyny w klubie fitness i zastanawiałam się, czy będą w stanie zbudować takie więzi. I nie miałam na myśli nastoletnich przyjaźni, bardzo emocjonalnych, gwałtownych i przemijających jak pierwsza miłość, tylko te okrzepłe, czasami trochę gorzkie i brutalnie szczere, które przetrwają niejedną burzę. Może to był jakiś fenomen naszego pokolenia? Moja matka nie miała przyjaciółek, miała koleżanki. Z pracy, z biblioteki, ze sklepu, przypadkowe kobiety, z którymi łączyły ją powierzchowne relacje. Może wstydziła się ojca, z którym wiecznie były jakieś problemy, a potem, kiedy wreszcie przestał pić, pewnego dnia po prostu się nie obudził. Tak czy owak, dla niej przyjaźnie z innymi kobietami skończyły się na etapie szkoły średniej.

Podzieliłam się tym z dziewczynami.

Magda podsunęła mi kieliszek.

– Moja też nie. Dla niej zawsze najważniejszy był ojciec. To on jest jej punktem odniesienia i zawsze jej wystarczał. Weekendy tylko z nim, wakacje tylko z nim. Kiedyś strasznie im zazdrościłam; byli nierozłączni i tacy… czy ja wiem… symbiotyczni. Ale dzisiaj myślę, że coś ją ominęło. Ona nie wie, jak to jest mieć przy sobie drugą kobietę, która nie jest córką, siostrą ani wnuczką. Zbudowała fajne małżeństwo, jest z tego dumna i zawsze stawia się za przykład. A mi czasami żal, że nie doświadczyła takiej prawdziwej, babskiej przyjaźni.

Uśmiechnęłam się pod nosem. Ciepła matka Magdy i jej nieco gderający ojciec zawsze byli dla nas ideałem związku, zwłaszcza że każda z nas miała nieco pokręconą rodzinną historię, ale dopiero po wielu latach zrozumiałam, jak ważna jest przyjaźń, zwłaszcza ta kobieca, która podnosi na duchu, rozumie i nie ocenia. Podzieliłam się tą myślą z dziewczynami.

– Nie ocenia? – Iza spojrzała na mnie z politowaniem. – W bajki wierzysz? Zawsze się oceniamy.

– Ja nie oceniam! – krzyknęła Joanna.

– Ty się nie liczysz. Byłaś przedszkolanką – bezlitośnie wytknęła jej Iza. – Zawsze się oceniamy, i dobrze, to normalne. Chodzi tylko o akceptację. Jeśli zrobię coś kretyńskiego, możecie mnie oceniać, ale macie mnie akceptować. I ja mam pewność, że tak właśnie będzie. Dla mnie to jest definicja przyjaźni.

– A jak kogoś zabijesz? – odcięła się Joanna. – Też mamy to akceptować?

– Mnie macie akceptować, matołku. – Iza z czułością szturchnęła Joannę pod żebro. – Nie to, co zrobiłam. To akurat możecie ocenić krytycznie.

*

Następnego dnia miałam niewielkiego kaca, który raczej nie był spowodowany alkoholem. Wypiłam zaledwie dwa kieliszki. To był tak zwany moralniak. Nie mogłam się pogodzić z tym, że nie wychodzi mi to całe odchudzanie. W życiu nie sądziłam, że to może być takie trudne i absorbujące. Doszłam do wniosku, że różne rzeczy w życiu da się robić przy okazji: jeździć konno, uczyć włoskiego, uczęszczać na jogę, ale nie odchudzać. Odchudzanie albo staje się istotą życia, albo jest nieskuteczne.

Kiedy byłam szczupła, w ogóle nie myślałam o jedzeniu; nie zastanawiałam się, co zjem na śniadanie, na obiad. W najmniejszym stopniu nie zaprzątało mi to głowy. Dziś ledwie otworzyłam oczy, zaczynałam analizować, liczyć kalorie, ustalać jadłospis. Posiłki zaczęły mi przesłaniać rzeczywistość. Cały mój dzień składał się z planowania zakupów, liczenia indeksu glikemicznego, wynajdowania przepisów na dietetyczne potrawy… Ten serek czy tamten, jajka wskazane czy też nie. Warzywa na parze i chuda pierś z kurczaka, ale czy mogę dolać do tego oliwę? A śledzie? Przecież są bardzo zdrowe, ale z drugiej strony tłuste. To jak w końcu z tymi śledziami? Czułam, że zaczynam wariować, a jedzenie przestaje sprawiać mi przyjemność, staje się ciężkim krzyżem, który codziennie taszczę na moją odchudzającą Golgotę.

Moja matka zawsze była szczupła, czyżbym odziedziczyła po ojcu jakiś gen, który powoduje, że łatwiej się uzależniam? No nie, opieprzyłam się w duchu. Nie będziesz chyba swojego nieżyjącego już ojca, jakikolwiek był, obwiniać za swoje obżarstwo. A może chciałam w ten sposób ostatecznie zadowolić swoją rodzicielkę, która gardziła kobiecymi sztuczkami i niechętnie patrzyła na moje długie, czarne loki czy krótkie spódnice, które jej zdaniem nie pasowały już do kobiety w wieku średnim? Zresztą matka gardziła też moim dobrobytem, bo nie przyczyniłam się do niego samodzielnie. Wkurzał ją ten wizerunek córki – ślicznego kwiatka rosnącego na męskim ramieniu, którego ona nigdy nie miała.

– Puknij się tym tanim psychologizowaniem w sam środek czoła – opieprzyłam się ponownie. Tym razem głośno.

Czyli przytyłaś, by wbić się w spodnie z elastyczną gumką i obciąć włosy (przyznaję, że nosiłam się z tą myślą, odkąd po urodzeniu Hanki zaczęły mi wypadać na potęgę), a Jacka wykiwał wspólnik, żeby zadowolić twoją matkę?

– Jestem gruba – poinformowałam mojego męża. Chyba po raz pierwszy powiedziałam to głośno. Jacek popatrzył na mnie, jakbym mu właśnie obwieściła, że Księżyc zrobiony jest z sera. Przyznam, że jego zdziwienie trochę zbiło mnie z pantałyku. – No co, nie udawaj, że nie widzisz. Gruba jestem.

– Jesteś głupia. – Uśmiechnął się do mnie, wyciągając ręce, a ja chwilowo wolałam być głupia niż gruba, więc postanowiłam się nie obrażać. Siedzieliśmy przy śniadaniu. Jacek pałaszował jajecznicę na boczku, a ja wpatrywałam się z nienawiścią w swój listek sałaty i cienki plasterek pomidora. – Chodź tu! – Przyciągnął mnie i posadził sobie na kolanach. – Jesteś idealna – zamruczał, wtulając nos w mój pokaźny biust. – Piękna, mądra, taką cię kocham…

– Tylko nie wyskakuj mi przypadkiem z tym szowinistycznym dowcipem o spodniach.

– No coś ty… – oburzył się, ale doskonale wiedziałam, że właśnie zamierzał mnie nim poczęstować. Robił to zawsze, gdy skarżyłam się, że przybyło mi kilogramów. „Chuda kobieta jest jak spodnie bez kieszeni, nie ma gdzie włożyć rąk, nie do zniesienia”. – Kocham cię bez względu na to, jak wyglądasz – zapewnił, nie wiedząc, że właśnie zbudował sobie szubienicę.

Popatrzyłam na niego podejrzliwie.

– Więc wszystko jasne! Przyznajesz, że jestem za gruba?

– Kochanie, no co ty, jesteś idealna – powiedział, a ja wyczułam w jego głosie niepewność. Tego mi było trzeba.

– Tak? A dwa lata temu też byłam idealna?

Jacek posłał mi nieco spłoszone spojrzenie.

– Zawsze jesteś idealna.

– Ale dwa lata temu ważyłam trzydzieści kilo mniej. Jak to więc możliwe, że i wtedy byłam idealna, i teraz?

Wiedziałam, że przeginam. Wiedziałam, że mój mąż ma na głowie dużo większe problemy niż moja nadwaga. Wiedziałam, że niedawno wyszedł ze szpitala i nie powinnam go denerwować, a mimo wszystko moje wewnętrzne dziecko postanowiło właśnie zamienić się w bachora i tupać.

Jacek skończył jajecznicę, delikatnie zdjął mnie z kolan i powiedział:

– Kocham cię bez względu na kilogramy i nawet nie myśl, że wciągniesz mnie w swoje gierki. Jeśli chcesz się z kimś pobić, idź na siłownię albo poczekaj do wieczora; wtedy służę swoją osobą. Teraz muszę lecieć. Pa, kochanie.

Wyszedł, a mnie zachciało się ryczeć.

Jak na zawołanie rozpłakało się jedyne prawdziwe dziecko w naszej rodzinie i poszłam pośpiewać Hani tęskne kołysanki. Patrzyła mi w oczy z taką miłością, że zapomniałam chwilowo o swoich próżnych smutkach.

– Może i będę matką grubą, grubą, grubą, ale będę matką dobrą, dobrą, dobrą la la, la la! – zanuciłam na melodię refrenu z Wyjątkowo zimnego maja. Jej maleńkie powieki jak na zawołanie zrobiły się ciężkie.

To musi być prostsze – pomyślałam na drugi dzień, gdy Hania grzecznie spała w okolicach południa, a ja krzątałam się po naszej opustoszałej kuchni, szykując zupę jarzynową. Swój laptop z symbolem jabłuszka – komornik musiałby mi go wydzierać siłą – postawiłam na blacie i zadałam panu Google’owi, którego uparcie nie chciałam nazywać jak inni wujkiem, bo nie czułam się z nim spokrewniona, następujące pytanie: Poznań, fitness, czterdzieści plus, grube babki. Pan Google wypluł w odpowiedzi oferty wielu klubów, które co prawda mamiły obietnicą dostosowania zajęć do każdego wieku i figury, ale w dziwny sposób każde zdjęcie przedstawiało skąpo ubrane, szczupłe, młode kobiety.

Choć potrzeby marketingowe rozumiałam bardziej niż bohaterki tych zdjęć, mimo wszystko poczułam, że to kolejny element tego błędnego koła zwanego odchudzaniem. Zdjęcia miały przedstawiać kobiety „po” treningach, ale skoro nie było żadnych „przed”, śmiały mi się jedynie w twarz. Przypomniałam sobie zajęcia pani Zuzy, w których nie uczestniczyła żadna kobieta w moim wieku, a już na pewno żadna w rozmiarze czterdzieści cztery, i doznałam olśnienia, które dla wielu było zapewne oczywistością. Fitness kluby wcale nie były dla kobiet z nadwagą, o ograniczonej sprawności. Stanowiły one nic innego jak swoiste kościoły i dzielnicy Trzydzieści Osiem i innych „chudych” okręgów. Miasto kobiet przypominało Paryż. Te centralne arrondissementy miały rzecz jasna niskie cyferki.

Jednym słowem poszłam do kościoła swojej starej dzielnicy i zdziwiłam się, że tam nie pasuję. Nie ma co, byłam naiwna. Żadna kobieta z realną nadwagą nie może poczuć się dobrze podczas zajęć przed ogromnym lustrem, w którym jej niedoskonała figura zostaje bardziej niż dobitnie zestawiona z posągami Wenus z Milo. Ba. Żadna nie mogłaby sprostać tempu, w którym Wenus z Milo wywija kończynami. To było po prostu niemożliwe. Swoją drogą, nie mogłam się oprzeć złośliwej myśli, że Wenus tak wywijała i wywijała, aż straciła obie ręce.

Zaczęłam się zastanawiać nad otwarciem fitness klubu dla pań XXL, tak jak istniała odzież XXL odpowiadająca na potrzeby kobiet, które dosłownie nie mieszczą się we współczesnym kanonie, choć Rubens chętnie namalowałby każdą z nich. Przypomniałam sobie jednak o naszej sytuacji finansowej i wiedziałam, że nie jest to moment na nowe przedsięwzięcie. Poza tym miałam przecież rozpocząć pracę jako stylistka i personal shopper dla Dzidzi, jeśli tylko uda mi się uszczuplić swoje cielesne zasoby o bagatela trzydzieści kilogramów. Cóż, pomysł odłożyłam na półkę, ale postanowiłam o nim nie zapominać, bo szczerze mówiąc, odchudzanie ostatnio mi nie szło.

– Nie wiem, co się dzieje. Ciągle bym tylko podjadała – bąknęłam do Izy, pchając przed sobą niefitnessowy, staroświecki czterokołowy wózek ze śpiącą Hanią.

Zgodnie z wcześniejszą obietnicą Iza wzięła mnie ze sobą do Selgrosa, w którym robiła zakupy do Kazuo Sushi, a ja wyjątkowo postanowiłam się nie wymądrzać. Jeśli mój plan miał się udać choć połowicznie, musiałam ujarzmić swój niewyparzony język i spokornieć. Dobre sobie, Jacek by się uśmiał.

– To normalne. Siedzisz w domu z dzieckiem.

– Wcześniej też siedziałam w domu.

– Ale bez dziecka. Miałaś pieniądze i wolność. Miałaś swoje zabiegi, wyjazdy i zakupy. Wbrew pozorom byłaś nieźle zabiegana.

W zamyśleniu pokiwałam głową, choć niejedna normalna matka Polka palnęłaby nam w łeb na myśl o takim zabieganiu.

– Nie miałaś zmartwień – dodała po chwili Iza.

– A co ma piernik do...? – umilkłam. Obiecałam sobie przecież pokorę.

– Całą masę piernikową ma do wiatraka. Wtedy nie musiałaś sobie niczego wynagradzać, całe twoje życie było jedną wielką nagrodą. Teraz czujesz się gorzej. Martwisz się o Jacka, o pieniądze, o rodzinną firmę, o Hanię. Czujesz się zamknięta w domu, odpowiedzialna za wiele spraw, boisz się, czy podołasz. – Iza parła do przodu, nie zauważając łez w moich oczach. Delikatna to ona nigdy nie była, ale i mnie niczego w tej kwestii nie brakowało, więc się nie obrażałam. – Jednym słowem, Baśka – dokończyła moja przyjaciółka – witaj na planecie Ziemia.

W milczeniu otarłam łzę, by nie zauważyła. Cholera jasna, miała rację. Czerpałam ostatnio niewspółmierną radość z żarcia. Grzaneczki z serem były jak weekendowy wypad do Barcelony, pyszne orzechowe ciasto jak zakupy w Madrycie.

– Nie ma co na siłę zaklinać rzeczywistości i udawać, że tak nie jest. Trzeba tylko zmienić to, co podjadasz.

Zdjęła z półki paczkę suszonych moreli, niesłodzoną żurawinę, pestki słonecznika i dyni, amarantus zwany ekspandowanym.

– Za każdym razem, jak chcesz coś zjeść, sypnij sobie trochę tego. I już.

Potem zaopatrzyła mnie jeszcze w soczewicę w różnych kolorach, ciecierzycę, fasolę czerwoną i kaszę jaglaną.

– Do tego jakieś pieczarki, jarmuż, pomidory krojone, cukinia i już. Pyszny obiad gotowy. Jacek też na tym skorzysta. On z tymi wrzodami wszystko powinien jeść najlepiej gotowane, bo ty możesz spokojnie zajadać się surowizną na zimno. Większy wydatek energetyczny. Tylko błagam, skrop sobie tę sałatę olejem z pestek dyni czy rydzowym. Są drogie, ale oszczędzasz na mięsie.

– Jak na mięsie? A co z mięsem?

– Ryby. Wędzone, czasem smażone. Raz w tygodniu dobry i pożywny stek wołowy – wręczyła mi dużą pakę antrykotu. – Podziel w domu na porcje i zamroź.

Przytaknęłam. Postanowiłam jej słuchać, bo brzmiała przekonująco.

– No i dużo pij, ale to przecież wiesz. Przed każdym posiłkiem woda z cytryną.

– Nie lubię wody.

Iza o dziwo nie parsknęła, że w nosie ma moje „nie lubię”.

– To miętę. Nie masz się do niczego zmuszać. Pamiętaj. Nie chodzi o to, że jesteś na diecie, tylko masz być bardziej świadoma tego, co jesz. Jak w swojej głowie przejdziesz na dietę, to koniec. Będziesz czuła się nieszczęśliwa i raz po raz się wyłamiesz, by wynagrodzić sobie wyrzeczenia. Już samo słowo „dieta” programuje człowieka do użalania się nad sobą.

Pokiwałam głową. Mówiła z sensem.

– No a cukier? Ciacho, drożdżówki?

– Pewnie, że czasem możesz, ale powiem ci szczerze, jak odstawisz cukier na dwa tygodnie i będziesz go przyjmować tylko w suszonych owocach, zobaczysz, że smak szybko ci się zmieni i przestaniesz go tak łaknąć. Cukier jest jedną z najbardziej uzależniających substancji na świecie. Nie wiedziałaś?

– To niby czemu go jemy?

– Znowu chodzi o programowanie. Od dziecka jesteśmy zaprogramowani na to, że to coś przyjemnego. Słodycze jako nagroda, prezent.

– Czy ty aby nie przesadzasz? A może cukier jest po prostu smaczny i nam smakuje?

Iza spojrzała na mnie z uśmiechem.

– Udowodniono, że nie. Mleko matki jest wprawdzie słodkawe, ale dla małego dziecka równie ciekawe są inne smaki, tymczasem od cukru uzależniamy się błyskawicznie.

– No nie wiem, czy uda mi się zrezygnować z ciasta.

– Dobra wiadomość jest taka, że równie szybko wychodzimy z tego uzależnienia, ale... Jak się nie uda, to nie miej do siebie żalu, wystarczy, że wprowadzisz małe zmiany, nic drastycznego. Krok po kroku. I nie chodź na te zajęcia, jak nie sprawia ci to przyjemności. Kup sobie płytę Chodakowskiej i ćwicz w domu. Albo wychodź na szybkie spacery z Hanią, wcale nie potrzebujesz do tego żadnego wymyślnego wózka.

Podzieliłam się z nią pomysłem otworzenia fitness klubu dla kobiet XXL i Izie, typowej bizneswoman, od razu zaświeciły się oczy.

– A wiesz, że to jest dobry pomysł? I nie potrzebujesz na to wcale dużej kasy. Wystarczy wynająć lokal, znaleźć dobrą instruktorkę, odpowiednio się zareklamować.

Od razu poczułam się dumna, że sama wpadłam na tak świetny pomysł, i tak się podekscytowałam, że na chwilę przestałam myśleć o jedzeniu.

Wróciłam do domu pokrzepiona i nie zdążyłam nawet wyjąć Hani z wózka, gdy zadzwoniła Magda.

– Możesz do mnie wpaść? Sytuacja wyjątkowa. Weź Hanię.

– Nie mam samochodu. Jacek coś załatwia. Iza dopiero co mnie podrzuciła do domu. Byłyśmy na zdrowotnych zakupach.

– W takim razie przyjadę po ciebie za chwilę. Iza i Joanna dojadą, już z nimi rozmawiałam.

Gdy rozległ się dźwięk domofonu, w osłupieniu poszłam otworzyć drzwi, no bo niby jak Magda zdążyła się tu przemieścić w niespełna minutę? Na wycieraczce stała tym razem Dzidzia. Jej włosy były znowu gęste i długie, a gruby blond warkocz spoczywał przewieszony niedbale na jednym ramieniu. Dzidzia skubała jego końcówkę jak pensjonarka.

– Przepraszam, że tak bez uprzedzenia, ale byłam w okolicy.

– Przyjechałaś sprawdzić, jak mi idzie? – Przejechałam dłońmi po udach, które tak bardzo się lubiły, że nadal nie było między nimi żadnej przerwy. – No jak widzisz tak sobie, ale... – Potoczyłam ręką po zdrowych wiktuałach w siatkach dopiero co wyjętych z samochodu Izy.

– No coś ty. – Dzidzia machnęła ręką. – Nie o to chodzi.

Zaprosiłam ją do środka i zrobiłam kawę.

– Nie chciałam o tym mówić przez telefon. Okazuje się, że niestety muszę wrócić do Niemiec.

– Jak to? A twój program w telewizji?

– Już nie mój. Stwierdzili, że się nie nadaję, podobno mam zbyt niemiecki akcent.

Aż przysiadłam z wrażenia.

– Ty? Niemiecki akcent?

Owszem, niektórzy już po miesiącu przebywania za granicą nabierali obcego akcentu bardziej jak maniery, ale Dzidzia miała doskonałą dykcję i lata spędzone w Niemczech wcale nie odcisnęły się na jej polskim. Może dlatego, że do dzieci mówiła zawsze po polsku, by znały język swoich przodków.

– Dzidzia, to przecież bzdura.

– No pewnie, że bzdura. Tak naprawdę wzięli na moje miejsce dwudziestoparolatkę.

– Ale ty masz przecież ogromne doświadczenie i świetną prezencję, i...

Dzidzia spojrzała na mnie, jakbym spadła z kosmosu. Ostatnio wciąż ktoś tak na mnie patrzył.

– Taki jest ten świat telewizji. Sprowadził mnie tu znajomy jeszcze ze studiów, ale on też stracił pracę. Na jego miejsce wzięli kogoś innego, kto promuje swoją kochankę.

Pomyślałam, że naprawdę jestem kosmitką. Czytałam o takich historiach, ale zawsze sądziłam, że są tak banalne, tak grubymi nićmi szyte, że aż niemożliwe.

– Naprawdę mi przykro – powiedziałam zgodnie z prawdą. Polubiłam Dzidzię, a oferowaną przez nią pracę jeszcze bardziej.

Wzruszyła ramionami.

– C’est la vie. Może tak miało być, okazuje się, że mój starszy syn zostanie ojcem. – Tym razem jej twarz rozświetlił uśmiech. – Wyobrażasz sobie? Ja babcią?

Pokręciłam głową z niedowierzaniem.

– Patrzyłam na ciebie z zazdrością, ale dla mnie za późno na macierzyństwo. Póki co nie spieszy mi się do nowego związku, naprawdę kochałam Dietmara. Ale wnuczek to co innego.

– Zawsze można go oddać rodzicom. – Mrugnęłam.

– Tylko Basia, rozmawiałyśmy o twojej potencjalnej pracy dla mnie, a tu klops.

– Cóż… Jak to mówisz: c’est la vie. I tak marne szanse, że schudłabym do rozmiaru trzydzieści osiem. Nie przejmuj się. Znajdę sobie coś innego.

Pewnie, że byłam rozczarowana, ale znowu pomyślałam o fitness klubie XXL. Jacek mówił, że firma zaczyna działać pełną parą, może jak uda się pospłacać największe długi, będę mogła pomyśleć o założeniu własnego biznesu.

– Chętnie kupię jeszcze trochę twoich cudnych sukienek i torebek. Jeśli coś jeszcze ci zostało.

Zaprosiłam ją gestem na górę i Magda zastała nas buszujące w ciuchach, jak dziewczynki bawiące się w przebieranki.

*

Jesteś taka tajemnicza. Jak nie ty – powiedziała Iza niemal oskarżycielsko, gdy wszystkie pięć znalazłyśmy się wreszcie w leśnym domku Gustawa.

Dzidzia co prawda wymówiła się wczesnym lotem do Niemiec, ale w spotkaniu uczestniczyła Hanka, którą Magda posadziła na dywanie i przyniosła jej najlepsze od lat zabawki dla dzieci, czyli drewniane i metalowe łyżki z szuflady kuchennej i emaliowane garnki z pokrywkami. Żadnych certyfikatów, za to cała masa hałasu i frajdy. Dodatkowo mała dostała piętkę chleba do przeżuwania swoimi swędzącymi dziąsłami, w których niczym dwa śnieżnobiałe górskie szczyty rosły dolne jedynki. Nie zastanawiałam się, czy takie są obecne standardy i co na tę piętkę pediatra. Skoro Joanna, Magda i Iza powiedziały, że to najlepsze, postanowiłam im zaufać.

Magda zniknęła na chwilę w drugim pokoju, zostawiając nas nad filiżankami kawy. Jak na ironię ja jedna mogłam napić się wina, bo przywiozła mnie tu nasza gospodyni, a odwieźć miała Joanna lub Iza, ale też tylko ja jedna byłam tu z małym dzieckiem. Ponieważ od ponad miesiąca wiedziałam, że praca nad pierwszą książką Magdy jest na finiszu, spodziewałam się, że wyskoczy za chwilę z powieścią w ręku i głośnym „a kuku”, ale nie myliłam się tylko co do tego ostatniego.

Wszystkim nam przyśpieszyło tętno, rozszerzyły się źrenice i zakres ruchu żuchwy, ale najgłośniej pisnęła Hania. Nawet ona, w wieku niespełna siedmiu miesięcy, nie mogła pozostać obojętna na widok kremowej mgiełki, która spływała w kaskadach z rąk Magdy. Mogłyśmy sobie wmawiać, że małżeństwo to przeżytek, a my jesteśmy samodzielne, samowystarczalne i twarde, a jednak na widok sukni ślubnej coś nas łapało za serca. Magda spojrzała na nas niepewnie, prezentując w całej okazałości naprawdę śliczną suknię zabudowaną niewidoczną cielistą siateczką w ten sposób, by dawać złudzenie, że kremowa koronka zakrywająca biust, brzuch i plecy jest po prostu częścią ciała i naśladuje każdy jego ruch, a długa, wielowarstwowa spódnica z miękkiego tiulu, lekko mieniącą się w promieniach zachodzącego słońca, przywodziła na myśl księżniczki, za które przebierałyśmy się na dziecięce bale. Tylko nie ja. Ja przebierałam się za czerwonego kapturka, bo matka gardziła księżniczkami. Cóż, zrobiłam jej w dorosłym życiu niezłego psikusa.

Sukienka była bardzo romantyczna. Jak Magda.

– Czyli jednak będzie ślub? – Joanna pierwsza odzyskała mowę.

– Wychodzi na to, że tak. I to nie tylko ze względów lingwistycznych, jak mówiłam ostatnio. Okazuje się… okazuje się, że... – W oczach naszej przyjaciółki zalśniły łzy. – …że jestem okropnie staroświecka. Gustaw zresztą też. Chcemy złożyć sobie śluby przy świadkach i przed Bogiem.

– No ale jak to przed Bogiem? Mieliście przecież oboje ślub kościelny. – Iza nie byłaby sobą, gdyby na wszelki wypadek nie wytknęła tego, co oczywiste.

– Przed Bogiem też – uparła się Magda. – Tyle że nie przed księdzem. Tylko najbliższa rodzina i wy. Podoba wam się? – Przyłożyła do siebie suknię, patrząc przede wszystkim na mnie, jakbym była guru w sprawach mody.

– Żartujesz? Jest przepiękna i musisz nam się w niej pokazać.

– Kiedy planujecie ślub? – zapytałam, gdy przestałyśmy wreszcie nad nią cmokać.

Suknia była jak stworzona dla Magdy i leżała na niej idealnie. Przypomniałam sobie jej ślub z Arturem i tamtą suknię ślubną; zgodną z ówczesną modą i dostępnymi materiałami sztywną „bezę” bez polotu, za to z mnóstwem bezsensownych ozdóbek przy ramionach i na dekolcie. Nie chodziło jednak tylko o suknię. Wtedy Magda była dzieciakiem zakochanym w idei małżeństwa, które gdzieś w jej głowie otwierało furtkę do dorosłości, a nie w Arturze. Teraz jej twarz promieniała na samą myśl o ślubie z Gustawem.

– W grudniu wprowadzamy się do nowego domu i chcemy, żeby nasze przyjęcie ślubne było pierwszym, które tam zorganizujemy. Udało się załatwić termin na dwudziestego siódmego grudnia. Może spadnie śnieg – rozmarzyła się Magda.

– Hania będzie już chodzić, może nieść za tobą welon, choć jak się przewróci, nie płacę za szkody.

Zaśmiałyśmy się, patrząc na nią nie bez zazdrości. Widziałam, jak Izie chodzi po głowie, że może jednak zostanie z Tomkiem na dobre i też wezmą ślub. Joanna już planowała polską powtórkę wielkiego tunezyjskiego wesela i nawet ja, przyznaję, widziałam się oczami wyobraźni w czymś takim. Tylko rzecz jasna ze dwa rozmiary większym. Czy jakaś kobieta mogła w takiej sukni wyglądać źle?

– Ale numer – westchnęłam. – I pomyśleć, że ja sądziłam, że chodzi o... – zawiesiłam głos. Nadal nie wiedziałam, czy Magda chce mówić o powieści wszem i wobec. Poza tym nie byłam pewna, czy prace nad książką faktycznie są już na finiszu.

– Jest jeszcze jedna sprawa – powiedziała Magda, jakby czytała mi w myślach. Niemal to wyszeptała, jakby jej suknia ślubna miała małe tiulowe uszy, bardzo wrażliwe.

Nawet inaczej się w niej poruszała. Z nowo nabytą gracją Grace Kelly sunęła kilka centymetrów nad ziemią. Gdy wróciła, trzymała coś za plecami.

– Voilà! – krzyknęła, a my przekrzywiłyśmy głowy, bo trzymała książkę do góry nogami.

– Kobiety nieidealne – przesylabizowała Iza, której zdawało się to nie przeszkadzać, a Magda, zarumieniona z emocji, odpowiednio ustawiła okładkę i podsunęła nam ją pod nos. Hania zaczęła popłakiwać, domagając się uwagi, więc wzięłam ją na ręce.

Patrzyłyśmy na krętą drogę, która biegła wzdłuż stromej, surowej skały, gdzieniegdzie tylko pokrytej zielonymi krzewami. Słońce stało wysoko na niebie i nadawało morskim falom niepowtarzalny turkusowy odcień. Droga wiodła do zakrętu i właśnie tam, na tle błękitnego nieba, frunęły cztery różne kapelusze. Obrazek był tak wykadrowany, że nie było widać kobiet, którym wiatr porwał je z głów. A może same rzuciły je w górę? Za to na skale dojrzałam ich cienie. I zauważyłam, że trzymają się za ręce.