Okładka

Japonia, Kraj Kwitnącej Wiśni, ojczyzna gejsz i samurajów, kraina sushi i sake płynąca... Zdawać by się mogło, że na jej temat zostało już powiedziane wszystko. Nie ma roku, aby w księgarniach nie pojawiło się kilka nowych tytułów na jej temat, które jednak w większości przypadków nad informacje nowe i ciekawe przedkładają doniesienia, których czytelnik właśnie się po nich spodziewa. Projekt „Torii”, którego namacalny owoc trzymasz, Czytelniku, w rękach, to próba udowodnienia, że można inaczej. Stąd właśnie zamiast oprowadzić Cię kolejny raz po Tokio, proponujemy Ci przechadzkę po japońskiej wsi. Nie będziemy powtarzać tej samej garści faktów o sushi, które zapewne miałeś okazję już czytać – zamiast tego opowiemy ci o przyprawach, dzięki którym zyskuje ono swój niepowtarzalny smak. Zaciągniemy cię za kulisy powstania opery „Madame Butterfly”, ale i kontrowersyjnego teatru Takarazuka. Wyłuskamy samuraja z jego zbroi i przyjrzymy się jej pancerzowi; popatrzymy yakuzie na ręce i dowiemy się, co stanowi jej asa w grze w Hanafudę – a wszystko po to, aby zapewnić Ci, drogi Czytelniku, chwilę fascynującej lektury i by zaserwować Ci pulę wiadomości, których nie znajdziesz nigdzie indziej.

Twoja Redakcja

SPIS TREŚCI

Madame Butterfly
Czyli od rzeczywistości po deski operowej sceny

Yoshiwara – miasto zmysłów
Dzielnica uciech w samym środku Edo

Torii – bramy bogów
O shintoistycznych wrotach do innego świata

Pismo japońskie
2000 znaków na pamięć by skończyć szkołę średnią

Takarazuka
kontrowersyjny teatr samych kobiet

Niesforny samuraj
z zapisków bezrobotnego wojownika

Cztery pytania do...
wywiad z Witoldem Nowakowskim

Zaibatsu
interes rodzinny w japońskim wydaniu

Pancerz japońskiej zbroi
nie zbroja zdobi samuraja

Japońska wieś
kapusta, kapusta i... polscy studenci

Hanafuda
Japończycy nie gęsi, swoje karty mają

Szafa gra
czyli garderoba kluczem do sukcesu

Broken mirror
fragment blogu Polki pomieszkującej w Japonii

Duchy, zjawy, odmieńce...
współlokatorzy ludzkiego świata

Shinobi
Recenzja filmu

Zwierzęta zodiaku
recenzja książki

Samurai Champloo
kącik japońskiego komiksu i animacji

Przyprawy w kuchni japońskiej
czyli co sprawia, że sushi smakuje jak sushi

Kolegium redakcyjne:

Adrianna Wosińska, Krzysztof Wosiński, Marek Matusiak,

Torii – bramy bogów

Jednym z najbardziej charakterystycznych motywów graficznych, po którym bez chwili namysłu wiemy, że mamy przed sobą widok czysto japoński, jest brama zwana torii. Jest to niezwykła brama, bo o imponujących rozmiarach i na ogół bez żadnych ościeży, ale nade wszystko dlatego, że prowadzi do nikąd – a przynajmniej tak zdawać by się mogło niewprawnym, europejskim oczom.

Budowa torii jest niezwykle prosta – w swej najstarszej postaci stanowiły one jedynie dwa pionowe słupy (hashira) zwieńczone dwoma poprzecznymi belkami – wyższa (kasagi) miała szerokość większą niż rozstaw słupów, tak więc jej końce wystawały poza konstrukcje; niższa (nuki) stanowiła poprzeczkę pomiędzy pionowymi balami. Forma torii ewoluowała z czasem i dziś na ogół niższa belka również wystaje poza obręb słupów, a niekiedy jest tej samej długości, co wyższa. W zależności od okresu, z którego brama pochodzi, belki te mogą być proste (taki typ nazywa się shinmei torii) lub krawędzie kasagi mogą być łukowato wyciągnięte ku górze (myōjin torii), hashira mogą być idealnie równoległe lub ściągnięte ku sobie w górnej części. Brama może też posiadać rozmaite elementy zdobnicze – spadziste zwieńczenie w formie daszku, dobudowane konstrukcje w dolnych częściach, rozmaite tabliczki, napisy bezpośrednio złożone na samych słupach itd. Tradycyjnie torii konstruuje się z drewna (bez użycia gwoździ) lub kamienia, ale obecnie można także spotkać bramy żelazne lub betonowe.

Torii stawiane są u wejścia do świętych miejsc w kulcie shintō – najczęściej do świątyni, ale czasem także u progu obszarów będących miejscem kultu elementów natury. Zgodnie z tradycyjną symboliką, przejście przez torii oznacza przejście ze świata przyziemnego do świata nadprzyrodzonego, ale zarazem i oczyszczenie, którego należy dokonać zanim zechce się obcować z bóstwem (kami). Aby oczyszczenie było kompletne, oprócz przejścia przez bramę konieczne jest także obmycie rąk i przepłukanie ust wodą – ale i to nie zawsze wystarczy, jeśli jest się nieczystym. Nieczystą w tradycji shintō jest miesiączkująca kobieta oraz osoba, której w przeciągu ostatniego roku zmarł członek rodziny. W takich przypadkach należy udać się ze swoimi modłami do świątyni buddyjskiej.