Wydanie drugie 2019

© Copyright Krzysztof Puszczewicz, Wrocław 2012-2019.

Wszelkie prawa zastrzeżone do niniejszej publikacji

oraz do serii „Wielka Księga Olimpiad Szachowych”.

Projekt okładki: Sebastian Paszkiewicz.

Zdjęcie © nauka.bg

© Wszelkie prawa do wersji elektronicznej: KWI Publishing

Strona Wydawcy: https://kwi-publishing.co.uk/

Oficjalna strona serii: https://szachy-kwi.eu

United Kingdom 2019

ISBN 978-1-911283-38-6

Skład wersji elektronicznej: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

Seria Olimpiad

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych” – poczynając od 1927 roku – opisuje kolejne rozgrywane zawody olimpijskie – firmowane przez FIDE - zarówno męskie jak i kobiece. Najbardziej aktualne informacje dotyczące wydanych pozycji książkowych w serii, znajdują się na oficjalnej stronie: https://szachy-kwi.eu

Seria będzie zawierać poniższe pozycje książkowe:

Olimpiady męskie

Olimpiady kobiece

1. Pierwsza Olimpiada Szachowa - Londyn 1927

1. Pierwsza Kobieca Olimpiada Szachowa - Emmen 1957

2. II Olimpiada Szachowa - Haga 1928

2. II Kobieca Olimpiada Szachowa - Split 1963

3. III Olimpiada Szachowa - Hamburg 1930

3. III Kobieca Olimpiada Szachowa - Oberhausen 1966

4. IV Olimpiada Szachowa - Praga 1931

4. IV Kobieca Olimpiada Szachowa - Lublin 1969

5. V Olimpiada Szachowa - Folkestone 1933

5. V Kobieca Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

6. VI Olimpiada Szachowa - Warszawa 1935

6. VI Kobieca Olimpiada Szachowa - Medellin 1974

7. VII Olimpiada Szachowa - Sztokholm 1937

7. VII Kobieca Olimpiada Szachowa - Hajfa 1976

8. VIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1939

8. VIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

9. IX Olimpiada Szachowa - Dubrownik 1950

9. IX Kobieca Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

10. X Olimpiada Szachowa - Helsinki 1952

10. X Kobieca Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

11. XI Olimpiada Szachowa - Amsterdam 1954

11. XI Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

12. XII Olimpiada Szachowa - Moskwa 1956

12. XII Kobieca Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

13. XIII Olimpiada Szachowa - Monachium 1958

13. XIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

14. XIV Olimpiada Szachowa - Lipsk 1960

14. XIV Kobieca Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

15. XV Olimpiada Szachowa - Złote Piaski 1962

15. XV Kobieca Olimpiada Szachowa - Manila 1992

16. XVI Olimpiada Szachowa - Tel Awiw 1964

16. XVI Kobieca Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

17. XVII Olimpiada Szachowa - Hawana 1966

17. XVII Kobieca Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

18. XVIII Olimpiada Szachowa - Lugano 1968

18. XVIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Elista 1998

19. XIX Olimpiada Szachowa - Siegen 1970

19. XIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Stanbuł 2000

20. XX Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

20. XX Kobieca Olimpiada Szachowa – Bled 2002

21. XXI Olimpiada Szachowa - Nicea 1974

21. XXI Kobieca Olimpiada Szachowa – Calvia 2004

22. XXII Olimpiada Szachowa - Hajfa1976

22. XXII Kobieca Olimpiada Szachowa – Turyn 2006

23. XXIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

23. XXIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Drezno 2008

24. XXIV Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

24. XXIV Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

25. XXV Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

25. XXV Kobieca Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

26. XXVI Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

26. XXVI Kobieca Olimpiada Szachowa – Tromso 2014

27. XXVII Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

27. XXVII Kobieca Olimpiada Szachowa – Baku 2016

28. XXVIII Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

28. XXVIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Batumi 2018

29. XXIX Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

29. XXIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2020

30. XXX Olimpiada Szachowa - Manila 1992

31. XXXI Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

32. XXXII Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

33. XXXIII Olimpiada Szachowa - Elista 1998

34. XXXIV Olimpiada Szachowa - Stambuł 2000

35. XXXV Olimpiada Szachowa - Bled 2002

36. XXXVI Olimpiada Szachowa - Calvia 2004

37. XXXVII Olimpiada Szachowa - Turyn 2006

38. XXXVIII Olimpiada Szachowa - Drezno 2008

39. XXXIX Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

40. XL Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

41. XLI Olimpiada Szachowa - Tromso 2014

42. XLII Olimpiada Szachowa - Baku 2016

43. XLIII Olimpiada Szachowa - Batumi 2018

44. XLIV Olimpiada Szachowa - Chanty-Mansyjsk 2020

Dodatkowe informacje znajdziesz

na oficjalnej stronie internetowej serii

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych”

https://szachy-kwi.eu

XV Olimpiada
Złote Piaski, 15 września – 10 października 1962 r.

XXXI Kongres FIDE, obradujący w Lipsku w 1960 roku, postanowił, że Bułgaria będzie traktowana priorytetowo wśród innych chętnych, do zorganizowania kolejnej, XV Olimpiady Szachowej. Jesienią 1961 roku w Sofii odbył się XXXII Kongres FIDE, na którym bułgarscy działacze szachowi wyrazili gotowość przygotowania tej największej na świecie imprezy szachowej. W grę wchodziły Sofia i kurort Złote Piaski. Delegaci na zjazd FIDE wybrali Złote Piaski przypominając równocześnie, że zorganizowane w tym kurorcie Akademickie Mistrzostwa Świata w 1958 roku, zostały przeprowadzone wzorowo. Wiadomo było, bowiem, że po wojnie szachy w Bułgarii uzyskały wielką pomoc finansową ze strony rządu, władz sportowych i związkowych.

Komitet Honorowy XV Olimpiady Szachowej

Przewodniczący:

• Dymitr Ganew – Przewodniczący Prezydium Zgromadzenia Narodowego Bułgarii

Członkowie:

• Nacio Papazow – prezes Akademii Nauk

• Kirył Lazarow – minister finansów

• Stojan Giurow – przewodniczący Centralnej Rady Związków Zawodowych

• Władimir Stojczew – przewodniczący Komitetu Olimpijskiego Bułgarii

• Georgij Pietkow – Minister Obrony Narodowej

• Żeliazko Kolew – minister Sportu

Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego został Żeliazko Kolew, a jego zastępcami byli Iwan Nikołow, Jekaterina Abramowa, Georgij Georgiew i Georgij Michajłow. Funkcję sekretarza pełnił Zachary Stanczew – zastępca przewodniczącego Bułgarskiej Federacji Szachowej.

Przedstawiciel FIDE Harry Golombek otwiera Olimpiadę
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

Rozgrywki przeprowadzono w „czarnomorskiej Riwierze”, czyli w Złotych Piaskach znajdujących się 17 kilometrów od Warny. Na okres rozgrywek całe miasteczko tonęło w kolorowych afiszach i plakatach, na których można było przeczytać: „Odwiedzajcie Złote Piaski, forum najsilniejszych szachistów świata!”. Zawodnicy zostali zakwaterowani w „Astorii”, hotelu o bardzo wysokim standardzie, zaś grano w przestronnej sali restauracji „Casino”, tak dużej, że bez problemów pomieściła 220 zawodników (31 arcymistrzów i 37 mistrzów międzynarodowych) oraz liczną rzeszę osób towarzyszących, no i, przede wszystkim, kibiców. Według naocznego świadka, M. Judowicza, do pięknych nadmorskich terenów przybyło wraz z trenerami i opiekunami ekip około 90. arcymistrzów i mistrzów międzynarodowych. Sala gry była pełna światła i świeżego powietrza stwierdził przy ocenie warunków gry mistrz świata Botwinnik. W jej centrum projektanci sali umieścili wiekową potężną lipę. Nad drzewem znajdował się wielki szyberdach i gdy była piękna i ciepła pogoda, zawodnicy widzieli nad sobą piękne południowe niebo. Niestety często padało i wiał silny wiatr, ale kibicom szachowym to nie przeszkadzało. Całymi godzinami śledzili walkę na 64. polach i „łowili” autografy. Kiedy runda kończyła się, także wówczas nikt nie spieszył się z opuszczeniem sali. Przyglądano się arcymistrzom i analizom „świeżo” zakończonych pojedynków. Bardzo chwalono prawdziwie rodzinną atmosferę. Codziennością były wspólne „międzynarodowe” analizy zakończonych partii, pełen szacunku stosunek uznanych mistrzów do zawodników stawiających pierwsze kroki w tak wielkiej imprezie. Podobnie jak w Lipsku, wydano serię znaczków okolicznościowych i nakręcono film poświęcony Olimpiadzie, a około 100 dziennikarzy obsługiwanych przez sprawne centrum prasowe, codziennie donosiło w prasie, radiu i telewizji o ciekawych wydarzeniach, jakich nigdy na tego typu imprezie nie brakowało! W centrum sali gry rozlokowali swoją aparaturę operatorzy bułgarskiej wytwórni filmów dokumentalnych. Zapis kroniki Olimpiady zamówili przedstawiciele ponad 40. krajów. Ogromne rzesze turystów z ZSRR, Polski, NRD, Jugosławii, Francji i wielu innych krajów ciągle napływały do pięknych czarnomorskich okolic, gdzie toczyła się Olimpiada.

Do rozgrywek zgłosiły się 42 drużyny, jednakże w ostatniej chwili zrezygnowały z udziału Chile, Kolumbia i Liban (wszystkie trzy jako przyczynę podały kłopoty finansowe). Natomiast Ekwador i Indonezja po prostu nie przyjechały. Te dwie ostatnie zostały nawet wpisane do grupy 2, eliminacyjnej, a kiedy było pewne, że na pewno się nie zjawią w Złotych Piaskach, skreślone, co spowodowało, że ta grupa była najmniej liczną. Tradycją stało się także wydawanie biuletynu turniejowego, który ukazywał się punktualnie i zawierał wszystkie partie grane w opisywanej rundzie. Najważniejsze z nich pokazywano na dziesięciu wielkich tablicach demonstracyjnych, przy czym w czasie pamiętnego meczu X rundy finału A, ZSRR – USA, sędzia główny Olimpiady, Salo Flohr, aż dwie z nich przeznaczył na potrzeby tego spotkania.

Grono sędziowskie
Od lewej: Georgij Todorow, Aleksandr Kiprow, Salomon Flohr – sędzia główny, Liliana Bonewa i Nikola Juczormański
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

Rundy grano codziennie o godzinie 16,00, na drugi dzień rano zarządzano dogrywki. Tempo gry ciągle wynosiło 2,5 godziny na 40 posunięć i po jednej godzinie na każde następne 16.

Łącznie rozegrano 1444 partie. Miało ich być 1452, ale 8 oddano walkowerem.

Hotel „Astoria” nocą – lata sześćdziesiąte © nauka.bg

Podobnie jak w Monachium 1958 i w Lipsku 1960, reprezentowane były cztery kontynenty, jednakże rekord lipski „nie padł” i ostatecznie zagrało tylko 37 drużyn. Ale najsilniejsze zjawiły się w komplecie!

Po raz pierwszy ujrzano na Olimpiadzie reprezentacje Turcji i Cypru.

Jak zawsze, w skład ekipy ZSRR weszli wyłącznie arcymistrzowie. W ramach „produkcji mistrzów świata” Tal oddał Botwinnikowi tytuł, dzięki czemu ten pierwszy spadł na II szachownicę rezerwową (!), a ten drugi powrócił na pozycję lidera. Petrosjan awansował na drugą szachownicę, Keres „spadł” na czwartą, a Smysłowa i Korcznoja zastąpili Geller i debiutant, 25. letni Borys Spasski. Był to niezwykle ciekawy skład: mistrz świata, pretendent do tytułu (Petrosjan), mistrz ZSRR (Spasski) i trzej uczestnicy turnieju kandydatów z Curacao (maj – czerwiec 1962).

Za głównego konkurenta Rosjan ponownie uchodzili Amerykanie. Było to troszkę „na wyrost”, bowiem brak Reshevsky’ego (znowu nie zgodził się grać na drugiej szachownicy), Lombardy’ego i Bisguiera stanowił poważne osłabienie. Za to po przerwie znów pojawił się arcymistrz Evans, a ponadto znany ze składu ekipy węgierskiej arcymistrz Benkö, i na szachownicy lidera znowu Fischer (IV miejsce w turnieju kandydatów w Curacao). Skład ten uzupełniali bracia Robert i David Byrne oraz „zwykły” mistrz Mednis, który w eliminacjach zrobił 100%!

Jugosławia dysponowała czterema arcymistrzami. Skład o wiele silniejszy niż dwa lata temu. Gligorić, Matanović i Ivkov wzmocnili skład świetnym arcymistrzem Trifunoviciem (Warszawa 1935, Sztokholm 1937, Dubrownik 1950, Helsinki 1952, Amsterdam 1954 i Monachium 1958), zaś w roli debiutanta wystąpił silny mistrz międzynarodowy 20. letni Bruno Parma, mistrz świata juniorów z 1961 roku!

Po niefortunnym występie w Lipsku, zespół Argentyny, oczywiście z Najdorfem na pierwszej szachownicy, znowu pozyskał do składu arcymistrzów Panno i Rossetto, oraz świetnie spisującego się na Olimpiadach, Bolbochana. Z poprzedniego składu, obok Najdorfa, „ocalał” tylko Foguelman.

Na pierwszej szachownicy Węgier można było zobaczyć, po raz pierwszy jako arcymistrza, coraz silniejszego Portischa. Szabo zagrał dopiero na drugiej szachownicy, a Barcza na czwartej (w eliminacjach zdobył 6 p. z 6 partii!). Trzecią szachownicę „obsługiwał” Istvan Bilek, już jako arcymistrz, dzięki czemu ekipa węgierska dysponowała czterema arcymistrzami! Filip, Pachman i młody Hort (już w szlifach mistrza międzynarodowego) kolejny raz bronili barw Czechosłowacji. Bułgaria grała w bardzo podobnym składzie do znanego nam z Lipska 1960, ale niestety bez Bobocowa. W zespole NRD walczył Uhlmann, NRF – Unzicker, Darga i Schmid, Rumunii – nowa gwiazda, 18. letni Florin Gheorghiu, który wsławił się tym, że w wieku zaledwie 13 lat zdobył mistrzostwo juniorów Rumunii! Holandia wystąpiła w składzie znanym z Lipska 1960, Anglia – z Penrose, który grał jeszcze lepiej niż 2 lata temu. W zespole angielskim pojawiła się tylko jedna nowa „twarz”: 31. letni Eric John Littlewood zastąpił Haygartha. Z innych znajomych, do stolików szachowych zasiedli m.in. arcymistrzowie: Pomar (Hiszpania), O’Kelly (Belgia) i Robatsch (Austria). Szwecja wystąpiła bez swoich „asów” Stahlberga i Lundina! Nie zapominajmy jednak, że Gideon Stahlberg miał już 54. lata, a Erik Lundin był od niego cztery lata starszy. Z tego m.in. powodu Lundin zakończył swoją „olimpijską” karierę, zaś Stahlberg zagrał jeszcze tylko w Tel Awiwie w 1964 roku. Aaron awansował na mistrza międzynarodowego i grał ponownie na pierwszej szachownicy Indii. Po raz dziewiąty zagrał Dunkelblum, którego mogliśmy podziwiać na przedwojennych Olimpiadach (Haga 1928, Folkestone 1933 i Sztokholm 1937). Od czasów Dubrownika 1950, opuścił tylko zmagania w Helsinkach 1952. Wreszcie na szachownicy lidera zespołu Islandii można było podziwiać arcymistrza Fridrika Olafssona. Kończył karierę olimpijską sławny Josef Lokvenc (Londyn 1927, Haga 1928, Hamburg 1930, Praga 1931, a następnie wszystkie Olimpiady 1952 – 1960).

Poważne wątpliwości budził nowy przepis, który na szczęście miał bardzo krótki żywot, zakazujący zgody na remis przed 30. posunięciem bez zgody sędziego. Złamanie tej zasady miało powodować przegraną obu stron! Nie dotyczyło to przypadku pata lub trzykrotnego powtórzenia się pozycji. „Licho nie śpi” i ten po prostu zły pomysł spowodował kilka incydentów. W VIII rundzie głównego finału Padewski, przed 30. ruchem zaproponował Fischerowi remis. Amerykanin zgodził się, podpisano blankiety, po czym Fischer, zgodnie ze swoim zwyczajem, natychmiast wrócił do hotelu. W chwilę później do stolika podszedł sędzia główny Salo Flohr, wyraził swój sprzeciw, że nie zapytano go o akceptację i… nacisnął zegar Fischera, który w momencie akceptacji remisu był na posunięciu. Hearst, kapitan zespołu USA przeraził się perspektywy straty pół punktu i pobiegł za swoim zawodnikiem. Oczywiście, kto znał chimeryczne zachowanie Fischera, z góry przewidywał klęskę tego przedsięwzięcia: nie było siły zmuszającej go do powrotu! Bułgarzy także nie chcieli w ten sposób zdobywać cennej „połówki” i w końcu na kilkuminutowym zebraniu, ustalono „chwyt”: Padewski zgłosił ponownie propozycję remisu na ręce Neikircha, swojego kapitana, ten przekazał ją kapitanowi zespołu USA, po czym… obaj kapitanowie uzyskali zgodę sędziego głównego, oczywiście uczestniczącego w tym specyficznym spotkaniu, bowiem był to jego dowcipny pomysł! W ten sposób wszyscy byli zadowoleni, a przepisy nie zostały złamane! Mniej dramatyczny „incydent” zdarzył się wcześniej, w IV rundzie także finału A. Był to mecz Argentyny z ZSRR. Najdorf i Spasski zgodzili się na remis przed 30. posunięciem, podpisali blankiety i nagle pojawił się przy nich Salo Flohr, nakazał kontynuowanie partii i niezwłocznie się oddalił. Nastąpiła wówczas krótka wymiana zdań: Najdorf zapytał: „Więc jak, remis?”, „Oczywiście” – padła odpowiedź. Na to nasz rodak: „No dobrze, ale co ja mam teraz zagrać?!”. Odpowiedziało mu milczenie, a w chwilkę potem nastąpiło… trzykrotne powtórzenie pozycji! Smaczku całej tej historii dodaje fakt, że autorem tego niefortunnego przepisu był Salo Flohr, w którego karierze aż roiło się od krótkich i bezbarwnych remisów!

Wieczorem, 15 września 1962 roku w „Teatrze Letnim” nastąpiło uroczyste otwarcie XV Olimpiady. W imieniu Dymitra Genewa, przywitał zaproszonych gości sekretarz Prezydium Zgromadzenia Ludowego, Apostoł Kołczew, a po nim głos zabrał, z ramienia FIDE, uczestnik Olimpiad Szachowych w latach 1935 – 1962 (nie grał tylko w Dubrowniku w 1950 roku) Harry Golombek. Potem mistrz świata Michaił Botwinnik złożył tradycyjne olimpijskie ślubowanie (po rosyjsku). Po nim na trybunę weszli i także złożyli przysięgę Belkadhi (Tunezja) po francusku, kapitan drużyny USA Hearst po angielsku, arcymistrz Uhlmann (NRD) po niemiecku i arcymistrz Najdorf (Argentyna) po hiszpańsku. Następnie zapalono znicz olimpijski, który płonął do końca Olimpiady. Całość zakończyła część artystyczna.

Złote Piaski w czasie Olimpiady
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

W niedzielę, 16 września o godzinie 9,00 odbyła się odprawa techniczna, na której kierownicy i kapitanowie drużyn ustalili listę kolejności, pod względem siły gry, zespołów uczestniczących w Olimpiadzie, co stanowiło podstawę podziału ekip na grupy eliminacyjne. Zresztą robiono tak także na poprzednich „Turniejach Narodów”. W skład komisji, w wyniku losowania, weszli O’Kelly, Prins i Florian. Z kolei Komisję Arbitrów tworzyli: Abramow (ZSRR), Najdorf, Florian (Węgry) i Becher (NRD).

Po dość długiej i… denerwującej przerwie Komisja ogłosiła skład grup i zarządziła losowanie. Zanim je zdradzimy, podamy jeszcze, jak uszeregowano wszystkie zespoły na liście kapitanów: 1. ZSRR, 2. USA, 3. Jugosławia, 4. Argentyna, 5. Węgry, 6. Czechosłowacja, 7. Bułgaria, 8. NRD, 9. NRF, 10. Rumunia, 11. Holandia, 12. Anglia, 13. Austria, 14. Polska, 15. Izrael, 16. Szwecja, 17. Hiszpania, 18. Szwajcaria, 19. Islandia, 20. Dania, 21. Kuba, 22. Finlandia, 23. Norwegia, 24. Belgia, 25. Mongolia, 26. Francja, 27. Indie, 28. Albania, 29. Urugwaj, 30. Tunezja, 31. Grecja, 32. Turcja, 33. Puerto Rico, 34. Cypr, 35. Iran, 36. Irlandia i 37. Luksemburg. Ciągłe „dobijanie się” polskiej ekipy do wrót finału głównego, mimo następnie słabej gry w finale B dało im dość wysoką pozycję na tej liście!

Tradycyjnie podzielono wszystkie zespoły na cztery grupy. Trzy pierwsze z każdej grupy awansowały do głównego finału, następne trzy – do finału B, a pozostałe do finału C.

Grupa

Skład grup

1

1. NRF, 2. Hiszpania, 3. Norwegia, 4. ZSRR, 5. Belgia, 6. Grecja, 7. NRD, 8. Szwecja, 9. Turcja.

2

1. Indonezja, 2. USA, 3. Bułgaria, 4. Szwajcaria, 5. Izrael, 6. Tunezja, 7. Rumunia, 8. Puerto Rico, 9. Mongolia, 10. Ekwador.

3

1. Francja, 2. Jugosławia, 3. Czechosłowacja, 4. Luksemburg, 5. Finlandia, 6. Cypr, 7. Holandia, 8. Urugwaj, 9. Polska, 10. Islandia.

4

1. Argentyna, 2. Indie, 3. Irlandia, 4. Iran, 5. Dania, 6. Kuba, 7. Anglia 8. Węgry, 9. Albania, 10. Austria.

Indonezji i Ekwadorowi słusznie przydzielono numery odpowiednio pierwszy i ostatni, bowiem nie uczestniczyły w odprawie. Kiedy w końcu nie zjawiły się, nie zaburzyły przebiegu pierwszej rundy, bo miały grać ze sobą. Ostatecznie grupa 2 liczyła tylko 8 drużyn.

Eliminacje odbyły się w dniach 16 – 25 września, przy czym 26 września rano, odbyły się ostatnie dogrywki! Finały zaczęły się 27 września, a skończyły w dniu 9 października 1962 roku.

W skład zespołu polskiego weszli najlepsi zawodnicy z odbytych w dniach 25 lutego – 16 marca 1962 roku XIX mistrzostw Polski: Bogdan Śliwa (IV miejsce), Witold Balcerowski (mistrz Polski), Zbigniew Doda (podzielił z Balcerowskim I miejsce, ale miesiąc później przegrał z nim mecz o tytuł w stosunku 2:4), Alfred Tarnowski (był dopiero na X pozycji), 19. letni Włodzimierz Schmidt (okrzyknięty rewelacją mistrzostw Polski, gdzie zajął III lokatę) i Andrzej Filipowicz (V miejsce).

Hotel Astoria – miejsce kwaterunku zawodników
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 21/1962

Tuż przed Olimpiadą spotkała Polski Związek Szachowy miła i zaskakująca niespodzianka: wybierający się na Olimpiadę zawodnicy USA zaproponowali rozegranie we wrześniu 1962 roku treningu z polską ekipą olimpijską! Oczywiście ta niecodzienna oferta została natychmiast przyjęta, a koszty całego przedsięwzięcia wziął na siebie Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki (GKKFiT). 9 września na warszawskim lotnisku przywitano ekipę amerykańską, która pojawiła się w składzie: Fischer, Byrne R., Byrne D., Mednis i Hearst. Zabrakło Evansa i Benkö, którzy od razu wyjechali do Złotych Piasków. Mecz USA – Polska rozpoczął się w świetle jupiterów telewizji i Polskiej Kroniki Filmowej! Największym zainteresowaniem cieszyła się oczywiście partia sławnego Roberta Fischera z polskim szachistą „numer 1”, czyli Bogdanem Śliwą. Zakończyła się, po 34. posunięciach, sukcesem „Bobby’ego”. Na II szachownicy, przeciwnikiem mistrza Polski Balcerowskiego był Robert Byrne. W 33. ruchu zawodnik USA przekroczył czas do namysłu! Zwyciężył także Zbigniew Doda (III szachownica). Donald Byrne odłożył gorszą końcówkę, ale ostatecznie poddał ją rezygnując z dogrywki. Tarnowski szybko przegrał z Mednisem, a grający na ostatniej szachownicy, Filipowicz, wobec nieuchronnego mata złożył broń w partii z Hearstem. I tak nikła porażka Polaków 2:3 i świetna rozgrzewka przed Olimpiadą! Podajemy, według kolejności szachownic, zapisy tych partii z uwagami „na gorąco” Stefana Witkowskiego. W partii Filipowicz – Hearst, polski „kadrowiec” przegrał z… Elliotem Hearstem, niegrającym kierownikiem ekipy USA, który został wstawiony do składu meczu na piątej szachownicy, tylko dlatego, że olimpijska ekipa jego kraju pojawiła się w Warszawie we czwórkę. Nie zapominajmy jednak, że Elliot Hearst był uczestnikiem indywidualnych mistrzostw USA w 1961 roku, gdzie zajął siódme miejsce (5,5 p. z 11) w stawce 12 graczy.

Mecz Polska – USA; Warszawa 1962
Śliwa (po lewej) – Fischer
Zdjęcie: „Chess Review” numer 11/1962

Gambit hetmański [D36]
IM Śliwa (Polska) – GM Fischer (USA)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.cd5 ed5 5.Gg5 c6 6.Hc2 Sa6 (Nowy plan gry w znanym wariancie gambitu hetmańskiego) 7.e3 Sc7 8.Gd3 Ge7 9.Sge2 Sh5 10.Ge7 He7 11.0–0–0 g6 12.h3 Gd7 13.Kb1 0–0–0 14.Sa4 Kb8 15.Sc5 Gc8 16.Sc1 Sg7 17.S1b3 b6 18.Sa4 Gb7 19.Whe1 Sge6 20.Wc1 Whe8 21.a3 f5 22.f4? (Należało grać 22.g3. Omyłkę białych Fischer doskonale wykorzystał) 22…Hh4! 23.We2 g5! 24.Sd2 gf4 25.Sf3 Hf6 26.Gf5 fe3 27.Ge6 Se6 28.Hc3 c5 29.Wd1 cd4 30.Sd4 Sd4 31.Hd4 Hg6 32.Wc2 We4 33.Hc3 Wc8 34.Hb3 Wc2 (Teraz po 35.Hc2 czarne wygrywają figurę po 35…Wa4) i białe poddały się

Mecz Polska – USA; Warszawa 1962
Balcerowski (po lewej) – R. Byrne
Fotografia: „Chess Review” numer 11/1962

Obrona królewsko – indyjska [E61]
IM Byrne R. (USA) – Balcerowski (Polska)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.Sc3 c5 6.e3 Sc6 7.Sge2 d6 8.0–0 Gg4 9.h3 Ge2 10.Se2 cd4 11.ed4 d5 12.c5 b6 13.Ge3 bc5 14.dc5 Wc8 15.f4 Se4 16.Wb1 f5 17.b4 d4 18.Hb3 Kh8 19.Wfd1 e5 20.fe5 Ge5 21.Hc4? ((Lepsze było 21.Gf4) 21…Sg3 22.Sg3 f4 23.b5 (I teraz należało grać 23.Gf4, chociaż czarne stałyby już lepiej) 23…fe3 24.bc6 Hg5 25.Se2 Wf2 26.Hd5 We2 27.Hf3 Wa2 28.Hg4 Hg4 29.hg4 Wc2 30.Ge4 Wc5 31.Wf1 Wc3 32.Wf3 d3 33.Kf1 i białe przekroczyły czas.

Obrona królewsko – indyjska [E66]
Doda (Polska) – IM Byrne D. (USA)

1.Sf3 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.d4 c5 5.c4 Sc6 6.0–0 0–0 7.d5 Sa5 8.Sfd2 d6 9.Sc3 a6 10.Hc2 Gd7 11.b3 b5 12.Gb2 bc4 13.bc4 Wb8 14.Wab1 Hc7 15.Sce4 Se4 16.Ge4 Ga4 17.Hc1 Gb2 18.Wb2 Wb4! 19.Hc3 Wfb8 20.W2b1! (Czarne nie widziały tego ruchu. Po 20.Wfb1 W8b6 i 21…Hb8 białe zmuszone byłyby do bicia na „b4”) 20…Gd7 21.h4 Gh3 (Bez planu; należało spróbować 21…e5) 22.Wfc1 Gg4 23.f3 Gc8 24.h5 e5 25.de6 Ge6 26.h6 f5 27.Gd5 Gd5 28.cd5 He7 29.a3 Wb1 30.Wb1 Wb1 31.Sb1 Sb7 32.Sd2 Hf8 33.He3 Sd8 34.Sc4 Kf7 35.Hf4 Sb7 36.e4 Ke8 37.e5 de5 38.He5 He7 39.Hh8 Kd7 40.Hg7 Sd6? 41.Se5 i czarne poddały się.

Partia hiszpańska [C86]
Mednis (USA) – Tarnowski (Polska)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.He2 b5 7.Gb3 d6 8.c3 Sa5 9.Gc2 c5 10.h3 0–0 11.d4 Sc6 12.d5 Sa5 13.Kh2 Sc4 14.Wg1 Se8 15.g4 g6 16.b3 Sb6 17.Sbd2 Sg7 18.Sf1 f6 19.Sg3 Gd7 20.Wg2 Wf7? (Można było nie dopuścić do ofiary skoczka po 20…Kh8 z dalszym Wf7 i Gf8) 21.Sf5! gf5 22.gf5 Kh8? (Nie jest pewne, czy czarne nie mogłyby się obronić grając 22…Ge8 z dalszym Gf8 i Wa7) 23.Sh4 Sf5 24.ef5 Gf8 (Lepsze było 24…Sd5, na co nastąpiłoby tak jak w partii 25.Hh5) 25.Hh5 Wg7 26.Wg7 Gg7 27.Gh6! (Po tym silnym posunięciu czarne nie mają już ratunku) 27…Hg8 28.Sg6! hg6 29.fg6 i czarne poddały się.

Główna aleja prowadząca do sali gry
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

Obrona sycylijska [B28]
Filipowicz (Polska) – Hearst (USA)

1.e4 c5 2.Sf3 a6 3.Sc3 Sc6 4.d4 cd4 5.Sd4 e5 6.Sf5 d6 7.Se3 Ge6 8.Gc4 Sf6 9.0–0 Ge7 10.Gd5? (Duży pozycyjny błąd; pole „d5” należało zająć skoczkiem) 10…0–0 11.a3 Hc7 12.Kh1 Wab8 13.g4 Kh8 14.g5 Se8 15.Hh5 g6 16.Hh4 Hd8 17.Sg4 Sd4 18.f4 f5! 19.ef5 Sf5 20.He1 Sc7 21.Ge6 Se6 22.fe5 Gg5 23.ed6 Hd6 24.Gg5 Sg5 25.He5 He5 26.Se5 Se3 27.Sd7? Sf1 28.Sb8 Wf2 29.h4 Sg3 i białe poddały się z uwagi na mata w następnym posunięciu.

Teraz krótko o tym, co się „działo” w latach 1961 i 1962 przed bułgarską Olimpiadą.

Rok 1961

Jak zawsze, sezon otworzył turniej w Hastings. Odbył się już po raz 36. Jego początek przypada na daleki rok 1895, kiedy to triumfował młody zawodnik amerykański Pillsbury. Podajemy wyniki turnieju Hastings 1960/61: 1. Gligorić (Jugosławia) 7 punktów z 9 partii, 2. Bondarewski (ZSRR, obaj bez porażki) 6 p., 3 – 4. Lloyd (Anglia) i Szabo (Węgry) po 5 p., 5 – 7. Barden, Clarke i Littlewood (wszyscy Anglia) po 4,5 p., 8. Śliwa (Polska) 4 p., 9. Green (Anglia) 2,5 p. i Cafferty (Anglia) 2 p.

XXVIII Mistrzostwa ZSRR zgromadziły stawkę 20. zawodników, z czego dokładnie połowę stanowili arcymistrzowie. Podajemy czołówkę: 1. GM Petrosjan (przegrał tylko ze Steinem) 13,5 punktu z 19 partii, 2. GM Korcznoj 13 p., 3 – 4. GM Geller i Stein po 12 p., 5 – 6. GM Smysłow i GM Spasski po 11 p., 7 – 8. GM Awerbach i GM Poługajewski po 10,5 p., 9 – 10. IM Simagin i GM Tajmanow po 10 p., 11. IM Furman 10 p., 12 – 13. GM Bolesławski i GM Bronstein po 9,5 p. itd. Sensacyjnie słabo wypadł „olimpijczyk” Bronstein, który przegrał aż sześć partii.

Piękną obsadę miał XXIII turniej w Beverwijk. W okresie „zimnej” wojny sensacją był udział arcymistrza Uhlmanna, zawodnika z tzw. „bloku komunistycznego”. Drugą niespodzianką przygotowaną przez organizatorów był przyjazd legendarnego 68. letniego Ernesta Grünfelda, który w pierwszej rundzie pokonał arcymistrza Donnera! Oto wyniki: 1 – 2. Ivkov (Jugosławia) i Larsen (Dania) po 7,5 punktu z 9 partii, 3. Uhlmann (NRD) 5,5 p., 4. Olafsson (Islandia) 5 p., 5. Van der Berg (Holandia) 4,5 p., 6. Gereben (Szwajcaria) 4 p., 7. Van Scheltinga (Holandia) 3,5 p., 8. Grünfeld (Austria) 3 p., 9. Donner 2,5 p. i 10. Barendregt (obaj Holandia) 2 p.

Hiszpanie zorganizowali silny turniej w Maladze: 1 – 2. Gligorić (Jugosławia) i Pomar (Hiszpania) po 8,5 punktu z 11 partii. 3. Najdorf 6 p., 4 – 7. Eliskases (obaj Argentyna), Farre (Hiszpania), O’Kelly (Belgia) i Toran po 5,5 p., 8 – 9. Perez F. (obaj Hiszpania) i Portisch (Węgry) po 5 p., 10 – 12. Heidenfeld (NRF), Lopez i Saborida (obaj Hiszpania) po 4 p.

Wyniki nowojorskich mistrzostw USA: 1. Fischer 9 punktów z 11 partii (bez porażki), 2. Lombardy 7 p., 3. Weinstein 6,5 p., 4 – 6. Bisguier, Reshevsky i Sherwin po 6 p., 7. Kalme 5,5 p., 8 – 11. Benkö, Berliner, R. Byrne i Saidy po 4,5 p., 12. Seidman 2,5 p.

Osiemnastym mistrzem Polski został Tarnowski 12 punktów z 17 partii. dalej szli: 2.Śliwa 11,5 p., 3. Drozd 11 p., 4 – 5. Grąbczewski i A. Adamski po 10,5 p., 6 – 7. Doda i Kostro po 10 p., 8 – 9. Podolski i Brzózka po 9,5 p. itd.

14 marca po długiej i ciężkiej chorobie zmarł Akiba Rubinstein, dzięki któremu ekipa polska na Olimpiadzie w Hamburgu w 1930 roku sięgnęła po złote medale.

Michaił Botwinnik, 12 maja 1961 roku, wygrał dwudziestą pierwszą partię meczu z Talem, którego stawką był tytuł mistrza świata i powrócił na tron szachowy wygrywając całe spotkanie w stosunku 13:8.

Turniej Centralnego Klubu Szachowego w Moskwie: 1 – 2. Smysłow i Wasjukow (obaj ZSRR) po 7,5 punktu z 11 partii, 3. Olafsson (Islandia) 7 p., 4. Aronin (ZSRR) 6,5 p., 5 – 7. Bisguier (USA), Bronstein (ZSRR) i Portisch (Węgry) po 6 p., 8 – 9. Gufeld (ZSRR) i Pachman (Czechosłowacja) po 5,5 p., 10. Tołusz (ZSRR) 3,5 p., 11. Rabar (Jugosławia) 3 p. i 12. Bakulin (ZSRR) 2 p.

Tradycyjny turniej w Zurychu miał świetną obsadę. Triumfował Keres 9 punktów z 11 partii. Dalej szli: 2. Petrosjan (obaj ZSRR) 8,5 p., 3. Gligorić (Jugosławia) 7 p., 4 – 5. Lombardy (USA) i Schmid (NRF) po 6,5 p., 6 – 7. Larsen (Dania) i Matulović (Jugosławia) po 6 p., 8. Keller 5 p., 9. Kupper 4,5 p., 10. Walther 3,5 p., 11. Bhend 2 p. i Christoffel (wszyscy Szwajcaria) 1,5 p.

Ojanen został mistrzem Finlandii wygrywając turniej w Helsinkach z wynikiem 9 punktów z 11 partii. Eero Böök nie uczestniczył.

W okresie od 2 września do 4 października cały świat śledził przebieg wielkiego turnieju w Bled. Planowano udział 20. arcymistrzów. Kiedy Reshevsky, Uhlmann, Unzicker, Schmid, Szabo, Lombardy, Larsen, Spasski, Robatsch i Pirc z różnych przyczyn nie mogli przyjąć zaproszenia, postanowiono dopuścić pięciu „nie arcymistrzów”: Dargę (NRF), mistrza świata juniorów Parmę oraz trzech młodych mistrzów Bertoka, Udovcicia i Germeka. Podajemy wyniki tego super turnieju: 1. Tal (ZSRR) 14,5 punktu z 19 partii, 2. Fischer (USA) 13,5 p. 3 – 5. Gligorić (Jugosławia), Keres i Petrosjan po 12,5 p., 6 – 7. Geller (wszyscy trzej ZSRR) i Trifunović po 10,5 p., 8. Parma (obaj Jugosławia) 10 p., 9 – 10. Bisguier (USA) i Matanović (Jugosławia) po 9,5 p., 11 – 13. Darga (NRF), Donner (Holandia) i Najdorf (Argentyna) po 9 p., 14. Olafsson (Islandia) 8,5 p., 15 – 16. Ivkov (Jugosławia) i Portisch (Węgry) po 8 p., 17. Pachman (Czechosłowacja) 7 p., 18. Bertok 6,5 p., 19. Germek 5,5 p. i Udovcić (wszyscy trzej Jugosławia) 4 p. Robert Fischer okazał się nie tylko jedynym niepokonanym, ale i jedynym zawodnikiem, który pokonał Michaiła Tala.

Jeszcze nie przebrzmiały echa turnieju w Bled, a już Federacja Szachowa Jugosławii zaprosiła na piękny turniej w Belgradzie. Najdorf spóźnił się o dwa dni i już nie został dopuszczony do rozgrywek. Zagrało 24. szachistów, w tym czterech arcymistrzów, systemem szwajcarskim, na dystansie 11 rund. Oto wyniki: 1. Wasjukow (ZSRR) 9 punktów z 11 partii, 2. Gligorić 8 p., 3. Džurasević 7,5 p., 4. Matanović (wszyscy trzej Jugosławia) 6,5 p., 5 – 12. Doda (Polska), Forintos (Węgry), Kozomara, Karaklajić, Puc, Smederevac, Marić i Trajković (cała piątka Jugosławia) po 6 p. itd. Debiutujący jako arcymistrz Miłko Bobocow z Bułgarii był dopiero na dzielonym trzynastym miejscu z wynikiem 5,5 p.

Turniej międzynarodowy w Bled 1961
Bisguier (po lewej) – Fischer
Fotografia: „Chess Review” numer 3/1962

Rok 1962.

Oczywiście kolejny sezon rozpoczął się turniejem w Hastings 1961/62. Zawody wygrał „tak jak chciał” mistrz świata Botwinnik, który oddał przeciwnikom tylko dwie partie na remis. Oto wyniki: 1. Botwinnik (ZSRR) 8 punktów z 9 partii, 2. Gligorić (Jugosławia) 6 p., 3. Flohr (ZSRR) 5,5 p., 4 – 5. Bisguier (USA) i Penrose po 5 p., 6 – 7. Littlewood (obaj Anglia) i Robatsch (Austria) po 4,5 p., 8.Wade 3,5 p., 9. Barden (obaj Anglia) 3 p. i 10. Aaron (Indie) 1 p. Botwinnik zremisował z Gligoriciem i Flohrem. Aaron pokonał Littlewooda, a pozostałe partie przegrał.

Niewielka miejscowość Beverwijk w Holandii była miejscem następnego tradycyjnego turnieju. W rozgrywkach, które zorganizowano tu już po raz dwudziesty czwarty triumfował pamiętający przedwojenne Olimpiady Trifunović (Jugosławia), który uzyskał 6 punktów z 9 partii i był jedynym, który nie przegrał żadnej partii. Dalej szli: 2 – 3. Donner (Holandia) i Robatsch (Austria) po 5,5 p., 4 – 5. Bisguier (USA) i Kottnauer (Anglia) po 5 p., 6 – 8. Langeweg (Holandia), O’Kelly (Belgia) i van Scheltinga (Holandia) po 4,5 p., 9. Aaron (Indie) 2,5 p. i 10. Henneberke (Holandia) 2 p.

Jak powiadomił miesięcznik „Szachmaty w ZSRR”, numer 4/1962, 11 marca 1962 roku zmarł wiceprezydent FIDE, Wiaczesław Ragozin. Działaczem FIDE był przez 15 lat. Pamiętamy, jak na poprzedniej Olimpiadzie w Lipsku 1960 uruchamiał zegar przy partii Pietzsch (NRD) – Soler (Malta), rozpoczynając w ten sposób pierwszą rundę Olimpiady. Miał 54 lata.

Mistrzem Chile został Flores Alvarez z wynikiem 10,5 punktu z 13 partii. Na dalszych miejscach znaleźli arcymistrz Pilnik (Argentyna) i Letelier.

W mistrzostwach Izraela było trzech zwycięzców. Triumfatorzy Aloni, Domnitz i Porath musieli rozegrać uzupełniający mecz, w którym zwyciężył Porath przed Alonim.

Ważnym wydarzeniem był trwający aż sześć tygodni turniej międzystrefowy w Sztokholmie. Pierwsza „szóstka” awansowała do turnieju kandydatów. Oto wyniki: 1. Fischer (USA) 17,5 punktu z 22 partii bez porażki, 2 – 3. Petrosjan i Geller (obaj ZSRR) po 15 p., 4 – 5. Filip (Czechosłowacja) i Korcznoj (ZSRR) po 14 p., 6 – 8. Benkö (USA), Gligorić (Jugosławia) i Stein (ZSRR) po 13,5 p., 9 – 10. Uhlmann (NRD) i Portisch (Węgry) po 12,5 p., 11 – 12. Olafsson (Islandia) i Pomar (Hiszpania) po 12 p., 13. Bolbochan (Argentyna) 11,5 p., 14 – 15. Barcza i Bilek (obaj Węgry) po 11 p., 16. Bisguier (USA) 9,5 p., 17 – 18. Bertok (Jugosławia) i Yanofsky (Kanada) po 7,5 p., 19 – 20. German (Brazylia) i Schweber (Argentyna) po 7 p., 21. Teschner (NRF) 6,5 p., 22. Cuellar (Kolumbia) 5,5 p. i 23. Aaron (Indie) 4 p.

XVII Mistrzostwa Jugosławii. Zwyciężyli Matanović i Milić po 10 punktów z 16 partii. Dalsze miejsca zajęli: 3. Sokołow 10 p., 4. Cirić 9,5 p., 5 – 7. Ugrinović, Bukić i Ostojić po 9 p., 8 – 9. Pirc i Smalljbegović po 8,5 p., 10 – 11. Janosević i Marović po 8 p., 12. Udovcić 7,5 p., 13. Lukić 7 p., 14. Bułovcić 6 p., 15 – 16. Sofrevsky i Mejić po 5,5 p. i 17. Michałcziszyn 3 p. Turniej był słabiutko obsadzony. Nie zagrali m.in. Gligorić, Ivkov i Trifunović. Na domiar złego, w trakcie zawodów, Puc, Damjanović i Kozomara wycofali się z powodu choroby.

XXV turniej w hiszpańskiej miejscowości Mar del Plata ze względu na wysokie nagrody zebrał doborową obsadę. Triumfował z dużą przewagą mistrz międzynarodowy Poługajewski, który wyprzedził dziesięciu arcymistrzów. Rosjanin uzyskał wynik 11,5 punktu z 15 partii bez porażki. Na kolejnych miejscach znaleźli się: 2 – 3. Smysłow (ZSRR) i Szabo (Węgry) po 9,5 p., 4 – 6. R. Byrne (USA), Najdorf i Sanguinetti (obaj Argentyna) po 8,5 p., 7 – 9. Pachman (Czechosłowacja), Panno (Argentyna) i Parma (Jugosławia), 10. Eliskases 8 p., 11 – 12. Pilnik i Rossetto po 6,5 p., 13 – 14. Guimard (wszyscy trzej Argentyna) i Penrose (Anglia) po 5,5 p., 15 – 16. Bielicki (Argentyna) i Letelier (Chile) po 4,5 p.

Sztokholm 1962
Filip (po lewej) – Korcznoj
Zdjęcie: „Chess Review” numer 5/1962

W Sofii rozegrano finał XVI Mistrzostw Bułgarii. Wygrał Padewski 15,5 punktu z 19 partii bez porażki. Dalej szli: 2. Pejew 14 p., 3 – 4. Popow i Minew po 12,5 p., 5. Kolarow 11,5 p. itd. Weteran Cwetkow i Neikirch podzielili dopiero 11 – 13 miejsce z dorobkiem 9,5 p. Sensacyjną katastrofę przeżył pierwszy arcymistrz Bułgarii Miłko Bobocow, który przegrał aż sześć partii i ze skromnym dorobkiem 8,5 punktu „wylądował” na 14. miejscu.

Dnia 3 kwietnia zmarł we Wiedniu jeden z najstarszych arcymistrzów świata Ernst Grünfeld.

W Hawanie, w dniach 28 kwietnia – 30 maja odbył się Memoriał Capablanki. Na starcie stanęło dziewięciu arcymistrzów i siedmiu mistrzów międzynarodowych reprezentujących 12 państw, co w owym czasie było wielkim osiągnięciem. Zwyciężył wiecznie młody Najdorf (Argentyna) 16,5 punktu z 21 partii. Na kolejnych miejscach znaleźli się: 2 – 3. Poługajewski i Spasski (obaj ZSRR) po 16 p., 4 – 5. Gligorić (Jugosławia) i Smysłow (ZSRR) po 15,5 p., 6. Ivkov (Jugosławia) 14,5 p., 7 – 8. Haag (Węgry) i Pietzsch (NRD) po 13 p., 9. Ciocaltea (Rumunia) 12,5 p., 10. Guimard (Argentyna) 11 p., 11. Pachman (Czechosłowacja) 10,5 p., 12. Cobo (Kuba) 10 p., 13. Matanović (Jugosławia) 9,5 p., 14. F. Perez (Hiszpania) 8,5 p., 15 – 16. J. Gonzales i E. Jimenez (obaj Kuba) po 8 p., 17. Milew (Bułgaria) 7,5 p., 18. De Greiff (Kolumbia) 7 p., 19. R. Ortega 5,5 p., 20. Siero (obaj Kuba) 5 p., 21. J. L. Alvarez (Urugwaj) 4,5 p. i 22. G. Garcia (Kuba) 3,5 p.

Niewielkie 50. tysięczne miasto Willemstad na wyspie Curacao w Antylach Holenderskich przez dwa miesiące było miejscem V Turnieju Kandydatów. Do walki o prawo stoczenia meczu z Botwinnikiem stanęło ośmiu arcymistrzów, a wśród nich uczestnik wszystkich turniejów kandydatów Tal, senior turnieju Keres, triumfator turnieju międzystrefowego w Sztokholmie Fischer. Turniej rozegrano systemem czterokołowym i uzyskano wyniki: 1. Petrosjan 17,5 punktu z 28 partii, 2 – 3. Geller i Keres (cała trójka ZSRR) po 17 p., 4. Fischer (USA) 5. Korcznoj (ZSRR) 13,5 p., 6. Benkö (USA) 12 p., 7 – 8. Tal (ZSRR) i Filip (Czechosłowacja) po 7 p.

Mistrzem Finlandii znowu został Ojanen 9,5 punktu z 13 partii. kolejne miejsca zajęli: 2. Räisä 8,5 p., 3 – 5. Böök, Niemelä i Rantanen po 8 p., 6 – 8. Koskinen, Pastuchow i Westerinen po 7 p. itd.

Jak doniosła bułgarska agencja BTA znany mistrz międzynarodowy Francisco Perez, który w Lipsku 1960 grał na pierwszej szachownicy Hiszpanii po zakończeniu Memoriału Capablanki poprosił o azyl polityczny, który władze kubańskie mu udzieliły. Kto zna ówczesne realia polityczne, ma świadomość kuriozalności tego zdarzenia. W Olimpiadzie tu omawianej Perez nie zagrał, chociaż siłą gry przewyższał praktycznie wszystkich szachistów reprezentacji Kuby.

Geller i Keres, którzy podzielili w Curacao II – III miejsce rozegrali mecz o drugie miejsce w V Turnieju Kandydatów. Zwycięzca uzyskiwał prawo gry w kolejnym turnieju kandydatów bez eliminacji. Triumfował Keres w stosunku 4,5:3,5.

Mistrzem Szkocji został po raz jedenasty Fairhurst, Szwecji – Ekenberg, a Szwajcarii – Kupper.

Teraz jeszcze trochę ciekawostek towarzyszącym zmaganiom w Złotych Piaskach. Jak wiemy, na czele zespołu argentyńskiego, jak zawsze, był wiecznie młody 52. letni Mieczysław Najdorf. Wigoru mogli mu pozazdrościć młodzi! Wszędzie było go pełno. Bił z jego twarzy nieustanny optymizm. Gdy tylko wykonał posunięcie, natychmiast wstawał i z wielkim zainteresowaniem śledził wszystkie pozostałe partie. Jeśli gdzieś toczyła się analiza partii, nie mogło tam zabraknąć pana Mieczysława! Grał śmiało, z pełnym optymizmem i energicznie. Grając na przykład z bardzo silnym arcymistrzem Robatschem szybko poświęcił figurę i triumfował już po 18. posunięciach! „Oczywiście” mknął później do przyjaciół z pytaniem „Podobała się partia?” i nie czekając na odpowiedź mawiał „Jestem zadowolony z siebie i… przeciwnika”. Ale działo się to tylko wtedy, gdy grał z młodym przeciwnikiem, który uważał, że „z dziadkami wszystko można grać”!

Do Fischera podszedł korespondent pisma „Narodowy Sport” z prośbą o wywiad. Fischer miał odpowiedzieć „50 lewów z góry i będziemy rozmawiać”. Dziennikarz na to „Dziękuję, pan już udzielił mi wywiadu”.

W meczu Argentyna – NRF, arcymistrz Panno nieudanie rozegrał debiut w partii ze Schmidem i szybko stracił figurę. Mimo to uparcie grał dalej. Jest oczywiste, że Panno myśli, że przed 30. ruchem także nie wolno poddać się – żartowali z niego koledzy.

Ja gram wyłącznie genialnie. Wygrałem genialnie z Robatschem i Unzickerem, a także przegrałem genialnie z Fischerem. Tak „skromnie” opowiadał o swoich partiach Najdorf.

Trudne zadanie postawił sędziom francuski zawodnik Thiellement w czasie partii z Polakiem Tarnowskim. „Pan dotknął gońca i powinien zrobić tą figurą ruch” zwrócił się Polak do Francuza. „Ja przecież powiedziałem, że poprawiam” – odpowiedział zagadnięty. „Według mnie pan niczego nie powiedział” – ripostował Tarnowski. Do sporu zostali zaangażowani sędziowie i kapitanowie obu drużyn. Wówczas Thiellement rzekł: „Mnie tylko wydawało się, że ja przed dotknięciem figury wcześniej rzekłem, że poprawiam. Właśnie sobie przypomniałem…” Ruch gońcem został wykonany.

W holu restauracji „Astoria” do Fischera podeszła zbierająca autografy dziewczynka i podała mu karteczkę. Fischer złożył wielki, zamaszysty podpis. „Nie zostawiłeś miejsca na inne autografy” powiedział wówczas Fischerowi jeden z obok stojących mistrzów. „Pozostałe nie są już potrzebne” odpowiedział amerykański arcymistrz.

Stoliki szachowe z wnękami na „drobiazgi” zastosowane w Lipsku 1960 zdały świetnie egzamin, toteż i na tej Olimpiadzie pojawiły się podobne.

W dniu zakończenia Olimpiady, 10 października, do zawodników dotarła smutna wiadomość o śmierci profesora dr Milana Vidmara, 77. letniego najstarszego arcymistrza jugosłowiańskiego, znanego z udziału w przedwojennych Olimpiadach.

16 września 1962 roku, o godzinie 16,00 sędziowie uruchomili zegary i rozpoczęła się I runda eliminacji!

W grupie 1 liczba drużyn była nieparzysta, dlatego przy zespołach, które miały jeszcze przed sobą dzień wolny (pauzowanie), tradycyjnie będzie widnieć gwiazdka (*).

Półfinały, 16 września 1962 r.
„Trifunović przegrywa z Balcerowskim!”

Grupa: 1

Wyniki I rundy:

Hiszpania

4,0 : 0,0

Turcja

Norwegia

1,0 : 3,0

Szwecja

ZSRR

3,0 : 1,0

NRD

Belgia

3,5 : 0,5

Grecja

NRF

-

Pauza

Główni faworyci, ekipa ZSRR, zmierzyła się z młodą ekipą NRD, w której Pietzsch, Malich i Fuchs zadebiutowali w szlifach mistrzów międzynarodowych. Na pierwszej szachownicy, w partii Botwinnik – Uhlmann, utrzymywała się równowaga do dwudziestego posunięcia. Wówczas arcymistrz niemiecki wykonał słaby ruch wieżą, który umożliwił mistrzowi świata ofiarę skoczka. Jednakże w dalszym etapie gry Botwinnik zagrał niedokładnie i Uhlmann uzyskał przewagę. Niemiecki arcymistrz zwrócił figurę w taki sposób, że otrzymał końcówkę z pionem więcej, ale nieoczekiwanie, stojąc nadal lepiej, zaproponował remis, który Botwinnik oczywiście zaakceptował. W partii Pietzsch – Spasski, mistrz niemiecki wpadł szybko w przegraną pozycję, stracił figurę i jeszcze przed końcem rundy skapitulował. Trenerzy sowieccy nazwali tę partię „strategicznym pogromem”. W najlepszej partii meczu, Keres – Malich, mistrz niemiecki za wszelką cenę dążył do wymian, nawet kosztem pozycji. Dwukrotnie mógł grając skoczkiem na pole „c6” wyrównać grę. Nie zrobił tego, stracił gońca i szybko przegrał. Doskonałą partię rozegrał Fuchs walczący z Talem. Stojący już gorzej Tal wykonał przegrywający ruch wieżą (33…Wd2) i grając 34.Hc8 Fuchs mógł szybko wygrać. Wymienił jednak hetmany i w momencie gongu obwieszczającego koniec rundy, zgodził się na remis. Jak widzimy, Rosjanom w tym meczu dopisało ogromne szczęście. W zespole Hiszpanii, z „wielkiej” czwórki: F. Perez, Pomar, Toran i Farre, zagrał tylko Arturo Pomar. Jak pamiętamy, Francisco Perez „uciekł” na Kubę, gdzie otrzymał azyl polityczny. Mimo takiego osłabienia, właśnie ten zespół osiągnął najwyższy wynik meczu! Turcy stawiali Hiszpanom twardy opór i wszystkie partie odłożyli. W partii Pomar – Süer, w momencie przerwania gry, wytworzyła się równa końcówka skoczkowa. Pozostałe odłożone pozycje były wygrane dla Hiszpanów. Przed całkowitym pogromem uratował Grecję Kokkoris remisując z arcymistrzem O’Kellym. Hristos Kokkoris zadebiutował na Olimpiadzie od razu na szachownicy lidera. Stało się tak, gdyż w 1962 roku zajął pierwsze miejsce w mistrzostwach kraju.

Stan po I rundzie:

1

Hiszpania*

4,0

2

Belgia*

3,5

3 – 4

Szwecja* i ZSRR*

3,0

5 – 6

Norwegia* i NRD*

1,0

7

Grecja*

0,5

8 – 9

NRF i Turcja*

0,0

1. Obrona królewsko – indyjska [E79]
GM Pomar (Hiszpania) – Süer (Turcja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Ge2 0–0 6.f4 c5 7.Sf3 cd4 8.Sd4 Sc6 9.Ge3 e5 10.Sc6 bc6 11.0–0 ef4 12.Gf4 We8 13.Hc2 Gg4 14.Kh1 Ge2 15.He2 We6 16.Hf3 He8 17.Wae1 Sd7 18.Hg3 Wb8 19.c5 Sc5 20.Gd6 Ge5 21.Ge5 We5 22.Wf5 Sd3 23.Wd1 Wf5 24.ef5 Sb2 25.Se4 Wd8 26.We1 He7 27.f6 Hb4 28.Sd6 h5 29.Sf7 He1 30.He1 Wd1 31.Hd1 Sd1 32.Se5 c5 33.Kg1 c4 34.Kf1 c3 35.Ke2 c2 36.Kd2 Se3 37.Sg6 Kf7 38.Sf4 h4 39.Sh5 a6 40.g3 h3 41.Sf4 Sf1 42.Kc2 Sg3 43.Sh3 Sf1 44.Sg5 Kf6 45.Sf3 Kf5 46.h3 Kf4 47.Sg1 Kg3 48.Kd3 Sh2 49.Ke4

49…a5? (Wreszcie białe doczekały się dużego błędu przeciwnika. Szansę na obronę dawało 49…Sf1 50.Kd4 Kf2 51.Kc5 Kg1 52.Kb6 Kh2 53.h4 Sg3 54.Ka6 Kh3 55.a4 Kh4 56.Kb7 Kg4 57.Kc7 Sc2! 58.a5 Sd4 59.Kb6 Sf5! 60.a6 Sd6 z remisem) 50.a4 Sf1 51.Kd3 Kf2 52.Se2 Kf3 53.Sd4 Kf4 54.Sb3 Se3 55.Sa5 Sd1? (55…Sf5, ale pozycja czarnych jest i tak przegrana) 56.Sc4 Sf2 57.Kd4 Sh3 58.a5 Sg5 59.Kd5 Kf5 60.Sd6 i czarne poddały się.

2. Obrona sycylijska [B59]
Boysan (Turcja) – Diez del Corral (Hiszpania)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Ge7 8.0–0 0–0 9.Ge3 Ge6 10.f3 a5 11.Hd2 a4 12.Sc1 Ha5 13.Sd3 Wfc8 14.Wfd1 Sd4 15.Gf1 a3 16.b4 Hc7 17.Gd4 ed4 18.Se2 Hb6 19.Kh1 d5 20.e5 Sd7 21.Wab1 Gf5 22.f4 Ge4 23.Se1 Wa4 24.Hd4 Wb4 25.Hb6 Sb6 26.Wb3 Sc4 27.Wb4 Gb4 28.Sd3 Sb2 29.Wc1 Gd2 30.Wb1 Wc2 31.Sf2 Wc4 32.Se4 We4 33.g3 d4 34.Kg2 d3 35.Sg1 We1 36.Gd3 Sd3 37.Wb7 Gb4 38.Wb8 Gf8 39.Sh3 We2 40.Kf3 Wa2 41.Sg5 Wb2 42.Wa8 h6 43.e6 fe6 44.Se6 Kf7 45.Sf8 a2 46.Sd7 Sb4 47.Se5 Ke6 48.Ke4 We2 49.Kf3 Wh2 50.Ke4 We2 51.Kf3 We1 52.Sd3 Sd3 53.Wa2 Kf6 54.Wa5 Sb4 55.g4 Sc6 56.Wd5 g5 57.Wf5 Kg6 58.Wd5 Wf1 i białe poddały się.

3. Obrona Caro – Kann [B15]
Puig (Hiszpania) – Akakinci (Turcja)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Gc4 Sf6 5.f3 ef3 6.Sf3 e6 7.He2 Ge7 8.Gd2 Sbd7 9.0–0–0 Sb6 10.Gd3 Gd7 11.Se5 Sbd5 12.Whf1 Hc7 13.g4 Sc3 14.Gc3 Wf8 15.g5 Sd5 16.Gd2 Gd6 17.Wf3 Ge5 18.de5 0–0–0 19.Wdf1 Ge8 20.Gh7 Wh8 21.Gd3 Kb8 22.c4 Se7 23.Ge1 g6 24.h4 c5 25.Ge4 Sc6 26.Gc6 Hc6 27.Wd3 Hc7 28.Wd6 Kc8 29.Gg3 Gc6 30.Wfd1 b6 31.He3 Whf8 32.a3 Wg8 33.Hf4 Wgf8 34.Kb1 a5 35.Ka2 a4 36.W1d3 Wg8 37.Gf2 Wdf8 38.Wh3 Wh8 39.Wh2 We8 40.Gg3 Wd8 41.Wf2 Wdf8 42.He3 Kb7 43.Wf6 Wd8 44.Hf4 Wdf8 45.Wd2 Kb8 46.Wf2 Ge8 47.Hd2 Gc6 48.Hd6 Ge8 49.We6 fe6 50.Wf8 Hd6 51.ed6 Wf8 52.d7 Kb7 53.d8H Wf3 54.Hb8 Kc6 55.Hc8 i mat.

Zdjęcie: Ekipa Hiszpanii w Złotych Piaskach
Od lewej: Puig, Pomar, Diez del Corral i Ridameya. Siedzą Serra i Franco

4. Partia hiszpańska [C84]
Günsav (Turcja) – Ridameya (Hiszpania)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.d4 ed4 7.e5 Se4 8.Sd4 Sd4 9.Hd4 Sc5 10.Sc3 0–0 11.Ge3 d6 12.Wad1 Sa4 13.Ha4 Gd7 14.He4 Gc6 15.Hd4 de5 16.He5 Gd6 17.Hh5 Hf6 18.Wd2 Wfe8 19.Gd4 Hf4 20.Wd3 g6 21.Hh3 Gd7 22.Hg3 Hg3 23.hg3 Gc6 24.Wfd1 We6 25.Ge3 h5 26.Sd5 Gd5 27.Wd5 Gg3 28.c4 Ge5 29.b3 Wae8 30.Wd7 W6e7 31.W7d3 We6 32.Wd7 W6e7 33.W7d3 Gd6 34.c5 Ge5 35.b4 Gf6 36.a4 We4 37.Wb3 Kf8 38.Wd7 W8e7 39.c6 Wd7 40.cd7 Ke7 41.Wd3 Kd8 42.Gc5 Ge7 43.Wf3 f5 44.Wd3 Gc5 45.bc5 Wa4 46.f3 Wc4 i białe poddały się.

5. Obrona królewsko – indyjska [E76]
IM Johannessen (Norwegia) – Johansson (Szwecja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f4 c5 6.dc5 Ha5 7.Gd3 Hc5 8.Sf3 Sc6 9.He2 Gg4 10.Ge3 Ha5 11.0–0 Sd7 12.Hd2 Gf3 13.Wf3 Sc5 14.Wc1 0–0 15.Gb1 Hb4 16.b3 a5 17.Sb5 a4 18.Hb4 Sb4 19.Gd2 ab3 20.ab3 Sc6 21.b4 Se6 22.Kf1 Wfc8 23.Wd3 Wa1 24.g3 Gb2 25.We1 Scd4 26.Gc3 Gc3 27.Sc3 Wc4 28.Sd5 Kf8 29.f5 Sg5 30.Wdd1 e6 31.fe6 fe6 32.Sf4 Wb4 33.h4 Sgf3 i białe poddały się.

6. Obrona sycylijska [B88]
Nilsson (Szwecja) – Lindblom (Norwegia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gc4 e6 7.Gb3 Ge7 8.Ge3 0–0 9.f4 Sd4 10.Gd4 b5 11.e5 de5 12.fe5 Sd7 13.Hf3 Wb8 14.Se4 Gb7 15.Wd1 Hc7 16.c3 Se5 17.Hg3 Hc6 18.0–0 Sg6 19.Gc2 Wbd8 20.Wd2 a5 21.We2 b4 22.Wd1 e5 23.Ge5 Wd1 24.Gd1 Hc4 25.b3 Hb5 26.Sd6 Gd6 27.Gd6 Wd8 28.c4 Hd7

29.Gc2 Hd6 30.We8 Sf8 31.Gh7? (Wszyscy byli wstrząśnięci tą kombinacją) 31…Kh7? (Po 31…Kh8! kombinacja białych byłaby obalona) 32.Hh4 Kg8 33.Wd8 Hc5 34.Hf2 Hg5 35.We8 i w tym trudnym położeniu czarne przekroczyły czas. Uwagi: M. Judowicz, Szachy (Ryga), numer 21/1962 r.

7. Gambit szkocki [C55]
Hoen (Norwegia) – Buskenström (Szwecja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.d4 ed4 4.Gc4 Sf6 5.e5 Se4 6.0–0 d5 7.Gb5 Gd7 8.Gc6 bc6 9.Sd4 Gc5 10.c3 0–0 11.f3 Sg5 12.f4 Se4 13.Sd2 Sd2 14.Gd2 f6 15.Hh5 He8 16.He8 Wae8 17.ef6 Wf6 18.Wae1 Wfe6 19.We6 We6 20.We1 We1 21.Ge1 Gb6 22.Gf2 Kf7 23.Sb3 Ke7 24.Sc5 Gc8 25.Gd4 g6 26.Kf2 Kd6 27.b4 a6 28.Sb3 Gf5 29.Ke3 Gc2 30.Gc5 Kd7 31.Sd4 Gb1 32.a3 Ge4 33.g4 Gb1 34.Sf3 Gc5 35.bc5 Kc8 36.Kd4 Ge4 37.Sg5 h6 38.Se4 de4 39.Ke4 Kd7 40.Ke5 Ke7 41.f5 Kf7 42.h4 a5 43.h5 gh5 44.gh5 a4 45.f6 i czarne poddały się.

8. Obrona francuska [C17]
Olsson A. (Szwecja) – Vinje (Norwegia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 c5 5.Hg4 Se7 6.a3 Ha5 7.Sge2 Gc3 8.Sc3 cd4 9.Hd4 Sbc6 10.Hd2 Se5 11.Sb5 Hd2 12.Gd2 0–0 13.Ge3 S5c6 14.c4 dc4 15.Gc4 Gd7 16.Wd1 Se5 17.Ge2 a6 18.Gc5 Gb5 19.Gb5 ab5 20.Ge7 Wfe8 21.Gb4 Sc6 22.Gc3 Wed8 23.Ke2 f6 24.f4 Kf7 25.g4 Ke7 26.h4 Wd1 27.Wd1 Wa4 28.Kf3 b4 29.ab4 Sb4 30.b3 Sa2 31.Gf6 gf6 32.ba4 Sc3 33.Wc1 i czarne poddały się.

9. Obrona francuska [C05]
GM Botwinnik (ZSRR) – GM Uhlmann (NRD)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 Sf6 4.e5 Sfd7 5.f4 c5 6.c3 Sc6 7.Sdf3 Ge7 8.Gd3 Ha5 9.Kf1 cd4 10.cd4 b6 11.Gd2 Gb4 12.Ge3 Ga6 13.Se2 Ge7 14.a3 Gd3 15.Hd3 b5 16.Kf2 f5 17.h3 g6 18.g4 Hb6 19.gf5 gf5 20.Whg1 h6 21.Sg3 Wg8

22.Sf5! Wg1 23.Wg1 ef5 24.Hf5 [Po tym posunięciu czarne zdołają wzmocnić swoją pozycję. Silny atak uzyskiwały białe po 24.Wg8. Jeżeli 24…Gf8, to 25.e6 Sf6 26.Hf5! Hd8 (jeżeli 26…Se7, to 27.Hf6, a w przypadku 26…Ke7 białe wygrywały grając 27.Wg6 i nie wystarcza 27…Se4 28.Kg2 Sd8 z powodu prostego 29.Hd5) 27.Se5! Wc8 28.Sd7 itd. Teraz silne było 24…Sf8, ale czarne obawiały się, że po 25.Hf5 będzie im trudno zakończyć mobilizację sił] 24…0–0–0 25.Hf7 Hc7 26.Wc1 Sb6 27.He6 Kb7 28.f5 Sc4 29.f6 Gf8 30.Hf5 We8 31.Gf4 (Nie przechodzi 31.e6 ze względu na 31…Se3 32.Ke3 Hd7) 31…Hf7 32.Wg1 Sd8 33.Gc1 Se6 34.h4 Sd4 (Czarne w jednym ruchu zrywają „węzeł gordyjski”!) 35.Sd4 We5 36.Hg6 Hg6 37.Wg6 Gc5 38.Wg4 Wf5 39.Ke2 Wf6 i w tej pozycji czarne przedwcześnie, z pionem przewagi, zgodziły się na remis. Uwagi: A. Koblenc, Szachy Ryga, numer 21/1962 r.

10. Partia hiszpańska [C93]
IM Pietzsch (NRD) – GM Spasski (ZSRR)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.c3 d6 9.h3 h6 10.d4 We8 11.d5 Sa5 12.Gc2 c6 13.dc6 Hc7 14.a4 Ge6 15.Sbd2 b4 16.c4 Hc6 17.b3 Sb7 18.Sf1 Sc5 19.He2 a5 20.Kh2 Hb7 21.g4 Gd7 22.Sg3 Gc6

(Czarne skupiły się na opanowaniu centrum, a białe wiązały swoje nadzieje z atakiem na skrzydle królewskim)

23.g5!? hg5 24.Gg5 Sh7 25.Gd2 g6 26.Wg1 Kh8 27.He3 Se6 28.Se2 Wg8 29.Wg3 Sc5 30.Hh6 (Desperacki atak białych, czarne odparują bez problemów) 30…Ge4 31.Sg5 Wg7 32.Wg4 Gc2 33.Wh4 Gg5 34.Gg5 Se4 35.Wg1 Seg5 i białe poddały się. Uwagi: A. Koblenc, Szachy Ryga, numer 21/1962 r.

11. Obrona Grünfelda [D94]
GM Keres (ZSRR) – IM Malich (NRD)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gg7 5.e3 0–0 6.cd5 Sd5 7.Gc4 Sc3 8.bc3 c5 9.0–0 Hc7 10.He2 b6 11.Wd1 Sc6 12.Gb2 (Przedwczesne byłoby 12.e4 cd4 13.cd4 Gg4 i centrum białych jest nie do utrzymania) 12…Gb7 13.e4 Sa5 14.Gd3 e6 15.Wac1 Wfd8 (Zamiast tego szablonowego ruchu należało grać 15…Hf4 i jeżeli 16.g3, to 16…Hg4) 16.He3 Wac8 17.h4 (Nie tylko „furtka” dla króla, ale i próba osłabienia pozycji czarnych na skrzydle królewskim) 17…cd4 18.cd4 Hd6 19.h5 Wc1 20.Wc1 Wc8 (Czarne cały czas marzą tylko o uproszczeniach. Tymczasem czarne uzyskiwały równą grę po 20…Sc6) 21.Wc8 Gc8 22.Sg5 He7 (Nie wolno 22…Gh6 z powodu 23.Sf7. Złe było też 22…f6? 23.e5 fe5 24.hg6) 23.hg6 hg6 24.Hg3 Gf6 25.Sf3 Hb4? (Ta „wycieczka” hetmana doprowadzi czarne do krytycznej sytuacji. Prawidłowym planem było skomasowanie sił swoich figur poprzez 25…Sc6. Teraz białe uzyskują decydującą przewagę)

26.Hc7! Hb2 (Jeżeli 26…Gb7, to 27.Gc3) 27.e5! (W tym cała rzecz. Zaatakowane są oba gońce, a także jest zagrożony czarny król) 27…Ge7 (Jeżeli 27…Gg7, to 28.Sg5) 28.He7 Hc1 29.Gf1! Gb7 (Na 29…Ga6 decydowało 30.Hd8 Kg7 31.Hf6 Kg8 32.Sg5! Hf1 33.Kh2) 30.Sg5 Hf4 31.g3 i czarne poddały się. Uwagi M. Judowicz, Szachmaty w ZSRR, numer 1/1963 r.

12. Partia pionem hetmańskim [A46]
IM Fuchs (NRD) – GM Tal (ZSRR)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.dc5 e6 4.e3 Gc5 5.c4 0–0 6.Sc3 d5 7.cd5 ed5 8.Ge2 Sc6 9.0–0 a6 10.a3 Ge6 11.b4 Ga7 12.Gb2 He7 13.Wc1 Wac8 14.b5 ab5 15.Sb5 Gb8 16.Ha4 Se4 17.Sbd4 Gd7 18.Hb3 Hd6 19.Sb5 Hg6 20.Hd5 Ge6 21.Hd3 Wcd8 22.Sbd4 Gd5 23.Wfd1 Wfe8 24.Gf1 Hh5 25.h3 Se7 26.He2 Sf6 27.Sb5 Sg6 28.Gf6 gf6 29.Sh2 Hg5 30.Sc7 Gc7 31.Wc7 Gc6 32.Wd8 Wd8 33.Hg4 Wd2

34.Hg5?? (Białe przeoczyły wygrywającą kontynuację: 34.Hc8 Kg7 35.Wc6! bc6 36.Sf3) 34…fg5 35.f3 h5 36.Wc8 Kg7 37.Wa8 Se5 38.Wa5 f6 39.Wc5 Wd1 40.Kf2 Wd2 i remis.

Mecz ZSRR – NRD. Na pierwszym planie: Pietzsch (po prawej) – Spasski
Na drugim planie: Tal. W drugim meczu z NRD, w finale A, Spasski i Tal nie zagrali.
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1962

Fuchs (po lewej) – Tal
Zdjęcie: „Szachy” numer 21/1962

13. Partia angielska [A25]
GM O’Kelly (Belgia) – Kokkoris (Grecja)

1.c4 e5 2.Sc3 Sc6 3.g3 f5 4.Gg2 Sf6 5.d3 d6 6.a3 a5 7.Sf3 Ge7 8.Gd2 0–0 9.0–0 He8 10.Se1 Hh5 11.e3 Hd1 12.Wd1 a4 13.f4 Sa5 14.Sd5 Sd5 15.cd5 ef4 16.gf4 Gf6 17.Gc3 Sb3 18.Gf6 Wf6 19.Wf2 Wa5 20.Wc2 Wc5 21.Wc5 Sc5 22.Wc1 Wf7 23.Wc3 We7 24.Kf2 b6 25.Sc2 Ga6 26.Sb4 Gb5 27.Gf3 Kf7 28.Ge2 Kf6 29.h4 g6 30.Sc2 h6 31.Sd4 Ge8 32.Gf3 Gd7 i remis.

14. Debiut Retiego [A05]
Anastasopoulos (Grecja) – IM Dunkelblum (Belgia)

1.Sf3 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.0–0 0–0 5.d3 c5 6.e4 Sc6 7.Sbd2 d5 8.We1 e5 9.ed5 Sd5 10.Sc4 f6 11.Se3 Ge6 12.Sd5 Gd5 13.Ge3 Sd4 14.c3 Sf3 15.Gf3 b6 16.a4 Gf3 17.Hf3 Hd3 18.Wed1 Hc4 19.Wd7 e4 20.Hf4 Wf7 21.Wad1 Waf8 22.Hc7 Ha4 23.W1d2 g5 24.Hb7 Wd7 25.Wd7 Wf7 26.Wd8 Gf8 27.Hd5 h6 28.h4 Kg7 29.h5 Ge7 30.Wd7 Kf8 31.Ha8 Kg7 32.He8 Hb3 33.c4 Hc2 34.Kg2 He2 35.Ha8 Hf3 36.Kg1 Hh5 37.He4 Gf8 38.Wd8 Hg6 39.Hd5 Ge7 40.Wb8 Gf8 41.f4 Hb1 42.Kg2 Hb2 43.Kh3 g4 44.Kg4 He2 i białe poddały się.

15. Partia hiszpańska [C90]
Limbos (Belgia) – Vizantiadis (Grecja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.d3 d6 9.c3 Sa5 10.Gc2 c5 11.Sbd2 Hc7 12.Sf1 We8 13.Se3 Gf8 14.Gd2 Gd7 15.Wc1 Wad8 16.b4 Sc6 17.Gb3 a5 18.a3 Ge6 19.Sd5 Gd5 20.ed5 Se7 21.Gg5 Sd7 22.Sd2 f6 23.Gh4 Sg6 24.Gg3 f5 25.Hh5 f4 26.Gh4 Sh4 27.Hh4 Sf6 28.Sf3 a4 29.Ga2 Wc8 30.We5 We5 31.Se5 cb4 32.ab4 He7 33.d4 He8 34.Hf4 de5 35.de5 Sd7 36.d6 Kh8 37.e6 Sf6 38.e7 Ge7 39.de7 He7 40.h3 He4 41.Hd2 h5 42.f3 He7 43.c4 Wd8 44.Hc3 bc4 45.Gc4 Wc8 46.Hd2 Ha7 47.Kh1 Hc7 48.Wc2 Wd8 49.Hc1 He5 50.b5 h4 51.f4 Hd4 52.He1 Hf4 53.Gf7 Se4 54.Gg6 Sg3 55.Kg1 He3 56.He3 Wd1 57.He1 We1 58.Kf2 Wf1 59.Ke3 Wf8 60.b6 Sf1 61.Ke4 Sg3 62.Ke5 i czarne poddały się.

16. Partia angielska [A38]
Paidousis (Grecja) – Boey (Belgia)

1.Sf3 Sf6 2.c4 c5 3.g3 Sc6 4.Sc3 g6 5.Gg2 Gg7 6.0–0 0–0 7.d3 d5 8.Sd2 e6 9.Wb1 b6 10.a3 Gb7 11.b3 Hd7 12.cd5 ed5 13.b4 cb4 14.ab4 Wac8 15.Sa4 Wfe8 16.e3 Se5 17.Sf3 Sf3 18.Gf3 Ga6 19.Hb3 Hf5 20.Ge2 d4 21.b5 Gb7 22.e4 Se4 23.g4 Sg5 24.Gg5 Hg5 25.f4 We2 26.Hf7 Kf7 27.fg5 Kg8 28.Wfc1 Wg2 i białe poddały się.

Grupa: 2

Dzień wolny od gry.

Grupa: 3

Wyniki I rundy:

Francja

1,5 : 2,5

Islandia

Jugosławia

2,5 : 1,5

Polska

Czechosłowacja

3,5 : 0,5

Urugwaj

Luksemburg

1,5 : 2,5

Holandia

Finlandia

4,0 : 0,0

Cypr

W końcu polski zespół trafił do grupy bez ZSRR! Jugosławia i Czechosłowacja wydawały się we wstępnych analizach „poza zasięgiem”, zaś Holendrzy na poprzedniej Olimpiadzie zostali pokonani! Rywalem mogła być także Islandia, gdyż wystąpił w niej znów arcymistrz Olafsson. Po południu, o godzinie 16,00, w sobotę 16 września, w atmosferze wielkiego podniecenia, Polska zmierzyła się z Jugosławią. Oba zespoły wystawiły podstawowe składy, co oznaczało walkę polskich zawodników z czwórką silnych arcymistrzów! Śliwa nie uzyskał wyrównania z Gligoriciem i po trzech godzinach zatrzymał zegar na znak kapitulacji. Wicemistrz Polski, Doda, grał doskonale, zdobył piona utrzymując lepszą pozycję, ale niedoczas uniemożliwił mu znalezienie drogi do wygranej i musiał pogodzić się z remisem. Jednakże jego przeciwnikiem był przecież „sam” Matanović! Tarnowski rozegrał dramatyczną partię z Ivkovem. Uzyskał przewagę przestrzeni, ale w pewnym momencie wybrał fałszywy plan i w końcu przegrał partię, w której kierownictwo ekipy liczyło, co najmniej na remis. Wspomniane były wcześniej dwa epizody związane z niefortunnym przepisem zakazującym zgodę na remis przed 30. posunięciem. Trzecia „scenka” miała miejsce właśnie w meczu Jugosławia – Polska! Przeciwnikiem mistrza Polski, Balcerowskiego, był wielki „rutyniarz”, zawodnik mający na koncie wielkie sukcesy, arcymistrz Petar Trifunović. W obliczu tak groźnego zawodnika, kapitan drużyny, Stefan Witkowski, polecił Balcerowskiemu, aby dążył „wszelkimi” drogami do remisu! Balcerowski, gdy usiadł do partii, wyjął notesik i… poprosił swojego oponenta o autograf! Był przy tym bardzo przejęty i zdenerwowany: pierwszy raz w życiu grał z arcymistrzem! Szachy w Jugosławii należą do czołowych dyscyplin sportu pod względem popularności, ale żeby zawodnik na tak prestiżowej imprezie poprosił go o autograf? Coś takiego Trifunović przeżył po raz pierwszy! Ale na tym nie koniec tej historii. Balcerowski dobrze rozegrał debiut, otrzymał równą pozycję i przeszedł do czterowieżowej końcówki, gdzie równy podział punktu wydawał się nieuchronny. I wówczas, mimo, że wykonano dopiero 25 posunięć – zaproponował remis! Odrzucając remis, Jugosłowianin powołał się na znany nam już przepis, po czym grając już szybko i niedokładnie, aby dotrzeć do regulaminowej liczby posunięć, znacznie pogorszył swoją pozycję i wtedy zgodził się na złożoną mu ofertę, której jednak Polak nie przyjął! W końcu partia została odłożona w wygranej dla Polaka pozycji, co jednak nie przyniosło mu „chwały” i spowodowało pewien „osad” w stosunkach między drużynami Polski i Jugosławii! Po porannych dogrywkach Polska uległa tylko minimalnie głównemu faworytowi grupy! Sensacją rundy był mecz Luksemburg – Holandia. Holendrzy wystąpili bez swoich dwóch arcymistrzów i „stało się”: Bouwmeester przegrał z Conradym, a Prins uzyskał tylko remis ze Schneiderem. W pierwszej z tych partii Bouwmeester doprowadził do wygranej pozycji, a potem zagrał wieżą na „nie to, co trzeba” pole, wpadł od razu w kłopoty i w trudnej pozycji podstawił jakość! W drugiej partii Prins miał piona przewagi, ale Schneider zaskoczył go w dogrywce ofiarą skoczka za trzy piony, po której podpisano remis. Niespodzianką był także wynik partii Silva – Fichtl. Zawodnik urugwajski grał dokładnie i szybko doprowadził do idealnie równej końcówki hetmańskiej i uzyskał upragniony remis.

Stan po I rundzie:

1

Finlandia

4,0

2

Czechosłowacja

3,5

3 – 5

Islandia, Holandia i Jugosławia

2,5

6 – 8

Luksemburg, Francja i Polska

1,5

9

Urugwaj

0,5

10

Cypr

0,0

Fridrik Olafsson
Karykatura: skakmyndir.com

17. Partia angielska [A36]
Bouteville (Francja) – GM Olafsson F. (Islandia)

1.c4 c5 2.g3 Sc6 3.Sc3 g6 4.Gg2 Gg7 5.e3 Sh6 6.Sge2 Sf5 7.0–0 d6 8.d3 Gd7 9.Wb1 Hc8 10.a3 h5 11.h4 Sh6 12.b3 Gg4 13.Gb2 Se5 14.f3 Gh3 15.Sd5 Gg2 16.Kg2 e6 17.Sdc3 Sf5 18.Hd2 Hc6 19.Sd1 d5 20.d4 cd4 21.Sd4 Sd4 22.Gd4 dc4 23.Hc3 f6 24.Ge5 fe5 25.Hc4 Hc4 26.bc4 0–0–0 27.Wf2 Gf8 28.Wfb2 Wh7 29.a4 Wc7 30.Sf2 Gc5 31.We1 Gb6 32.Wc2 Gc5 33.Se4 Wd3 34.Wc3 Wc3 35.Sc3 Gb4 36.Wc1 Wc4 37.Se2 Wc1 38.Sc1 Kc7 39.Sd3 Gd6 40.f4 ef4 41.ef4 Kc6 42.Kf3 b5 43.ab5 Kb5 44.Ke4 Kc4 45.Sb2 Kb3 46.Sd3 a5 47.Kd4 a4 48.Sc1 Kb2 49.Sd3 Kc2 50.Se1 Kb3 51.Sf3 a3 52.Sd2 Kc2 i białe poddały się.

Los Angeles 1963
Od lewej: Benkö, Gligorić, Olafsson, Najdorf, Petrosjan, Reshevsky, Keres i Panno. Tylko Reshevsky nie wystąpił w Złotych Piaskach
Zdjęcie: „Chess Review” numer 8/1963;

18. Partia pionem hetmańskim [D02]
Gudmundsson (Islandia) – Bergraser (Francja)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.Gf4 e6 4.e3 Sbd7 5.Gd3 Sh5 6.Gg3 Sg3 7.hg3 Gd6 8.c4 dc4 9.Gc4 a6 10.a4 e5 11.de5 Ge5 12.Se5 Se5 13.Hd8 Kd8 14.Sd2 Ke7 15.Wc1 Ge6 16.Ke2 c6 17.Ge6 Ke6 18.Sb3 Kd6 19.Wh5 Wae8 20.Wd1 Kc7 21.Wf5 f6 22.Sc5 We7 23.Wf4 Wd8 24.Wd8 Kd8 25.Wb4 Kc8 26.a5 Sf7 27.f4 Sd6 28.g4 Sb5 29.Kf3 Kc7 30.f5 Kd6 31.Se6 c5 32.Wc4 Sa7 33.Sc5 Sc6 34.Se4 Kd7 35.Kf4 Sa5 36.Wd4 Kc8 37.g5 fg5 38.Sg5 h6 39.Se6 Sc6 40.Wd6 Wd7 41.Wd7 Kd7 42.Sg7 Ke7 43.Se6 Kd6 44.Kg4 Se5 45.Kh5 a5 46.Sd4 Ke7 47.e4 Kf6 48.b3 Sf7 49.Sb5 b6 50.g4 Sg5 51.Sc3 b5 52.Kh6 Sf7 53.Kh5 Sd6 54.g5 Kg7 55.f6 Kf7 56.e5 i czarne poddały się.

Złote Piaski 1961
Zdjęcie: lostbulgaria.com, autor Pejo Kolew

19. Obrona Pirca [B07]
Thiellement (Francja) – Palsson (Islandia)

1.d4 Sf6 2.Sc3 g6 3.e4 d6 4.Gg5 Gg7 5.e5 de5 6.de5 Hd1 7.Wd1 Sg8 8.Sf3 c6 9.h3 Sd7 10.Gf4 Sc5 11.Ge2 Se6 12.Gh2 h5 13.Se4 Sh6 14.0–0 Sf5 15.Wd3 Gd7 16.Wfd1 0–0–0 17.b4 Ge8 18.Wd8 Sd8 19.Sc5 Gf8 20.g4 hg4 21.hg4 Sh6 22.Sg5 e6 23.Sge4 Ge7 24.Kg2 Kc7 25.Sd6 Kb8 26.Gg3 Ka8 27.Sc8 Gc5 28.Wd8 Kb8 29.Sd6 Kc7 30.Wc8 Kd7 31.bc5 i czarne poddały się.

20. Partia hiszpańska [C87]
Thorsteinsson (Islandia) – Noradounguian (Francja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.c3 Gd7 6.d4 Sf6 7.0–0 Ge7 8.We1 0–0 9.Sbd2 ed4 10.cd4 Sb4 11.Gb3 Gb5 12.Sf1 c5 13.Sg3 Sd3 14.We3 c4 15.Gc2 Sg4 16.We2 Sc1 17.Wc1 c3 18.Gd3 Gd3 19.Hd3 cb2 20.Wb2 Hd7 21.h3 Sh6 22.a4 Wfc8 23.Wcb1 Wab8 24.Kh2 Gd8 25.Sd2 Ha4 26.Wb7 Wb7 27.Wb7 Hc6 28.Hb3 Gc7 29.Sdf1 a5 30.Se3 a4 31.Hb1 a3 32.Wa7 Hb6 33.Hb6 Gb6 34.Wa3 Gd4 35.Sgf5 Sf5 36.Sf5 Ge5 37.g3 Kf8 38.f4 g6 i remis.

21. Obrona hetmańsko – indyjska [E14]
GM Gligorić (Jugosławia) – IM Śliwa (Polska)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.e3 Gb7 5.Gd3 Gb4 6.Sbd2 0–0 7.0–0 d5 8.a3 Ge7 9.b3 Sbd7 10.Gb2 Wc8 11.He2 c5 12.Wad1 Hc7 13.Se5 Se5 14.de5 Se4

15.Sb1! (Pojawiła się nieoczekiwana groźba za pomocą ruchów 16.f3 i h4 wygrania skoczka) 15…dc4 16.Gc4 h6 17.f3 Sg5 18.Sc3 (Z decydującym skutkiem skoczek znowu wchodzi do gry) 18…Wfd8 19.Sb5 Hb8 20.Sd6 Wc7 21.f4 Se4 22.Hg4! h5 (Czarne bez względu na konsekwencje starają się uwolnić od białego skoczka. Jednakże ta odciągająca ofiara osłabia królewskie skrzydło czarnych) 23.Hh5 Sd6 24.ed6 Wd6 25.Wd6 Gd6 26.Gd3 f5 27.Gc4 We7 28.Hf5 He8 29.Hg5 b5 30.Ge6 i czarne poddały się. Uwagi M. Judowicz, Szachmaty w ZSRR, numer 1/1963 r.

22. Gambit hetmański [D36]
Balcerowski (Polska) – GM Trifunović (Jugosławia)

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 e6 5.cd5 ed5 6.Gg5 Ge7 7.Hc2 g6 8.e3 Gf5 9.Gd3 Gd3 10.Hd3 0–0 11.Gf6 Gf6 12.0–0 (Należało grać 12.b4!) 12…a5! 13.Wfc1 (Nie mogąc teraz przeprowadzić ataku mniejszościowego na skrzydle hetmańskim należało przeprowadzić inny plan, związany z f2 – f3 i e3 – e4, a do tego celu potrzebna jest wieża na „e1”; dlatego też lepsze było 13.Wfe1) 13…Sd7 14.Sa4 Ge7 15.Wc2 Gd6 16.Wac1 He7 17.Sc5 Sc5 18.dc5 Gc7 19.Wb1 Wfe8 20.Hc3 Ge5 21.Se5 He5 22.Wd2 Hc3 23.bc3 a4 (W przeciwnym razie białe grają 24.a4; wytworzona końcówka jest dla białych co najmniej równa, jednakże arcymistrz Trifunović przecenie swoje szanse) 24.Wb7 Wa5 25.Wd4 (Po wykonaniu tego ruchu, Balcerowski zaproponował remis) 25…Wc5 26.Wa4 Wc3 27.g3 Wc1 28.Kg2 Wc2 29.Waa7 Wf8? (Teraz białe uzyskują przewagę; należało grać 29…We3 z prawdopodobnym remisowym zakończeniem)

30.a4 c5 31.Wd7 Wd2 32.a5 d4 33.ed4 Wd4 34.Wdc7 Wa4 35.Wc5 Wa2 (Przekroczywszy znacznie „regulaminowe 30 posunięć Trifunović zaproponował remis, ale ku jego zdziwieniu, Polak ofertę odrzucił!) 36.Wcc7 Kg7 37.a6 g5 38.Wc5 Kg6 39.Wc6 Kg7 40.Wb7 h6 41.a7 g4 42.Wc4 h5 43.Wc5 Wa8 44.Wf5 Kg6 45.Wff7 Wc8 46.Wfc7 Wc7 47.Wc7 Wa1 48.h3 Kf5 49.Wg7 Kf6 50.Wg8 gh3 51.Kh3 Wa7 52.f4 Wa5 53.Kh4 Wb5 54.We8 Wa5 55.We5 We5 56.fe5 Ke5 57.Kh5 (Tu można było się poddać) 57…Kf6 58.g4 Kg7 59.Kg5 Kh7 60.Kf6 Kh6 61.g5 Kh7 62.Kf7 Kh8 63.Kg6! i czarne poddały się. Jedyna porażka Trifunovicia w Złotych Piaskach i „niesławnie” wygrana partia polskiego zespołu! Uwagi: W. Litmanowicz, Szachy, numer 11/1962 r.

Matanović (po lewej) – Doda. W głębi Gligorić (po lewej) – Śliwa
Zdjęcie: „Szachy” numer 12/1962 r.

23. Obrona sycylijska [B49]
GM Matanović (Jugosławia) – Doda (Polska)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.Sc3 a6 6.Ge3 Hc7 7.Ge2 Sf6 8.0–0 Gb4 9.Sa4 Gd6 10.Sc6 bc6 11.Sb6 Wb8 12.Sc8 Wc8 13.Ga6 Wa8 14.Ge2 Gh2 15.Kh1 Gf4 16.Hc1 Ge3 17.He3 He5 18.Gf3 h5 19.Kg1 Sg4 20.Gg4 hg4 21.Wfe1 Hb2 22.c3 0–0 23.e5 f6 24.Wad1 Wad8 25.Wd2 Hb5 26.Hg3 fe5 27.We5 Hb1 28.Kh2 Hh7 29.Kg1 Hb1 30.Kh2 Wf5 31.Wf5 Hf5 32.Hc7 Hf6 33.Wd7 Wd7 34.Hd7 Hf4 35.Kg1 Hc1 36.Kh2 Hf4 37.Kg1 i remis.

24. Obrona francuska [C19]
Tarnowski (Polska) – GM Ivkov (Jugosławia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 Se7 5.Sf3 c5 6.a3 Gc3 7.bc3 Ha5 8.Gd2 Gd7 9.Sg5 h6 10.Sh3 c4 (W przeciwnym razie białe grają 11.c4) 11.Sf4 Ga4 12.Sh5 Wg8 13.g4 Sd7 14.f4 0–0–0 15.Gh3 f5 (Inaczej białe grają 16.f5!) 16.gf5 Sf5 17.Gf5 ef5 18.Sg3 Wdf8 19.h4 (Białe uzyskały wyraźną przewagę, w końcówce może zadecydować pion „e6”; teraz grozi 20.h5) 19…g5 20.hg5 hg5 21.fg5 f4 22.Sh5 Wg5 23.Sf4 Wgf5 (Nic nie dawało 23…Wf4 24.Gf4 Hc3 25.Kf2!) 24.Sg6 We8 25.Hb1 Wf6 26.Hb4 Hd8 (Albo 26…Hb4 27.ab4 Gc2 28.Sf4! z wygraną białych) 27.Gg5? (Przegrywające posunięcie. Należało grać 27.Ha4 Wg6 28.0-0-0 Wa6 29.Hb5 He7 30.Ge3 Ha3 31.Kd2 Wa5 32.Hb4 Hb4 33.cb4 z lepszymi nieco dla białych szansami w końcówce. Tarnowski obwiał się wariantu 27.Ha4 Wg6 28.0-0-0 Wa6 29.Hb5 Wa5 30.Hb4 We6. Jednakże białe mają odpowiedź 31.Wh6!, której Tarnowski w swych obliczeniach nie widział) 27…Gc2 28.Se7 We7 29.Gf6 Sf6 30.Kd2 Gd3! (Białe odzyskują figurę, ale ich król wpada w siatkę matową) 31.ef6 We2 32.Kd1 He8! 33.f7

33…Wd2!! i białe poddały się. Uwagi: W. Litmanowicz, Szachy, numer 11/1962 r.

25. Obrona holenderska [A85]
GM Filip (Czechosłowacja) – Estrada (Urugwaj)

1.d4 f5 2.c4 Sf6 3.Sc3 e6 4.e3 d6 5.Sf3 Ge7 6.Gd3 0–0 7.0–0 Sc6 8.d5 ed5 9.cd5 Se5 10.Ge2 c5 11.dc6 bc6 12.b3 Sf3 13.Gf3 d5 14.Hc2 Gd7 15.Gb2 Se4 16.g3 Gf6 17.Wac1 Gc3 18.Gc3 Sc3 19.Hc3 Hf6 20.Hf6 Wf6 21.Wfd1 Kf8 22.Wc5 Ge8 23.Wd4 Wb8 24.Kf1 Wf7 25.Ke1 Ke7 26.Wa5 Kd6 27.b4 We7 28.a3 Gf7 29.Ge2 Wc7 30.Wc5 g5 31.Gd3 Ge6 32.Kd2 Wf8 33.h4 h6 34.Ge2 g4 35.Wd3 Wb8 36.Wdc3 Wb6 37.Kd3 Gc8 38.Kd4 We7 39.Gd3 a6 40.Wc1 We8 41.Kc3 Gd7 42.Wa5 Gc8 43.Kd4 h5 44.Wf1 Wg8 45.f3 Wg7 46.Ge2 gf3 47.Wf3 Wg4 48.Kc3 Ke5 49.Kd2 Wg7 50.Ke1 Wg6 51.Kf2 Wh6 52.Wf4 Wh8 53.Wc5 Gd7 54.Wd4 Ge6 55.Wa5 Gc8 56.a4 Wh6 57.Wc5 Kd6 58.Wc2 Wh7 59.Kf3 Whb7 60.a5 Wb4 61.Ga6 Wb3 62.Gb7 Gb7 63.Wa4 Ga6 64.Kf4 c5 65.Waa2 Wb4 66.Kg5 Wg4 67.Kh5 Wg3 68.Wcb2 Ke5 69.Wb6 Gc4 70.a6 Ga6 71.Waa6 We3 72.We6 Kf4 73.We3 Ke3 74.Kg5 i czarne poddały się.

26. brona sycylijska [B48]
Alvarez J. (Urugwaj) – GM Pachman (Czechosłowacja)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.Sc3 Hc7 6.Ge3 a6 7.a3 b5 8.Sc6 Hc6 9.Gd4 Gb7 10.Ge2 Hc7 11.0–0 Wc8 12.Kh1 e5 13.Ge3 Sf6 14.Gd3 Ge7 15.f4 d6 16.Hf3 0–0 17.Wae1 Sd7 18.Hh3 Hd8 19.Sd5 Sc5 20.Gc5 Wc5 21.We3 ef4 22.Wf4 g6 23.Wef3 Gd5 24.ed5 Wd5 25.Wf7 Wf7 26.Wf7 Kf7 27.Hh7 Ke6 28.Hh3 Kf6 29.Hf3 Wf5 30.Gf5 gf5 31.g4 Hc8 32.c3 He6 33.gf5 Hf5 34.Hf5 Kf5 35.Kg2 Ke4 i białe poddały się.

27. Obrona sycylijska [B24]
IM Hort (Czechosłowacja) – Bauza (Urugwaj)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.d3 e6 6.Ge3 Sd4 7.Sge2 Se7 8.0–0 0–0 9.Hd2 Wb8 10.f4 b5 11.e5 d6 12.Sd4 cd4 13.Gd4 de5 14.Ga7 Wb7 15.Gc5 ef4 16.Hf4 b4 17.Se4 Sd5 18.Hf2 Gb2 19.Wab1 Ge5 20.d4 Gg7 21.Sd6 Wd7 22.Sc8 Hc8 23.Gd5 Wd5 24.Wb4 Wf5 25.He3 Wf1 26.Kf1 Wd8 27.Kg1 h5 28.Hf3 Wd5 29.Kg2 Hd8 30.Wa4 Hg5 31.Hf4 Hd8 32.Hf3 Hg5 33.Wa8 Wd8 34.Wa7 Hf5 35.Hf5 gf5 36.c3 Wb8 37.a4 e5 38.d5 Wb3 39.d6 Wc3 40.d7 Gf6 41.Gb6 Wc2 42.Kh3 i czarne poddały się.

Złote Piaski 1962, partia odłożona….
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1963

28. Obrona słowiańska [D13]
Silva R. (Urugwaj) – IM Fichtl (Czechosłowacja)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 c6 4.Sf3 Sf6 5.cd5 cd5 6.Gg5 Sbd7 7.e3 Ge7 8.Gd3 a6 9.0–0 b5 10.a3 Gb7 11.Wc1 Wc8 12.He2 0–0 13.Gb1 We8 14.Wfd1 Se4 15.Ge7 He7 16.Se4 de4 17.Sd2 f5 18.Sb3 Gd5 19.Wc8 Wc8 20.Wc1 Wc1 21.Sc1 Sb6 22.Hc2 Kf7 23.Ga2 Hd6 24.Gd5 ed5 25.Sb3 Sc4 26.Sd2 g5 27.Sc4 bc4 28.f3 Kg6 29.fe4 fe4 30.Ha4 He6 31.Ha5 h6 32.Hd8 i remis.

29. Obrona Pirca [B08]
Conrady (Luksemburg) – IM Bouwmeester (Holandia)

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gg5 c6 6.Hd2 Ha5 7.Ge2 Sbd7 8.0–0 0–0 9.Gh6 e5 10.Gg7 Kg7 11.Wad1 Hb6 12.b3 We8 13.de5 de5 14.Gc4 h6 15.h3 Sc5 16.Wfe1 Hc7 17.a4 Ge6 18.He3 b6 19.Sd2 Wad8 20.b4 Gc4 21.bc5 Ge6 22.Sf1 Sd7 23.cb6 ab6 24.Sg3 Wa8 25.h4 Sc5 26.h5 Sa4 27.Sa4 Wa4 28.hg6 fg6 29.Wb1 c5 30.Se2 Hc6 31.f3 b5 32.Kf2 b4 33.Wh1 g5 34.Wh2 Wa2? (W wygranej pozycji czarne nieoczekiwanie zawodzą. Poprawne było 34…Wa3 oraz bardziej skromne 34…Wh8) 35.Wbh1 Wa3 36.Hd2 Gf7??

37.Wh6?! (Wygrywało 37.Sg3!! z wygrywającym wejściem skoczka na pole „f5”) 37…Hh6 38.Wh6 Kh6 39.Hd6 We6 40.Hc5 Wc3?? 41.Sc3 i czarne poddały się. Największa sensacja pierwszej rundy!

Złote Piaski – widok na „Kasyno”, gdzie toczyły się rozgrywki
Zdjęcie: lostbulgaria.com, autor: Pejo Kolew

30. Obrona Pirca [B07]
IM Langeweg (Holandia) – Philippe (Luksemburg)

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.Gf4 Gg7 5.Hd2 0–0 6.Sf3 c5 7.d5 a6 8.a4 Hb6 9.Wa2 Sbd7 10.Gd3 Wd8 11.0–0 Sf8 12.h3 Gd7 13.He2 e5 14.a5 Hc7 15.Ge3 Wdc8 16.Sd2 Ge8 17.Sc4 S8d7 18.Sa4 Wab8 19.c3 Sf8 20.Scb6 Wd8 21.b4 Ga4 22.Wa4 S8d7 23.Sc4 Wa8 24.Wb1 Wab8 25.Wa2 Wdc8 26.Wc1 Gf8 27.g3 Hd8 28.Kg2 Se8 29.Wac2 Ge7 30.f4 Gf6 31.Wf1 Gg7 32.f5 g5 33.Wh1 f6 34.h4 He7 35.Sb6 Sb6 36.ab6 Gf8 37.Gc4 Kh8 38.hg5 fg5 39.Wh5 Gg7 40.bc5 dc5

41.Wh7 Kh7 42.Hh5 Gh6 43.Hg6 Kh8 44.Hh6 Hh7 45.Hf8 Hg8 46.Hg8 Kg8 47.d6 Kg7 48.d7 Wc6 49.de8H We8 50.Wb2 i czarne poddały się.

Złote Piaski – jeden z najpiękniejszych kurortów nad Morzem Czarnym
Zdjęcie współczesne

31. Partia hiszpańska [C75]
Schneider R. (Luksemburg) – IM Prins (Holandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.d4 Gd7 6.c3 h6 7.Ge3 g5 8.Sbd2 Hf6 9.d5 Sb8 10.Gd7 Sd7 11.Hb3 b6 12.Hc4 Kd8 13.b4 Se7 14.a4 g4 15.Sg1 h5 16.Se2 Gh6 17.Gh6 Hh6 18.a5 f5 19.h3 Wg8 20.Hd3 fe4 21.He4 Sf6 22.Hd3 Hg6 23.Hg6 Wg6 24.c4 Kc8 25.Sg3 Kb7 26.h4 b5 27.cb5 Sed5 28.ba6 Ka6 29.0–0 Sb4 30.Wfb1 Kb5 31.a6 Wa7 32.Se2 c5 33.Sc3 Kc6 34.Sc4 Se8 35.Sa5 Kd7 36.Sc4 Sc7 37.Se4 Sb5 38.Sc5 Kc6 39.Se4 Wa6 40.Wa6 Sa6 41.Sg3 Sac7 42.We1 Sd5

43.Se5 de5 44.We5 Sbc7 45.Wh5 Se6 46.Wh8 Se7 47.h5 Wg8 48.Wg8 Sg8 49.Sf5 Sg5 50.Kh2 Se4 51.h6 Sgf6 52.Se3 Kd7 53.Kg1 Sg5 54.Kh2 Ke6 55.Kg3 Sge4 i remis!

32. Gambit hetmański [D53]
IM Kramer H. (Holandia) – Zeyen (Luksemburg)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e3 Sbd7 6.Sf3 h6 7.Gh4 g5 8.Gg3 b6 9.cd5 Sd5 10.Gb5 Gd6 11.Sd5 Gg3 12.hg3 ed5 13.Gc6 Wb8 14.Gd5 g4 15.Sd2 Sf6 16.Gc6 Kf8 17.Ha4 Gb7 18.Wc1 Kg7 19.Gb7 Wb7 20.Hc6 Hd5 21.0–0 Wd8 22.a3 Wd6 23.Hd5 Wd5 24.Wc6 Wb5 25.b3 Wa5 26.Wa1 Wd5 27.Wac1 Se8 28.Se4 Wa5 29.a4 Wd5 30.Sc3 Wd6 31.Se2 a5 32.Sf4 Wd7 33.Sh5 Kh7 34.f3 Wd6 35.Wd6 cd6 36.Wc8 We7 37.We8 i czarne poddały się.

33. Obrona królewsko – indyjska [E76]
IM Ojanen (Finlandia) – Kleopas (Cypr)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f4 Sc6 6.e5 de5 7.fe5 Sd7 8.Sf3 Sb6 9.c5 Sd5 10.Gc4 e6 11.Gg5 Sde7 12.Se4 h6 13.Gf6 Wh7 14.Hd2 Kf8 15.0–0 He8 16.Gg7 Wg7 17.Sf6 Hd8 18.Wad1 g5 19.Hf2 Sd5 20.Sh5 He7 21.Sg7 Kg7 22.Sd2 Gd7 23.Se4 Wh8 24.Sf6 Sf4 25.Hg3 Kf8 26.h4 Sa5 27.hg5 hg5 28.Hg5 Sg2 29.Kg2 Sc4 30.Wh1 Gc6 31.d5 Hf6 32.ef6 i czarne poddały się.

34. Obrona sycylijska [B34]
Lantsias (Cypr) – Räisä (Finlandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Sc3 g6 4.d4 cd4 5.Sd4 Gg7 6.Ge3 Sf6 7.Ge2 0–0 8.0–0 d5 9.Gf3 Sd4 10.Gd4 de4 11.Gf6 ef3 12.Hf3 Gf6 13.Wad1 Hb6 14.Sa4 Hb4 15.Hb3 Hb3 16.ab3 Gf5 17.c4 Wfd8 18.Sc3 Gc3 19.bc3 Gc2 20.Wd8 Wd8 21.b4 Wd3 22.Wc1 Wc3 23.c5 Wb3 24.h4 Gd3 25.Wd1 Gb5 26.Wd8 Kg7 27.Wb8 Gc6 i białe poddały się.

Złote Piaski 1961
Zdjęcie: lostbulgaria.com, autor Pejo Kolew

35. Obrona Grünfelda [D93]
Rantanen (Finlandia) – Ioannidis (Cypr)

1.c4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 g6 5.Hb3 Gg7 6.Gf4 0–0 7.e3 Sa6 8.Wc1 e6 9.Ge2 Sc7 10.0–0 dc4 11.Gc4 Scd5 12.Gg5 Hd6 13.e4 Se4 14.Se4 Hd7 15.Gd5 ed5 16.Sf6 Gf6 17.Gf6 Hf5 18.Ge5 f6 19.Gd6 Wf7 20.Wfe1 Ge6 21.h3 We8 22.We3 g5 23.g4 Hg6 24.Wce1 f5 25.Se5 Hf6 26.Sf7 Hf7 27.gf5 i czarne poddały się.

36. Obrona sycylijska [B30]
Fieros (Cypr) – Westerinen (Finlandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 e6 4.c3 d5 5.ed5 ed5 6.Gb5 Sf6 7.d4 Ge7 8.Se5 Hb6 9.Ha4 Gd7 10.Sd7 Sd7 11.Gc6 Hc6 12.Hc6 bc6 13.0–0 0–0 14.Sd2 Wfe8 15.Sb3 a5 16.Ge3 Web8 17.dc5 a4 18.Sd4 Wa6 19.Sf5 Gc5 20.Gc5 Sc5 21.Wab1 Se4 22.Wfd1 Wab6 23.f3 Sc3 24.bc3 Wb1 25.Wb1 Wb1 26.Kf2 Wb2 27.Kg3 Wa2 28.Sd4 a3 29.Sb3 Wb2 30.Sa1 a2 31.h4 Wb1 32.Sc2 Wc1 i białe poddały się.

Złote Piaski 1961
Zdjęcie: lostbulgaria.com, autor Pejo Kolew

Grupa: 4

Wyniki I rundy:

Argentyna

3,5 : 0,5

Austria

Indie

1,5 : 2,5

Albania

Irlandia

0,0 : 4,0

Węgry

Iran

1,0 : 3,0

Anglia

Dania

1,5 : 2,5

Kuba

W meczu Argentyna – Austria, weteran Najdorf zmierzył się z młodym Robatschem, który zadebiutował na Olimpiadzie w roli arcymistrza. Robatsch nie docenił siły gry „starego” Najdorfa i został rozgromiony w najlepszej partii pierwszej rundy! Szczęśliwy Najdorf wszystkim pokazywał partię, uśmiech nie schodził mu z twarzy i powtarzał dookoła, że podobała mu się nie tylko jego własna gra, ale i… przeciwnika. Bardzo dobrze, kiedy tak „grają” i myślą, że z nami „dziadkami” tak grać można – spuentował jeszcze swój sukces lider szachów argentyńskich. Jako druga zakończyła się partia Beni – Bolbochan, w której po debiucie trochę lepiej stanął mistrz argentyński. Jednakże Beni grał dokładnie i rychło podpisano remis. Bardzo dobrą partię rozegrał Raul Sanguinetti (Moskwa 1956 i Monachium 1958), który w partii z Kinzelem (Moskwa 1956), mimo dużej redukcji materiału, skonstruował skuteczną siatkę matową i triumfował w 35. posunięciu. Partia Panno – Gragger została odłożona w pełnej życia pozycji, gdzie Austriak miał spore szanse na remis. W dogrywce Gragger zrobił wielki błąd źle zagrawszy hetmanem i został zamatowany. Węgrzy zdobyli komplet punktów w meczu ze słabymi Irlandczykami. W partii Barcza – Murphy, zawodnik irlandzki, już w gorszej pozycji, zagrał fatalnie hetmanem w 17. ruchu i chwilę potem musiał kapitulować. W jedynej dogrywanej partii, Honfi – Cassidy, mistrz węgierski nie zauważył natychmiastowej wygranej, zagrał słabo i przeciwnik wyrównał grę. Partia powinna zakończyć się remisem, ale kilka posunięć dalej Cassidy zagrał nie „tym, co trzeba” gońcem i przegrał! W partii Reid – Bilek, białe przegrały na własne życzenie. Irlandczyk wykonał manewr, w wyniku którego jego skoczek wszedł głęboko do obozu przeciwnika i jak się potem okazało, z tej „matni” nie było wyjścia i Reid został bez figury. Dalsza uparta walka niczego zmienić nie mogła i Irlandczyk poddał się jeszcze przed końcem rundy. W partii De Loughrey – Lengyel, Irlandczyk trzymał się dobrze prawie całą partię. Nieszczęśliwy ruch wieżą na pole „d4” po ponad czterech godzinach gry, zniweczył całą pracę i De Loughrey został zamatowany. Do sensacji doszło w meczu Iran – Anglia. W równej pozycji Barden grający białymi z Safvatem w porę nie dostrzegł niebezpieczeństwa i po fatalnym 32.He4?? natychmiast przegrał. W meczu Indie – Albania, zadebiutował jako mistrz międzynarodowy Manuel Aaron, pogromca Euwego z Lipska 1960 roku. Start był udany, ale nie pozbawiony dramatyzmu. W partii Aaron – Pustina, czarne niepoprawnie poświęciły jakość i właściwie mogło być po „sprawie”. Ale po niedokładnościach białych gra wyrównała się. Kiedy wydawało się, że dogrywka tej partii przyniesie remis, czarne nieoczekiwanie podstawiły skoczka i Aaron triumfował.

Stan po I rundzie:

1

Węgry

4,0

2

Argentyna

3,5

3

Anglia

3,0

4 – 5

Albania i Kuba

2,5

6 – 7

Indie i Dania

1,5

8

Iran

1,0

9

Austria

0,5

10

Irlandia

0,0

37. Obrona nowoczesna [A42]
GM Najdorf (Argentyna) – GM Robatsch (Austria)

1.d4 g6 2.e4 Gg7 3.c4 d6 4.Sc3 e5 5.d5 f5 (Ten ruch jest przedwczesny. Należało grać 5…Sf6 albo 5…Se7) 6.ef5 gf5 (Wśród naszej młodzieży, a przynajmniej jej większości, utarło się przekonanie, że w szachy można grać wbrew wszelkim prawom strategii. O tym, że tak nie jest przekonał się i „nowo upieczony” arcymistrz Robatsch) 7.Hh5 Kf8 8.Sf3 Sf6 9.Hh4 He8? (Należało grać 9…Sa6) 10.c5! (Zagrane w duchu Morphy’ego. Białe nie licząc się ze stratami, otwierają linie, aby wykorzystać słabości w obozie czarnych) 10…dc5 11.Ge3 b6 12.Gb5 He7 13.0–0–0 f4

14.Gf4! (Ofiara figury otwierająca linię „e”) 14…ef4 15.d6! cd6 16.Whe1 Hd8 17.Hf4 Sbd7 (Położenie czarnych, których figury są pozbawione wszelkiej aktywności, jest beznadziejne) 18.Hd6 i czarne poddały się. Najlepsza, obok spotkania Fischer – Purewżaw, partia pierwszej rundy! Uwagi M. Judowicz, Szachmaty w ZSRR, numer 1/1963 r.

38. Obrona królewsko – indyjska [E61]
IM Beni (Austria) – IM Bolbochan (Argentyna)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.e3 g6 4.Sc3 Gg7 5.g3 0–0 6.Gg2 d6 7.Sge2 Sc6 8.0–0 Gd7 9.b3 a6 10.Gb2 Wb8 11.dc5 dc5 12.Hc1 e6 13.Se4 Se4 14.Ge4 He7 15.Gg7 Kg7 16.Hc3 Hf6 17.Wad1 Wfd8 18.Wd2 Ge8 19.Wfd1 Wd2 20.Hf6 Kf6 21.Wd2 Ke7 22.Sc3 b5 23.cb5 ab5 24.f4 Sa5 25.Kf2 f5 26.Gf3 Gc6 27.Gc6 Sc6 28.Ke2 Wb7 29.Kf2 Wb8 30.Ke2 Wb7 i remis.

39. Obrona królewsko – indyjska [E62]
GM Panno (Argentyna) – Gragger (Austria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sf3 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d6 6.0–0 Sc6 7.Sc3 e5 8.d5 Se7 9.e4 Se8 10.Se1 f5 11.Sd3 Sf6 12.f3 h6 13.Kh1 g5 14.ef5 Sf5 15.Sf2 Wb8 16.Hd3 a6 17.b4 Sd4 18.Ge3 Gf5 19.Sfe4 c5 20.bc5 dc5 21.a4 b6 22.Wa2 Se4 23.fe4 Gg4 24.Wb1 Gf3 25.Gf3 Wf3 26.Wf1 Wf1 27.Hf1 Hd6 28.Hh3 Wf8 29.Hg4 Kh7 30.Kg2 Hf6 31.Wf2 Hd6 32.Wf8 Hf8 33.h3 Hf6 34.Hd1 Hg6 35.g4 Gf8 36.Gf2 Hf6 37.Gg3 Kg7 38.Hd3 Kg6 39.Gh2 Ge7 40.Se2 h5 41.gh5 Kh5 42.Sg3 Kg6 43.Hd1 Hf4 44.Hh5 Kf6 45.Gg1 Hd2 46.Gf2

46…Hc2?? (Po 46…Hf4 nadal trwałaby wyrównana walka) 47.Hh7! g4 48.Sh5 Kg5 49.h4 i mat.

40. Obrona sycylijska [B35]
Kinzel (Austria) – IM Sanguinetti (Argentyna)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.Sge2 g6 4.d4 cd4 5.Sd4 Gg7 6.Ge3 Sf6 7.Gc4 0–0 8.f3 Hb6 9.Hd2 Se4 10.fe4 Gd4 11.Gd4 Hd4 12.Hd4 Sd4 13.0–0–0 Sc6 14.Sd5 Kg7 15.Gb5 e6 16.Gc6 bc6 17.Se7 d5 18.Sc6 de4 19.Wd4 f5 20.Whd1 Kf6 21.Wd8 Gb7 22.Wf8 Wf8 23.Sa7 e3 24.g3 Wa8 25.Sb5 Wa2 26.Kb1 Wa5 27.Sa3 We5 28.We1 g5 29.Sc4

29…f4 30.h4 h6 31.hg5 hg5 32.gf4 gf4 33.Kc1 We4 34.Sd6 Wa4 35.Kd1 Gf3 i białe poddały się.

Aaron (po lewej) – Fischer, turniej międzystrefowy w Sztokholmie 1962
Zdjęcie: „Chess Review” numer 5/1962

41. Obrona królewsko – indyjska [E93]
IM Aaron (Indie) – Pustina (Albania)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Sf3 0–0 6.Ge2 e5 7.d5 Sbd7 8.Gg5 h6 9.Gh4 a5 10.Sd2 Sc5 11.Sb3 g5 12.Sc5 gh4 13.Sd3 Sd7 14.Gg4 Sb6 15.Gc8 Wc8 16.b3 c6 17.dc6 bc6 18.c5 dc5 19.Sc5 He7 20.Sd3 Wcd8 21.He2 Wd4 22.0–0 Wfd8 23.Wfd1 Hd6 24.Sb2 Hb4 25.Hc2 Gf8 26.Sd3 Hd6 27.Se1 Hg6 28.Sf3 h3 29.g3 Wd1 30.Wd1

30…Hh5?? (Czarne powinny wcześniej wymienić ostatnie wieże. Jednakże były przekonane, że matują. Teraz czeka je przykra niespodzianka) 31.Wd8 Hf3 32.Kf1 Kg7 33.Hd3 Hh1 34.Ke2 Gb4 35.Sd1 He1 36.Kf3 h5 37.He2 Hh1 38.Ke3 Ge7 39.Wd2? (39.We8. Teraz gra wyrównuje się) 39…Hh2 40.Hh5 Hg2 41.f3 Hg3 42.Kd3 Gg5 43.We2 Hg1 44.Kc2 Hg3 45.Hg4 Hg4 46.fg4 Gf4 47.Sf2 h2 48.Kd3 Sd7 49.Wc2 Sf6 50.Sh1 Sg4?? (Czarne z wielkim trudem wyrównały pozycję. Niestety wykonują przegrywający ruch) 51.Wg2 i czarne poddały się.

42. Obrona sycylijska [B99]
Duraku (Albania) – Sakhalkar (Indie)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.f4 Ge7 8.Hf3 Sbd7 9.0–0–0 Hc7 10.g4 b5 11.Gf6 Sf6 12.g5 Sd7 13.a3 Gb7 14.h4 Wc8 15.h5 d5 16.g6 hg6 17.hg6 Wh1 18.gf7 Kf7 19.Hh1 Ga3 20.Sd5 Gb2 21.Kb2 ed5 22.Hh5 Kg8 23.Gh3 Hc3 24.Kb1 Hb4 25.Sb3 He7 26.ed5 Sf6 27.He5 We8 28.Ge6 Kf8 29.Wh1 g6 30.Wh8 Kg7 31.We8 i czarne poddały się.

43. Gambit hetmański [D52]
Hassan M. (Indie) – Konci (Albania)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 4.Sc3 c6 5.Gg5 Sbd7 6.e3 Ha5 7.Sd2 Ge7 8.Ge2 0–0 9.0–0 We8 10.a3 dc4 11.Gf6 Sf6 12.Sc4 Hc7 13.Wc1 Gd7 14.Se5 Sd5 15.Gd3 g6 16.Hg4 Sc3 17.Wc3 Gf6 18.f4 Gg7 19.Hf3 Wad8 20.h4 Wf8 21.h5 Gc8 22.Wc2 f6 23.Sg4 gh5 24.Sh2 f5 25.Hh5 Wf6 26.Hf3 Wg6 27.g4 He7 28.g5 h6 29.Hh5 Hf7 30.Wg2 Gh8 31.Sf3 hg5 32.fg5 Hh7 33.Hh7 Kh7 34.Kf2 Kg8 35.Wh1 Kf7 36.Wh7 Wg7 37.Wh5 Ke7 38.Se5 We8 39.Wgh2 Wgg8 40.Wh7 Gg7 41.Ge2 c5 42.Gh5 cd4 43.Ge8 de3 44.Ke3 Ke8 45.Wg7 Wg7 46.Wh8 Ke7 47.Wc8 Wg5 48.Kf4 Wg2 49.Wc7 Kd6 50.Wd7 Kc5 51.b4 Kb6 52.a4 We2 53.Sc4 Kc6 54.Wd4 Wa2 55.Sa5 Kc7 56.b5 a6 57.ba6 ba6 58.Ke5 We2 59.Kf6 We4 60.We4 fe4 61.Sc4 Kc6 62.Ke6 Kc5 63.Se3 Kb4 i remis.

44. Partia angielska [A25]
Veizaj (Albania) – Nawab A. (Indie)

1.e3 e5 2.c4 Sf6 3.Sc3 Sc6 4.a3 a5 5.Sf3 d5 6.cd5 Sd5 7.Gb5 Sc3 8.bc3 Gd6 9.d4 ed4 10.Sd4 Gd7 11.Hf3 Sd4 12.Gd7 Hd7 13.cd4 c6 14.He4 Ge7 15.0–0 0–0 16.Wb1 Gd6 17.g3 Wae8 18.Hg2 f5 19.f3 Wf7 20.Wd1 He7 21.Ha2 Kf8 22.Wb3 c5 23.a4 cd4 24.Wd4 Gc5 25.Ga3 b6 26.Gc5 bc5 27.Wd5 f4 28.e4 fg3 29.hg3 Hc7 30.Kg2 Wd7 31.Wb5 Wd5 32.Hd5 We5 33.Ha8 We8 34.Hd5 We5 35.Hd2 We8 36.Ha5 Ha5 37.Wa5 Wc8 38.Wb5 c4 39.Wb1 c3 40.a5 c2 41.Wc1 Wa8 42.Wc2 Wa5 43.Wc7 Wa2 44.Kh3 Wa6 45.f4 We6 46.e5 We8 47.Kg4 Wa8 48.Kf5 Wa5 49.Ke6 Wa6 50.Kd7 Wa8 51.f5 We8 52.Kd6 Wd8 53.Wd7 Wa8 54.e6 Wa6 55.Ke5 Wa5 56.Kf4 Wa4 57.Kg5 Wa5 58.Wd8 Ke7 59.Wg8 g6 60.g4 gf5 61.gf5 h5 62.Wg7 Kf8 63.Wh7 i czarne poddały się.

Sala gry
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 9/1962

45. Obrona sycylijska [B27]
Reid (Irlandia) – GM Bilek (Węgry)

1.e4 c5 2.Sf3 g6 3.d4 Gg7 4.Sc3 Ha5 5.Ge2 Sc6 6.Ge3 Sf6 7.0–0 Sg4 8.a3 Se3 9.fe3 cd4 10.ed4 d6 11.b4 Hd8 12.Hd2 0–0 13.Wad1 Gg4 14.e5 Wc8 15.He3 He8 16.Gb5 a6 17.Ga4 b5 18.Gb3 de5 19.de5 Gf3 20.gf3 Se5 21.Sd5? (21.Se4) 21…e6

22.Sb6? (Skoczek dobrowolnie wchodzi w pułapkę, z której już się nie wykaraska) 22…Wc6 23.a4 He7 24.ab5 ab5 25.Sd5 ed5 (W tym miejscu białe mogły spokojnie złożyć broń) 26.f4 We6 27.fe5 We5 28.Hf3 d4 29.Wd4 We3 30.Gf7 Hf7 31.Hf7 Wf7 32.Wd8 Gf8 33.Wf7 Kf7 34.Wd5 Gb4 35.Wb5 Gd6 36.c4 Wc3 37.Wb7 Ge7 38.Wc7 h5 i białe poddały się.

Mieczysław Najdorf
Karykatura: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1962

46. Debiut Retiego [A05]
GM Barcza (Węgry) – Murphy (Irlandia)

1.Sf3 Sf6 2.g3 g6 3.b3 Gg7 4.Gb2 0–0 5.Gg2 d5 6.c4 c6 7.0–0 Sa6 8.d3 Gd7 9.a3 Hc8 10.Sbd2 Gh3 11.Wc1 Gg2 12.Kg2 Wd8 13.b4 dc4 14.Sc4 Sc7 15.Wc2 Hd7 16.Ha1 Scd5 17.Sce5 He8??

18.Sg5! Sd7 19.Sef7 e5 20.Sd8 Wd8 21.e4 S5f6 22.Ha2 i czarne poddały się.

Oscar Panno
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1962

47. Obrona sycylijska [B45]
De Loughrey (Irlandia) – IM Lengyel (Węgry)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 Gb4 6.Ge3 Sc6 7.Gd3 d5 8.ed5 Sd5 9.Sc6 bc6 10.Gd2 Wb8 11.0–0 0–0 12.Hh5 g6 13.Hf3 Ge7 14.Wab1 Gf6 15.Gh6 We8 16.Se4 Ge7 17.a3 f5 18.Sd2 e5 19.Gc4 e4 20.Hd1 Gd6 21.Sb3 Ge5 22.Ge3 Wb7 23.Sd4 Gd7 24.Se2 Ge6 25.Gd4 Gf7 26.Ge5 We5 27.Hd4 Hf6 28.Wfd1 Wbe7 29.Sc3 Kg7 30.Sd5 cd5 31.Gb3 f4 32.Hc3 f3 33.He3 Hh4 34.Wd4?? (Po tym ruchu białe zostaną szybko zamatowane)

34…Hg4! 35.Hf3 ef3! 36.Wg4 We1 i białe poddały się.

Gedeon Barcza
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1962

48. Obrona skandynawska [B01]
IM Honfi (Węgry) – Cassidy (Irlandia)

1.e4 d5 2.ed5 Sf6 3.Gb5 Gd7 4.Ge2 c6 5.dc6 Gc6 6.Sf3 e6 7.d4 Gd6 8.c4 0–0 9.Sc3 We8 10.Gg5 h6 11.Gh4 Sa6 12.d5 ed5 13.cd5 Gd7 14.0–0 Sc5 15.Hd4 Wc8 16.Wfe1 a6 17.Wad1 Gf5 18.Gf6 Hf6 19.Hf6 gf6 20.Sd4 Gd7 21.h3 f5 22.g4 Se4 23.Wd3 Sc5 24.We3 We3 25.fe3 We8 26.Kf2 fg4 27.hg4 Ge7 28.Kf3 Gh4 29.Wd1 Gg5 30.e4 b5 31.b4 Sb7 32.Sb3 Gf6 33.Wc1 Ge7 34.a3 Gg5 35.Wc2 Wc8 36.Gd3 Gf6 37.Sd1 Wc2 38.Gc2 Ge5 39.Sc5 Sc5 40.bc5 Kf8 41.Sf2 f6 42.Sd3 Gc7 43.Sb4 a5 44.Sa6 Ge5 45.d6 Ke8 46.Sb8 Kd8 47.Gb3 Ge8 48.Ge6 b4 49.ab4 ab4 50.Sa6 Gd4 51.Gd5 Ga4 52.c6 Gd1 53.Kg2 Gg4

54.d7?? (Natychmiast wygrywało 54.Sc7 z następnym 55.Se6. Teraz pozycja wyrównała się) 54…Gb6 55.Sb4 h5 56.Gc4 Gc7 57.Sd5 Ge5 58.Se3 Gf4 59.Kf2 Ge5? (Teraz białe mają kolejną szansę wygrania partii. Poprawne było 59…Gh3) 60.Ge2 Ge6 61.Gh5 Gb3 62.Gd1 Ge6 63.Kf3 Gd4 64.Ga4 Ge5 65.Gb5 Gd6 66.Gc4 Gc4 67.Sc4 Gh2 68.Se3 Ge5 69.Sd5 i czarne poddały się.

49. Obrona Robatscha [B06]
Hemmasian (Iran) – IM Penrose (Anglia)

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.Sf3 d6 4.Gd3 e5 5.c3 Sc6 6.de5 de5 7.0–0 Sge7 8.He2 0–0 9.Wd1 h6 10.Gc4 He8 11.a4 Kh7 12.Wd3 Sa5 13.Sbd2 Sc4 14.Sc4 f5 15.Sfd2 f4 16.b3 g5 17.Ga3 g4 18.f3 g3 19.hg3 fg3 20.Sf1 Gf6 21.Sg3 Wg8 22.Ge7 Ge7 23.Sf5 Gc5 24.Sce3 Gf5 25.ef5 e4 26.fe4 He4 27.Kf1 Wae8 28.We1 Wg3 29.Sc2 Hf4 30.Wf3 We2 31.Wf4 Wc2 32.f6 Wgg2 33.We7 Ge7 i białe poddały się.

50. Partia angielska [A21]
Clarke (Anglia) – Farboud (Iran)

1.c4 e5 2.Sc3 g6 3.Sf3 Gg7 4.d4 ed4 5.Sd4 Se7 6.Gg5 Sbc6 7.Sd5 f6 8.Gf6 Gf6 9.Sf6 Kf7 10.Sd5 Wf8 11.g3 d6 12.Gg2 Gd7 13.0–0 Kg7 14.f4 Sd5 15.cd5 Sd4 16.Hd4 Hf6 17.Hf6 Kf6 18.Wac1 Wac8 19.Wc3 Wfe8 20.e4 c6 21.dc6 Gc6 22.Wd1 Wcd8 23.Wd4 We6 24.e5 Ke7 i czarne poddały się.

51. Obrona sycylijska [B44]
Parniani (Iran) – Littlewood (Anglia)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sc6 5.c4 Sf6 6.Sc3 Gb4 7.f3 0–0 8.Ge2 d5 9.cd5 ed5 10.ed5 Sd5 11.Sc6 bc6 12.Gd2 Gc5 13.Se4 Gb6 14.Hc2 Se3 15.Ge3 Ge3 16.Sf2 Hg5 17.g3 We8 18.0–0 Gh3 19.Hc6 Gf1 20.Wf1 Wac8 21.Ha4 Gb6 22.Gd3 Hd2 23.Gf5 We1 i białe poddały się.

52. Partia hiszpańska [C87]
Barden (Anglia) – Safvat Y. (Iran)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 0–0 7.Gc6 dc6 8.Se5 We8 9.Sf3 Gg4 10.h3 Gh5 11.d3 Hd7 12.Gf4 Wad8 13.Sbd2 c5 14.a4 Hc6 15.Sc4 Sd7 16.Sfe5 Se5 17.Se5 Hf6 18.Hh5 Hf4 19.g3 Hf6 20.f4 Gd6 21.Sc4 Hd4 22.Kg2 b5 23.ab5 ab5 24.Se3 Hb2 25.e5 Gf8 26.Wa7 Wd3 27.Wc7 Wd2 28.Kh1 Ha2 29.Hf3 Ha5 30.Wb7 Wed8 31.Wb1 Hc3 32.He4?? (Należało grać 31…Wf1 z równą grą. Teraz białe przegrywają) 32…We2! 33.Sd5 Hd2 i białe poddały się.

53. Partia hiszpańska [C87]
Kölvig (Dania) – Jimenez E. (Kuba)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 d6 7.c4 Gg4 8.h3 Gf3 9.Gc6 bc6 10.Hf3 0–0 11.Sc3 Sd7 12.d3 Wb8 13.b3 Sc5 14.Se2 Gf6 15.Wb1 Se6 16.g3 g6 17.Hg2 Gg7 18.f4 ef4 19.Gf4 Hd7 20.Kh2 f5 21.Ge3 fe4 22.de4 Wf7 23.Wf1 Wbf8 24.Kg1 He7 25.Wf7 Wf7 26.Wf1 Wf1 27.Hf1 Sg5 28.Gg5 Hg5 29.Hf4 He7 30.Hg4 a5 31.h4 i remis.

54. Gambit Blumenfelda [E10]
Cobo (Kuba) – From (Dania)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 b5 4.cb5 e6 5.de6 fe6 6.Sf3 Ge7 7.g3 Gb7 8.Gh3 a6 9.Sc3 ab5 10.Sb5 Ha5 11.Sc3 0–0 12.0–0 Hb6 13.Hc2 Gf3 14.ef3 Sc6 15.Ge3 Sd4 16.Gd4 cd4 17.Se2 Sd5 18.Hd2 Gf6 19.Sc1 Sb4 20.a3 Wfc8 21.Wb1 Sc6 22.f4 Wa7 23.Sd3 Sa5 24.Wfc1 Wb8 25.He2 Sb3 26.Wc4 Ha6 27.Wc2 g6 28.Gf1 Hd6 29.Wd1 Wc7 30.h4 Wbc8 31.Wc7 Hc7 32.h5 Hc2 33.hg6 hg6 34.Hg4 Kf7 35.Se5 Ge5 36.fe5 Hf5 37.Hf5 gf5 38.Gb5 Wc2 39.Ga4 Wb2 40.Gb3 Wb3 41.Wd4 Wa3 42.Wd7 Ke8 43.Wh7 Wa5 44.f4 Wa2 45.Wh2 Wa3 46.Kg2 Kf7 47.Kh3 Kg6 48.Wb2 Wa6 49.Wb7 Wc6 50.We7 Wa6 51.Kg2 Wb6 52.Kf2 Wc6 53.Ke3 Kh5 54.Wg7 Kh6 55.Wg5 Wc5 56.Wg8 Kh5 57.Kd4 Wc6 58.Wg7 Wc1 59.Wg5 Kh6 60.g4 fg4 61.Wg4 Kh7 62.Wg2 Wc6 63.f5 ef5 64.Kd5 Wc1 65.e6 We1 66.Kd6 Kh6 67.e7 Kh5 68.Wg8 f4 69.e8H We8 70.We8 Kg4 71.Ke5 f3 72.Ke4 f2 73.Wf8 i czarne poddały się.

55. Atak królewsko – indyjski [A08]
Söby (Dania) – Garcia G. (Kuba)

1.e4 e6 2.d3 d5 3.Sd2 Sf6 4.Sgf3 c5 5.g3 Sc6 6.Gg2 Ge7 7.0–0 0–0 8.We1 Hc7 9.c3 Wd8 10.He2 d4 11.c4 Sb4 12.Sf1 e5 13.a3 Sc6 14.h3 h5 15.g4 Sa5 16.S3d2 Sh7 17.Wb1 a6 18.Sg3 b5 19.b3 Wb8 20.b4 cb4 21.ab4 Sc6 22.cb5 Wb5 23.Ga3 Gb4 24.Gb4 Wb4 25.Wb4 Sb4 26.Sc4 Ge6 27.Wc1 Wc8 28.Gf1 Hb8 29.Sf5 Gf5 30.ef5 Sf6 31.Wb1 e4 32.Hd2 Sfd5 33.de4 Sc3 34.Wb3 Wd8 35.Gd3 Hb5 36.e5 Ha4 37.Wa3 Hc6 38.Sd6 Hf3 39.Gc4 Se2 40.He2 Ha3 41.e6 Kh7 42.e7 Sc6 43.ed8H Sd8 44.Sf7 Hc1 45.Kg2 Sf7 46.Gf7 Hc6 47.Hf3 Hc8 48.g5 Hd8 49.f6 d3 50.He4 Kh8 51.fg7 Kg7 52.Hg6 i czarne poddały się.

56. Obrona sycylijska [B32]
Ortega R. (Kuba) – Korning (Dania)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e5 5.Sb3 Gb4 6.c3 Ge7 7.Gc4 Sf6 8.0–0 0–0 9.We1 d6 10.S1d2 Ge6 11.Gd3 a5 12.Sf3 Gg4 13.h3 Gh5 14.Sbd2 Sd7 15.Sf1 Sc5 16.Gc2 Kh8 17.g4 Gg6 18.Sg3 Se6 19.Kg2 Gf6 20.Ge3 Sf4 21.Gf4 ef4 22.Se2 Ge5 23.Hd2 Hf6 24.g5 He7 25.Sf4 Gf4 26.Hf4 f6 27.Hg3 Gh5 28.Sh4 fg5 29.Sf5 Hf6 30.Hd6 Hd6 31.Sd6 Wad8 32.Gd1 Gg6 33.Sb7 Wd2 34.We2 We2 35.Ge2 Wb8 36.Sc5 Wb2 37.Gc4 Gh5 38.Sd3 Wb8 39.We1 Gg6 40.Gd5 Se7 41.Se5 Ge8 42.c4 g6 43.Wc1 Kg7 44.c5 Wc8 45.Kf3 h5 46.Ke3 Kf6 47.Kd4 Wb8 48.a3 Wb2 49.Sd3 Wb8 50.c6 Sc8 51.Wc5 Wb6 52.Wc1 Ke7 53.f3 Sa7 54.Se5 Sc8 55.Wg1 Sa7 56.Wg5 Kf6 57.Wg6 Gg6 58.Sd7 Ke7 59.Sb6 Sb5 60.Kc5 Sc7 61.Sc4 a4 62.Kb6 Kd8 63.Sd6 h4 64.f4 i czarne poddały się.

Zdjęcie: koperta i znaczek poświęcone XV Olimpiadzie

Półfinały, 17 września 1962 r.
„Sensacyjna porażka Matanovicia”

Grupa: 1

Wyniki II rundy:

NRD

2,5 : 1,5

Belgia

Szwecja

1,0 : 3,0

ZSRR

Turcja

1,0 : 3,0

Norwegia

NRF

2,5 : 1,5

Hiszpania

Grecja

-

Pauza

W meczu Szwecja – ZSRR, mistrz świata Botwinnik w partii z Johanssonem zanotował już drugi remis. Szwed rozegrał doskonale obronę Caro – Kann i uzyskał doskonałą pozycję. Jednakże z uwagi na osobę przeciwnika, nie miał śmiałości na odważne kontynuacje (np. 35.Sd6! zamiast zachowawczego 35.Wd4) i po pięciu godzinach gry, stojąc nadal zdecydowanie lepiej, Johansson przyjął ofertę remisową Botwinnika. W ten sposób Rosjanie objęli prowadzenie 1,5:0,5, bowiem wcześniej Petrosjan wykorzystał wielki błąd Skölda (26…Hg5?) i na długo przed końcem rundy triumfował. Geller w partii z Nilssonem już w debiucie zdobył piona, którego pewnie zrealizował równo z końcem rundy. Przy stanie 2,5:0,5 dla ekipy ZSRR, partia Tal – Söderborg została odłożona. Partia przebiegała pod znakiem przewagi Szweda, ale im było bliżej jej przerwania, tym Söderborg grał mniej dokładnie i w momencie, gdy zabrzmiał gong wieńczący koniec rundy, przewagę uzyskał Tal. W dogrywce Tal przeszarżował i ratował się (skutecznie!) wiecznym szachem. W meczu NRF – Hiszpania, na szachownicy liderów, w partii Unzicker – Pomar, po krótkiej i ostrej walce podpisano remis. W partii Tröger – Franco, grające bardzo pasywnie czarne, wykonały nieostrożny ruch pionem (15…d5) i ich pozycja została od razu rozbita. Tröger przyjmował gratulacje kolegów już po 28. posunięciach. Do niespodzianki doszło na drugiej szachownicy, w partii Diez del Corral – Darga, gdzie Niemiec w trochę gorszej pozycji oddał ważnego piona „d6”, a następnie po niefortunnym ruchu skoczkiem, stracił wieżę i musiał podpisać kapitulację. O zwycięstwie meczowym Niemców zadecydowała partia Serra – Hecht. Debiutujący na Olimpiadzie, w przyszłości silny arcymistrz, Hecht pod koniec rundy wygrał jakość i pewnie zdobył punkt pod koniec piątej godziny gry. Hans Joachim Hecht miał wówczas 23 lata. Jego największym osiągnięciem do tego momentu był tytuł mistrza NRF w kategorii juniorów, jaki uzyskał w 1958 roku. Mistrzem kraju w kategorii seniorów został dopiero w 1970 roku. Na Olimpiadach Szachowych wystąpił dziesięciokrotnie w latach 1962 – 1986. Kariera Hechta dopiero rozpoczynała się. Jego pierwszym turniejem międzynarodowym były rozgrywki w Kecskemet w 1964 roku, gdzie zajął dziewiąte miejsce. Obsada była silna, gdyż był to turniej strefowy. W starciu z Norwegami, Turcy zdobyli swój pierwszy punkt. Na drugiej szachownicy Boysan pokonał Hoena. Przez długi czas pozycja była równa. W pewnym momencie Hoen stracił czujność i zagrał gońcem, zapominając, że traci kontrolę nad swoją wieżą. Turek perfekcyjnie wykorzystał błąd przeciwnika i po krótkiej „burzy” osiągnął wygraną pozycję. Ragnar Hoen grał po Lipsku 1960 po raz drugi w Olimpiadzie. Przyszło mu reprezentować barwy Norwegii bez przerwy jeszcze dziesięciokrotnie, aż do Olimpiady w Lucernie w 1982 roku. Ekipa NRD z trudem wygrała z niżej notowanymi Belgami. Do tego meczu kapitan zespołu wschodnioniemieckiego wyznaczył dwóch debiutantów, Zinna i Lieberta. 24. letni Lothar Zinn urodził się w rodzinie, w której szachy były bardzo ważne. Dobrze grali jego dziadek i ojciec. Dlatego młody Lothar opanował tę sztukę jeszcze przed pójściem do szkoły. Gdy miał 14 lat osiągnął wielki sukces triumfując ze stuprocentowym wynikiem w turnieju pionierów. W latach 1955 i 1956 zdobył tytuł mistrza NRD w kategorii juniorów. Sensacyjnie zakończyły się mistrzostwa NRD seniorów w 1961 roku. Wygrał młody Zinn wyprzedzając jedynego w kraju arcymistrza Uhlmanna. Ten sukces zapewnił mu awans do reprezentacji olimpijskiej. Drugi, 26. letni Heinz Liebert nauczył się grać w szachy już w wieku 11 lat. W latach 1956, 1957 i 1960 reprezentował swój kraj w drużynowych mistrzostwach świata studentów. Pierwszy poważny sukces osiągnął w 1956 roku wygrywając turniej w Ułan Bator. W mistrzostwach NRD startował aż 18 razy. Dwa razy był drugi (1964 i 1970), dwa razy trzeci (1971 i 1977) i pięciokrotnie plasował się na czwartym miejscu.

Stan po II rundzie:

1

ZSRR*

6,0

2

Hiszpania*

5,5

3

Belgia*

5,0

4 – 5

Norwegia* i Szwecja*

4,0

6

NRD*

3,5

7

NRF

2,5

8

Turcja*

1,0

9

Grecja

0,5

57. Obrona hetmańsko – indyjska [E13]
GM Uhlmann (NRD) – GM O’Kelly (Belgia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.Sc3 Gb4 5.Hc2 Gb7 6.Gg5 h6 7.Gh4 c5 8.a3 Ga5 9.Wd1 Ge4 10.Hc1 Gf3 11.gf3 Sc6 12.d5 Se7 13.e4 Sg6 14.Gg3 e5 15.h4 Sh5 16.Gh3 Hf6 17.Gg4 Sg3 18.fg3 h5 19.Gf5 Se7 20.0–0 Gc3 21.Hc3 Sf5 22.ef5 Hf5 23.Wde1 f6 24.f4 e4 25.Hf3 Kf7 26.We4 Whe8 27.Wfe1 We4 28.We4 We8 29.We8 Ke8 30.He2 Kf7 i remis.

Uhlmann (po lewej) – Bisguier, Sztokholm 1962
Zdjęcie: „Chess Review” numer 5/1962

58. Obrona królewsko – indyjska [E94]
IM Dunkelblum (Belgia) – IM Pietzsch (NRD)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d6 4.e4 Gg7 5.Sf3 0–0 6.Ge2 e5 7.0–0 c6 8.We1 ed4 9.Sd4 We8 10.f3 Sbd7 11.Wb1 a5 12.Sc2 Se5 13.Ge3 Hc7 14.Hd2 a4 15.Wbd1 Ge6 16.Sa3 Ha5 17.Scb1 Hd2 18.Wd2 d5 19.cd5 cd5 20.Gd4 Gd7 21.f4 Se4 22.fe5 Sd2 23.Sd2 Ge5 24.Ge5 We5 25.Sf3 We4 26.Gd3 Wb4 27.We2 Gg4 28.Sb5 Gf3 29.gf3 Wc8 30.Sc3 a3 31.Sd5 Wc1 32.Kf2 Wb2 33.Se3 b5 34.Ge4 f5 35.Gd5 Kg7 36.Gb3 f4 37.Sd5 Wh1 38.Sf4 Wh2 i białe poddały się.

59. Partia hiszpańska [C63]
Zinn (NRD) – Boey (Belgia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 f5 4.Sc3 fe4 5.Se4 Ge7 6.d4 ed4 7.0–0 Sf6 8.Sf6 Gf6 9.We1 Kf8 10.Gf4 g5 11.Gc6 dc6 12.Ge5 Gg4 13.Hd4 Hd4 14.Sd4 Kf7 15.h3 Gd7 16.Wad1 Whe8 17.Sf3 Gf5 18.c3 Ge6 19.a3 We7 20.Wd3 Wae8 21.Gf6 Kf6 22.Wde3 h6 23.Sd4 Gd7 24.We7 We7 25.We7 Ke7 26.f3 c5 27.Se2 Kd6 28.Kf2 Kd5 29.Ke3 a5 30.Sg3 b5 31.Se4 Gf5 32.Sd2 c4 33.g4 Gg6 34.f4 gf4 35.Kf4 c5 36.h4 Gd3 37.Sf3 b4 38.h5 ba3 39.ba3 Gc2 40.g5 hg5 41.Sg5 Kd6 42.h6 i czarne poddały się.

60. Obrona Alechina [B04]
De Rijcke (Belgia) – Liebert (NRD)

1.e4 Sf6 2.e5 Sd5 3.d4 d6 4.Sf3 Sc6 5.Ge2 g6 6.c4 Sb6 7.ed6 ed6 8.d5 Se5 9.Se5 de5 10.Gd2 Gg7 11.Gb4 a5 12.Ga3 Gf8 13.Gf8 Wf8 14.Sc3 f5 15.Hd2 Kf7 16.0–0–0 Gd7 17.c5 Sa4 18.c6 Sc3 19.Hc3 Gc8 20.d6 bc6 21.d7 Gd7 22.He5 He7 23.Wd7 i czarne poddały się.

Sala gry
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

61. Obrona Caro – Kann [B15]
Johansson (Szwecja) – GM Botwinnik (ZSRR)

1.e4 c6 2.Sc3 d5 3.Sf3 g6 4.d4 Gg7 5.h3 de4 6.Se4 Gf5 7.Sg3 Sd7 8.Gc4 Sgf6 9.He2 e6 10.Gb3 a5 11.c3 0–0 12.a4 c5 13.0–0 Hc7 14.Ge3 Wac8 15.Sf5 gf5 16.dc5 Sc5 17.Gc2 Sd5 18.Gd4 Sf4 19.He3 Sg6 20.Wfe1 Wfd8 21.Wad1 Sd7 22.Gg7 Kg7 23.Sd4 Sf6 24.Gb3 Kh8 25.Sb5 He7 26.Hg5 Se8 27.He7 Se7 28.g3 Kg7 29.Kg2 Sc6 30.f4 h5 31.Wd8 Sd8 32.Gd1 Sf6 33.Gf3 Kf8 34.Wd1 Ke7 35.Wd4 Sc6 36.Wd1 Sd8 37.Wd4 Wc5 38.Sd6 b6 39.Sb5 Sc6 40.Wd1 Sb8 41.Wd4 i remis!

62. Partia angielska [A29]
GM Petrosjan (ZSRR) – Sköld (Szwecja)

1.c4 e5 2.Sc3 Sf6 3.Sf3 Sc6 4.g3 d5 5.cd5 Sd5 6.Gg2 Sb6 7.0–0 Ge7 8.d3 0–0 9.a3 Ge6 10.b4 Sd4 11.Wb1 Sf3 12.Gf3 Hc8 13.Se4 Gd5 14.a4 Hd8 15.Gg2 f5 16.Sc3 Gg2 17.Kg2 Kh8 18.Hb3 c6 19.Gb2 Hd6 20.a5 Sd5 21.b5 Wad8 22.Wfe1 f4 23.Sd5 cd5 24.b6 Hf6 25.f3 fg3 26.hg3

26…Hg5? (Poważny błąd. Konieczne było 26…ab6) 27.ba7!! (Białe natychmiast wykorzystują szansę wygrania partii) 27…e4 28.de4 de4 29.f4 Hg4 30.He3 Gd6 31.Wed1 Hg6 32.Wd5 h6 33.Wbd1 Wf4 34.Wd6 i czarne poddały się.

63. Obrona sycylijska [B35]
Nilsson (Szwecja) – GM Geller (ZSRR)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Ge3 Sf6 6.Sc3 Gg7 7.f3 0–0 8.Gc4 Hb6 9.Hd2

9…Se4 10.fe4 Gd4 11.Gd4 Hd4 12.Hd4 Sd4 13.0–0–0 Sc6 14.Sd5 Kg7 15.Gb5 Wd8 16.Whf1 d6 17.Sc7 Gg4 18.Sa8 Gd1 19.Sc7 Gg4 20.Sd5 Wc8 21.Kd2 Ge6 22.Gc6 bc6 23.Sf4 Wb8 24.b3 Gd7 25.c4 f5 26.ef5 gf5 27.g3 e5 28.Sd3 Kf6 29.We1 c5 30.Wd1 a5 31.Kc3 Ge6 32.Se1 Ke7 33.Sd3 h5 34.Wd2 h4 35.gh4 Wh8 36.Wg2 Wh4 37.Sf2 Kf6 38.h3 Wd4 39.Wg3 f4 40.Wf3 Kg5 i białe poddały się.

Turniej w Bad Lebenstein 1963
Od lewej: Uhlmann, Minew, Pietzsch, Szilagyi, Ciocaltea, Malich, Poługajewski, Baumbach, Liebert, Damjanović, Szily, Karaklajić, organizator NN, organizator NN, Gipslis, Jansa, Balcerowski, Fuchs,
Zdjęcie: „Chess Review” numer 5/1963

64. Debiut Betbedera – Richtera – Weresowa [D01]
GM Tal (ZSRR) – Söderborg (Szwecja)

1.d4 Sf6 2.Sc3 d5 3.Gg5 Gf5 4.Gf6 ef6 5.e3 c6 6.Gd3 Gd3 7.Hd3 Sa6 8.Sge2 Gd6 9.e4 0–0 10.0–0 de4 11.Se4 We8 12.Hf3 Hd7 13.Wad1 He6 14.Sd6 Hd6 15.Sg3 Wad8 16.c4 Sc7 17.Sf5 Hd7 18.d5 cd5 19.cd5 We5 20.Se3 Se8 21.Wd4 Sd6 22.Wg4 Sf5 23.Wd1 h5 24.Wb4 a5 25.We4 Se3 26.fe3 He7 27.We5 He5 28.Wd2 f5 29.h4 g6 30.Kf2 Kf8 31.Wd4 Wc8 32.Hd1 Wd8 33.d6 Wd7 34.Hd2 b6 35.Wd5 He4 36.Wd4 He6 37.b3 Kg8 38.Hd3 He5 39.Wd5 Hf6 40.Kg3 Ha1 41.Wd4 a4 42.Hb5 He1 43.Kf3

43…ab3 44.Hd7 Hf1 45.Kg3 b2 46.Hd8 Kg7 47.Hb6 b1H 48.Hb1 Hb1 49.d7 He1 50.Kh2 f4 51.Wf4 He3 i remis.

65. Partia hiszpańska [C70]
Süer (Turcja) – IM Johannessen (Norwegia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 b5 5.Gb3 Sa5 6.Gf7 Kf7 7.Se5 Ke7 8.Sc3 Sf6 9.0–0 d6 10.Sd3 Gb7 11.Sf4 Hd7 12.d3 Kf7 13.b4 Sc6 14.Scd5 Ge7 15.Gb2 Se5 16.Sf6 Gf6 17.Sh3 Whe8 18.f4 Sf3 19.Wf3 Gb2 20.Wb1 Gf6 21.Wg3 Kg8 22.He2 a5 23.ba5 Wa5 24.c4 Hc6 25.Hh5 Hc5 26.Hc5 dc5 27.e5 Gh4 28.Wg4 Wa2 29.Wh4 Wg2 30.Kf1 Wh2 31.Wg4 Wh3 32.Wb5 Gc8 33.Wg2 Wd3 34.Wf2 Wc3 35.Wc5 Ga6 36.Wc7 Wc4 37.Wa7 Wa4 38.Kg1 Gb5 39.Wc7 Wc4 40.Wa7 Wd4 41.Kh2 Wd7 42.Wa5 Wb7 43.Wb2 Gc6 44.Wf2 Wbe7 45.Wc5 Ge4 46.We2 Gf5 47.Wc6 Wc8 48.Wec2 Wc6 49.Wc6 Kf7 50.Kg3 Ge6 51.Wb6 Kg6 52.Wb2 Wa7 i białe poddały się.

66. Obrona Caro – Kann [B18]
Hoen (Norwegia) – Boysan (Turcja)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Gf5 5.Sg3 Gg6 6.f4 e6 7.Sf3 Gd6 8.Gd3 Se7 9.0–0 Hc7 10.Se5 Sd7 11.He2 Gd3 12.Hd3 Sf6 13.Ge3 Sed5 14.Gd2 0–0–0 15.He2 h5 16.c4 h4 17.Sh1 Sb4 18.c5 Ge5 19.fe5 Sfd5 20.Hc4 Sa6 21.Sf2 Wdf8 22.Se4 Kb8 23.b4 Hd7 24.a4 Sac7 25.Sd6 f5 26.b5 Ka8 27.Hb3 Se8 28.Wfc1 f4 29.bc6 bc6 30.Sc4 Sec7 31.Wab1 Wb8 32.Hh3 g5 33.Sd6 Hh7 34.Wb8 Wb8

35.Ga5? (Białe straciły czujność i wykonały przegrywający ruch. Poprawne było 35.Hf3, a także 35.Ha3) 35…Wb1! 36.Ha3 Hc2! 37.Wb1 Hb1 38.Kf2 Hc2 39.Ke1 Se3 i białe poddały się.

67. Obrona Grünfelda [D94]
Akakinci (Turcja) – Zwaig (Norwegia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gg7 5.e3 0–0 6.cd5 Sd5 7.Gc4 Sc3 8.bc3 c5 9.0–0 Hc7 10.He2 b6 11.Gb2 Gb7 12.Wac1 Sd7 13.e4 e5 14.d5 Sf6 15.Wfd1 Se8 16.Gd3 Sd6 17.c4 Wae8 18.a4 f5 19.Sd2 f4 20.Gc3 g5 21.f3 Wf6 22.a5 Wg6 23.Wa1 Gc8 24.ab6 ab6 25.Kf2 He7 26.Wdc1 g4 27.fg4 Hh4 28.Kf1 Hh2 29.Sf3 Hg3 30.g5 Sf7 31.Hf2 Sg5 32.Ge1 Sf3 33.Hf3 Hh2 34.Ge2 Gg4 35.Hf2 f3 36.Gf3 Wf8 37.Wa3 Wgf6 38.Ke2 Wf4 39.We3 Wa8 40.Gd2 Wa2 41.Wf1 Gh6 42.Kd3 Wf8 43.We2 Gd2 44.Wd2 Wa3 45.Kc2 Hf4 46.Kb1 Wfa8 47.Wb2 W8a4 48.He2 Gd7 49.g3 Hg5 50.Wd1 Wa1 51.Kc2 Wd1 52.Kd1 Wa1 53.Kc2 Hc1 54.Kd3 Wa3 i białe poddały się.

68. Obrona królewsko – indyjska [E67]
Stensholt (Norwegia) – Günsav (Turcja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 d6 5.Sf3 0–0 6.0–0 Sbd7 7.b3 e5 8.Sc3 We8 9.e3 c6 10.Hc2 e4 11.Sd2 d5 12.Ga3 a6 13.Wac1 Sf8 14.cd5 cd5 15.Sa4 Se6 16.Sc5 Sc5 17.Gc5 Gd7 18.a4 Wc8 19.Hb2 h5 20.Ha3 h4 21.Gd6 h3 22.Wc8 Gc8 23.Gh1 We6 24.Ge5 Sg4 25.Gg7 Kg7 26.b4 Wc6 27.Wc1 Hc7 28.Sb3 Wc1 29.Hc1 Hc1 30.Sc1 Gd7 31.f3 ef3 32.Gf3 Se3 33.Kf2 Sg4 34.Gg4 Gg4 35.Sd3 Gd7 36.Sc5 Gc8 37.a5 f5 38.Ke3 g5 39.Sd3 Kf6 40.Kf3 Gd7 41.Sf2 g4 42.Kf4 Gb5 43.Sd1 Gd3 44.Sc3 Gc4 45.Sa4 Gb5 46.Sb6 Gc6 47.Sc8 Ke6 48.Kg5 Gd7 49.Sb6 Gb5 50.Kf4 Kf6 51.Sd5 Ke6 52.Sc7 Kd6 53.Sb5 ab5 54.Kf5 Kd5 55.Kg4 Kd4 56.Kh3 Kc4 57.g4 i czarne poddały się.

69. Obrona Caro – Kann [B11]
GM Unzicker (NRF) – GM Pomar (Hiszpania)

1.e4 c6 2.Sc3 d5 3.Sf3 Gg4 4.h3 Gf3 5.Hf3 e6 6.d3 Hf6 7.He2 Gb4 8.Gd2 Sd7 9.a3 Ga5 10.g3 d4 11.Sb1 Gd2 12.Sd2 Se7 13.h4 0–0–0 14.0–0–0 h6 15.Gh3 g5 16.h5 Whg8 17.Wdf1 Hg7 18.f4 Kb8 19.Hf2 g4 20.Gg2 e5 21.Sc4 f6 22.fe5 fe5 23.Hf7 Sc8 24.Wf5 Hf7 25.Wf7 b5 26.Sa5 Kc7 27.Whf1 Sd6 28.Wh7 Wh8 29.Wg7 Whg8 30.Wh7 i remis.

70. Obrona Nimzowitscha [E41]
Diez del Corral (Hiszpania) – IM Darga (NRF)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 c5 5.Gd3 Sc6 6.Sf3 Gc3 7.bc3 d6 8.0–0 h6 9.Sd2 0–0 10.Sb3 b6 11.e4 cd4 12.cd4 e5 13.Gb2 We8 14.We1 a5 15.a4 Ga6 16.d5 Sb4 17.Gf1 Gc8 18.Gc3 Sa6 19.h3 Gd7 20.f4 ef4 21.Hf3 Sb4 22.Sd4 He7 23.Hf4 He5 24.Hf3 Se4 25.Sb5 Sg5 26.Hf2

26…Hf5? (Czarne podstawiają piona „d6” i szybko przegrywają) 27.Hf5 Gf5 28.We8 We8 29.Sd6 Se4 30.Gb4 ab4 31.Se8 Sc3 32.a5! i czarne poddały się.

71. Partia pionem hetmańskim [A46]
Tröger (NRF) – Franco (Hiszpania)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.c3 b6 4.dc5 bc5 5.e4 Gb7 6.e5 Sd5 7.Gd3 Hc7 8.He2 g6 9.Sa3 Sc6 10.Sc4 Hb8 11.Gg5 Sc7 12.0–0–0 Se6 13.Gd2 Gg7 14.h4 0–0 15.h5

15…d5? (Czarne cały czas grały pasywnie, ale „jakoś” trzymały się. Po ruchu w tekście – ich pozycja zostanie natychmiast rozbita) 16.ed6! ed6 17.hg6! hg6 18.Gg6! We8 19.Gh7 Kf8 20.Hd3 Wd8 21.Sg5 Se5 22.Se5 de5 23.Hf5 Sg5 24.Gg5 Wd1 25.Wd1 He8 26.Ge3 Wc8 27.Wd7 Ga6 28.Gg6 i czarne poddały się.

Jefim Geller
Karykatura: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1963
Autorami wszystkich karykatur byli I. Obbow i M. Wasiliew (obaj Bułgaria)

72. Partia hiszpańska [C91]
Serra (Hiszpania) – Hecht (NRF)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.d4 d6 9.c3 Gg4 10.h3 Gf3 11.Hf3 ed4 12.Wd1 dc3 13.Sc3 Hc8 14.g4 b4 15.Se2 Sd7 16.Sg3 Sc5 17.Gc2 g6 18.Kh2 He6 19.He3 Gf6 20.f4 Gg7 21.Hf2 b3 22.ab3 Sb4 23.f5 He5 24.Wb1 Sc2 25.Hc2 Wfe8 26.Wd5 He7 27.Gf4 g5 28.Gd2 Ge5 29.b4

29…Se4 30.We5 He5 31.He4 He4 32.Se4 We4 33.Gg5 Wb4 34.Kg3 Kg7 35.Gd2 Wb3 36.Gc3 f6 37.g5 Kf7 38.Kg4 fg5 39.Kg5 i białe poddały się.

Zdjęcie: Koperta okolicznościowa

Grupa: 2

Dzień wolny od gry.

Grupa: 3

Wyniki II rundy:

Islandia

4,0 : 0,0

Cypr

Holandia

1,5 : 2,5

Finlandia

Urugwaj

3,5 : 0,5

Luksemburg

Polska

1,5 : 2,5

Czechosłowacja

Francja

1,0 : 3,0

Jugosławia

Rywalizująca z Polakami o wejście do finału A Holandia poniosła sensacyjną porażkę! Trzy partie zakończyły się remisami, a na czwartej szachownicy, w partii Niemelä – H. Kramer, Fin zadał Holendrowi jedyną porażkę w eliminacjach. Niemelä rozegrał partię bardzo dobrze, a Kramer ułatwił mu zadanie zabijając „zatrutego” piona „b4”, co kosztowało go jakość. Donner w partii z Ojanenem dostał gorszą pozycję, ale na jego szczęście, mistrz Finlandii, mimo lepszej sytuacji, tuż przed końcem rundy, zgodził się na remis. Partie Räisä – Bouwmeester i Langeweg – Rantanen zostały odłożone. W pierwszej z nich Bouwmeester pomylił się w kompletnie wygranej pozycji (44…Sd3?) i przeciwnik „uciekł” na remis. W drugiej Rantanen oddał figurę za trzy piony, ale nie udało mu się wygrać powstałej lekkofigurowej końcówki. Minimalna wygrana Finów była oczywiście dużą niespodzianką! Jugosławia przegrała kolejną partię: Matanović przegrał z wielokrotnym reprezentantem Francji Thiellementem! Arcymistrz jugosłowiański nieoczekiwanie wykonał bardzo słaby ruch królem i szybko wpadł kłopoty. Po kolejnym błędzie został bez figury, a gdy ją odbił, powstała końcówka wieżowa, w której Matanović miał dwa piony mniej, co zadecydowało o wyniku partii. Polska walczyła z drugim faworytem grupy, Czechosłowacją. Podobnie jak w przypadku meczu z Jugosławią, atmosfera była bardzo nerwowa, bowiem ekipa czechosłowacka była zaskoczona dobrą postawą Polaków w poprzedniej rundzie i zdradzała pewne zdenerwowanie tuż przed gongiem obwieszczającym początek rundy. Bohaterem spotkania okazał się Włodzimierz Schmidt walczący z doświadczonym Fichtlem. Debiut rozegrał słabiutko i szybko wpadł w tarapaty. Jednakże potem zaczął grać niezwykle precyzyjnie i doprowadził grę do łatwo wygranej czterowieżowej końcówki! Fichtl nie przeciągał zbytnio partii ufając, że młody debiutant potrafi zrealizować przewagę. Gorzej zagrał Doda. Miał dobrą pozycję z Hortem, ale wpadł w niedoczas i przegrał. Śliwa, walczący z Filipem, zastosował ciekawą nowość teoretyczną w gambicie hetmańskim, uzyskał lepsze szanse, ale doświadczenie Filipa okazało się kolosalne i w efekcie – remis. Balcerowski bardzo pomysłowo odpierał ataki drugiego arcymistrza, Pachmana i kiedy wydawało się, że wyjdzie cało z opresji, nastąpił fatalny ruch 40.Wb8?? i mistrz Polski został bez dwóch pionów. W dogrywce, bardzo szybko skapitulował. W efekcie Polska znowu przegrała w minimalnym stosunku i był to dobry prognostyk na przyszłość, gdyż najsilniejsze zespoły miała już za sobą!

Stan po II rundzie:

1 – 2

Finlandia i Islandia

6,5

3

Czechosłowacja

6,0

4

Jugosławia

5,5

5 – 6

Urugwaj i Holandia

4,0

7

Polska

3,0

8

Francja

2,5

9

Luksemburg

2,0

10

Cypr

0,0

73. Obrona królewsko – indyjska [E70]
GM Olafsson F. (Islandia) – Kleopas (Cypr)

1.c4 Sf6 2.Sc3 g6 3.d4 Gg7 4.e4 d6 5.Gg5 0–0 6.Hd2 c5 7.d5 e6 8.Gd3 a6 9.Sge2 Hc7 10.0–0 Sg4 11.f4 Sd7 12.h3 Sgf6 13.a4 h6 14.Gh4 Sh7 15.de6 fe6 16.e5 de5 17.Gg6 Sb6 18.a5 Sd7 19.Ge7 Shf6 20.Gd6 Hd8 21.Wad1 Ha5 22.fe5 Sh7 23.Gh7 Kh7 24.Hd3 Kg8 25.Hg6 Wf1 26.Wf1 Hd8 27.Wf7 i czarne poddały się.

Fridrik Olafsson
Karykatura: „Szachy Ryga” numer 22/1962

74. Obrona sycylijska [B59]
Lantsias (Cypr) – Gudmundsson (Islandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Ge7 8.0–0 0–0 9.Kh1 a5 10.a4 Sb4 11.f4 Hc7 12.f5 Wd8 13.Gd3 d5 14.Sd2 de4 15.Sde4 Sd3 16.cd3 Wa6 17.Hf3 Hd7 18.Sf6 Gf6 19.Se4 He7 20.Hg3 Kh8 21.Wf3 h6 22.Hh3 Kh7 23.Hh5 Gd7 24.Wh3 Wh8 25.Hf3 Gc6 26.g4 Ge4 27.de4 Gg5 28.Gg5 Hg5 29.Wd1 Wd8 30.Wd8 Hd8 31.Hd3 Wd6 32.Hc3 Wd1 33.Kg2 Wd2 34.Kf1 Wd4 35.We3 Hg5 36.h3 Hf4 37.Kg2 Wd1 38.We2 Hf1 39.Kg3 He2 i białe poddały się.

75. Obrona Caro – Kann [D15]
Palsson (Islandia) – Ioannidis (Cypr)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.c4 c6 4.Sc3 Gg4 5.Se5 e6 6.Sg4 Sg4 7.e4 Sf6 8.e5 Sfd7 9.cd5 cd5 10.Gd3 Sc6 11.Hg4 Hb6 12.Se2 0–0–0 13.0–0 h5 14.Hf4 f5 15.Hd2 Sd4 16.Hc3 Sc6 17.Ge3 Gc5 18.Gf4 d4 19.Hc2 Hc7 20.Wfc1 Sb4 21.Hc4 Sd5 22.Gg5 Wdf8 23.Sd4 He5 24.b4 S5b6 25.Hb5 a6 26.Wc5 Sc5 27.Hc5 Hc5 28.bc5 Sd5 29.Se6 Wf7 30.Gc4 Sb4 31.Sd4 Wff8 32.Gf4 g6 33.Ge6 Kd8 34.Wd1 Ke8

35.Gg5 Wh7 36.Sb5 Sc6 37.Sd6 i mat.

76. Obrona dwóch skoczków [C55]
Fieros (Cypr) – Thorsteinsson (Islandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Sf6 4.d3 Ge7 5.0–0 d6 6.c3 Gg4 7.We1 Hd7 8.Gb5 a6 9.Gc6 Hc6 10.Gg5 h6 11.Gf6 Gf6 12.Sbd2 Hd7 13.Hb3 0–0 14.c4 c6 15.Hc2 Wae8 16.Wab1 Gd8 17.b4 f5 18.Wb3 fe4 19.de4 Hf7 20.Hd3 Hg6 21.Kh1 Kh8 22.a3 Wf4 23.a4 Gb6 24.We2 Wef8 25.a5 Wf3 26.Sf3 Wf3 27.Hf3 Gf3 28.Wf3 Gd4 29.Wf8 Kh7 30.Wb8 Hf7 31.f3 Hc4 32.We1 Hb4 33.Wf1 c5 34.Wf8 c4 35.f4 ef4 36.W8f4 c3 37.Wf8 c2 38.Wc8 Gc5 39.e5 Hf4 i białe poddały się.

77. Obrona królewsko – indyjska [E66]
GM Donner (Holandia) – IM Ojanen (Finlandia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.Sc3 d6 6.Sf3 Sc6 7.0–0 a6 8.d5 Sa5 9.Sd2 c5 10.Hc2 Wb8 11.b3 b5 12.Gb2 e5 13.de6 Ge6 14.cb5 ab5 15.Sde4 b4 16.Sf6 Hf6 17.Sd1 He7 18.Gg7 Kg7 19.Se3 Wbc8 20.Sd5 Gd5 21.Gd5 Sc6 22.e3 Se5 23.a3 ba3 24.Wa3 Sc6 25.Gg2 Sb4 26.Hd2 Wfd8 27.Wc1 d5 28.Wa5 d4 29.ed4 Wd4 30.Hc3 Sd3 31.Wf1 Hf6 32.Wa2 Sb4 33.Wd2 Wd2 34.Hd2 Hd4 35.Hc1 Wd8 36.Gf3 Sd3 37.Hc2 Sb4 38.Hc1 i remis.

Jan Donner
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1963

78. Gambit hetmański [D66]
Räisä (Finlandia) – IM Bouwmeester (Holandia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Ge7 4.Sf3 Sf6 5.Gg5 0–0 6.e3 h6 7.Gh4 Sbd7 8.Wc1 c6 9.Gd3 dc4 10.Gc4 b5 11.Gd3 a6 12.a4 b4 13.Sb1 c5 14.0–0 cd4 15.Sd4 Gb7 16.Gg3 Sc5 17.Ge2 Sfe4 18.Gf3 Gd5 19.Sd2 Sd2 20.Hd2 Gf3 21.gf3 Hd7 22.b3 Wfd8 23.Wfd1 Hb7 24.He2 Wd5 25.Hc4 Wad8 26.Wf1 h5 27.h4 g6 28.f4 W5d7 29.f3 Wd5 30.Kg2 Gf6 31.Gf2 Wc8 32.Se6 fe6 33.e4 Wd2 34.Kg1 Hd7 35.e5 Ge7 36.f5 gf5 37.Kh1 Kh7 38.Ge3 Wd3 39.Hf4 Gf8 40.Wg1 We3 41.Hg5 Hf7 42.He3 Gh6 43.f4 Hb7 44.Wg2

44…Sd3?? (Ten ruch wypuszcza wygraną czarnych. Należało grać 44…Wg8) 45.Wc8 Sf4 46.Wcg8 Sg2 47.Wh8 Kh8 48.Hh6 Kg8 49.He6 Hf7 50.Hc8 Kg7 51.Kg2 Hd5 52.Kf2 Hd4 53.Kf1 Hf4 54.Kg2 Hg4 55.Kf1 Hf3 56.Kg1 i remis.

79. Obrona sycylijska [B88]
IM Langeweg (Holandia) – Rantanen (Finlandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gc4 e6 7.Gb3 Ge7 8.f4 Sd4 9.Hd4 0–0 10.0–0 Hc7 11.Hd3 Gd7 12.f5 d5 13.ed5 ef5 14.Gf4 Gd6 15.Gd6 Hd6 16.Hg3 Hg3 17.hg3 Wfe8 18.Wfe1 Kf8 19.a4 We1 20.We1 We8 21.We8 Ke8 22.Kf2 Ke7 23.Ke3 Kd6 24.Kd4 Sh5 25.Se2 a5 26.c3 g5 27.Gc2 Sf6 28.c4 b6 29.b3 h6 30.Gd3 Sh5 31.Gb1 Sf6 32.Gc2 Sh5 33.b4 ab4 34.a5 ba5 35.c5 Kc7 36.c6 Gc6 37.dc6 Kc6 38.Gf5 Sg7 39.Gc2 Kb5 40.Gd3 Ka4 41.Kc4 Se6 42.Sc1 Ka3 43.Sb3 a4 44.Sd2 b3 45.Kc3 Ka2 46.Gb1 Ka1 47.Gf5 h5 48.Sc4 h4 49.gh4 gh4 50.Kb4 Sd4 51.Gd3 Se6 i remis.

80. Obrona Nimzowitscha [E48]
Niemelä (Finlandia) – IM Kramer H. (Holandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 0–0 5.Gd3 d5 6.Sge2 c5 7.0–0 Sc6 8.a3 dc4 9.Gc4 cd4 10.ed4 Gd6 11.h3 h6 12.Ge3 Se7 13.Gd3 Sed5 14.Hd2 Se3 15.fe3 b6 16.Wf3 Gb7 17.e4 e5 18.d5 Se8 19.Sg3 Gc5 20.Kh2 Sd6 21.Waf1 Hg5 22.Hg5 hg5 23.b4 Gd4 24.Sce2 b5 25.Sd4 ed4 26.Sf5 Sf5 27.Wf5 a5 28.Gb5 ab4 29.ab4 Gc8 30.Wg5 f6 31.Wg3 Wb8 32.Gd3 Wb4

33.e5 fe5 34.Gh7 Kh7 35.Wf8 Gd7 36.Wf7 Ge8 37.Wfg7 Kh6 38.Wg8 i czarne poddały się.

Zdjęcie: Ilmari Niemelä miał wówczas 55 lat

81. Partia pionem hetmańskim [D02]
Estrada (Urugwaj) – Conrady (Luksemburg)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.Gf4 e6 4.e3 c5 5.c3 Ge7 6.Sbd2 0–0 7.Gd3 b6 8.0–0 Gb7 9.Gb8 Wb8 10.Se5 Se4 11.f4 f5 12.Se4 de4 13.Gc4 Gd5 14.Hb3 Wc8 15.Wac1 g5 16.g3 g4 17.Wfd1 Kg7 18.Gd5 ed5 19.dc5 Gc5 20.Kf2 Wf6 21.Wd5 He8 22.Wd7 Ge7 23.Wcd1 i czarne poddały się.

82. Obrona królewsko – indyjska [E79]
Philippe (Luksemburg) – Alvarez J. (Urugwaj)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f4 c5 6.Sf3 cd4 7.Sd4 Sc6 8.Ge3 0–0 9.Hd2 Gd7 10.Ge2 Wc8 11.0–0 Sa5 12.b3 Sc6 13.Kh1 Ha5 14.Wad1 Wfd8 15.Sd5 Hd2 16.Wd2 Sd4 17.Sf6 Gf6 18.Gd4 Gd4 19.Wd4 Gc6 20.Wfd1 We8 21.Gf3 e5 22.Wd6 ef4 23.Wf6 Ge4 24.Wf4 Gf3 25.Wf3 Wcd8 26.Wd8 Wd8 27.Kg1 Wd2 28.Wf2 Wd1 29.Wf1 Wd2 30.Wf2 Wd1 i remis.

Zdjęcia: Znaczki i koperta – pamiątki z Olimpiady

83. Partia pionem hetmańskim [D04]
Bauza (Urugwaj) – Schneider R. (Luksemburg)

1.d4 Sf6 2.Sf3 d5 3.e3 Gg4 4.c4 e6 5.Hb3 Hc8 6.Se5 c6 7.Sg4 Sg4 8.Sd2 Gd6 9.e4 de4 10.Se4 Gc7 11.Ge2 h5 12.h3 Sf6 13.Sf6 gf6 14.Gd2 Sd7 15.0–0–0 h4 16.Kb1 Gd6 17.Gf3 Wb8 18.Wc1 c5 19.d5 e5 20.Gg4 a6 21.Hf3 Ke7 22.He4 b5 23.f4 Hc7 24.Whf1 bc4 25.Gc3 Sb6 26.fe5 Ge5

27.Wf6 Sd5 (Złe 27…Kf6 z powodu 28.Ge5) 28.Ge5 Sf6 (Będące w beznadziejnej pozycji, czarne bardzo liczyły na to taktyczne uderzenie. No, ale…) 29.Gd6 Kd6 30.Wd1 Sd5 31.Wd5 Kc6 32.Wd7 Kb6 33.Wc7 Kc7 34.Hc4 Kd6 35.Hf7 Wbf8 36.He6 Kc7 37.Gf3 i czarne poddały się. Uwagi: A. Koblenc, Szachy Ryga, numer 21/1962 r.

84. Obrona sycylijska [B44]
Zeyen (Luksemburg) – Silva (Urugwaj)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.a3 a6 6.Sc3 Hc7 7.Ge2 b5 8.Sc6 dc6 9.Ge3 Gb7 10.Gd3 c5 11.Hg4 Sf6 12.Hf3 c4 13.Ge2 b4 14.ab4 Gb4 15.Gd4 e5 16.Ge3 Se4 17.Hg4 Sc3 18.Hg7 Se2 19.Ke2 0–0–0 20.Wa4 Whg8 21.Hh7 Hd7 22.Hh3 Hh3 23.gh3 Gh1 i białe poddały się.

85. Gambit hetmański [D27]
IM Śliwa (Polska) – GM Filip (Czechosłowacja)

1.d4 d5 2.c4 dc4 3.e3 Sf6 4.Gc4 e6 5.Sf3 c5 6.0–0 a6 7.Gb3 cd4 8.ed4 Sc6 9.Sc3 Ge7 10.We1 0–0 11.Gg5 b5 12.Hd2 Sa5 13.Gc2 Gb7 14.Hd3 g6 15.Se5 Sd5 16.Gh6 Sb4 17.Hd2 Sc2 18.Hc2 We8 19.Wad1 b4 20.Se4 Wc8 21.Hd3 Gd5 22.b3 Sb7 23.Wc1 Sd6 24.Wc8 Hc8 25.Sd6 Gd6 26.Wc1 Hb7 27.f3 Wc8 28.Hd2 Wc1 29.Hc1 f6 30.Sg4 Kf7 31.Gf4 Ge7 32.Gg3 h5 33.Se3 Hc6 34.Hc6 Gc6 35.Gc7 Gb5 36.Kf2 Ke8 37.Ga5 Gd3 38.Ke1 Kd7 39.Kd2 Gb1 40.Kc1 Gd3 i remis!

Mistrzostwa Polski, Poznań 1962
Tarnowski (po prawej) – Śliwa
Zdjęcie: Archiwum Andrzeja Filipowicza

Mistrzostwa Polski, Poznań 1962
Doda (po prawej) – Filipowicz
Zdjęcie: Archiwum Andrzeja Filipowicza

86. Obrona Tarrascha [D32]
GM Pachman (Czechosłowacja) – Balcerowski (Polska)

1.c4 Sf6 2.Sc3 c5 3.Sf3 Sc6 4.e3 d5 5.d4 e6 6.cd5 ed5 7.Ge2 cd4 8.Sd4 Gc5 9.Sc6 bc6 10.0–0 0–0 11.b3 Ge6 12.Gb2 Ge7 13.Hc2 Hd6 14.Wfd1 Wfd8 15.Wac1 Wac8 16.Sa4 Sd7 17.Ga6 Wc7 18.Gc3 c5 19.Ga5 Sb6 20.Sc3 He5 21.Gd3 Hh5 22.Ge2 Hg6 23.Sb5 Gf5 24.Gd3 Gd3 25.Hd3 Wb7 26.Hg6 hg6

27.Sa7 Wa8 28.Sc6 Gf8 29.a4 c4 30.b4 Sa4 31.Wd5 c3 32.g3 Wc8 33.b5 Ga3 34.Wc2 Gc5 35.Kf1 Kh7 36.Sd4 f6 37.Ke2 g5 38.h4 gh4 39.gh4 Wa7 40.Sb3 Wb8??

41.Gc3 Sc3 42.Wc3 Wa2 43.Kf3 Gb4 44.Wc1 Wb2 45.Sd4 Wa8 46.Wc2 Waa2 47.Wb2 Wb2 48.b6 i czarne poddały się.

87. Obrona królewsko – indyjska [E68]
Doda (Polska) – IM Hort (Czechosłowacja)

1.Sf3 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.0–0 0–0 5.d4 d6 6.c4 Sbd7 7.Sc3 e5 8.e4 ed4 9.Sd4 We8 10.We1 a5 11.h3 Sc5 12.Wb1 a4 13.b4 ab3 14.ab3 c6 15.Gf4 Sh5 16.Ge3 Wa3 17.g4 Sf6 18.Gc1 Wa8 19.b4 Sa6 20.Sde2 h6 21.Ge3 h5 22.f3 hg4 23.hg4 Sh7 24.Sa4 Ge5 25.c5 dc5 26.Hd8 Wd8 27.Sc5 Sf8 28.Wed1 Wd1 29.Wd1 Sc5 30.bc5 Se6 31.Kf2 Kf8 32.Gf1 Ke7 33.Sd4 Wa2 34.Ge2 Gd4 35.Gd4 Sf4 i białe poddały się.

88. Obrona sycylijska [B86]
IM Fichtl (Czechosłowacja) – Schmidt (Polska)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gc4 e6 7.Gb3 Ge7 8.f4 Hc7 9.f5 e5 10.Sde2 h6 11.Ge3 Gd7 12.Sg3 Gc6 13.Sh5 Sh5 14.Hh5 Wf8 (Cały ten wariant wydaje się mocno podejrzany i na pewno nie jest wart polecenia dla czarnych) 15.0–0–0 Sd7 16.Sd5 Gd5 17.Gd5 Sf6 18.Hf3? (Błąd; należało grać 18.He2) 18…Wc8 19.He2 (Ważna strata tempa, w wyniku czego czarne uzyskują wyrównanie) 19…Sd5 20.ed5 (Po 20.Wd5 Hc4! białe tracą piona „e4”) 20…Hc4 21.Hc4 Wc4 22.Kb1 (Aby uniknąć wymiany gońców) 22…Gg5 23.Gb6 Gd8

24.b3? (Należało zgodzić się na remis poprzez powtórzenie posunięć 24.Ge3 Gg5 25.Gb6 itd. Fichtl najwyraźniej źle ocenił końcówkę) 24…Wg4! 25.Gd8 Kd8 26.g3 Ke7 27.Whf1 Kf6 28.Wd3 h5! (Wygrywające posunięcie nie dopuszczające do g3 – g4) 29.Wc3 We8 30.Wc7 We7 31.Wc8 Wd4 32.Wh8 h4 33.gh4 Wf4! 34.We1 e4 35.h5 Wh4 36.We2 Kf5 37.Kc1 Ke5 (Teraz po 38.c4 f5 dalszy ciąg jest zbyteczny) i białe poddały się. Udany debiut olimpijski 19. letniego wówczas Włodzimierza Szmidta, który w przyszłości miał być polskim „numerem 1” przez całe lata siedemdziesiąte ubiegłego wieku. Uwagi: Władysław Litmanowicz, Szachy numer 11/1962 r.

Mistrzostwa Polski, Poznań 1962.
Schmidt (po prawej) – Balcerowski; kibicuje Zbigniew Cylwik
Zdjęcie: Archiwum Andrzeja Filipowicza

Vlastimil Hort – 1962 rok. Zdjęcie: www.chess.com

89. Partia pionem hetmańskim [A46]
Boutteville (Francja) – GM Gligorić (Jugosławia)

1.Sf3 Sf6 2.g3 d6 3.d4 Sbd7 4.Gg2 e5 5.0–0 e4 6.Se1 d5 7.c4 c6 8.Sc3 Sb6 9.cd5 cd5 10.Sc2 Ge6 11.a4 Sc4 12.b3 Sa5 13.Wb1 Wc8 14.Gd2 Ge7 15.Wb2 0–0 16.He1 b6 17.Se3 Sc6 18.Sc2 Se8 19.f4 ef3 20.Gf3 Sf6 21.Gg2 We8 22.Kh1 Hd7 23.Ge3 Gh3 24.Gg1 Gg2 25.Kg2 He6 26.Wf3 Se4 27.Se4 He4 28.Hd2 Gf6 29.Kf1 Gg5 30.Ge3? (30.Hd3) 30…Ge3 31.Se3? (31.He3) 31…Sd4 32.Wf4?

32…Hh1! 33.Kf2 Hh2 34.Kf1 Hg3?! (Od razu wygrywało 34…Wc1! 35.Hc1 Hh1 itd.) 35.Wd4 We3 36.Wd5 Wce8 37.Wd3 Hf4 38.Ke1 Hh4 39.Kd1 Hh1 40.Kc2 Wc8 i białe poddały się.

Svetozar Gligorić – 1963 rok
Zdjęcie: Wikipedia.org

90. Gambit hetmański [D30]
GM Trifunović (Jugosławia) – Bergraser (Francja)

1.Sf3 Sf6 2.d4 e6 3.Gg5 d5 4.c4 Sbd7 5.e3 c6 6.Sbd2 h6 7.Gh4 Ge7 8.Gd3 dc4 9.Sc4 c5 10.0–0 b6 11.Sce5 Gb7 12.Gb5 a6 13.Gc6 Hc8 14.Gf6 Gc6 15.Ge7 Ke7 16.dc5 bc5 17.Hc2 Gf3 18.Sf3 Wd8 19.Wac1 Hb7 20.Wfd1 Wac8 21.Hc3 Sb6 22.Wd8 Kd8 23.Se5 Ke7 24.b3 Hd5 25.f3 Hd6 26.e4 Wd8 27.h3 Sd7 28.Sd7 Wd7 29.Hc5 Hc5 30.Wc5 Wd1 31.Kh2 Wd2 32.Wa5 Wd6 33.Kg3 Kd7 34.Kf4 Kc7 35.Ke3 Kb6 36.Wa4 Kb5 37.Wc4 Wd7 38.h4 e5 39.g3 a5 40.f4 f6 41.fe5 fe5 42.a4 Kb6 43.b4 ab4 44.Wb4 Kc6 45.Wb5 We7 46.h5 Wa7

47.We5 Wa4 48.We6 Kc5 49.We7 Kd6 50.Wg7 Ke5 51.We7 Kf6 52.We8 Kg5 53.Wg8 Kh5 54.g4 Kh4 55.Kf4 Wa1 56.e5 Wf1 57.Ke4 We1 58.Kd5 Wd1 59.Kc6 We1 60.Kd6 Wd1 61.Ke7 Kg3 62.e6 Wc1 63.Wg6 Wa1 64.Kf7 i czarne poddały się.

Od prawej: Kostić i Trifunović
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 10/1962

91. Obrona francuska [C11]
Thiellement (Francja) – GM Matanović (Jugosławia)

1.d4 Sf6 2.Sc3 d5 3.Gg5 e6 4.e4 de4 5.Se4 Sbd7 6.Sf3 Ge7 7.Sf6 Gf6 8.Gf6 Hf6 9.Gd3 c5 10.c3 0–0 11.He2 cd4 12.cd4 Hf4 13.0–0 Wd8 14.Wac1 Sf6 15.Wfd1 Hd6 16.Se5 Gd7 17.Wc3 Wac8 18.Wa3 a6 19.g4 Ge8 20.g5 Sd7 21.He4 Kf8 22.Sf3 Hc6 23.Hf4 Ke7 (Ten „ekstrawagancki” ruch jest dużym błędem. Należało grać 23…g6) 24.Gh7 g6?? (Ale ten ruch jest już przegrywający)

25.d5! Hd6 26.Hd6 Kd6 27.de6 Ke6 28.We3 Kf5 29.Wd5 Kf4 30.Wd4 Kf5 31.Kg2 f6 32.h4 Se5 33.Kg3 Ke6 34.Wd8 Wd8 35.gf6 Kf6 36.We5 Gc6 37.We3 (Silniejsze było 37.Wg5! Teraz czarne odbijają figurę, ale ich pozycja jest przegrana) 37…Gf3 38.Wf3 Kg7 39.h5 (39.Gg6!) 39…Kh7 40.Wf7 Kh6 41.hg6 Kg6 42.Wb7 Kf5 43.Wb6 Wd3 44.f3 Wd2 45.Wa6 Wb2 46.a4 Wb4 47.Wa8 Kf6 48.a5 i czarne poddały się.

92. Obrona francuska [C00]
Minić (Jugosławia) – Ferry (Francja)

1.e4 e6 2.d3 d5 3.Sd2 Sd7 4.g3 Sgf6 5.Gg2 Ge7 6.Sgf3 0–0 7.0–0 b6 8.e5 Se8 9.We1 Gb7 10.d4 c5 11.c3 Sb8 12.h4 Sc6 13.Gf1 cd4 14.Sd4 Sd4 15.cd4 Sc7 16.Gd3 Ga6 17.Gb1 Wc8 18.Sf3 Gb4 19.We3 Hd7 20.Gh7 Kh7 21.Sg5 Kh6 22.Wb3 Ge7 23.Hc2 g6 24.Sf7 Kh7 25.h5 Wg8 26.Hd2 Gf8 27.Sg5 Kh8 28.g4 gh5 29.Wh3 Wg5 30.Hg5 Hg7 31.Hh5 Kg8 32.Gg5 Ge2 33.We1 Gb5 34.Gf6 Ge8 35.Hh4 Hg6 36.Hh8 Kf7 37.Wh7 i czarne poddały się.

Grupa: 4

Wyniki II rundy:

Austria

2,5 : 1,5

Kuba

Anglia

1,5 : 2,5

Dania

Węgry

3,5 : 0,5

Iran

Albania

3,0 : 1,0

Irlandia

Argentyna

3,0 : 1,0

Indie

Osłabiona Austria (Dückstein przyjechał dopiero na finały) miała problemy z Kubą. Walka na wszystkich szachownicach była zażarta i pod koniec rundy zakończyły się tylko dwa pojedynki. Cobo w równej lekkofigurowej końcówce przekroczył czas w partii z Benim. Alfred Beni zadebiutował na Olimpiadzie w 1950 roku w Dubrowniku i grał nieprzerwanie (z wyjątkiem Moskwy 1956), aż do 1964 roku. Olimpiada w Tel-Awiwie zakończyła jego olimpijską karierę. Zważywszy, że w trakcie tu omawianych zmagań, Beni miał dopiero 39 lat, było to przedwczesne. W partii Gragger – Garcia, Austriak po dużym błędzie (24.g4) natychmiast stracił jakość i skapitulował po 39. posunięciach. Partie Robatsch – Jimenez i Ortega – Kinzel zostały odłożone. W pierwszej z nich Jimenez wypracował sobie pozycję bliską wygranej, ale obrał zły plan gry i Robatsch z wielkim trudem wywalczył remis. Partia Ortega – Kinzel przebiegała pod znakiem przewagi Kubańczyka. Należało jeszcze wymienić wszystkie wieże (39.Wd8!), ale Ortega tego nie zrobił i partia została odłożona z równymi szansami. W dogrywce obie strony nie grały zbyt pewnie, ale Ortega w końcówce hetmańskiej zrobił kilka dużych błędów i Kinzel triumfował. W meczu Anglia – Dania, zespołów walczących o trzecie miejsce (po Argentynie i Węgrach) górą była Dania, co jednak było sporą niespodzianką zważywszy na brak Larsena. Nieoczekiwanie Anglicy zatracili swoją przebojowość, jaką imponowali w Lipsku. W meczu Anglia – Dania jako pierwsza finiszowała partia Holm – Golombek. Duńczyk mając znakomitą pozycję nieoczekiwanie wyraził zgodę na remis. Chwilę potem Penrose wykorzystał gruby błąd Kölviga i Anglicy objęli prowadzenie w meczu. Stan meczu wyrównał Söby, któremu Littlewood podstawił figurę. W dogrywce Brinck-Claussen pokonał doświadczonego Wade’a. Robert Graham Wade grał w Olimpiadach nieprzerwanie od 1954 roku. Była to zatem jego piąta z rzędu Olimpiada. Potem „zniknął”, aby pojawić się w Siegen 1970 w barwach Nowej Zelandii. Po raz ostatni zagrał w Skopje 1972, znowu w barwach Anglii. Björn Brinck-Claussen był bohaterem rozgrywek eliminacyjnych. Wygrał sześć z rzędu partii remisując dopiero w ostatniej rundzie. W finale B poszło już znacznie gorzej. Największą sensacja wydarzyła się w meczu Argentyna – Indie. Arcymistrz Rossetto przegrał z Hassanem. Hector Rossetto po ładnej ofierze jakości uzyskał przewagę, ale nie znalazł planu gry i wpadł w tarapaty. Następnie zabił hetmanem „zatrutego” piona na polu „f3” i już się nie wykaraskał z problemów. Bohater poprzedniej rundy, Irańczyk Safvat, spisał się znów dzielnie w meczu Węgry – Iran wywalczając remis z silnym węgierskim mistrzem międzynarodowym Honfim.

Stan po II rundzie:

1

Węgry

7,5

2

Argentyna

6,5

3

Albania

5,5

4

Anglia

4,5

5 – 6

Kuba i Dania

4,0

7

Austria

3,0

8

Indie

2,5

9

Iran

1,5

10

Irlandia

1,0

93. Partia hiszpańska [C85]
GM Robatsch (Austria) – Jimenez E. (Kuba)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.Gc6 dc6 7.Sc3 Gg4 8.h3 Gh5 9.d3 Gd6 10.He2 Hd7 11.Sd1 0–0–0 12.Se3 g5 13.g4 Gg6 14.Sh2 h5 15.Sf5 hg4 16.Gg5 Sh5 17.Sd6 cd6 18.hg4 f6 19.Ge3 Wdg8 20.Kh1 Sg7 21.f3 Wh3 22.Wf2 Wgh8 23.c4 Se6 24.b4

24…Sg5? (W przeważającej pozycji czarne wybierają zły plan i ich przewaga będzie topnieć z posunięcia na posunięcie. Dobre było 24…Kb8 25.Wg2 d5 itd.) 25.Gg5 fg5 26.a4 c5 27.bc5 dc5 28.He3 He7 29.Wb1 Ge8 30.a5 Gc6 31.Kg1 W8h6 32.Wg2 Wh8 33.Wbb2 Wf8 34.Wbf2 Wfh8 35.Kf1 Hd8 36.Wa2 Kb8 37.Ke1 Hf6 38.Wgf2 Hd6 39.Sf1 Wf8 40.Ke2 Wf4 41.Sd2 Wg4 42.Sb3 Wf4 43.Hc5 Hf6 44.Sd2 g4 45.Kd1 gf3 46.Kc2 Wh8 47.He3 Hf8 48.Wf3 Hb4 49.Wf4 Ga4 50.Wa4 Ha4 51.Sb3 ef4 52.Hf4 Ka7 53.Hf2 i remis.

94. Obrona sycylijska [B41]
Cobo (Kuba) – IM Beni (Austria)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 a6 5.c4 Sf6 6.Sc3 Gb4 7.Gd3 Sc6 8.Sc2 d5 9.Sb4 Sb4 10.Ha4 Sc6 11.ed5 ed5 12.cd5 Sd5 13.He4 Ge6 14.Sd5 Hd5 15.0–0 0–0–0 16.Hd5 Wd5 17.Ge4 Wd4 18.Gf3 Wa4 19.b3 Gb3 20.ab3 Wa1 21.Gg4 Kd8 22.Gg5 f6 23.Wa1 fg5 24.Wd1 Ke7 25.Wd7 Kf6 26.Wb7 Wb8 27.Wb8 Sb8 28.Kf1 Ke5 29.Ke2 Kd4 30.Kd2 a5 31.Gc8 Sc6 32.Gf5 h6 33.Ge6 Sd8 34.Gc8 Sf7 35.Gf5 Sd6 36.Gg6 Sb7 37.Gf7 Sc5 38.f3 Sd3 39.Gc4 Sf4 i białe przekroczyły czas.

Złote Piaski 1961
Zdjęcie: lostbulgaria.com

95. Obrona francuska [C11]
Gragger (Austria) – Garcia G. (Kuba)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Sf6 4.e5 Sfd7 5.f4 c5 6.dc5 Sc6 7.Sf3 Gc5 8.Gd3 a6 9.a3 b5 10.He2 Gb7 11.Gd2 Hc7 12.a4 b4 13.Sd1 Gb6 14.Ge3 Sc5 15.0–0 Sd3 16.Hd3 a5 17.Gb6 Hb6 18.He3 d4 19.Hf2 Hd8 20.Hg3 Hd7 21.Sf2 Se7 22.Wad1 Sf5 23.Hh3 Wd8

24.g4? Gf3! 25.Hf3 Se3 26.Se4 0–0 27.f5 Hd5 28.Hf4 ef5 29.gf5 Kh8 30.Wd3 Sf1 31.Kf1 Wde8 32.f6 He5 33.fg7 Kg7 34.He5 We5 35.Wd4 Wfe8 36.Sg3 Wc8 37.Wg4 Kf8 38.c3 bc3 39.bc3 Wc3 i białe poddały się.

Mistrz świata Botwinnik (w środku) rozdaje autografy
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

96. Obrona Pirca [B07]
Ortega R. (Kuba) – Kinzel (Austria)

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.f3 Gg7 5.Ge3 e5 6.de5 de5 7.Hd8 Kd8 8.Gc4 Ke8 9.Sb5 Sa6 10.Sa7 Gd7 11.Sb5 Gb5 12.Gb5 c6 13.Gc4 b5 14.Gb3 Ke7 15.Se2 Sd7 16.c3 Sac5 17.Gc2 Sa4 18.b3 Sac5 19.0–0 Wa6 20.b4 Sa4 21.Gb3 Wc8 22.c4 Sb2 23.c5 Sd3 24.Gd2 Sf4 25.Wfe1 Se2 26.We2 Sf8 27.Wd1 Se6 28.Ge6 Ke6 29.Gc1 Gf8 30.a3 Wa7 31.Wed2 Ge7 32.Wd3 Wca8 33.Gb2 f6 34.g3 Wc8 35.f4 ef4 36.gf4 Waa8 37.Kf2 Wd8 38.Ke3 f5 39.e5 Wd3 40.Wd3 Wd8 41.Ke2 Wd3 42.Kd3 Kd5 43.Gc1 h6 44.Ge3 g5 45.Gd2 gf4 46.Gf4 h5 47.Ke3 Gf8 48.Kd3 Gg7 49.Ke3 Ge5 50.Ge5 Ke5 51.Kf3? (Do remisu prowadziło 51.h4) 51…f4 52.h3 Kf5

53.Kf2? (Konieczne było 53.h4) 53…Ke4! 54.a4 ba4 55.b5 a3 56.bc6 a2 57.c7 a1H 58.c8H Hb2 59.Kg1 Hc1 60.Kf2 Hc2 61.Kf1 Kf3 62.Ha8 Kg3 63.Hg8 Kh3 64.Hg5?? (Ten ruch przegrywa. Należało grać 64.Hd5!) 64…Hc1 65.Kf2 He3 66.Kf1 Hf3 67.Kg1 Hd1 68.Kf2 Hd2 69.Kf1 h4! 70.c6 Hc1 71.Kf2 Hc2 72.Kg1? f3 i białe poddały się.

Petrosjan na spacerze po Złotych Piaskach
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

97. Obrona Philidora [C41]
IM Penrose (Anglia) – Kölvig (Dania)

1.e4 e5 2.Sf3 d6 3.d4 ed4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 Ge7 6.Ge2 0–0 7.0–0 c5 8.Sb3 a6 9.a4 Sc6 10.f4 Ge6 11.Ge3 Sb4 12.Gf3 Hc7 13.Wf2 Wfe8 14.g4 h6 15.Wd2 Wad8 16.Sc1 Gf8 17.Gf2 b6 18.h3 Gc8 19.S1e2 Gb7 20.Sg3 g6 21.Kh2 Gg7 22.Hh1 g5 23.Wad1 gf4 24.Sf5

24…Gf8? (Ten ruch spowoduje szybką katastrofę czarnych. Do równej gry prowadziły posunięcia 24…Sc6 oraz 36…Sh7) 25.Gh4 Ge7 26.Sh6 Kf8 27.Sf5 Gc8 28.Hg2 i czarne poddały się.

Pamiątka ze Złotych piasków – napis na rysunku
Rysunek: Biuletyn Olimpiady

98. Obrona Nimzowitscha [E57]
Holm (Dania) – IM Golombek (Anglia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 c5 5.Gd3 Sc6 6.Sf3 d5 7.0–0 0–0 8.a3 cd4 9.ed4 dc4 10.Gc4 Ge7 11.Gg5 Sd5 12.Gd5 Gg5 13.Gc6 bc6 14.Sg5 Hg5 15.He2 Wd8 16.Wfd1 Gd7 17.Wac1 Ge8 18.Se4 Hb5 19.Hd2 Hf5 20.He3 h6 21.Wc5 Hg6 22.f3 Wd5 23.Sc3 Wd6 24.Se4 Wd5 25.Sc3 Wd6 26.Se4 i remis.

99. Atak królewsko – indyjski [A08]
Littlewood (Anglia) – Söby (Dania)

1.e4 Sf6 2.d3 c5 3.g3 d5 4.Sd2 Sc6 5.Gg2 g6 6.Sgf3 Gg7 7.0–0 0–0 8.We1 e5 9.ed5 Sd5 10.Sc4 We8 11.a4 h6 12.c3 Sb6 13.Se3 Ge6 14.a5 Sd5 15.Sc4 Hc7 16.Ha4 Wad8 17.Hb5 a6 18.Ha4 Gf5 19.Gf1 Sf6 20.Ge3 Gf8 21.Wad1 Gg4 22.Gg2 Hd7 23.Gc1?? (Po tym ruchu strata figury jest nieuchronna) 23…Gf3! 24.Gf3

24…Sd4!! 25.cd4?! (Białe wolą oddać hetmana za skoczka niż stracić gońca. Jednakże w tej pozycji powinny poddać się) 25…Ha4 26.de5 Sd5 27.h4 h5 28.Gg5 Ge7 29.Gd2 Gf8 30.We4 Hb3 31.g4 Hd3 32.Ge3 Hc2 33.gh5 Se3 34.Se3 Wd1 35.Sd1 Wd8 36.Se3 Hb1 37.Kg2 Wd4 38.Wg4 Wg4 39.Sg4 Gg7 40.h6 Gh8 41.Gb7 Hb2 42.Ga6 Hb4 43.Gc8 He4 44.Kg1 Hc6 i białe poddały się.

100. Obrona Tarrascha [D33]
Brinck-Claussen (Dania) – IM Wade (Anglia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 c5 4.cd5 ed5 5.Sf3 Sc6 6.g3 Sf6 7.Gg2 Ge7 8.0–0 cd4 9.Sd4 0–0 10.Sc6 bc6 11.Sa4 Ga6 12.Ge3 We8 13.We1 Gb4 14.Gd2 Gd6 15.Wc1 Se4 16.Ge4 We4 17.Sc5 Gc5 18.Wc5 Hd7 19.e3 We6 20.Hg4 f5 21.Hd4 We4 22.Hc3 Gb7 23.f3 We7 24.Hd4 Wae8 25.Gc3 He6 26.f4 Hf7 27.Ha4 We3 28.We3 We3 29.Ha7 Hh5

30.Wd5 He8 31.Ge5 We1 32.Kf2 cd5 33.Ke1 Hc6 34.Hb8 Kf7 35.Hc7 Hc7 36.Gc7 Ke6 37.Ge5 g5 38.Kd2 gf4 39.gf4 Kd7 40.Kc3 Kc6 41.a4 Ga6 42.b4 Ge2 43.b5 Kc5 44.Gd4 Kd6 45.Kb4 Kc7 46.a5 Gd3 47.a6 Kb8 48.Ka5 i czarne poddały się.

101. Obrona sycylijska [B38]
GM Szabo (Węgry) – Hemmasian (Iran)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 0–0 6.Sge2 c5 7.Ge3 cd4 8.Sd4 Sc6 9.Ge2 a6 10.Hd2 Ge6 11.0–0 Sd7 12.Se6 fe6 13.f4 He8 14.Gg4 Hf7 15.e5 Wad8 16.Se4 h6 17.Hc2 Wfe8 18.Wad1 Gf8

19.Sg5 hg5 20.fg5 Hf1 21.Wf1 Sde5 22.Ge6 i czarne poddały się.

102. Obrona Pirca [B07]
Farboud (Iran) – GM Barcza (Węgry)

1.Sf3 d6 2.e4 Sf6 3.Sc3 Gg4 4.d4 c6 5.Gg5 Sbd7 6.Hd2 e5 7.Ge2 Ge7 8.Wd1 Hc7 9.0–0 Sf8 10.d5 Wd8 11.Sh4 Ge2 12.He2 Sg6 13.Sf5 0–0 14.Hf3 Se8 15.Gc1 Sh4 16.Sh4 Gh4 17.Hg4 Gf6 18.f4 ef4 19.Wf4 Gc3 20.bc3 cd5 21.Wd5 Hc3 22.Hh4 f6 23.Wh5 g5 24.Hg4 Sg7 25.Wh3 Hc2 26.Wf1 Ha2 27.Wa3 He6 28.He6 Se6 29.Wa7 Sc5 30.Ga3 Wd7 31.Wb1 Wb8 32.Wb4 We7 33.Wb6 Se4 34.Gd6 Wd8 35.Wbb7 Wb7 i białe poddały się.

103. Debiut Barczy [A07]
IM Lengyel (Węgry) – Parniani (Iran)

1.Sf3 d5 2.g3 Sf6 3.Gg2 h6 4.0–0 Gf5 5.d3 e6 6.Sbd2 Sbd7 7.He1 Ge7 8.e4 de4 9.de4 Gh7 10.He2 0–0 11.Wd1 c6 12.e5 Gc2 13.ef6 Gd1 14.Hd1 Sf6 15.He2 Hc7 16.Sc4 Sd5 17.Gd2 Gf6 18.We1 Wad8 19.Gf1 c5 20.He4 Gd4 21.Sd4 cd4 22.Hd4 Sb6 23.Hf4 e5 24.Se5 g5 25.Hb4 a5 26.Hc3 Hd6 27.Sd3 Sd5 28.Ha5 Wa8 29.Hc5 Hc5 30.Sc5 Wa2 31.We5 Sc7 32.Gc3 b5 33.Sd7 Wd8 34.Sf6 Kg7 35.Se8 i czarne poddały się.

Złote Piaski 1960
Na samej górze restauracja Casino
Zdjęcie: lostbulgaria.com

104. Obrona sycylijska [B77]
Safvat (Iran) – IM Honfi (Węgry)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 g6 6.f3 Gg7 7.Ge3 Sc6 8.Hd2 0–0 9.Gc4 Sd7 10.h4 Sde5 11.Gb3 Sa5 12.h5 Sec4 13.Hf2 Sb3 14.ab3 Se3 15.He3 Hb6 16.0–0–0 e6 17.Hd2 a6 18.Sde2 Wd8 19.Wh2 Ha5 20.Kb1 b5 21.hg6 hg6 22.Hg5 Wd7 23.Wdh1 Hd8 24.Hg3 Gb7 25.Wh7 Hf6 26.Hh3 d5 27.g4 Kf8 28.g5 Hg5 29.Wg7 Kg7 30.f4 Hh5 31.Hg2 Hh1 32.Hh1 de4 33.Sd1 Wh8 34.Hf1 Wd5 35.Sg3 f5 36.Se3 Wd7 37.He1 Wc8 38.Hh1 Wh8 39.He1 Wc8 40.Hh1 Wh8 41.He1 Wc8 i remis.

Zdjęcie: Karoly Honfi

105. Obrona sycylijska [B77]
Pustina (Albania) – Reid (Irlandia)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 g6 6.f3 Gg7 7.Ge3 0–0 8.Hd2 Sc6 9.Gc4 a6 10.Gb3 Sa5 11.h4 Sb3 12.ab3 h5 13.Gh6 b5 14.Gg7 Kg7 15.Sdb5 Gb7 16.Sd4 e5 17.Sde2 d5 18.ed5 Sd5 19.Sd5 Hd5 20.Hd5 Gd5 21.Wa5 Ge6 22.We5 Wfd8 23.b4 Wd6 24.c3 Wad8 25.Sd4 Kf6 26.Wa5 Wd4 27.cd4 Wd4 28.Wa6 Wb4 29.Kf2 Wb2 30.Kg3 Wb5 31.We1 Kf5 32.We4 Kf6 33.Wf4 Ke5 34.Wfa4 Kf6 35.W6a5 Wb2 36.Wf4 Kg7 37.We4 Kf6 38.Wg5 Wb1 39.Kf4 Wh1 40.g3 Wf1 41.Wc5 Wg1 42.We2 Wh1 43.Wcc2 Wf1 44.Wf2 Wh1 45.Wcd2 Wg1 46.Wg2 Wf1 47.Ke3 Wh1 48.Wd4 Ke5 49.We4 Kf6 50.g4 hg4 51.fg4 We1 52.We2 Wh1 53.g5 Kg7 54.Wf4 Wa1 55.Wb4 Wh1 56.Kd2 Wf1 57.Wee4 Wf3 58.Wf4 Wa3 59.Wfd4 Wh3 60.Wb8 Wh2 61.Ke3 Wh3 62.Kf2 Wb3 63.Wb3 Gb3 64.Ke3 Ga2 65.Kf4 Ge6 66.Ke5 Ga2 67.Wb4 Ge6 68.Kd6 Ga2 69.We4 Gb3 70.Ke5 Ge6 71.Wb4 Ga2 72.Wb6 Gc4 73.h5 gh5 74.g6 fg6 75.Wb7 Gf7 76.Wc7 g5 77.Kf5 g4 78.Wc3 Kf8 79.Kf6 h4 80.Wc7 Ge8 81.Wh7 Kg8 82.Wg7 Kh8 83.Wg4 Gc6 84.Wh4 Kg8 85.Wc4 Gd5 86.Wd4 Gb3 87.Wd8 Kh7 88.Ke7 Gg8 89.Kf8 Kh8 90.Wd2 Gh7 91.Wg2 Ge4 92.Wg5 Gd3 93.Wg8 Kh7 94.Wg3 Gf5 95.Kf7 Kh8 96.Wg8 Kh7 97.Wg5 i czarne poddały się.

Złote Piaski 1961
Widok z tarasu hotelu na morze
Zdjęcie: lostbulgaria.com

106. Partia pionem hetmańskim [A40]
Reilly (Irlandia) – Veizaj (Albania)

1.d4 g6 2.g3 c5 3.d5 Gg7 4.Gg2 d6 5.Sf3 b5 6.0–0 Gb7 7.e4 Sf6 8.We1 0–0 9.a4 ba4 10.Sc3 Sbd7 11.Sa4 Sb6 12.Gd2 Hd7 13.Sc3 Sc4 14.Gc1 Wfb8 15.Gf1 Sb6 16.Sb5 a6 17.Sa3 Se8 18.Sc4 Sc4 19.Gc4 Hg4 20.Hd3 Gc8 21.c3 Sc7 22.b3 Gd7 23.Kg2 Gb5 24.Gf4 Hd7 25.e5 f6 26.ed6 ed6 27.h4 Gf8 28.Sd2 f5 29.Sf3 Gc4 30.bc4 We8 31.Wh1 h6 32.Hd2 Hg7 33.Whe1 We1 34.We1 a5 35.Wa1 Kh7 36.Hc2 Hd7 37.Hb3 Se8 38.Wa4 Sf6 39.Ha2 Hc7 40.Sd2 Ge7 41.Sb1 Sg8 42.Sa3 g5 43.hg5 hg5 44.Sb5 Hb6 45.Gc1 Sh6 46.He2 Hd8 47.He6 Gf8 48.Wa2 He7 49.He7 Ge7 50.We2 Sg8 i remis.

107. Partia hiszpańska [C66]
Siliqi (Albania) – De Loughrey (Irlandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Sf6 4.0–0 d6 5.d4 Gd7 6.d5 Sb8 7.Gd3 Gg4 8.c4 Ge7 9.Sc3 Sbd7 10.Ge3 a6 11.Wc1 0–0 12.h3 Gh5 13.g4 Gg6 14.Sh4 Se8 15.Sf5 Gg5 16.Gg5 Hg5 17.h4 Hd8 18.h5 Gf5 19.ef5 Hh4 20.Kg2 Sef6 21.f3 Sc5 22.Gb1 Hg5 23.b4 Scd7 24.Se4 Se4 25.Ge4 Sf6 26.Kh3 g6 27.He1 gh5 28.gh5 Hh5 29.Hh4 Hh4 30.Kh4 Kh8 31.c5 Wg8 32.cd6 cd6 33.Wf2 Wg7 34.Wfc2 Se4 35.fe4 Wag8 36.Wc8 Wg4 37.Kh5 We4 38.Wg8 Kg8 39.f6 h6 40.Wc8 Kh7 41.Wf8 Wf4 42.Wf7 Kg8 43.Wb7 Wf6 44.a4 e4 45.b5 ab5 46.a5 e3 47.a6 e2 48.We7 Wf8 49.Kg6 Wa8 50.We2 Kf8 51.Wb2 Wa6 52.Wb5 Ke7 53.Wb7 Kd8 54.Kf6 Kc8 55.Wh7 Wa2 56.Ke6 We2 57.Kd6 Wa2 58.Wh8 Kb7 59.Kd7 Wd2 60.d6 Wg2 61.Wh7 Wg8 62.Wf7 h5 63.Ke6 Kc8 64.Ke7 h4 65.Wh7 h3 66.Wh3 Wg7 67.Ke6 Wg6 68.Kd5 Wg1 69.Wc3 Kd8 70.Wc4 Kd7 i remis.

108. Partia hiszpańska [C74]
O’Hare (Irlandia) – Omari (Albania)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.c3 f5 6.ef5 Gf5 7.0–0 Gd3 8.We1 Ge7 9.We3 e4 10.Sd4 Hd7 11.Sa3 Sf6 12.Sac2 b5 13.Sc6 Hc6 14.Gb3 d5 15.Se1 Gc4 16.d3 Gb3 17.ab3 0–0 18.Sc2 Gc5 19.d4 Gd6 20.Wh3 Hd7 21.Ge3 a5 22.He2 a4 23.b4 c6 24.Wf1 Wf7 25.Gg5 Hg4 26.Hg4 Sg4 27.Se3 Se3 28.Ge3 a3 29.ba3 Wa3 30.Wc1 Wa2 31.Kf1 Gf4 32.Gf4 Wf4 33.f3 ef3 34.gf3 h5 35.Wh5 Wf3 36.Kg1 Wa3 37.We5 Wac3 38.Wce1 Wc4 39.We8 Wf8 40.W8e6 Wf6 41.Kg2 Kf7 42.We7 Kg6 43.Kh3 Kh7 44.W1e6 Wh6 45.Wh6 Kh6 46.Kg3 Wb4 47.We6 Kg5 48.h4 Kf5 49.Wc6 Wd4 50.h5 Wg4 51.Kf3 Wh4 52.Wg6 Wh3 53.Ke2 Wh5 54.Wg7 Wh3 55.We7 b4 56.Kd2 b3 57.We2 d4 58.We7 We3 59.Wb7 Ke5 60.Wd7 Ke4 61.We7 Kd5 62.Wd7 Kc4 63.Wc7 Kb4 64.Wa7 Wc3 65.Wd7 Wc2 66.Kd3 Wc1 67.Wb7 Ka3 68.Wa7 Kb2 69.Wb7 Wc3 70.Kd2 Wc4 71.Wa7 Wc1 72.Wa4 Wa1 73.Wd4 Wa5 74.Wd7 Ka2 75.Wb7 b2 i białe poddały się.

109. Obrona królewsko – indyjska [E61]
IM Bolbochan (Argentyna) – IM Aaron (Indie)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d6 6.e3 e5 7.Sge2 Sc6 8.0–0 We8 9.d5 Se7 10.e4 Sh5 11.Ge3 f5 12.Hd2 Kh8 13.c5 Gd7 14.a4 a6 15.cd6 cd6 16.a5 Sg8 17.Sa4 Gb5 18.Sac3 f4 19.Gb6 Hf6 20.Sb5 ab5 21.f3 fg3 22.hg3 Gh6 23.f4 Sg3 24.Sg3 Hh4 25.Se2 Sf6 26.Wa3 Sh5 27.Wh3 Hg4 28.Ge3 ef4 29.Sf4 Gf4 30.Gf4 We4

31.Wh5 gh5 32.Hc3 Kg8 33.Gd6 We2 34.Hf3 Hf3 35.Wf3 Wb2 36.Gh3 We2 37.Ge6 Kg7 38.Gb4 We8 39.Gc3 Kh6 40.Wg3 We7 41.d6 h4 42.Gd2 i czarne poddały się.

Borys Spasski
Karykatura: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1963

110. Obrona królewsko – indyjska [E62]
Sakhalkar (Indie) – GM Panno (Argentyna)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sf3 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d6 6.Sc3 Sc6 7.e4 e5 8.d5 Sd4 9.h3 c5 10.0–0 a6 11.We1 Se8 12.Ge3 Wb8 13.Sd2 b5 14.b3 f5 15.Wc1 b4 16.Sa4 Wb7 17.Gd4 ed4 18.Sb2 f4 19.gf4 Hh4 20.f5 gf5 21.Sf3 Hf6 22.e5 de5 23.Se5 Sd6 24.Sed3 Se4 25.Sa4 Hd6 26.Hh5 Wbf7 27.Wc2 Gd7 28.Sab2 Wf6 29.Hh4 Gh6 30.f4 Gg7 31.Wf1 Wg6 32.Kh2 Sg3 33.Wf3 Gf6 34.Hg3 Wg3 35.Wg3 Kh8 36.We2 We8 37.We8 Ge8 38.Gf3 He7 39.Sd1 a5 40.Wg2 Hd6 41.We2 Gd7 42.S1b2 Gh4 43.Se5 Ge8 44.Sbd3 Hh6 45.Wg2 Ge7 46.Ge2 Gd6 47.Wg5 Hf6 48.Sf3 h6 49.Wg2 Gh5 50.Sfe5 Ge8 51.Gf3 Hh4 52.Wg3 Kh7 53.Kg2 a4 54.Gd1 ab3 55.ab3 Ge5 56.fe5 He4

57.Kf1?? (Przegrywa od razu. Przedłużało grę 57.Kh2) 57…Hh1 58.Kf2 Hd1 59.Sc5 Gh5 60.e6 He2 61.Kg1 f4 62.Wg2 He1 63.Kh2 f3 64.Sd3 He3 65.Wa2 Hd3 66.d6 He2 67.We2 fe2 68.d7 e1H 69.d8H Hf2 i białe poddały się.

Michaił Botwinnik
Karykatura: Biuletyn Olimpiady

111. Partia angielska [A28]
IM Sanguinetti (Argentyna) – Ali (Indie)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e5 3.Sf3 Sc6 4.d4 ed4 5.Sd4 Se5 6.e4 Gb4 7.f3 0–0 8.Ge2 d6 9.0–0 Gc3 10.bc3 a6 11.Gg5 h6 12.Gh4 Sg6 13.Gf2 Sf4 14.We1 S6h5 15.Gf1 Hg5 16.Kh1 Ha5 17.Hd2 Sg6 18.c5 dc5 19.Sb3 Ha4 20.Sc5 Hc6 21.Gc4 Hf6 22.Wad1 Se5 23.Gf1 b6 24.Sd3 Sc4 25.Hc1 Ge6 26.Sb4 Se5 27.Sd5 Gd5 28.ed5 Wfe8 29.Wd4 b5 30.Wde4 We7 31.Gd4 Wae8

32.f4 Hh4 33.We5 We5 34.fe5 b4 35.Kg1 bc3 36.Hc3 Sf4 37.g3 Hg4 38.Hc4 Sg6 39.Gc3 Hd7 40.e6 fe6 41.de6 Hd6 42.Hd4 i czarne poddały się.

112. Kontrgambit Albina [D08]
Hassan M. (Indie) – GM Rossetto (Argentyna)

1.d4 d5 2.c4 e5 3.e3 dc4 4.Gc4 ed4 5.ed4 Sc6 6.Ge3 Sf6 7.Sf3 Gb4 8.Sc3 0–0 9.0–0 Gg4 10.Ge2 We8 11.Hd3 He7 12.Wfe1 Wad8 13.h3 Gh5 14.Hb5 Hd6 15.Wad1 Sd5 16.Gd2 a6 17.Hb7

17…We2! 18.Se2 Gf3 19.gf3 Hg6? (Ten ruch oddaje przewagę białym. Należało grać 19…Gd2 20.Wd2 Sa5) 20.Sg3 h5 21.Gb4 Scb4 22.Kh2 Hf6 23.a3

23…Hf3? (Przyczyna porażki czarnych) 24.Wd2 Hf4 25.Wee2 Sa2 26.Hc6 h4 27.We8 Kh7 28.Hc2 g6 29.Wd8 Se3 30.fe3 Hg3 31.Kh1 Hh3 32.Kg1 He3 33.Kf1 Hh3 34.Kg1 He3 35.Wf2 Hg5 36.Kf1 Hd8 37.Wf7 Kh6 38.Hd2 g5 39.Hd3 Hh8 40.Hf5 i czarne poddały się.

Tigran Petrosjan
Karykatura: Biuletyn Olimpiady

Półfinały, 18 września 1962 r.
„Polacy zdobywają komplet punktów”

Grupa: 1

Wyniki III rundy:

Norwegia

1,5 : 2,5

NRF

ZSRR

4,0 : 0,0

Turcja

Belgia

2,0 : 2,0

Szwecja

Grecja

0,0 : 4,0

NRD

Hiszpania

-

Pauza

W meczu ZSRR – Turcja, w partii Petrosjan – Süer, Turek szybko zrobił dwa grube błędy i poległ w miniaturce. W partii Keres – Akakinci, arcymistrz sowiecki pięknie wykorzystał „rentgena” gońca „h2” względem hetmana „c7”, szybko wygrał jakość i ZSRR po dwóch godzinach gry prowadził 2:0. Sensacyjnie przebiegał pojedynek Günsav – Geller. Rosjanin niefrasobliwie rozegrał debiut i „dopracował” się przegranej pozycji! Do pełni szczęścia wystarczyło Turkowi poświęcić gońca na polu „h6”. Niestety, nastąpiła niepoprawna ofiara wieży i Geller triumfował. Pod koniec rundy czwarty punkt zespołowi dorzucił Spasski, który zakończył partię pięknym atakiem na króla przeciwnika, poprzedzonym ofiarą gońca. Ekipa NRF z trudem wygrała z Norwegami. W partii Mohrlok – Vinje Gulbrandsen, a więc debiutantów olimpijskich, szybko podpisano remis. Lider, arcymistrz Unzicker w partii z Johannessenem nie doczekał się błędu swojego młodego przeciwnika i był zmuszony podpisać drugi już równy podział punktu w tym meczu. Dzielnie walczył Lindblom z Dargą, ale w niedoczasie, zagrał hetmanem na pole „c8” zamiast „c6” i stanął przed widmem nieuchronnego mata. Zanosiło się na wysokie zwycięstwo Niemców, bowiem partia Hoen – Tröger została odłożona z dużą przewagą u Paula Trögera (dla Niemca była to już ostatnia Olimpiada). Dogrywka tej partii była nieoczekiwana. Na początku Tröger wypuścił szybką wygraną, a potem nieoczekiwanie zrezygnował z walki mając jeszcze duże szanse i podpisał remis. W meczu Belgia – Szwecja, w partii O’Kelly – Johansson szybo powstała równa ciężkofigurowa końcówka. Na drugiej szachownicy, w spotkaniu Sköld – Dunkelblum także szybko nastąpiły uproszczenia, ale końcówka była lekkofigurowa. W obu tych partiach, na długo przed końcem rundy, podpisano wyniki remisowe. Na trzeciej „desce” Limbos w partii z Buskenströmem zdobył hetmana za dwie lekkie figury i równo z końcem rundy triumfował. Przy stanie 2:1 dla Belgii, partia Olsson – Boey została odłożona. Białe miały przewagę pozycyjną i piona więcej. Gdy zakończyła się pierwsza dogrywka, na szachownicy pozostały: biały skoczek i czarny goniec. Ponadto Olsson miał siedem pionów wobec sześciu przeciwnika. Przed końcem drugiej dogrywki Boey wymienił gońca za skoczka i szybko się poddał. Dzięki Olssonowi Szwedzi zdołali zremisować mecz! Ekipa NRD rozgromiła „do zera” Greków. Uhlmann i Fuchs szybko wygrali odpowiednio z Kokkorisem i Vizantiadisem. Pod koniec rundy trzeci punkt dorzucił Zinn, a w dogrywce Malich w partii z Anastasopoulosem wykazał przewagę pary gońców nad skoczkiem i gońcem.

Stan po III rundzie:

1

ZSRR*

10,0

2

NRD*

7,5

3

Belgia*

7,0

4

Szwecja*

6,0

5 – 6

Hiszpania i Norwegia*

5,5

7

NRF

5,0

8

Turcja*

1,0

9

Grecja

0,5

Zdjęcie: Klaus Darga – 1963 rok

113. Obrona królewsko – indyjska [E68]
IM Johannessen (Norwegia) – GM Unzicker (NRF)

1.c4 Sf6 2.Sf3 g6 3.Sc3 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d6 6.0–0 e5 7.d4 Sbd7 8.e4 ed4 9.Sd4 a5 10.Sdb5 We8 11.Ge3 Se5 12.c5 Sc4 13.Gd4 dc5 14.Gc5 Sd7 15.Gd4 c6 16.Gg7 Kg7 17.Sd6 Sd6 18.Hd6 Se5 19.Hd8 Wd8 20.Sa4 Ge6 21.f4 b5 22.Sc5 Sd3 23.Sd3 Wd3 24.f5 gf5 25.ef5 Gd5 26.Wfd1 Wd1 27.Wd1 Wd8 28.Kf2 Kf6 29.g4 Ke5 30.Kg3 Wd6 31.We1 Kf6 32.Wd1 Ke5 i remis.

114. Gambit hetmański [D36]
IM Darga (NRF) – Lindblom (Norwegia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 d5 3.c4 e6 4.cd5 ed5 5.Sc3 Ge7 6.Gg5 0–0 7.e3 Sbd7 8.Gd3 We8 9.0–0 Sf8 10.Hc2 c6 11.Wab1 g6 12.b4 Se6 13.Gh4 Sg7 14.b5 Gf5 15.bc6 bc6 16.Se5 Hc8 17.Wfc1 Sd7 18.Gg3 Se5 19.Ge5 Ga3 20.Wd1 Gd3 21.Hd3 Gf8 22.e4 He6 23.ed5 cd5 24.Hf3 Wad8 25.g4 a6 26.Wb7 We7 27.Wdb1 Wb7 28.Wb7 h5 29.h3 hg4 30.hg4 Ge7 31.Se2 Gg5 32.Sf4 Gf4 33.Hf4 Wf8 34.Gf6 We8 35.Kh2 Wf8 36.We7 Hc8?? 37.Hh6 i czarne poddały się.

115. Obrona francuska [C00]
Hoen (Norwegia) – Tröger (NRF)

1.e4 e6 2.c4 d5 3.cd5 ed5 4.Ha4 Hd7 5.Hd7 Sd7 6.d3 Sgf6 7.Gd2 de4 8.Sc3 ed3 9.0–0–0 c6 10.We1 Ge7 11.Gd3 Sc5 12.Gc2 Se6 13.f4 Sd4 14.Gb1 g6 15.h3 h5 16.Sge2 Sf5 17.Gf5 gf5 18.Sd4 Kf8 19.We2 Gd7 20.Sf3 Wg8 21.Sg5 We8 22.Wd1 Gd6 23.g3 We2 24.Se2 Sd5 25.Sf3 Gc5 26.Ge1 Ge6 27.b3 Ke8 28.Kb2 Kd8 29.Wd3 Kc8 30.Sh4 Ge7 31.Sf3 Gf6 32.Kc2 c5 33.Kb1 b6 34.h4 Kb7 35.Sg5 Kc6 36.Sc3 We8 37.Gd2 Gc3 38.Gc3 Sc3 39.Wc3 Gd5 40.Kb2 a5 (W tej pozycji, przeważającej dla czarnych, partię odłożono)

41.Sh7 a4?! (41…We2) 42.ba4 We2 43.Wc2 We4 44.a3 Wa4 45.Sf6 Wa5?! (45…Wd4. Pozycja stopniowo wyrównuje się) 46.Wd2 Wb5 47.Kc2 Gc4 48.Sh5 Wb3 49.Sf6 Wg3 50.h5 Wh3 51.Wd8 Gb3 52.Kb2 c4 53.Wc8 Kd6 54.Wb8 Kc5 55.Wc8 Kd4 56.Wd8 Kc5 57.Wd5 Kc6 58.Wf5 Gd1 59.Se4 Gh5 60.Wf6 Kd5 61.Sc3 Kc5 62.Sa4 Kb5 63.Sc3 (Po 63.Sb3 c3! kłopoty białych byłyby jeszcze większe) 63…Kc5 64.Sa4 Kd4 65.Wd6 Ke4 66.Wb6 f5 67.Wc6 Kd5 68.Wc5 Kd4 69.Wf5 Wh2 70.Kc1?? (Teraz białe powinny przegrać. Poprawne było 70.Ka1) 70…Ge8! 71.Sc5 Wh1? (71…Gg6! 72.We5 Wh1 73.Kb2 c3 74.Kb3 Wb1 z wygraną, ale ruch w tekście nie wypuszcza zwycięstwa) 72.Kb2 c3 73.Ka2 Wh2 74.Ka1 i remis. Pozycja nadal jest wygrana dla czarnych!

116. Obrona francuska [C00]
Mohrlok (NRF) – Vinje Gulbrandsen (Norwegia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Gd3 c5 4.dc5 de4 5.Ge4 Hd1 6.Kd1 Sf6 7.Sc3 Gc5 8.Ge3 Ge3 9.fe3 Se4 10.Se4 Ke7 11.c4 b6 12.Sf3 Gb7 13.Sc3 Sd7 14.Ke2 g5 15.e4 Wac8 16.b3 a6 17.Wac1 Sf6 18.Ke3 Sg4 19.Ke2 Sf6 20.Ke3 Sg4 21.Ke2 Sf6 22.Ke3 i remis.

117. Partia hiszpańska [C61]
GM Petrosjan (ZSRR) – Süer (Turcja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Sd4 4.Sd4 ed4 5.0–0 Se7 6.d3 c6 7.Ga4 d5 8.Sd2 de4 9.Se4 Sf5 10.Gb3 Ge7 11.Hh5 0–0 12.Sg5 Gg5 13.Gg5 Hd7 14.Wfe1 a5 15.a4 Wa6 16.We5 c5 17.Wae1 Wg6 18.Wc5 b6 19.Wce5 Kh8? (19…Hc6) 20.Gf4! f6? (20…Wf6) 21.W5e4 Hb7 22.g3! (Po jedynym 22…Gd7 nastąpi 23.Gf7! i pozycja czarnych jest nie do utrzymania) i czarne poddały się.

Tigran Petrosjan
Zdjęcie: „Chess Review” numer 8/1962

118. Partia hiszpańska [C87]
Boysan (Turcja) – GM Spasski (ZSRR)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 d6 7.c3 Gg4 8.Gc6 bc6 9.d4 Sd7 10.Sbd2 0–0 11.Ha4 Sb6 12.Hc2 f6 13.Hd3 Kh8 14.h3 Ge6 15.c4 Sd7 16.b3 c5 17.d5 Gg8 18.g4 c6 19.dc6 Sb8 20.Sf1 Sc6 21.Sg3 Ge6 22.Ge3 g6 23.Wad1 a5 24.Sd2 Hd7 25.f3 f5 26.Gf2 Wf7 27.Kg2 Waf8 28.Wf1 Gg5 29.Gg1 Sd4 30.Gd4 cd4 31.Wde1 Ge3 32.Sb1 fg4 33.fg4 Wf2 34.Wf2 Wf2 35.Kh1

35…Gg4 36.We3 de3 37.He3 Gf3 38.Kg1 Wg2 39.Kf1 Hh3 i białe poddały się.

Zdjęcie: Borys Spasski

119. Obrona staroindyjska [A55]
GM Keres (ZSRR) – Akakinci (Turcja)

1.e4 c6 2.c4 e5 3.Sf3 d6 4.d4 Sd7 5.Sc3 Sgf6 6.Ge2 Ge7 7.0–0 0–0 8.h3 ed4 9.Sd4 Sc5 10.Hc2 a5 11.Gf4 Hc7 12.Wad1 We8 13.Wfe1 h6 14.Gf1 Gf8 15.Gh2 Gd7 16.Sb3 Sb3 17.Hb3 a4 18.Hc2 Wa5 19.Sa4 Se4? (19…We4) 20.c5! Gf5 21.Gd3 Sc5? 22.Sc5 We1 23.We1 Wc5

24.Hc5!! Gd3 25.Ha7 Hc8 26.Hd4 Gf5 27.Gd6 Gd6 28.Hd6 Ge6 29.a3 Ha8 30.We3 i czarne poddały się.

Paul Keres
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 1/1962

120. Obrona sycylijska [B80]
Günsav (Turcja) – GM Geller (ZSRR)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Gb5 Gd7 7.Gd7 Sbd7 8.0–0 Ge7 9.He2 0–0 10.Kh1 Wc8 11.f4 Hc7 12.Ge3 a6 13.a4 Sb6 14.Wad1 Sc4 15.Gc1 Wfe8 16.f5 e5 17.Sb3 Hd8 18.Wd3 h6 19.Wg3 Kh8 20.Sd5 Sd5 21.ed5 Gh4 22.Wg4 Sb6 23.Hd3 Gf6 24.a5 Sd7 25.Hh3 Kh7 26.Hh5 Wc2

27.Wg7?? (Białe źle policzyły kombinację. Do wygranej prowadziło 27.Gh6!! Kg8 28.Wf3 We2 29.Kg1 Kf8 30.Wfg3 itd.) 27…Gg7 28.f6 Wc1!! (Tego prostego ruchu białe nie widziały…) 29.Hf5 Kg8 30.Sc1 Hf6 31.Hd3 e4! 32.He2 He5 33.Hg4 Sf6 34.Se2?? Sg4 i białe poddały się.

121. Obrona królewsko – indyjska [E82]
GM O’Kelly (Belgia) – Johansson (Szwecja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 0–0 6.Ge3 b6 7.Gd3 a6 8.Sge2 c5 9.e5 Sfd7 10.ed6 ed6 11.0–0 Sc6 12.Ge4 Gb7 13.Hd2 We8 14.Wad1 Sf6 15.Gg5 Se4 16.Se4 f6 17.Gf4 Sd4 18.Sd4 Ge4 19.fe4 cd4 20.Hd4 He7 21.Hd5 Hf7 22.Gd6 Wad8 23.Wfe1 We6 24.c5 Gf8 25.e5 bc5 26.Hc5 fe5 27.Gf8 Wf8 28.h3 Wfe8 29.We2 W6e7 30.Wee1 We6 i remis.

122. Obrona Caro – Kann [B19]
Sköld (Szwecja) – IM Dunkelblum (Belgia)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Gf5 5.Sg3 Gg6 6.Sf3 Sd7 7.h4 h6 8.Gc4 Hc7 9.He2 e6 10.Gb3 Gd6 11.h5 Gh7 12.Se4 Ge7 13.Gd2 Sgf6 14.Sf6 Gf6 15.0–0–0 0–0–0 16.Whe1 c5 17.Ge3 cd4 18.Sd4 a6 19.Sf3 Sc5 20.Hc4 Sb3 21.Hb3 Wd1 22.Wd1 Wd8 23.Wd8 Gd8 24.Sd2 Hc6 25.f3 Gc7 26.Hc4 Hc4 27.Sc4 b5 28.Sd2 Kd7 i remis.

123. Partia hiszpańska [C86]
Limbos (Belgia) – Buskenström (Szwecja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.He2 b5 7.Gb3 d6 8.a4 Gd7 9.c3 Sa5 10.Gc2 c5 11.ab5 ab5 12.d4 Sc6 13.Wa8 Ha8 14.dc5 dc5 15.Sa3 b4 16.Sc4 Hb8 17.Se3 0–0 18.Sd5 Ge6 19.Wd1 b3 20.Gb1 Hb7 21.h3 Wd8 22.Sg5 Gc8 23.Gd3 h6 24.Gb5 Sa7

25.Ga6!! Sd5 26.Gb7 Gb7 27.ed5 hg5 28.He5 Gd6 29.Hg5 We8 30.c4 Ga6 31.Hg4 Gc8 32.Hf3 Gd7 33.Hb3 Sc8 34.Ge3 Gf5 35.Hb5 Kf8 36.Gc5 Gc2 37.Wc1 Gd3 38.Gd6 Sd6 39.Hb4 Wd8 40.c5 Se8 41.c6 Kg8 42.He7 i czarne poddały się.

124. Partia hiszpańska [C85]
Olsson A. (Szwecja) – Boey (Belgia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.Gc6 dc6 7.He1 Ge6 8.b3 Sd7 9.Gb2 f6 10.d4 Gd6 11.Sbd2 He7 12.c4 c5 13.de5 fe5 14.He3 h6 15.Se1 Sb8 16.Sd3 Sc6 17.Hg3 0–0–0 18.a3 h5 19.Wac1 h4 20.He3 Sd4 21.b4 c6 22.Gc3 g5 23.bc5 Gb8 24.f3 Whg8 25.Kh1 Hd7 26.Ga5 Wdf8 27.Sb2 Wf4 28.Sa4 Gc7 29.Gc7 Kc7 30.Sb6 Hg7 31.h3 Hf7 32.Sd5 Kb8 33.Wb1 Gc8 34.Sb4 Ka7 35.Sd3 He7 36.Sb3 Sb3 37.Wb3 Wf7 38.Wfb1 Wd8 39.He1 Hc7 40.Hb4 We7 41.Hb6 Hb6 42.cb6 Kb8 43.Sc5 Wd4 44.Wc1 Ge6 45.Wd3 Wd3 46.Sd3 Gf7 47.Kg1 Kc8 48.Kf2 Kd7 49.Ke3 Kd6 50.c5 Ke6 51.Wd1 Wd7 52.Sb2 Wd1 53.Sd1 Kf6 54.Kd3 Ge6 55.Se3 Kg6 56.Ke2 Kf6 57.Kf2 Kg6 58.Kg1 Kf6 59.Kh2 Kg6 60.g3 Kf6 61.Sg2 hg3 62.Kg3 Kg6 63.h4 gh4 64.Kh4 Kf6 65.Se3 Kg6 66.Sg4 Gg4 67.Kg4 Kf6 68.Kh5 i czarne poddały się.

125. Obrona francuska [C19]
Kokkoris (Grecja) – GM Uhlmann (NRD)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 Se7 5.a3 Gc3 6.bc3 c5 7.Sf3 Gd7 8.Gd3 Ga4 9.Wb1 Hc7 10.0–0 c4 11.Ge2 Sbc6 12.Sd2 0–0–0 13.Gc4 dc4 14.Sc4 Sd5 15.Hd3 Sb6 16.Sd6

16…Wd6 17.ed6 Hd6 18.f4 g6 19.Ge3 Hd5 20.Wb6 ab6 21.c4 Hf5 22.Hf5 gf5 23.d5 Sa5 24.de6 fe6 25.Gb6 Sc4 26.Gd4 Wg8 27.Wf3 Gc6 i białe poddały się.

126. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A68]
IM Malich (NRD) – Anastasopoulos (Grecja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Ge2 0–0 6.f4 c5 7.d5 e6 8.Sf3 ed5 9.cd5 Gg4 10.0–0 Sfd7 11.h3 Gf3 12.Gf3 Sa6 13.Gd2 c4 14.Kh1 Sac5 15.b3 cb3 16.ab3 Hb6 17.Wb1 Sd3 18.Sa4 Sf2 19.Kh2 Sd1 20.Sb6 ab6 21.Wfd1 Wa2 22.Ge3 Wc8 23.Wbc1 Wcc2 24.Wc2 Wc2 25.Wc1 Wc1 26.Gc1 Gd4 27.Gd1 Sc5 28.Gc2 b5 29.Gd2 f6 30.Kg3 Kf7 31.Kf3 h6 32.Ke2 b6 33.Kd1 Kg7 34.Kc1 Kf7 35.b4 Sa6 36.Gd3 Sc7 37.Kd1 Kg7 38.Kc2 Kf7 39.Ge2 Ke7 40.Gg4 Kf7 41.Gc8 Ke7 42.Kd3 Gf2 43.Gb7 Gg1 44.Ge1 Kd7 45.g3 Ke7 46.h4 h5 47.Gc8 Kd8 48.Gh3 Ke7 49.Ke2 Gd4 50.Gd2 Gb2 51.f5 Kf7 52.fg6 Kg6 53.Kf3 Sa6 54.Gc8 Sc7 55.g4 Ga3 56.Kf4 Gb2 57.Gf5 Kg7 58.gh5 Ga3 59.Gc8 Gb2 60.Kf5 Ge5 61.Ge3 Gc3 62.Gb6 Se8 63.Gd7 Kf7 64.h6 Sg7 65.hg7 Kg7 66.Gd8 Gb4 67.Gf6 Kh6 68.Gd8 Kg7 69.Gb5 i czarne poddały się.

127. Obrona Caro – Kann [B14]
Papapostolou (Grecja) – Zinn (NRD)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 Sf6 5.Sc3 g6 6.Hb3 Gg7 7.cd5 0–0 8.Gg5 b6 9.Ge2 Gb7 10.Gf3 Hd7 11.Sge2 Sa6 12.0–0 Sc7 13.Gf6 Gf6 14.Sg3 Wab8 15.Wad1 Wfd8 16.d6 Hd6 17.Sge4 Ge4 18.Se4 Hf4 19.g3 Hf5 20.Sf6 Hf6 21.d5 a6 22.Hc3 Hc3 23.bc3 Sb5 24.Wc1 Wdc8 25.c4 Sd6 26.Ge2 Wc5 27.Kg2 Kf8 28.Wfd1 Ke8 29.Kf3 Kd8 30.Gd3 Wbc8 31.Wb1 Kc7 32.We1 We8 33.Wbc1 Kd7 34.Wb1 Wb8 35.Wec1 Wb7 36.h4 b5 37.a4 Wbc7 38.ab5 ab5 39.h5 bc4 40.hg6 hg6 41.Ge4 f5 i białe poddały się.

128. Obrona Ragozina [D38]
IM Fuchs (NRD) – Vizantiadis (Grecja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 4.Sc3 Gb4 5.cd5 ed5 6.Gg5 0–0 7.e3 Hd6 8.Sd2 Gc3 9.bc3 We8 10.Gd3 c6 11.0–0 b6 12.Gf6 Hf6 13.e4 Ga6 14.e5 He6 15.Ga6 Sa6 16.f4 f5 17.Wf2 Sc7 18.Sf1 h6 19.Se3 Sb5 20.Hd3 Sd6 21.g4 Se4 22.gf5 Sf2 23.Kf2 He7 24.f6 gf6 25.Wg1 Kh8 26.Wg6 f5 27.Wh6 Kg8 28.Sf5 i czarne poddały się.

Paul Keres
Zdjęcie: Biuletyn Olimpiady

Grupa: 2

Wyniki I rundy:

USA

4,0 : 0,0

Mongolia

Bułgaria

3,0 : 1,0

Puerto Rico

Szwajcaria

0,0 : 4,0

Rumunia

Izrael

3,0 : 1,0

Tunezja

W barwach Izraela, na drugiej szachownicy zagrał Gedali Szapiro. Urodził się w polskiej miejscowości Siedlce w 1929 roku. W latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku należał do szerokiej czołówki polskich zawodników. W 1955 roku udało mu się zagrać w finale mistrzostw Polski. Wraz z Łuczynowiczem podzielił wówczas siódme – ósme miejsce. Rok 1956 przyniósł mu udział w Olimpiadzie Szachowej w Moskwie. Występ nie był udany (2 punkty z 7 partii). W tym samym roku uczestniczył w drużynowych mistrzostwach świata studentów w Uppsali (3,5 punktu z 6 partii). Dobrym wynikiem zakończył się jego udział w turnieju w Natanji w 1961 roku. Podzielił wraz z Kraidmanem czwartą lokatę uzyskując 6,5 punktu z 11 partii. Złote Piaski były jego ostatnim występem olimpijskim. W meczu Izrael – Tunezja, jako pierwsza zakończyła się partia Lagha – Kraidman. Szachista izraelski uzyskał szybko wygraną pozycję i wówczas niepoprawnie poświęcił skoczka. Mogło to skończyć się źle dla niego, ale Lagha „zaufał” Kraidmanowi i ofiary nie przyjął i zamiast wygrać poniósł porażkę po 33. posunięciach. Pod koniec rundy finiszowała partia Domnitz – Kchouk. Mogła skończyć się wcześniej, bowiem po wykonaniu pechowego (?), trzynastego posunięcia Kchouk stracił figurę, ale potem kontynuował beznadziejną walkę. Zadok Domnitz to kolejny debiutant olimpijski. Miał wówczas 28 lat. Grał jeszcze w Tel Awiwie 1964 i Lugano 1968. Mistrzostwa Izraela 1961/1962 przyniosły sporą sensację. Trzech zawodników podzieliło pierwsze miejsce: Porath, Aloni i Domnitz. Wszyscy zdobyli po 9,5 punktu z 15 partii. Tylko Yosef Porath grał we wszystkich poprzednich championatach, począwszy od 1935 roku nigdy nie będąc poniżej trzeciej lokaty. Izaak Aloni, doświadczony olimpijczyk, nie opuścił żadnych mistrzostw kraju od 1945 roku. Tylko dwukrotnie zajmował miejsce niższe od trzeciego. Dzielenie pierwszego miejsca przez Domnitza, uczestnika nie posiadającego nawet tytułu mistrza (według polskiej terminologii był kandydatem na mistrza) odbiło się szerokim echem w „świecie” szachowym Izraela i dało młodemu zawodnikowi nominację do reprezentacji kraju. Trójmecz wygrał Aloni wygrywając zarówno z Domnitzem jak i Porathem. Partie Aloni – Belkadi i Kahia – Szapiro zostały odłożone. W dogrywkach obie zakończyły się wynikiem remisowym. Bułgarzy mieli kłopoty z Puerto Rico! Do końca rundy zakończyły się dwie partie. Padewski wygrał z A. Colonem, a Minew z trudem podpisał remis z Suarezem. W momencie podpisania blankietów, Puertorykańczyk nadal miał przeważającą pozycję! W dogrywce Tringow pokonał Riverę, a partia Reissmann – Kolarow przyniosła remis. W ramach meczu USA – Mongolia, Fischer efektownie wygrał z Purewżawem. Po partii uśmiechnięty i zadowolony z siebie mistrz USA wszedł do biura prasowego, gdzie mistrz międzynarodowy Golombek powitał go krótko: „Morderca”! Partia ta zrobiła wielką furorę i była publikowana w wielu periodykach szachowych. Pozostałe partie tego meczu były zacięte, ale wszystkie bez wysiłku wygrali Amerykanie. Zaskoczyła skutecznością młoda ekipa Rumunii i ograła niezłych Szwajcarów do „suchej nitki”! Wielu emocji dostarczyła, grana na trzeciej szachownicy, partia Roth – Gheorghiu. W pewnym momencie debiutujący na Olimpiadzie 18. letni Florin Gheorghiu pomylił się i jego przeciwnik został z figurą więcej. Na szczęście dla Rumuna, jego dwa wolne piony czyniły pozycję równą. Kiedy wydawało się, że zostanie podpisany remis, Roth wykonał tragiczny ruch gońcem i natychmiast przegrał! Florin Gheorghiu bardzo szybko stał się najsilniejszym szachistą swojego kraju. Gdy miał 13 lat był już mistrzem Rumunii w kategorii juniorów. Rok 1960 przyniósł mu tytuł mistrza kraju seniorów. W 1961 roku został wicemistrzem świata juniorów, a dwa lata później zdobył w tej kategorii mistrzostwo! Za ten sukces przyznano mu tytuł mistrza międzynarodowego. Dwa lata później został pierwszym w historii szachów rumuńskich arcymistrzem. Po debiucie w bułgarskiej Olimpiadzie grał niezmiennie aż do 1990 roku. Dziesięciokrotnie walczył na pierwszej szachownicy, a tylko trzy razy był wiceliderem. W latach 1960 – 1987 dziewięciokrotnie wygrywał mistrzostwa kraju. Po raz pierwszy został mistrzem Rumunii w kategorii seniorów mając zaledwie 16 lat.

Stan po I rundzie:

1 – 2

Rumunia i USA

4,0

3 – 4

Izrael i Bułgaria

3,0

5 – 6

Tunezja i Puerto Rico

1,0

7 – 8

Szwajcaria i Mongolia

0,0

Robert Fischer

129. Obrona sycylijska [B77]
GM Fischer (USA) – Purewżaw (Mongolia)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 g6 6.Ge3 Gg7 7.f3 Sc6 8.Hd2 0–0 9.Gc4 Sd7 10.0–0–0 Sb6 11.Gb3 Sa5 (Plan strategiczny czarnych jest jasny – ich aktywność po linii „c” zmierza do opanowania pola „c4”) 12.Hd3! (Wcześniej często grano 12.He2, ale po Gd7, Wc8 i Hc7 białe musiały liczyć się z groźbą Sb2. Po ruchu w partii ta groźba jest nie tylko odparta, ale i hetman szybciej może wejść na linię „h”) 12…Gd7 13.h4 Wc8 14.h5 Sbc4 15.hg6 hg6 16.Gh6 e6 17.f4! e5

18.Sf5! Gf5 19.ef5 Sb2 20.Kb2 e4 21.Gg7 Kg7 (Czarne nie mogły przyjąć ofiary hetmana, gdyż po 21…ed3 22.f6 ich król zostałby zamatowany) 22.Se4 i czarne poddały się. Uwagi: A. Koblenc, Szachy Ryga, numer 21/1962 r.

Przed wejściem do sali gry
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 21/1962

130. Obrona francuska [C02]
Momo (Mongolia) – IM Byrne R. (USA)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Hb6 5.Sf3 Gd7 6.a3 Gb5 7.Gb5 Hb5 8.a4 Hb6 9.0–0 cd4 10.cd4 Sc6 11.Sc3 a6 12.Wb1 Sge7 13.Se2 h5 14.Gd2 Sf5 15.Gc3 Gb4 16.Sg3 g6 17.Hd2 0–0–0 18.Wfc1 Kb8 19.Se2 Wc8 20.Sg5 Whf8 21.g3 Ge7 22.Sf3 Sb4 23.Wa1 a5 24.Se1 Wc4 25.Sc2 Sc2 26.Wc2 Wfc8 27.b3 W4c6 28.Wb2

28…Wc3 29.Sc3 Gb4 30.Wc1 Sd4 31.Hd3 Ga3 32.Wcb1 Gb2 33.Wb2 Hc5 34.Sd1 Sc6 35.We2 Hd4 36.Hb1 Se5 37.Kg2 Hd3 38.Hb2 Hf3 39.Kh3 Sd3 40.Hd2 Wc2 i białe poddały się.

Trwa partia Fischer (po prawej) – Purewżaw; obok Fischera gra D. Byrne
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 9/1962

131. Partia angielska [A26]
IM Byrne D. (USA) – Mjagmarsuren (Mongolia)

1.c4 Sf6 2.Sc3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.e4 e5 6.Sge2 Sc6 7.0–0 d6 8.d3 a6 9.f4 Wb8 10.h3 b5 11.f5 b4 12.Sb1 Sd4 13.g4 Sd7 14.Sd2 c5 15.Sf3 Sf3 16.Wf3 Hh4 17.Ge3 Gh6 18.Gf2 He7 19.h4 gf5 20.Wf5 Gg7 21.Sg3 Sf6 22.g5 Se8 23.Ge3 f6 24.He2 Gf5 25.ef5 Sc7 26.Hh5 Wfd8 27.g6 Gf8 28.Se4 Wd7 29.Wf1 (Dobre było 29.Hh7! z następnym 30.Sf6) 29…Se8

30.Sg5 fg5 31.hg5 Hg7 32.Gd5 Kh8 33.Ge4 Ge7 34.Hh4 Sf6 35.gf6 Gf6 36.Hh5 He7 37.Wf3 Wf8 38.Wh3 a5 39.Gh6 Wfd8 40.Gd5 Wg8 41.Gg8 Kg8 42.gh7 Kh8 43.Wg3 Hf7 44.Wg8 i czarne poddały się.

Fischer (po lewej) – Mednis; Mistrzostwa USA 1962/63;
Zdjęcie: „Chess Review” numer 2/1963

132. Obrona sycylijska [B74]
Chalkhasuren (Mongolia) – Mednis (USA)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Sc3 Gg7 6.Ge3 d6 7.Ge2 Sf6 8.0–0 0–0 9.Sb3 a5 10.a4 Ge6 11.f4 Hc8 12.Kh1 Gg4 13.Gg4 Sg4 14.Gg1 Sb4 15.h3 Sf6 16.He2 Hc7 17.Wad1 Wfc8 18.Sd4 Hc4 19.Hf3 Sd7 20.Wd2 Gh6 21.Sce2 Ha2 22.c3 Sa6 23.Sc1 Hc4 24.Sb5 Sac5 25.Wd4 He6 26.g4 Sb3 27.g5 Gg7 28.f5 Sd4 29.fe6 Sf3 30.ed7 Wc4 31.Wf3 Wd8 32.Gb6 Wd7 33.We3 Wa4 34.Sb3 Wa2 35.We2 a4 36.S3d4 h6 37.h4 hg5 38.hg5 e5 39.Sf3 d5 40.ed5 Wd5 41.Sa3 Gf8 42.Sg1 Wd1 43.We5 Wb2 44.Sc4 a3 45.Wa5

45…Wb6 46.Sb6 a2 47.Wa2 Gc5 48.Sd7 Wg1 49.Kh2 Wg5 50.Wb2 b5 51.Kh3 Gd6 52.Sf6 Kh8 53.Se4 Wh5 i białe poddały się.

Padewski (po lewej) – Chołmow; mecz Bułgaria vs Federacja Sowiecka
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 8/1962

133. Obrona sycylijska [B48]
IM Padewski (Bułgaria) – Colon Romero A. (Puerto Rico)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.Sc3 Hc7 6.Ge3 Sf6 7.Gd3 Ge7 8.0–0 a6 9.Kh1 b5 10.f4 b4 11.Sb1 Gb7 12.Sd2 h5 13.Wc1 Sg4 14.Gg1 Sd4 15.Gd4 Gc5 16.Gc5 Hc5 17.Hf3 He3 18.Sc4 Hc5 19.f5 e5 20.c3 Kf8 21.cb4 Hb4

22.f6 g6 23.h3 We8 24.a3 Hc5 25.b4 Hd4 26.Sa5 Ga8 27.Sb3 Hb2 28.Sc5 Ha3 29.Sa6 Gb7 30.b5 Kg8 31.Wc7 Gc8 32.Ge2 Hd6 33.Wc3 Hd4 34.Sc7 Wd8 35.Sd5 Kf8 36.Wc7 Ke8? 37.b6? (37.Ha3!!) 37…Hb2 38.Hd3 i czarne poddały się.

Uczestnicy mistrzostw USA 1962/63
Stoją od lewej: Addison, Sherwin, Fischer, Bisguier, Byrne R., Benkö, Evans i Rossolimo. Pogrubioną czcionką zaznaczono ekipę USA w Złotych Piaskach.
Zdjęcie: „Chess Review” numer 4/1963

134. Obrona sycylijska [B86]
Rivera (Puerto Rico) – IM Tringow (Bułgaria)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gc4 e6 7.a3 Ge7 8.0–0 0–0 9.Ga2 b5 10.f4 Gb7 11.f5 e5 12.Sde2 Sbd7 13.Sg3 Wc8 14.Gg5 Sb6 15.Sh5 Sc4 16.Gf6 Gf6 17.Sf6 Hf6 18.Gc4 Wc4 19.Hd3 Wfc8 20.Wad1 Wd4 21.He2 h6 22.Wf3 Wd1 23.Hd1 Wc4 24.b3 Wd4 25.He2 Hg5 26.We3 d5 27.ed5 f6 28.Hf3 Wf4 29.He2 Hf5 30.Wd3 Wd4 31.He3 Wd3 32.cd3 Hc8 33.d4 Hc7 34.de5 fe5 35.Hd3 Hc5 36.Kf1 Ha3 37.Se2 Ha1 38.Kf2 Ha3 39.d6 Gc6 40.h3 Hc5 41.Kf1 a5 42.Ke1 Hb4 43.Kf2

43…e4 44.Hd1 e3 45.Ke3 He4 46.Kd2 Hd5 47.Kc1 Hd1 48.Kd1 Kf7 49.Sd4 Gd7 50.g4 Kf6 51.Kd2 Ke5 52.Ke3 Kd6 53.Kf4 Kd5 54.Sc2 Ge6 55.h4 Kc5 56.Sa1 Kb4 57.Sc2 Kc3 i białe poddały się.

135. Obrona Nimzowitscha [E46]
IM Minew (Bułgaria) – Suarez (Puerto Rico)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 0–0 5.Sge2 d5 6.a3 Ge7 7.cd5 ed5 8.Sf4 c6 9.Gd3 We8 10.0–0 Sbd7 11.f3 Sf8 12.b4 a5 13.Wb1 Gd6 14.Sfe2 Se6 15.Gd2 Sh5 16.e4 ab4 17.ab4 Sef4 18.Gf4 Sf4 19.e5 Se2 20.Se2 Gf8 21.f4 Hb6 22.Kh1 Wa3 23.Wf3 g6 24.f5 Gf5 25.Gf5 Wf3 26.gf3 gf5 27.Sg3 Hd8 28.Sf5 We6 29.f4 Wg6 30.Hf3 Ha8 31.Sg3 Ha2 32.Wg1 Hd2 33.f5 Wg5 34.h4 Wg7 35.f6 Wg6 36.h5 Wg5 37.Sf5 Wg1 38.Kg1 Hg5 39.Kh2 Gb4 40.Se7 Kf8 41.Hh3 i remis!

136. Partia hiszpańska [C97]
Reissmann (Puerto Rico) – IM Kolarow (Bułgaria)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.c3 d6 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hc7 12.Sbd2 Gd7 13.Sf1 Wfe8 14.Gg5 Sc4 15.b3 Sb6 16.Wc1 g6 17.Sg3 Kg7 18.Hd2 Sg8 19.Ge7 Se7 20.dc5 dc5 21.Hg5 Sg8 22.Sh5 Kh8 23.Sf6 Sf6 24.Hf6 Kg8 25.Sg5 Ge6 26.Wcd1 Sd7 27.Se6 We6 28.Hg5 Sb6 29.Wd2 Kg7 30.Wed1 h6 31.He3 Wc8 32.h4 He7 33.g3 Wec6 34.Kg2 h5 35.f4 ef4 36.Hf4 W8c7 37.Wd6 Sd7 38.W6d5 f6 39.g4 hg4 40.Hg4 Se5 41.Hh3 He6 42.He6 We6 43.Kg3 Wc8 44.W1d2 Kf7 45.Gd1 Ke7 46.Ge2 Wcc6 47.Kf4 Wed6 48.c4 bc4 49.bc4 Wb6 50.Wc2 Wd5 51.cd5 Kd6 52.Ke3 a5 53.Wc3 Wb4 54.h5 gh5 55.Gh5 c4 56.Wa3 a4 57.Gd1 Wb1 58.Gc2 Wc1 59.Kd2 Wh1 60.Wa4 Kc5 61.Kc3 Wh3 62.Kb2 Wh2 63.Kc3 Wh3 64.Kb2 Wh2 i remis.

Złote Piaski 1962
Chwila wytchnienia dla zawodników
Od lewej: Geller, mistrz świata Botwinnik i Pachman
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 9/1962

137. Debiut Ponzianiego [C44]
IM Blau (Szwajcaria) – IM Ciocaltea (Rumunia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.c3 Sge7 4.d4 ed4 5.Sd4 Sd4 6.Hd4 Sc6 7.He3 Ge7 8.Gc4 0–0 9.0–0 d6 10.Sd2 Kh8 11.Sf3 f5 12.ef5 Gf5 13.Ge6 He8 14.Gf5 Wf5 15.He4 Hf7 16.c4 Wc5 17.b3 Gf6 18.Wb1 We8 19.Hd3 b5 20.Ge3 bc4 21.bc4 Wc4 22.Wfc1 d5 23.Wc4 dc4 24.Ha3 Hd5 25.Ha4 Wd8 26.h3 h6 27.Wc1 c3 28.a3 a5 29.Kh2 Se5 30.Se5 Ge5 31.f4 Gf6 32.Hc2 Hd3 33.Hf2 We8 34.We1 We4 35.Gc1 Gd4 36.Hf1 Hf1 37.Wf1 We2 38.Kg3 c5 39.Kf3 Wa2 40.g4 Kg8 41.Ke4 Wh2 42.Kd5 Wh3 43.We1 Wh2 44.g5 Kf7 45.Kc4 hg5 46.fg5 Wa2 47.Kb3 Wa1 48.Kc2 a4 49.Wf1 Ke6 50.Wf8 Kd5 51.Wa8 Wa2 52.Kd1 Wh2 i białe poddały się.

138. Obrona królewsko – indyjska [E87]
IM Ghitescu (Rumunia) – Castagna (Szwajcaria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 0–0 6.Ge3 e5 7.d5 Sh5 8.Hd2 f5 9.0–0–0 a6 10.Gd3 c5 11.dc6 Sc6 12.Gc2 Ge6 13.Sd5 Sd4 14.Gd4 ed4 15.ef5 gf5 16.Se2 Wc8 17.Sd4 Gd5 18.cd5 Hf6 19.Hb4 Wc5 20.Kb1 Wfc8 21.Hb7 W5c7 22.Hb3 Wc4 23.Gf5 W8c5 24.Ge6 Kh8 25.Hb8 Gf8 26.He8 Sf4 27.Hf7 Hf7 28.Gf7 Gg7 29.Sb3 Wc7 30.Ge6 Wc2 31.Wd2 Wd2 32.Sd2 Sg2 33.Se4 Ge5 34.Wg1 Wg7 35.Wc1 h5 36.Wc8 Kh7 37.Gf5 i czarne poddały się.

Partia Dżindżichaszwili – Gheorghiu, rok 1961
Źródło: stere.ro/biobibliografie/gheorghiu-florin

139. Obrona królewsko – indyjska [E91]
Roth (Szwajcaria) – Gheorghiu (Rumunia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sf3 Gg7 4.Sc3 0–0 5.e4 d6 6.Ge2 Gg4 7.h3 Gf3 8.Gf3 Sc6 9.d5 Sa5 10.Ge2 Sd7 11.Gd2 c5 12.0–0 a6 13.Hc2 Wb8 14.a3 Se5 15.b3 b5 16.cb5 c4 17.b4 Sb3 18.Wa2 Sd4 19.Hd1 ab5 20.Ge3 Se2 21.Se2 Sd3 22.Sd4 Gd4 23.Gd4 e5 24.de6 fe6 25.Hg4 Hc8 26.Hg3 e5 27.Ge3 Hc6 28.Gh6 Wf7 29.We2 Wa8 30.h4 d5 31.ed5 Hd5 32.Hg4 Wf5 33.We3 Hd4 34.Hg3 Wa3 35.Wf3 Sf4? (W wygranej pozycji mistrz rumuński popełnia błąd, po którym traci całą przewagę)

36.Wf4!! Wg3 37.Wd4 Wg2 38.Kg2 ed4 39.Wa1 Kf7 40.Wa6 Ke7 41.Gg5 Kd7 42.Gf6?? (Ten ruch natychmiast przegrywa) 42…Wf6 43.Wf6 c3 44.Wf7 Kd6 45.Wf6 Kd5 46.Wb6 c2 i białe poddały się.

140. Debiut Barczy [A07]
Soos (Rumunia) – Gebauer (Szwajcaria)

1.g3 d5 2.Gg2 Sf6 3.Sf3 e6 4.0–0 Ge7 5.d3 0–0 6.Sbd2 b6 7.c4 Gb7 8.b3 Sbd7 9.Gb2 c5 10.Hc2 d4 11.e4 Hc7 12.h3 e5 13.Sh2 g6 14.Wae1 Sh5 15.Hd1 Wae8 16.Gc1 Sb8 17.Sb1 Gf6 18.Gf3 Sg7 19.Gh6 Kh8 20.Gg2 Sc6 21.Hd2 Gc8 22.Sg4 Gg4 23.hg4 Wg8 24.f4 Se6 25.g5 Ge7 26.Gh3 Scd8 27.We2 f6 28.gf6 Gf6 29.Wh2 Gg7 30.Gg7 Wg7 31.Kh1 Wee7 32.f5 gf5 33.ef5 Wef7 34.fe6 Hc6 35.Kg1 Wg3 36.Gg2 He6 37.Wf7 Sf7 38.Hf2 Wd3 39.Sd2 Hg6 40.Kf1 We3 41.Ge4 We4 42.Se4 He4 43.Hf7 Hb1 44.Kf2 Ha2 45.Kg3 Hb3 46.Kh4 h6 47.Wg2 i czarne poddały się.

141. Obrona Nimzowitscha [E38]
Aloni (Izrael) – Belkadi (Tunezja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Hc2 c5 5.e3 0–0 6.Sf3 d5 7.dc5 Se4 8.Gd3 Sa6 9.cd5 ed5 10.0–0 Gc3 11.bc3 We8 12.Wd1 Hf6 13.Gb2 Gg4 14.Ge2 Hf5 15.h3 Gh3 16.Ga6 ba6 17.Se1 Hg5 18.c4 dc4 19.Wd4 Gf5 20.Sf3 Hh6 21.Hc4 Wab8 22.Gc1 Wbc8 23.Wd5 Gg4 24.Se5 Gf5 25.Sf7 He6 26.Se5 Sc5 27.Wc5 Wc5 28.Hc5 He5 29.He5 We5 30.Gb2 Wb5 31.Gd4 Wb1 32.Wb1 Gb1 33.a3 Kf7 34.f3 g6 35.e4 Gd3 36.Kf2 Gc4 37.Ke3 Gb3 38.Kf4 Gc4 39.Ga7 Gd3 40.g4 Ge2 41.Kg3 Gd3 42.Kf2 Gc2 43.Ke2 Ke6 44.Kd2 Gb1 45.Ke3 g5 46.Gb6 Gc2 47.Gd8 h6 48.Gc7 Gd1 49.Ga5 Gb3 50.Gc3 Kf7 51.Ge5 Gd1 52.Gd6 Gb3 53.Gb4 Gd1 54.Gd2 Ke6 55.Kf2 Gb3 56.f4 gf4 57.Gf4 Gc2 58.Kf3 Gd1 59.Kg3 h5 60.g5 Ga4 61.Gc7 Ge8 62.Kf3 Gf7 63.Gg3 Ge8 64.Ke3 Gf7 65.Kd4 Gg6 66.Ge1 Gf7 67.a4 Gg6 68.a5 Gh7 69.Gg3 Gg6 70.Gh2 Gh7 71.Kc5 Ge4 72.Kb6 Gd3 73.Kc6 h4 74.Kc7 Ke7 75.Kb6 Kf7 76.Kc5 Ke6 77.Kd4 Gb1 78.Kc4 Gc2 i remis.

142. Obrona królewsko – indyjska [E81]
Lagha (Tunezja) – Kraidman (Izrael)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 0–0 6.Gg5 c5 7.d5 a6 8.Hd2 Ha5 9.Sge2 Sbd7 10.Sg3 Se5 11.f4 Sed7 12.Ge2 b5 13.He3 bc4 14.Gc4 Hb4 15.Gf6 Sf6 16.Gb3

16…Se4?? (W wygranej pozycji czarne źle obliczyły kombinację. Po 17.He4! Gc3 18.bc3 Hc3 19.Kf2 Hb2 20.Se2 białe miały spore szanse na wygraną) 17.Sge2?? (Białe uwierzyły w poprawność ofiary…) 17…Gf5 18.g4 Gd4 19.Hf3 Sc3 20.bc3 Ge4 21.He4 Gf2 22.Kf2 He4 23.Wad1 a5 24.Wc1 a4 25.Gc2 Hd5 26.c4 Hc4 27.Gg6 Ha2 28.Gb1 He6 29.Gf5 Hf6 30.h4 Wab8 31.Gc2 a3 32.g5 Hb2 33.Ge4 Wb4 i białe poddały się.

143. Obrona sycylijska [B33]
Domnitz (Izrael) – Kchouk (Tunezja)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e5 5.Sf3 Sf6 6.Sc3 Gb4 7.Gc4 0–0 8.0–0 Gc3 9.bc3 Se4 10.Ga3 d6 11.He1 Gf5 12.Wb1 Ha5 13.Sh4 Gc8?? (Po tym ruchu czarne tracą figurę. Ratowało 13…Ge6!)

14.Gb4!! Sb4 15.cb4 Hc7 16.He4 Kh8 17.Gd5 g6 18.He3 He7 19.Hh6 Ge6 20.c4 Wg8 21.f4 g5 22.fg5 Wg5 23.Ge6 fe6 24.Wf6 Wag8 25.Wbf1 Hg7 26.Hg7 W5g7 27.h3 We7 28.Wd1 Wc8 29.Wd6 Wc4 30.Sf3 e4 31.Sg5 e3 32.Wde6 We6 33.We6 Wb4 34.We3 Kg7 35.Sf3 Kf6 36.a3 Wb2 37.Kh2 b5 38.Sd4 a5 39.We6 Kf7 40.Wa6 a4 41.Wa5 i czarne poddały się.

144. Obrona staroindyjska [A50]
Kahia (Tunezja) – Szapiro (Izrael)

1.d4 Sf6 2.c4 Sc6 3.Sf3 d6 4.Sbd2 e5 5.d5 Se7 6.e4 g6 7.Hc2 Gg7 8.Sb3 0–0 9.h3 Se8 10.g4 f5 11.gf5 gf5 12.Sg5 fe4 13.Se4 Gf5 14.Gg5 Sf6 15.Gd3 Se4 16.Ge4 Ge4 17.He4 Hd7 18.Sd2 Sf5 19.0–0–0 Sd4 20.Ge3 Hf5 21.h4 Wae8 22.h5 h6 23.Wh4 Kh7 24.Wg4 Se2 25.Kc2 He4 26.Se4 Wf5 27.Wh1 Sf4 28.Sg3 Wf7 29.Wh2 b6 30.b4 a6 31.Se4 Wf5 32.Gf4 ef4 33.f3 We7 34.Kd3 b5 35.Whg2 bc4 36.Kc4 c6 37.Sd6 cd5 38.Kd3 Wh5 39.Wf4 Ge5 40.Wf7 Wf7 41.Sf7 Gf6 42.Sd6 Wh4 43.a3 Wf4 44.Ke3 Gg5 45.Ke2 Wd4 46.b5 ab5 47.Sb5 Wd2 48.Kf1 Wd3 49.Ke2 We3 50.Kf2 Wb3 51.a4 d4 52.Wg4 Ge3 53.Ke2 Wb4 54.Kd3 i remis.

Larry Evans
Zdjęcie: „Chess Review” numer 2/1962

Grupa: 3

Wyniki III rundy:

Jugosławia

3,0 : 1,0

Islandia

Czechosłowacja

3,5 : 0,5

Francja

Luksemburg

0,0 : 4,0

Polska

Finlandia

1,5 : 2,5

Urugwaj

Cypr

0,0 : 4,0

Holandia

Polska zmierzyła się z Luksemburgiem. Tym razem nikt nie lekceważył „słabego” przeciwnika, który przecież urwał konkurencyjnej drużynie, Holandii – aż 1,5 punktu! Balcerowski poprosił o nie wystawianie go do tego meczu, gdyż „bał się zremisować”. Ostatecznie kapitan drużyny wyznaczył czwórkę „kosiarzy”: Śliwę, Dodę, Tarnowskiego i Filipowicza. Plan zrealizowano w 100% i w miarę szybko na tablicy wyników można było zobaczyć 4:0 dla Polski. Filipowicz zastosował gambit królewski i wygrał już po 15. posunięciach. Ku nie krytej radości Polaków, wysoko stojąca w tabeli Finlandia niespodzianie uległa Urugwajowi! W meczu Finlandia – Urugwaj, jako pierwsza zakończyła się partia Etcheverry – Räisä, w której świetnie grający na poprzedniej Olimpiadzie Unto Räisä został wprost rozgromiony po nieudanym ruchu skoczkiem na pole „g4”. Stan meczu wyrównał Ojanen, któremu Estrada podstawił partię w jednym ruchu (32…Gc6??). Pojedynek Bauza – Westerinen równo z gongiem zakończył się remisem, gdyż szachista urugwajski nie wiedział jak znakomitą pozycję zamienić na cały punkt. Partia Rantanen – Alvarez del Monte zakończyła się w dogrywce. Także w niej o wyniku zadecydowała podstawka materiału. Po wykonaniu ruchu 46.Hf4?? i ripoście 46…Wf5!! białe musiały natychmiast się poddać, co zadecydowało także o zwycięstwie Urugwaju w całym meczu. Jugosłowianie przystąpili do meczu z Islandczykami bez Trifunovicia. Nic „ważnego” nie wydarzyło się w partii Gudmundsson – Matanović i po wymianie wszystkich figur partnerzy podpisali remis. Partie Gligorić – Olafsson, Ivkov – Thorvaldsson i Kristinsson – Parma zostały odłożone. W drugiej z tych partii Ivkov już we wczesnym stadium debiutowym wygrał piona i otrzymał wygraną pozycję. Niepotrzebnie jednak wymienił hetmany i Thorvaldsson dotrwał aż do 50. posunięcia ulegając w „wieżówce” z pionem mniej. Jako trzecia finiszowała partia Kristinsson – Parma. Mistrz Jugosłowiański zrealizował przewagę piona w zakończeniu wieżowym, a Kristinsson wykazał wielkie braki znajomości tego typu końcówek! Partia Gligorić – Olafsson została przerwana w pozycji, w której czarne miały gońca i piona przeciw białej wieży. Silny i wolny pion „b3” zapewniał Olafssonowi skuteczną obronę. Po licznych manewrach, dopiero po wykonaniu 84. posunięcia Gligorić zgodził się na remis. Dzięki temu, debiutujący na Olimpiadzie w szlifach arcymistrzowskich Fridrik Olafsson legitymował się pięknym wynikiem 2,5 punktu z 3 partii. W meczu Czechosłowacja – Francja jedyny remis miał miejsce na trzeciej szachownicy, gdzie Hort z wielkim trudem wybronił gorszą końcówkę w partii z Ferrym.

Stan po III rundzie:

1

Czechosłowacja

9,5

2

Jugosławia

8,5

3 – 4

Finlandia i Holandia

8,0

5

Islandia

7,5

6

Polska

7,0

7

Urugwaj

6,5

8

Francja

3,0

9

Luksemburg

2,0

10

Cypr

0,0

145. Obrona Nimzowitscha [E40]
GM Gligorić (Jugosławia) – GM Olafsson F. (Islandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 d5 5.a3 Ge7 6.Sf3 0–0 7.b3 c5 8.Gd3 b6 9.0–0 Sc6 10.Gb2 cd4 11.ed4 Ga6 12.We1 Sa5 13.Se5 Wc8 14.Sb5 dc4 15.bc4 Sc4 16.Gc4

16…Wc4 17.Sc4 Gb5 18.Se5 Hd5 19.Hc2 Gd6 20.Wac1 Ga6 21.Hc6 Gb5 22.Hd5 Sd5 23.g3 Wa8 24.Sc4 Gf8 25.Se3 Sf6 26.Wed1 Gd7 27.d5 Sd5 28.Sd5 ed5 29.Wd5 Ge6 30.Wd2 b5 31.Kg2 a5 32.Wc6 b4 33.ab4 ab4 34.Ge5 b3 35.Wb6 h6 36.Wb8 Wb8 37.Gb8 g5 38.Ge5 Gg7 39.Wd8 Kh7 40.Gg7 Kg7 41.Wb8 Kf6 42.Kf3 Ke5 43.Ke3 g4 44.Wb5 Kf6 45.Kf4 Kg6 46.Ke5 Kg7 47.Ke4 Kg6 48.f4 gf3 49.Kf3 Kg7 50.Kf4 Kg6 51.Ke5 Kg7 52.Kd6 Kf6 53.Wb4 Kg6 54.Ke7 Kg7 55.Wb6 Gd5 56.Wf6 Gc4 57.Wb6 Gd5 58.Wb4 Ge6 59.Wf4 Kg6 60.Kd6 Gf5 61.Wb4 Ge6 62.Ke5 Kg7 63.Kf4 Kg6 64.g4 Kg7 65.Wb5 Gc4 66.Wb6 Ge6 67.h4 Kf6 68.h5 Kg7 69.Wb5 Kf6 70.Wb4 Gd5 71.Wa4 Ge6 72.Wd4 Gc8 73.Wd5 Ge6 74.Wc5 Gd7 75.Wc7 Ge6 76.Wb7 Gd5 77.Wb5 Gc4 78.Wb8 Ge6 79.Wg8 Gc4 80.Wd8 Ge6 81.Wb8 Gd5 82.Wb4 Ge6 83.Wb6 Kg7 84.g5 i remis! Gigantyczny pojedynek!

Od lewej Gligorić, Jacqueline Piatigorski, Olafsson i Gregor Piatigorski
Zdjęcie z 1963 roku

Partia Olafsson (po lewej) – Geller; turniej międzystrefowy Sztokholm 1962
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 3/1962

Vrnjačka Banja 1962
Od lewej: Filipowicz i Witkowski
Zdjęcie: Archiwum Andrzeja Filipowicza

Svetozar Gligorić
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 24/1963

146. Partia pionem hetmańskim [D03]
Gudmundsson (Islandia) – GM Matanović (Jugosławia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.Gg5 c5 4.c3 d5 5.Sbd2 Sbd7 6.e3 Ge7 7.Gd3 b6 8.0–0 Gb7 9.Se5 Se5 10.de5 Sd7 11.Ge7 He7 12.f4 0–0 13.Hh5 g6 14.He2 f5 15.ef6 Sf6 16.e4 de4 17.Se4 Se4 18.Ge4 Ge4 19.He4 Wae8 20.Wad1 Hf7 21.g3 Hf5 22.Hf5 ef5 23.Wfe1 We1 24.We1 Kf7 25.Kf2 Wd8 26.We3 Wd2 27.We2 We2 28.Ke2 Ke6 i remis.

Miroslav Filip
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 21/1962

147. Obrona sycylijska [B63]
GM Ivkov (Jugosławia) – Thorvaldsson (Islandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gg5 e6 7.Hd2 Ge7 8.0–0–0 Gd7 9.Sdb5 Hb6 10.Sd6 Gd6 11.Hd6 0–0–0 12.Ge3 Ha5 13.Hc5?! (Ta wymiana wypuszcza znaczną część przewagi. Dobre było m.in. 13.Hg3) 13…Hc5 14.Gc5 e5 15.f3 Ge6 16.Gb5 Sd7 17.Gf2 Sb6 18.Wd8 Wd8 19.Wd1 Sd4 20.Gf1 Gc4 21.Gc4 Sc4 22.b3 Sa5 23.Gd4 ed4 24.Sb5 Sc6

25.c3 d3 26.Kd2 a6 27.Sd4 Sd4 28.cd4 Wd4 29.Ke3 Wd6 30.Wd3 Wh6 31.h3 Wg6 32.Wd2 Kc7 33.h4 Kc6 34.g4 b5 35.g5 h6 36.f4 hg5 37.hg5 We6 38.e5 a5 39.Ke4

39…Wg6? (Przedłużało grę 39…g6) 40.Wd8! We6 41.f5 We7 42.f6 gf6 43.gf6 Wa7 44.e6 fe6 45.Ke5 a4 46.Wc8 Kb6 47.b4 Wh7 48.Ke6 Wh2 49.f7 We2 50.Kd5 i czarne poddały się.

148. Obrona sycylijska [B87]
Kristinsson (Islandia) – IM Parma (Jugosławia)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gc4 e6 7.Gb3 b5 8.a3 Ge7 9.0–0 0–0 10.f4 Gb7 11.Hf3 Sbd7 12.f5 e5 13.Sde2 a5 14.Ge3 b4 15.ab4 ab4 16.Sd5 Sd5 17.ed5 Gg5 18.Gg5 Hg5 19.Sg3 Wa1 20.Wa1 Wa8 21.Wf1? (Wymiana wież dawała białym równą grę. Po ruchu w tekście staną one gorzej) 21…Sc5 22.Se4 Se4 23.He4 Hd2 24.Hc4 h6 25.Wb1? (Przyczyna dalszych kłopotów białych. Poprawne było 25.Hh4)

25…Wa5! 26.Hg4 Gd5 27.f6 He3 28.Kh1 Hg5 29.Hc8 Kh7 30.Gd5 Wd5 31.fg7 Kg7 32.Hc4 Wd2 33.Wg1 Wd4 34.Hc7 Hf6 35.c3 Wd2 36.cb4 Wb2 37.Hc4 Hf4 38.Hf4 ef4 39.h3 Wb4 40.Wd1 Wb6 41.Wf1 d5 42.Wf4 Wd6 43.Kg1 Kg6 44.Wg4 Kf5 45.Kf2 Ke5 46.Ke3 Wa6 47.Wh4 f5 48.Wh5? (Duże szanse obronne dawało 48.g3)

48…d4! 49.Kd3 Wa3 50.Ke2 Wg3 51.Wh6 Wg2 52.Kd3 Wg3 53.Ke2 We3 54.Kd2 f4 55.Wh8 f3 56.Wh5? (56.Wg8) 56…Kf4! 57.Wh4 Kg3 58.Wg4 Kh3 59.Wd4 We8 60.Wd7 f2 61.Wf7 Kg2 62.Wg7 Kf1 63.Wf7 Wd8 64.Kc2 Wg8 i białe poddały się.

149. Obrona Grünfelda [D93]
GM Filip (Czechosłowacja) – Boutteville (Francja)

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 g6 5.Gf4 Gg7 6.e3 0–0 7.Ge2 dc4 8.Gc4 Sbd7 9.0–0 Sb6 10.Ge2 Gf5 11.h3 Wc8 12.Wc1 Sfd5 13.Gg3 c5 14.Hb3 cd4 15.Sd4 e5 16.Sf5 gf5 17.a4 Sc3 18.bc3 Hd5 19.c4 Ha5 20.Hb1 e4 21.Gd6 Wfd8 22.c5 Sa4 23.Hb7 Sc5 24.He7 Se6 25.Gh5 Wc1 26.Wc1 Hd2

27.Wd1 (Jeszcze lepsze było 27.Hf7) 27… Hd1 28.Gd1 Gf8 29.Ha7 Wd6 30.Gh5 Sd8 31.Ha5 Ge7 32.Hf5 We6 33.Gf7 i czarne poddały się.

Mistrz świata Botwinnik i sędzia główny Olimpiady Salomon Flohr
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 3/1962

150. Obrona sycylijska [B85]
Noradounguian (Francja) – GM Pachman (Czechosłowacja)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.Sc3 Hc7 6.f4 a6 7.Ge2 d6 8.Ge3 Sf6 9.0–0 Ge7 10.He1 0–0 11.Hg3 Sd4 12.Gd4 b5 13.Gd3 Gb7 14.Wae1 Wfd8 15.Kh1 Se8 16.e5 g6 17.Se4 Ge4 18.Ge4 Wab8 19.f5 ef5 20.Gf5 de5 21.Ge5 Gd6 22.Gd3 Ge5 23.He5 Sd6 24.Hg3 We8 25.We8 We8 26.We1 We7 27.We7 He7 28.h3 f5 29.Hf2 Se4 30.Ge4 fe4 31.He3 He5 32.Kg1 Hb2 33.He4 Ha2 34.Ha8 Kf7 35.Hb7 Ke6 36.Hc6 Ke5 37.Hc7 Kd4 38.Hg7 Ke3 i białe przekroczyły czas.

151. Obrona francuska [C11]
IM Hort (Czechosłowacja) – Ferry (Francja)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Sd7 5.Sf3 Sgf6 6.Gg5 Ge7 7.Gf6 Sf6 8.Gd3 b6 9.Se5 Gb7 10.Gb5 c6 11.Sf6 Gf6 12.Ge2 Hd5 13.Sf3 0–0 14.0–0 Wfd8 15.c3 c5 16.dc5 Hc5 17.Hc2 Wd7 18.Wad1 Wad8 19.Wd7 Wd7 20.Wd1 Wd1 21.Hd1 a5 22.Sd2 Hd6 23.Sc4 Hd1 24.Gd1 Gd8 25.a4 Kf8 26.f4 Ke7 27.Kf2 f6 28.Gf3 Ga6 29.Se3 g6 30.Sc2 Gc7 31.Ke3 e5 32.fe5 Ge5 33.g3 Gc8 34.Gc6 Kd6 35.Gb5 Gb7 36.Se1 f5 37.Sf3 Gg7 38.h4 Ge5 39.Kf2 Gd5 40.Ge8 Gf6 41.Ke3 Ke7 42.Gb5 Kd6 43.Ge8 Gd8 44.Sg5 Ke7 45.Gb5 Gc7 46.Kf2 h6 47.Sh3 Kf6 48.Sf4 Gb7 49.b4 g5 50.hg5 hg5 51.Sd3

51…Ge4 52.Sc1 Ge5 53.ba5 ba5 54.Se2 Gc7 55.Sd4 Gb6 56.Ke2 Ke5 57.Sf3 Kf6 58.Sd4 Gc7 59.Kf2 Gd5 60.Gd7 Gb6 61.Ke2 Gc4 62.Kf3 Gd4 63.cd4 Ge6 64.Gb5 Ke7 65.Gd3 Gb3 66.Gb5 Kd6 67.Ke3 Kd5 68.Ge8 Gd1 69.Kd3 Gg4 70.Gf7 Kd6 71.Gb3 i remis.

152. Obrona dwóch skoczków [C55]
Ravinet (Francja) – Blatny (Czechosłowacja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Sf6 4.d4 ed4 5.e5 d5 6.Gb5 Se4 7.Sd4 Gd7 8.Gc6 bc6 9.0–0 Ge7 10.f3 Sc5 11.Sc3 0–0 12.f4 f6 13.He2 fe5 14.fe5 Se6 15.Sf3 Hb8 16.b3 Hb4 17.Gd2 Hg4 18.Wad1 Wf7 19.Hd3 Waf8 20.Sa4 Sf4 21.Gf4 Wf4 22.Kh1 Gf5 23.He2 Ge4 24.Sc3 Wf3 25.gf3 Gf3 26.Wf3 Hf3 27.Hf3 Wf3 28.Se2 Gc5 29.Sd4 Gd4 30.Wd4 Kf7 31.c4 Ke6 32.cd5 cd5 33.Wa4 Ke5 34.Wa7 Wf7 35.a4 d4 36.Wa8 Wd7 37.We8 Kd6?! (37…Kf4) 38.Kg2 d3?! (38…Kc5!) 39.Kf1 Kd5?! (39…Kc5) 40.We1?? (Po niedokładnościach czarnych, białe mogły skutecznie bronić się po 40.Ke1!) 40…Wf7! i białe poddały się. Szybkie wtargnięcie hetmana na królewskie skrzydło i opanowanie otwartej linii „f” dało czarnym zwycięstwo. Jedna z najlepszych partii tej rundy!

Drużynowe Mistrzostwa Polski Kobiet, Kielce 1961
Od lewej: Grażyna Piszczyk, Elżbieta Kowalska, Jolanta Szota, Halina Włoczewska, Andrzej Filipowicz i NN
Zdjęcie: Archiwum A. Filipowicza

153. Partia hiszpańska [C71]
Conrady (Luksemburg) – IM Śliwa (Polska)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.d4 b5 6.Gb3 Sd4 7.Sd4 ed4 8.Gd5 Wb8 9.Gc6 Gd7 10.Gd7 Hd7 11.Hd4 Sf6 12.Sc3 Ge7 13.0–0 0–0 14.Ge3 Wfe8 15.Wad1 Hc6 16.f3 b4 17.Se2 Hc2 18.Wd2 Ha4 19.b3 Hb5 20.Sg3 Sd7 21.Ha1 Gf6 22.Hd1 Gc3 23.Wd5 Hc6 24.Sf5 Wb5 25.Sd4

25…Wd5 26.Sc6 Wd1 27.Wd1 f5 28.Gg5 fe4 29.fe4 We4 30.Gd8 Se5 31.Se5 de5 32.Gc7 We2 i białe poddały się.

154. Partia katalońska [E09]
Doda (Polska) – Philippe (Luksemburg)

1.c4 e6 2.Sf3 d5 3.d4 c6 4.g3 Sf6 5.Gg2 Sbd7 6.0–0 Ge7 7.Sbd2 0–0 8.Hc2 We8 9.e4 Se4 10.Se4 de4 11.He4 Sf6 12.He2 c5 13.Wd1 Hc7 14.Gf4 Gd6 15.Gd6 Hd6 16.He5 He5 17.Se5 cd4 18.Wd4 Wb8 19.Wad1 b5 20.cb5 Sd5 21.a4 Gb7

22.Sc6 Gc6 23.bc6 Wb2 24.Gd5 ed5 25.Wc1 Wbb8 26.Wd5 Kf8 27.Kg2 f6 28.Kf3 Kf7 29.Wa5 Wa8 30.Wb1 Wec8 31.Wb7 Kg6 32.Wa6 i czarne poddały się.

Turniej strefowy w Halle 1963, partia Donner (po lewej) – Portisch
Kibicują: Westerinen (po lewej) i Doda (po prawej)
Zdjęcie: Chess Review numer 10/1963

Petrosjan (po lewej) – Filip, Sztokholm 1962
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 5/1962

155. Partia hiszpańska [C98]
Schneider R. (Luksemburg) – Tarnowski (Polska)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hc7 12.Sbd2 Sc6 13.d5 Sa5 14.b3 Se8 15.g4 h5 16.Sh2 hg4 17.hg4 Gg5 18.Sdf1 He7 19.Sg3 g6 20.Kg2 Kg7 21.Wh1 Wh8 22.Gg5 Hg5 23.Hc1 Hc1 24.Wac1 Sf6 25.f3 Gd7 26.Wcg1 Sb7 27.Shf1 Wh1 28.Wh1 b4 29.Se2 a5 30.Sd2 a4 31.c4 ab3 32.Gb3 Sa5 33.Sc1 Gc8 34.Kf2 Sd7 35.Ke3 Sb6 36.Kd3 Ga6 37.Wh2 Wh8 38.Wh8 Kh8 39.Se2 Kg7 40.g5 f6 41.f4 ef4 42.gf6 Kf6 43.Sf4 g5 44.Se6 Sd7 45.Sf3 g4 46.Sh4 Se5 47.Ke3 Gc8 48.Sf5

48…Sec4 49.Gc4 Sc4 50.Kf4 Ge6 51.de6 Ke6 52.Sg7 Kf7 53.Sf5 Kf6 54.Sd6 Sd6 55.e5 Ke6 56.ed6 c4 i białe poddały się.

Hawana 1963
Od lewej: Cobo, Barcza, Tal, Korcznoj, Bobocow, Uhlmann, Robatsch, Darga, O’Kelly, Wade, Ortega; drugi rząd: Geller, Garcia, Calero, Ivkov, Trifunović, Jimenez, Broderman i Perez
Zdjęcie: „Chess Review” numer 11/1963;

156. Gambit królewski [C39]
Filipowicz (Polska) – Zeyen (Luksemburg)

1.e4 e5 2.f4 ef4 3.Sf3 g5 4.h4 g4 5.Se5 h5 6.Gc4 Sh6 7.d4 d6 8.Sd3 Sc6 9.Sf4 Sg8 10.Sc3 Sf6 11.Sfd5 Ge6??

12.Gg5! Gd5 13.Sd5 Ge7 14.Se7 He7 15.0–0 i czarne poddały się.

157. Obrona Grünfelda [D90]
IM Ojanen (Finlandia) – Estrada (Urugwaj)

1.c4 Sf6 2.Sc3 c6 3.Sf3 d5 4.d4 g6 5.cd5 cd5 6.Gf4 Sc6 7.e3 Gg7 8.Gd3 0–0 9.h3 b6 10.0–0 Gb7 11.He2 Sb4 12.Gb5 a6 13.Ga4 Sc6 14.Wfc1 b5 15.Gd1 Wc8 16.Se1 Sa5 17.Sd3 Sd7 18.a4 b4 19.Sb4 e5 20.de5 Sc5 21.Sca2 He7 22.Sd3 Sd3 23.Hd3 Ge5 24.Ge5 He5 25.Wc8 Wc8 26.Wb1 Sc4 27.Gf3 Sd6 28.Sc3 Se4 29.Ge4 de4 30.Hd7 Wc7 31.Hd8 Kg7 32.Wd1 Gc6??

33.Wd6 i czarne poddały się.

158. Obrona królewsko – indyjska [E94]
Etcheverry (Urugwaj) – Räisä (Finlandia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Sf3 0–0 6.Ge2 e5 7.0–0 Sbd7 8.Ge3 Sg4 9.Gg5 f6 10.Gc1 f5 11.Gg5 Sgf6 12.ef5 gf5 13.Hc2 e4 14.Sh4 h6 15.Ge3 Sg4?

16.Sf5 Sh2 17.Kh2 Wf5 18.He4 Wf7 19.Wh1 Sf8 20.Gh5 We7 21.Hf3 c6 22.Wae1 Se6 23.d5 Ge5 24.Kg1 Sg5 25.Gg5 hg5 26.We5 de5 27.Hf6 (z groźbą Gf7 z następnym Wh8) i czarne poddały się.

Partia Barcza (po prawej) – Hort
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 7/1962

159. Obrona królewsko – indyjska [E68]
Rantanen (Finlandia) – Alvarez del Monte (Urugwaj)

1.Sf3 Sf6 2.d4 g6 3.c4 Gg7 4.Sc3 0–0 5.e4 d6 6.g3 Sbd7 7.Gg2 e5 8.0–0 ed4 9.Sd4 Sc5 10.Sb3 Sfd7 11.Hc2 a5 12.Ge3 c6 13.Wad1 He7 14.Wfe1 Se6 15.f4 a4 16.Sc1 Sec5 17.Gf2 Wd8 18.Sd3 a3 19.Sc5 Sc5 20.b3 Sa6 21.h3 Ge6 22.Se2 Sb4 23.Hd2 c5 24.Sc1 Sc6 25.g4 Sd4 26.Se2 Se2 27.We2 Gf6 28.g5 Gb2 29.f5 Gd7 30.f6 He5 31.Hd6 Hg5 32.Hc5 Ge5 33.Wed2 h5 34.Kf1 Wdc8 35.He7 Gc6 36.Wd3 Gf6 37.Hb4 Ge5 38.Hd2 Gf4 39.He2 We8 40.h4 He5 41.Gd4 He6 42.Hf3 Ge5 43.Hf2 Gd4 44.Wd4 Wa5 45.Hg3 We5 46.Hf4??

46…Wf5 i białe poddały się.

160. Partia pionem hetmańskim [A48]
Bauza (Urugwaj) – Westerinen (Finlandia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.h3 Gg7 4.Gf4 0–0 5.e3 c5 6.c3 b6 7.Ge2 Ga6 8.Ga6 Sa6 9.0–0 d5 10.Sbd2 He8 11.We1 Sh5 12.Gh2 f5 13.Ge5 Sf6 14.c4 Sb4 15.Hb3 a5 16.a3 a4 17.Hc3 Sc6 18.Gf6 Gf6 19.cd5 Sa5 20.Hd3 Hd7 21.dc5 bc5 22.e4 Gb2 23.Wa2 Gg7 24.Sc4 Hb5 25.Wc2 Hb3 26.He2 Sc4 27.Hc4 Hc4 28.Wc4 Gb2 29.We3 fe4 30.Wee4 Ga3 31.Wa4 Wa4 32.Wa4 Gb4 33.Se5 Wf4 34.Wa7 c4 35.Wc7 c3 36.Sd3 Ga5 37.Wc8 Wf8 38.Wc5 Gb6 39.Wc3 Wf5 40.Wb3 Wd5 i remis.

161. Debiut Betbedera – Richtera – Weresowa [D01]
Kleopas (Cypr) – GM Donner (Holandia)

1.d4 Sf6 2.Sc3 d5 3.Gg5 c6 4.f3 e6 5.e4 Ge7 6.e5 Sfd7 7.Ge7 He7 8.Sge2 0–0 9.Hd2 f6 10.f4 fe5 11.de5 Sb6 12.b3 c5 13.Sg3 Sc6 14.Ge2 Gd7 15.0–0 Sd4 16.Gd1 Gc6 17.Sce2 Sf5 18.c3 Wad8 19.Gc2 Sh4 20.Wf2 Sd7 21.Waf1 Wf7 22.Gb1 Wdf8 23.Kh1 Se5 24.Sc1 Sg4 25.We2 Hd6 26.h3 Sf6 27.Wfe1 d4 28.Kh2 Gg2 29.We6 He6 30.We6 Sf3 31.Kg2 Sd2 32.Gd3 Sd5 33.Sce2 Wf4 34.cd4 cd4 35.Kh1 Wf3 36.Gc4 Sc4 37.bc4 d3 38.cd5 d2 i białe poddały się.

162. Debiut Barczy [A07]
IM Bouwmeester (Holandia) – Lantsias (Cypr)

1.Sf3 c6 2.g3 d5 3.Gg2 Sf6 4.0–0 e6 5.d3 Ge7 6.Sbd2 Sbd7 7.e4 de4 8.de4 Hc7 9.He2 Se5 10.Se5 He5 11.Sc4 Hc7 12.Gf4 Hd8 13.Wfd1 Gd7 14.Sd6 Gd6 15.Gd6 h5 16.Wd2 Hb6 17.Wad1 e5 18.Ge5 Gg4 19.Gf3 0–0 20.Gf6 gf6 21.Gg4 hg4 22.Hg4 Kh7 23.Hf5 Kg7 24.e5 Hb2 25.Hf6 i czarne poddały się.

163. Partia pionem hetmańskim [D02]
Ioannidis (Cypr) – IM Prins (Holandia)

1.Sf3 d5 2.d4 c5 3.c3 Sc6 4.Gf4 e6 5.e3 Hb6 6.Hc2 Gd7 7.Sbd2 h6 8.Ge2 Sf6 9.0–0 Wc8 10.Wfd1 cd4 11.ed4 Sd4 12.Sd4 Hd4 13.Ge3 Ha4 14.Sb3 a6 15.Wd4 Hc6 16.Sa5 Hc7 17.Sb3 Ge7 18.Gf4 e5 19.Gg3 Gd6 20.Wd3 Ge6 21.Wad1 g5 22.Wc1 b5 23.f3 Sh5 24.f4 Sf4 25.Gf4 gf4 26.Gf3 e4 27.Ge4 Gc5 i białe poddały się.

164. Partia angielska [A22]
IM Kramer H. (Holandia) – Fieros (Cypr)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e5 3.g3 c5 4.Gg2 Sc6 5.e3 b6 6.Sge2 Gb7 7.0–0 Wb8 8.d4 Gd6 9.Sb5 Gc7 10.d5 0–0 11.dc6 Gc6 12.Gc6 dc6 13.Hd8 Wbd8 14.Sc7 a5 15.Sc3 Wc8 16.Sa6 Wa8 17.Sc5 bc5 18.e4 Wad8 19.Ge3 Wfe8 20.Wfd1 Wb8 21.b3 h6 22.Gc5 We6 23.Gd6 Wbe8 24.f3 Sd7 25.Gc7 Sc5 26.Ga5 Wf6 27.Kg2 h5 28.Gb6 Se6 29.a4 Sg5 30.Wd3 Wg6 31.a5 Se6 32.Kf2 Wc8 33.a6 c5 34.a7 Wa8 35.Sd5 Kh7 36.Sc7 Sc7 37.Gc7 i czarne poddały się.

Mecz o mistrzostwo świata
Od lewej: Tigran Petrosjan, Max Euwe i Michaił Botwinnik
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 8/1963

Grupa: 4

Wyniki III rundy:

Indie

1,0 : 3,0

Austria

Irlandia

0,0 : 4,0

Argentyna

Iran

1,0 : 3,0

Albania

Dania

1,0 : 3,0

Węgry

Kuba

2,5 : 1,5

Anglia

Nadal nic nie „kleiło się” w ekipie angielskiej, która poniosła sensacyjną porażkę w starciu z Kubańczykami. Była to druga z rzędu porażka z zespołem bynajmniej nie pretendującym do gry w głównym finale. Partia Jimenez – Penrose przebiegała pod znakiem niewielkiej przewagi mistrza angielskiego, ale ze względu na zbliżający się niedoczas, stojąc nadal znakomicie, Penrose zgodził się na remis. Partia Clarke – Cobo dała także równy podział punktu poprzez powtórzenie posunięć. Trzeci taki wynik padł pod koniec rundy w partii Barden – Calero. Dobrze stojący mistrz angielski niepotrzebnie przeprowadził wymianę gońca za skoczka na polu „d5”, po której jego przewaga pozycyjna stopniała do zera. Jedyne rozstrzygnięcie padło w partii Gilberto Garcia – Littlewood, w której mistrz angielski podstawił piona, a w niedoczasie jeszcze figurę, po czym natychmiast złożył broń. W meczu Indie – Austria, Aaron przegrał z Robatschem swoją drugą z rzędu partię. W dobrej pozycji pierwszy mistrz międzynarodowy w historii szachów hinduskich zaczął wymieniać „co się dało” i dostał odrobinę gorszą końcówkę skoczkową, która powinna zakończyć się remisem. Wówczas stało się nieszczęście. Aaron zagrał 42.h5?? i okazało się, że arcymistrz Robatsch natychmiast może dorobić hetmana! W partii Beni – Ali, w wygranej pozycji Beni zagrał źle gońcem i Ali po „jedynym” 29…Gc8 obronił się na remis. Partia Nawab – Gragger bez „przygód” zakończyła się także równym podziałem punktu. Doświadczony Lokvenc szybko zdobył piona w partii z Shuklą i w dogrywce zrealizował przewagę. Przed całkowitym pogromem Duńczyków w starciu z Węgrami uratował zespół rewelacyjnie grający na tym etapie rozgrywek Brinck-Claussen. W partii Lengyel – Brinck-Claussen czarne szybko wypracowały sobie świetną pozycję, ale o wyniku partii zadecydowała podstawka hetmana przez węgierskiego mistrza. W pozostałych partiach tego meczu Duńczycy zgodnie podstawiali materiał i tylko From w partii z Bilkiem dotrwał do dogrywki. Trzy partie meczu Irlandia – Argentyna zakończyły się na pierwszym „posiedzeniu”. Jedynie Foguelman miał dogrywkę partii z Cassidym. Na drugi dzień rano mistrz argentyński wdarł się hetmanem do obozu czarnych i po krótkiej „burzy” zdobył dwa piony, co zadecydowało o zdobyciu kompletu punktów przez Argentyńczyków w tym meczu.

Stan po III rundzie:

1 – 2

Węgry i Argentyna

10,5

3

Albania

8,5

4

Kuba

6,5

5 – 6

Austria i Anglia

6,0

7

Dania

5,0

8

Indie

3,5

9

Iran

2,5

10

Irlandia

1,0

Robert Fischer na turniej kandydatów
Zdjęcie: „Chess Review” numer 8/1962

165. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A72]
IM Aaron (Indie) – GM Robatsch (Austria)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.d5 e6 4.c4 ed5 5.cd5 d6 6.Sc3 g6 7.e4 Gg7 8.Ge2 0–0 9.Gg5 h6 10.Gh4 g5 11.Gg3 Sh5 12.0–0 f5 13.Sd2 Sg3 14.fg3 He7 15.ef5 Gf5 16.Gg4 Gg4 17.Wf8 Kf8 18.Hg4 Sd7 19.Wf1 Kg8 20.He6 He6 21.de6 Gd4 22.Kh1 Gc3 23.bc3 Sf8 24.We1 We8 25.Sc4 d5 26.Sd6 We6 27.We6 Se6 28.Sb7 Kf7 29.Kg1 Kf6 30.Kf2 Ke5 31.Ke3 c4 32.g4 a6 33.g3 d4 34.cd4 Kd5 35.h4 Sd4 36.Sd8 Sc2 37.Kd2 Sb4 38.Sf7 Kd4 39.Sh6 c3 40.Ke2 Sa2 41.Sf5 Ke4 42.h5??

42…c2 i białe poddały się.

Benkö (po lewej) – Najdorf, turniej w Argentynie
Zdjęcie: „Chess Review” numer 9/1963

166. Gambit hetmański [D45]
IM Beni (Austria) – Ali (Indie)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 c6 5.e3 Sbd7 6.Hc2 Gd6 7.b3 0–0 8.Gb2 We8 9.Ge2 b6 10.0–0 Gb7 11.e4 de4 12.Se4 Se4 13.He4 f5 14.Hc2 Wc8 15.Wad1 He7 16.Se5 Se5 17.de5 Gc5 18.Wd3 Wcd8 19.Wfd1 Gb4?? (Ten ruch powinien spowodować porażkę czarnych)

20.Wd8! Wd8 21.a3! Wd1 22.Hd1 Ga3 23.Ga3 Ha3 24.Hd7 Ga6 25.He6 Kf8 26.Hf5 Ke7 27.h3 Hc1 28.Kh2 Hd2 29.Gg4?? (Białe wypuszczają przewagę. Poprawne było 29.Gh5) 29…Gc8!! (Czarne poczuły szansę nie przegrania partii!) 30.e6 Hd6 31.g3 Ge6 32.He4 g6 33.Ge6 He6 34.Hh4 Kd6 35.Hh7 Hf5 i remis.

167. Obrona Grünfelda [D85]
Nawab (Indie) – Gragger (Austria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.cd5 Sd5 5.e4 Sc3 6.bc3 Gg7 7.Sf3 c5 8.Gb5 Gd7 9.Gd7 Hd7 10.0–0 cd4 11.cd4 Sc6 12.Gb2 0–0 13.Wb1 Wfd8 14.d5 Gb2 15.Wb2 e6 16.Wd2 ed5 17.Wd5 He7 18.We1 Sb4 19.Wd8 Wd8 20.Hb1 Sd3 21.Wd1 Sc5 22.We1 b6 23.h3 Hd6 24.e5 Hd3 25.Hc1 Se6 26.Hh6 Hc4 27.Sg5 Sg5 28.Hg5 We8 29.a3 He6 30.We3 b5 31.h4 h5 32.Hf4 a5 33.Hd4 Wb8 34.Hd6 Hd6 i remis.

168. Gambit hetmański [D55]
IM Lokvenc (Austria) – Shukla (Indie)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.c4 e6 4.Sc3 Ge7 5.Gg5 0–0 6.e3 a6 7.Wc1 We8 8.a3 dc4 9.Gc4 b5 10.Ga2 Gb7 11.0–0 Sbd7 12.He2 Wc8 13.Wfd1 Se4 14.Ge7 He7 15.b4 Sdf6 16.Se4 Se4 17.Se5 Hg5 18.f3 Sf6 19.e4 Wed8 20.Wc5 Hh6 21.Sc6 Gc6 22.Wc6 Wd6 23.Wc3 Wd7 24.Gb3 Sh5 25.g3 Sf6 26.a4 c6 27.ab5 ab5

28.Hb5 He3 29.We3 cb5 30.Kf2 Kf8 31.Wed3 Ke7 32.Ke3 g5 33.Wa1 Wdc7 34.Wa5 Wb8 35.d5 ed5 36.ed5 Se8 37.Kd4 Sd6 38.Wc3 Wbc8 39.Wc5 Kd7 40.g4 f5 41.Gc2 fg4 42.fg4 Wf8

43.Gf5!! Sf5 44.gf5 Wf5 45.Wc7 Kc7 46.Kc5 h5 47.Wa7 Kb8 48.Wg7 g4 49.Wh7 Wf2 50.Wh5 i czarne poddały się.

169. Obrona sycylijska [B95]
Murphy (Irlandia) – GM Najdorf (Argentyna)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.Hd2 h6 8.Gf6 Hf6 9.f4 Sc6 10.Sf3 Hd8 11.Ge2 Ge7 12.a3 0–0 13.g4 d5 14.0–0–0 de4 15.He3 Hc7 16.He4 f5 17.gf5 Wf5 18.Gc4 Hf4 19.Sd2 He4 20.Sde4 b5 21.Ga2 b4 22.Sd6 Gd6 23.Wd6 bc3 24.Wc6 cb2 25.Kb1 Gb7 26.Ge6 Kh8 27.Gf5 Gc6 28.We1 Wb8 29.We3 Gd5 30.Gg6 Ga2 i białe poddały się.

170. Partia angielska [A22]
IM Sanguinetti (Argentyna) – Reilly (Irlandia)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e5 3.g3 Ge7 4.Gg2 d6 5.Sf3 Ge6 6.d4 ed4 7.Sd4 Gc8 8.0–0 0–0 9.b3 c6 10.Gb2 We8 11.Hd2 Hc7 12.Wad1 Sa6 13.e4 Gd7 14.h3 Wad8 15.f4 Gf8 16.Wfe1 Gc8 17.Kh2 Sc5 18.b4 Scd7 19.Sf5 Sb6 20.Se3 Ge6 21.He2 Sc8 22.Wd2 Hb6 23.a3 a5 24.Sa4 Hc7 25.b5 Ge7 26.g4 cb5 27.cb5 Gb3 28.Sc3 Sb6 29.Wc1 Hb8 30.Hf2 Sc4 31.Sc4 Gc4 32.g5 Sd7 33.Hd4 Gb3 34.Sd5 Gf8 35.Se3 Ge6 36.Sf5 Gf5 37.ef5 Sc5 38.Gd5 Hc7 39.g6 hg6 40.fg6 i czarne poddały się.

171. Obrona sycylijska [B32]
O’Hare (Irlandia) – GM Rossetto (Argentyna)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e5 5.Sb5 a6 6.Sd6 Gd6 7.Hd6 Hf6 8.Hd1 Hg6 9.Sc3 Sge7 10.Ge3 d5 11.ed5 Sb4 12.Gd3 Sd3 13.Hd3 Gf5 14.Hd2 Gc2 15.0–0 Wd8 16.Gc5 Hd3 17.Hg5 Sg6 18.Wfe1 f6 19.Hg4 Hf5 20.Hb4 Wd7 21.f3 Sf4 22.Se4 Ge4 23.fe4 Hg5 24.g3 h5 25.Kf1 Sd3 26.Hb6 Hg4 27.We3 Sc5 28.Hc5 Hh3 29.Kg1 Kf7 30.Wf1 h4 31.Wf2 Hg4 32.Hb6 Wc8 33.Wef3 Wc1 34.Wf1 Wf1 35.Wf1 hg3 36.Wf5 gh2 37.Kh2 Kg6 38.He6 Hh4 39.Kg1 He1 40.Kh2 Wd8 41.We5 i białe poddały się.

172. Obrona królewsko – indyjska [E60]
Foguelman (Argentyna) – Cassidy R. (Irlandia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.Sf3 d6 6.0–0 Sbd7 7.Hc2 e5 8.Wd1 He7 9.Sc3 c6 10.b3 ed4 11.Sd4 Wd8 12.Ga3 Sf8 13.Wac1 Se6 14.e3 Sc5 15.b4 Se6 16.b5 Sd4 17.Wd4 c5 18.Wd2 Wb8 19.We1 b6 20.Gb2 Gb7 21.Gb7 Wb7 22.Sd5 Sd5 23.Gg7 Kg7 24.Wd5 Wbd7 25.e4 f6 26.Hd2 He6 27.Hf4 We8 28.We3 Wed8 29.h4 h5 30.f3 Kf7 31.Hh6 Wg8 32.Kg2 Ke8 33.Wed3 Kd8 34.Hd2 Kc7 35.Wa3 Kb7 36.We3 Kc7 37.f4 We8 38.Hd3 Wdd8 39.a4 We7 40.e5 fe5 41.fe5 Kc8 42.Wf3 Wf7 43.Wf7 Hf7 44.a5 He6 45.ab6 ab6 46.Ha3 Wd7 47.Ha8 Kc7 48.Hc6 Kd8 49.Hb6 Ke8 50.Hb8 Kf7 51.Wd6 Wd6 52.Hd6 Hc4 53.Hf6 Ke8 54.Hg6 Ke7 55.Hg5 Kd7 56.Hh5 Hb5 57.Hf7 Kd8 58.e6 i czarne poddały się.

173. Obrona sycylijska [B66]
Hemmasian (Iran) – Pustina (Albania)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gg5 e6 7.Hd2 a6 8.0–0–0 h6 9.Gf6 Hf6 10.Sb3 Hd8 11.Kb1 b5 12.Gd3 Ge7 13.f4 0–0 14.Hf2 b4 15.Se2 a5 16.h4 a4 17.Sd2 b3 18.cb3 Sb4 19.Sc4 Ga6 20.a3 Sd3 21.Wd3 ab3 22.Wc3 Wc8 23.Sb6 Wc3 24.Sc3 Gf6 25.e5 de5 26.Wd1 Gd3 27.Ka1 e4 28.Se4 Ge4 29.Wd8 Wd8 30.He2 Gc2 i białe poddały się.

174. Partia hiszpańska [C99]
Duraku (Albania) – Farboud (Iran)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 b5 6.Gb3 Ge7 7.We1 d6 8.c3 0–0 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hc7 12.Sbd2 cd4 13.cd4 Sc6 14.Sb3 Gd7 15.Ge3 Wfc8 16.Wc1 a5 17.Gb1 Hb8 18.de5 Se5 19.Se5 de5 20.Sc5 Ge8 21.Hf3 Sd7 22.Sd7 Gd7 23.Hg3 Wa6 24.Wc8 Gc8 25.Wc1 Ge6 26.Gh6 Gf6 27.Gg5 Gg5 28.Hg5 Hd6 29.Kh2 Wa8 30.Wc3 h6 31.He3 b4 32.Wd3 Hc7 i remis.

Sala gry
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 22/1962

175. Obrona sycylijska [B34]
Parniani (Iran) – Konci (Albania)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Sc3 Gg7 6.Ge3 Sf6 7.Ge2 0–0 8.Sb3 a5 9.a4 Sb4 10.Gf3 d6 11.0–0 Ge6 12.Ge2 Wc8 13.Wc1 Wc3 14.bc3 Sa2 15.Wa1 Sc3 16.He1 Se2 17.He2 Hc7 18.Wfc1 Se4 19.Gd4 Sc3 20.He3 Gd4 21.Sd4 Hc4 22.We1 Gd5 23.Sb3 b6 24.Sd2 Hc6 25.Hg5 e5 26.h4 Kg7 27.We3 h6 28.Hg3 Sa4 29.f4 e4 30.f5 Hc2 31.f6 Kh7 32.Hd6 Hc5 33.Hf4 Sb2 34.Kh1 Sd3 35.Hg3 Hc3 36.Wd1 Hc2 37.Wee1 Se1 38.He1 e3 39.Sf3 Gf3 40.gf3 We8 41.Wd7 Kg8 i białe poddały się.

176. Partia szkocka [C45]
Omari (Albania) – Safvat (Iran)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.d4 ed4 4.Sd4 Hh4 5.Sb5 Kd8 6.Ge3 Sf6 7.S1c3 Gb4 8.a3 Gc3 9.Sc3 Se4 10.Hd5 Sc3 11.bc3 We8 12.Hd3 He7 13.Hd5 Hh4 14.Hd3 He7 15.Hd5 Hh4 16.Hd3 He7 i remis.