Migawka

1

KALEJDO

SK

OP

– 0

3/2

2

KONCERT

SUPERGRUPY ’81.

W Łódzkim Domu Kultury,

19 lutego 2022 r.

Fot. Bogdan Sobieszek

2

ROBERT JUNDO.

K

2

A

„Nieobecni/Absens”

L

3/2

E

– wystawa w Galerii FF

JDO

Łódzkiego Domu Kultury,

– 0

SK

otwarcie 3 III

OP

OP

SK

– 0

JDOE

3/2

LA

2

K

WYDAWCA

PRENUMERATA

„Kalejdoskopu”

Cena za numer – 4 zł

RUCH – mieszkańcy Łodzi

ADRES REDAKCJI

DRUK

i województwa mogą zamówić

ŁDK, 90-113 Łódź, ul. Traugutta 18

SilverPrint

prenumeratę, korzystając ze strony

tel. 797 326 217

ul. Gliniana 13, 91-336 Łódź

www.prenumerata.ruch.com.pl

e-mail: kalejdoskop@ldk.lodz.pl

pytania: prenumerata@ruch.com.pl

www.e-kalejdoskop.pl

Nakład: 1400 egz.

lub tel.: 22 693 70 00,

801 800 803 (pn.-pt. w godz. 7-17).

REDAGUJĄ

INFORMACJE O IMPREZACH

KOLPORTER – tylko instytucje mogą

Bogdan Sobieszek

prosimy przesyłać na adresy:

zamawiać prenumeratę w oddziałach

– p.o. redaktora naczelnego,

kalejdoskop@ldk.lodz.pl

firmy Kolporter S.A.

Aleksandra Talaga-Nowacka

kalendarium@ldk.lodz.pl

na terenie całego kraju.

Informacje pod numerem infolinii

PROJEKT GRAFICZNY

PARTNEREM PISMA JEST

0 801 205 555

Jakub Stępień,

lub na stronie internetowej

współpraca Oliwia Adamkowska

http://sa.kolporter.com.pl/

Wstępniak

3

OFICJALNE i ukryte

Bogdan Sobieszek, p.o. redaktora naczelnego Współrządzenie to słowo klucz, którym władze Łodzi opisują strategię rozwoju miasta na najbliższe lata. Będziemy was słuchać, realizować wasze pomysły, będziemy włączać was w proces rządzenia – zdają się przekonywać mieszkańców. Życie pokazuje jednak, że to nie takie proste. Jak w wy-padku połączenia pięciu placówek w Miejską Strefę Kultury. Przez ponad rok pracownicy tych instytucji protestowali, pytali o cel zmian.

Urząd Miasta Łodzi organizował kon-

sultacje, warsztaty i debaty. Tłumaczył, K

że chodzi o lepszą ofertę, efektywniejsze 2

AL

wykorzystanie zasobów i oszczędno-

3/2

EJDO

ści. Dialog okazał się pozorny, a nawet

– 0

SK

symulowany. Mimo aktywnej postawy

OP

OP

SK

środowisk kultury żadne argumenty

– 0

JDO

nie zostały wzięte pod uwagę, decyzja E

3/2

LA

miasta pozostała niezmienna. To rodzi nieufność i wątpli-2

K

wości, jaki jest rzeczywisty cel centralizacji. Czy wynika on ze strategii rozwoju kultury opartej na partycypacji i rela-cyjnej koncepcji kultury? A może chodzi o coś, do czego władza nie chce się przyznać? Przecież bez zaangażowania pracowników placówek tworzących (od 1 listopada 2021 r.) MSK operacja nie ma szans powodzenia. Jak zorganizować pracę nowego organizmu, najlepiej wiedzą ci, którzy dzia-łają w terenie, ich trzeba pytać – są najbliżej mieszkańców, znają ich potrzeby, rozumieją, czego odbiorcy oczekują od swoich instytucji kultury. Podkreślają to eksperci, dyspo-nujący teoretycznymi modelami. Przede wszystkim liczy się bowiem lokalny kontekst. Jeśli zatem miastu nie zależy na porozumieniu (a więc i sukces centralizacji jest mu obo-jętny), może rzeczywiście nie chodzi o cele, które oficjalnie deklaruje, ze współrządzeniem na pierwszym miejscu.

4

SPIS TREŚCI

12 14Historia walki. 20 24

Meteo-polo.

Kultura

Demokratycz-

Andrzej

Aleksandra

nieufności.

na kultura.

Poniedzielski

Talaga-

Bogdan

Piotr

-Nowacka,

Sobieszek

Zbieranek

Bogdan

Sobieszek

K

2

AL

3/2

EJDO

– 0

SK

OP

OP

SK

26 30 35 38

– 0

JDOE

3/2

L

W Łodzi

Odgrzebywa-

Kości zostały

Biedne ciało.

A

2

jak w Rzymie.

nie Pabianic.

rzucone.

Łukasz Barys

K

Małgorzata

Rozmowa

Przemysław

Lisiecka-

z Łukaszem

Owczarek

-Muniak

Barysem

4 4Z 6a pan brat 49 52

G

1aleria

Garbiąc

Covidać,

Kalejdoskopu

z Grohmanem

garści, grzązł

to widać.

– Martwe

i rapem.

gwałtownie…

Michał B.

natury z BWA

Rozmowa

Mieczysław

Jagiełło

w Sieradzu

z Tomaszem

Kuźmicki

Gołębiew-

skim

5

03/22

54 56Rockowa 58

Y

60

Czy warto

Być innym nie

Komedia

było?

uczta

jest różowo.

z

Piotr

z teatrem

Klaudia

konwenansu.

Grobliński

w tle.

Stępień-

Mateusz

Rafał Gawin

-Kowalik

Bugalski

ULTUR

K

2

AL

3/2

EJDO

A K

– 0

SK

OP

OP

SK

61 62

Wemkną,

Wciąż żyję.

64Pliszka 67

– 0

a nie

Aleksandra

w jaskini lwa.

DL

JDOE

3/2

LA

Komiksowy

2

K

spacer.

wepchną.

Talaga-

Tomasz

Piotr Kasiński

Piotr

Nowacka

Kubacki

Grobliński

TEGIE

68 6K 9

STRA

Latarnia (nie)

alendarium

magiczna.

Maciej Robert

I str. okładki: ŁUKASZ BARYS, poeta i pisarz, laureat Paszportu „Polityki”

– wywiad na str. 30

Fot. Agnieszka Cytacka

20

Temat numeru

KULTURA

nieufności

Bogdan Sobieszek

Plany utworzenia Miejskiej Strefy Kultury, czyli połączenia pięciu domów kultury, wywołały trwające ponad rok protesty pracowników instytucji i ludzi kultury. Padały pytania o cel tej operacji. Czy jest plan? Czy powstała filozofia działania połączonych placówek? Czy może została opracowana nowa polityka kulturalna, której narzędziem jest przeprowadzana centralizacja?

Dlaczego pytanie o politykę kulturalną jest publicznych w zakresie kultury”, która jest tutaj kluczowe? Bo termin ten odnosi się do streszczeniem perspektywy rozmówców.

idei ustalania (np. przez miasto) priorytetów, Do formułowania polityk mamy jednak

które chcemy osiągnąć dzięki kulturze, oraz w Polsce duży dystans. Źle to się kojarzy.

określenia sposobów działania. To strategia – Sama idea planowania została skompro-K

realizująca prawo człowieka do dostępu do mitowana w okresie PRL, kiedy arbitralnie 2

AL

kultury. Podstawą jej istnienia wśród innych narzucano nierealistyczne plany – mówi 3/2

EJDO

polityk publicznych jest przekonanie, że z kolei Łukasz Biskupski z Katedry Badań lepszy świat to taki, w którym nie ma nie- Kulturowych Uniwersytetu Łódzkiego. – Gdy – 0

SK

równości społecznych. Dlatego mamy m.in. natomiast zarządzanie strategiczne pojawiło OP

OP

publiczną służbę zdrowia i system emerytal- się u nas wraz z akcesem do Unii Europejskiej, SK

ny. Kultura cementuje nas jako wspólnotę, znów było to coś narzuconego z zewnątrz.

– 0

sprawia, że lepiej nam się żyje, jesteśmy peł- Dodatkowo polski „gen wolności” powoduje, JDOE

3/2

niejszymi ludźmi, że się rozwijamy. Ma nawet że jesteśmy niechętni wszelkim ramom, które LA 2

wpływ na rozwój gospodarczy. Dlatego jest ukierunkowują nasze działania.

K

ważna. Ów dostęp do kultury na poziomie Po PRL odziedziczyliśmy rozbudowaną sieć państwa czy samorządu można realizować, instytucji oraz ideę mecenatu państwa. Cały na przykład rozwijając publiczne instytucje ten system służył kształtowaniu nowego czło-organizujące bezpłatne wydarzenia, można wieka, obywatela państwa socjalistycznego.

też przekazywać obywatelom bony, dzię- W lata 90. weszliśmy odcięci od dawnych ki którym kupią książki lub wezmą udział polityk, ale ze strukturą, która była kosz-w płatnych wydarzeniach kulturalnych.

towna (domy kultury przypisane do dzielnic, Polityka kulturalna, będąca zbiorem kierun- ośrodki kultury w zakładach pracy). Cele ków i zasad postępowania, czasem przybiera uzasadniające ich istnienie przestały obo-formę wizji przyszłości, innym razem rozu- wiązywać i przez lata nikt nie miał spójnego miana jest bardziej techniczne jako dbałość pomysłu na to, jaki sens nadać ich istnieniu.

o to, by sieć instytucji działała sprawnie. Tak Według Biskupskiego ten system działa siłą przynajmniej wynika z obserwacji Piotra rozpędu, tradycji, oddolnych inicjatyw w po-Zbieranka, adiunkta w Instytucie Socjologii szczególnych instytucjach i jest finansowany Uniwersytetu Gdańskiego. Przeprowadził on w niewystarczającym stopniu. Trzeba by coś 27 wywiadów z osobami, które były zaanga- z tym zrobić. No i tu jest problem.

żowane w formułowanie polityk publicznych.

Jako jeden z impulsów, który spowodował, Byli to politycy, urzędnicy, a także osoby że miasta zaczęły się zastanawiać, jaką stra-funkcjonujące w instytucjach kultury, eks- tegię kulturalną przyjąć, Piotr Zbieranek wy-perci i dziennikarze. Opracowany materiał mienia konkurs o Europejską Stolicę Kultury i wnioski zawarł w książce „Demokratycz- 2016, do którego wystartowało kilkanaście na kultura. Proces formułowania polityk ośrodków (w tym Łódź). Proces przygoto-

Tem

T

a

em t

a nu

t

m

nu er

m

u

er

21

wań poddano debacie społecznej. Z Europy łeczne. Podkreśla się znaczenie dziedzictwa przenikają do nas również przykłady dobrych kulturowego. Wielość wizji pobudza ludzi praktyk w zakresie formułowania polityk do zastanawiania się, czym jest kultura i do publicznych. Na przykład tzw. polityka oparta czego powinna dążyć, czego tak napraw-na dowodach, gdzie w procesie budowania dę miasto powinno oczekiwać od swoich strategii łączy się cztery perspektywy: do- instytucji. Nierzadko dyskusja sprowadza świadczenia adresatów i interesariuszy, głos się do rozważania dwóch opcji: czy kultura ekspertów, opinię i system wartości decy- jest dodatkiem do budżetu marketingowego dentów oraz dowody z badań. – To nie są i narzędziem budowania marki, czy chodzi nasze własne pomysły – podkreśla Zbieranek. o to, żeby głębiej wejść w lokalną społeczność

– Wzajemne inspiracje są częścią procesu i funkcjonować razem z nią.

integracji europejskiej.

Łukasz Biskupski w 2013 roku uczestni-W pracy „Demokratyczna kultura” pojawia czył na zaproszenie Urzędu Miasta Łodzi się określenie: profesjonalizacja polityki kul- w formułowaniu Strategii Rozwoju Kultury turalnej, które opisuje tendencję do forma- 2020+. Autorzy zastanawiali się, jak Łódź

lizowania, czyli formułowania jej w postaci jako miasto kultury może zaistnieć na mapie oficjalnych dokumentów, na przykład za- Polski, żeby być wyraziście identyfikowa-twierdzanych przez radę miejską. Zatem, jak nym ośrodkiem. Postanowili odnieść się do wylicza Piotr Zbieranek, polityka kulturalna unikatowych zasobów miasta, czyli tradycji

– według idealnego modelu, uważanego przez XIX-wiecznej nowoczesności, uprzemysło-wielu za wzorcowy – ma trzy wymiary. Pierw- wienia i awangardy. Chodziło o stworzenie szy z nich to wymiar strategiczny – powinien marki Łodzi. Ale na tym nie wyczerpywała się K

2

A

istnieć dokument, który precyzuje, do czego L

kultura służy, i przedstawia wizję przyszło-3/2

EJDO

ści, czyli punkt, do którego dążymy. Drugi

– 0

(operacyjny) mówi, jak dotrzemy do celu SK

(trzeba to rozpisać pomiędzy instytucje – któ-OP

OP

ra dostanie jakie środki na realizację jakich SK

– 0

celów) i jak się przekonamy, że przybliżamy JDO

się do niego (monitoring i ewaluacja). Trzeci E

3/2

L

wymiar to uspołecznienie polityki – doku-A

2

ment opisujący wizję należy poddać głębszej K

dyskusji w pierwszej kolejności wśród osób, które będą ją realizować, czyli pracowników instytucji i działaczy kultury. – Z tym mamy w Polsce najwięcej problemów – przyznaje Zbieranek. – Jest coraz więcej mechanizmów konsultacji, ale nie spełniają oczekiwań. Za-mieszcza się na przykład ankietę na stronie internetowej. Kto chce, może ją wypełnić i wysłać. I w ten sposób sprawę konsultacji społecznych uznaje się za załatwioną.

Na jakich zatem podstawach budować

strategię rozwoju kultury? Dużo jest ujęć funkcjonalności czy dobrodziejstw kultury, stąd i wiele może być priorytetów. Wcześniej

– na przełomie wieków – krótko dominowało podejście polegające na ekonomizacji kultury, czyli założeniu, że dotacje nie są wskazane –

jeśli kultura jest naprawdę potrzebna, ludzie sami za nią zapłacą. W ostatniej dekadzie idziemy w przeciwną stronę. Panuje silny trend, który mówi, że kultura jest ważna sama w sobie, a przy tym buduje relacje spo-Mural z wiedźminem, zdjęcia: Bogdan Sobieszek

Rozmowa miesiąca

31

ODGRZEBYWANIE PABIANIC

Z Łukaszem Barysem rozmawia Przemysław Owczarek

„Kości, które nosisz

cenę zdrowia płaciło się

w kieszeni”, debiut pro-

za pracę w fabrykach,

zatorski, za który otrzy-

i że takich kosztów

małeś w styczniu Pasz-

raczej nie zwracano?

port „Polityki”, wpłynął

Właściwie o tym autorka re-

już wartko w obieg

cenzji nie wspomniała. Ale jeśli

krytyczny. Jak oceniasz

chodzi o czytelników z Pabia-

różne reakcje na swój

nic i nie tylko z Pabianic, to

realnie fantazmatyczny

większość głosów jest raczej

portret klasy ludowej

pozytywna. Czasami ludzie

Pabianic – jednego

piszą do mnie maile z podzię-

z najbiedniejszych śred-

kowaniami. Jest dużo pochwał

nich miast w Polsce?

na Instagramie. Choć oczywi-

Rzeczywiście książkę przeczy-

ście są też takie opinie, które

tało sporo osób, szczególnie

mnie trochę bolą. Książka jest

K

Co mnie łączy z Ulą

2

A

po nagrodzie. Trochę mnie to

z „Kości, które nosisz

łatwa w czytaniu, a jednocze-

L

stresuje. To książka ekspery-

śnie zaskakująca, jeśli chodzi

3/2

E

w kieszeni”? W wielu

JDO

mentalna. Śmiała, jeśli chodzi

miejscach pokrywają się

o rozwiązania formalne. Jeśli

– 0

SK

o formę i zawartość ideową,

nasze historie, ale też

ktoś się spodziewa, że to bę-

sposób odczuwania świata,

OP

więc nie do wszystkich trafia.

dzie rasowa powieść (a tak ją

OP

Pojawiło się trochę recenzji.

myślenia czy stosunki

przedstawiamy na okładce

SK

– 0

Nie wszystkie są pozytywne

rodzinne. Z drugiej strony

wspólnie z wydawcą), to też

JDO

i chyba czasami wynikają

te styki się rozmywają.

może być troszkę zawiedziony.

E

3/2

W porównaniu do Uli

L

z niewczytania się albo nie-

Powieść operowałaby

A

2

pochodzę z rodziny

szerszą perspektywą.

K

chęci do mojej osoby czy do

tematu, czy w ogóle do takiego

uprzywilejowanej,

Raczej nowela, po-

sposobu pisania. Było jednak

nie miałem takiego

wiedzmy dość gruba…

kilka bardzo pozytywnych

hardcorowego dorastania Ale nikt dziś nie kupi noweli!

recenzji najpopularniejszych

– mówi Łukasz Barys

Kojarzy się z lekturami szkol-

blogerów, dziennikarzy i ru-

(ur. 1997 r.), pochodzący

z Pabianic laureat

nymi.

szyła sprzedaż. Jest też ruch na

Paszportu „Polityki”.

Wróćmy do głosów

portalach książkowych, ludzie

pabianiczan. Czujesz

często piszą miłe rzeczy o mo-

się już godnym synem

jej książce. Cieszę się i jedno-

swojego miasta?

cześnie jestem oszołomiony.

przecież każda książka jest

Pabianiczan jest z sześćdzie-

Zatem spotkałeś się

napisana za pomocą języka.

siąt tysięcy. Moją książkę prze-

także z negatywnymi

Od innej recenzentki dowie-

czytało w Polsce może sześć

ocenami. A co takich

działem się, że źle opisałem

tysięcy ludzi – w Pabianicach

recenzentów najbardziej włókniarki. Przecież były jakieś dwieście, trzysta osób

razi w twojej książce?

szczęśliwe, że mogły pracować

maksymalnie. Nie jestem roz-

Jeden pan napisał, że poeta

w fabrykach, bo wreszcie mia-

poznawany na ulicy, ale media

się zabrał za pisanie powieści

ły pieniądze. I ta moja wizja

lokalne się mną karmią. Ilekroć

i chciał w ten sposób dołączyć

wyzysku jest niepokojąca i nie-

wrzucę coś na Facebook, prze-

do elitarnego grona pisarzy.

bezpieczna, i to niedobrze, że

klejają to. Ostatnio przeczyta-

A poeci nie powinni pisać pro-

młodzież tak widzi przeszłość.

łem w „Nowym Życiu Pabia-

zy, bo za bardzo się skupiają na

Jestem ciekaw, czy ta

nic”, że zainkasowałem sporą

języku. To trochę absurdalne,

neoliberałka wie, jaką

sumkę za Paszport „Polityki”…

32

Rozmowa miesiąca

„Nowe Życie Pabianic”

tragicznego nieporozumienia

się, że twoja książka

powinno ci zapłacić za

jest Pawełek, który karmi się

pierwotnie była zbiorem

reklamę, bo kilkanaście

cytatami motywacyjnymi do-

opowiadań.

razy używasz ich tytułu

morosłych coachów, ponieważ

Najpierw były to zapiski z do-

w książce.

chce zarobić wielkie pieniądze, rastania w Pabianicach, bez tej Jestem im wdzięczny, że się nie

chociaż tak naprawdę nie ma

metafizycznej „kościstej” stro-

obrazili – „Nowe Życie Pabia-

na to szans.

ny. Bez pomysłów, które wska-

nic” to u mnie raczej synonim

Pabianice to jednak

zują na bardziej uniwersalny

najtańszej rozrywki, na szczę-

miasto dwóch klas:

charakter historii. Miasto nie

ście nie zwrócili uwagi na swój

robotników i burżuazji.

pojawiało się z nazwy. Na po-

wizerunek w książce albo nie

O dawnej burżuazji

czątku była to dość drastyczna

przywiązali do tego wagi. No

pabianickiej sporo się

i realistyczna historia dora-

i właśnie w „Nowym Życiu

dowiemy z twojej książ-

stania dziewczyny, skupiona

Pabianic” przeczytałem fascy-

ki, ale obrazy tej dzisiej-

na przemocy. Potem to jednak

nującą historię o Kafce i Dorze.

szej też się pojawiają.

przemyślałem i sporo wyrzu-

Dlatego jestem dziennikarzom

Pokazujesz podziały

ciłem. Powstała jakaś wizja.

z „NŻP” wdzięczny.

społeczne.

Następnie zacząłem myśleć

Twój głos, diagnozujący W Pabianicach są ludzie o strukturze książki: o tym, co

rzeczywistość, zasłu-

bogatsi, ale większość miesz-

nad ziemią, a co pod. Planowa-

guje na uwagę głównie

kańców pracuje w zakładach,

łem rozdziały, kolejne toposy

dzięki oryginalnemu

na budowach, w urzędach. Te

i motywy. Rozdział ze szpita-

użyciu figury kości – od

podziały społeczne są wciąż

lem i Minotaurem. Zawładnęło

kości wygrzebanych

widoczne, na przykład na linii

mną przestrzenne myślenie.

2

przez dzieci, po sceny

pracownicy – pracodawcy.

Bez niego nie udałoby

3/2

cmentarne. Sięgasz po

Oczywiście dziś nie są tak

się stworzyć spójnej

stare toposy. Zatem to

ostre jak w przeszłości. Ale są

konstrukcji. Wydaje mi

– 0

jest wejście w zaświat

obecne i chciałem tę obecność

się, że odpowiednie

OP

minionej dekady. To

w książce zaznaczyć. Chciałem

uprzestrzennienie opo-

SK

książka o dość biednym na nowo zinterpretować rze-wiadań było zarazem

mieście. Dzięki tobie

czywistość, postarać się wydo-

pomysłem na ich ze-

JDOE

można się dowiedzieć,

być dawne podziały i wskazać,

spolenie.

LA

że klasa ludowa w Pol-

jak one dziś wyglądają. Czasa-

Cały czas zastanawiam się,

K

sce istnieje i ma w Pa-

mi nie chce się o nich mówić,

co mógłbym tu jeszcze dodać.

bianicach swoją gazetę.

bo kojarzy się to z nieeleganc-

Zwykle gdy coś wydam, to

A teraz klasa pracująca

kim zachowaniem, roszczenio-

potem przychodzą mi jeszcze

jeździ tramwajami o pią-

wością. Wciąż mamy tu włó-

dobre pomysły do głowy. No

tej rano, dlatego jej nie

kiennicze powidoki, bo istnieje i potem zastanawiam się, czy widać.

mnóstwo szwalni i hurtowni

na pewno dobrze zrobiłem.

To się dało wychwycić w sy-

tkanin.

Ależ ja to z tobą prze-

tuacji covidowej, kiedy media

Za chwilę możemy mieć

żywałem, gdy praco-

głosiły, że teraz mamy czas,

mnóstwo młodych

waliśmy nad redakcją

żeby czytać książki i zajmować

szwaczek, uchodźczyń

twojego debiutu poetyc-

się tym, na co wcześniej nie

z Ukrainy.

kiego, jakim był tomik

mieliśmy czasu. A przecież

Jest o tym wzmianka w książ-

„Wysokie słońce”.

ogromna większość Polaków

ce, kiedy babcia widzi ogło-

Doskonale rozumiem tę

nadal chodziła do pracy, często szenie po ukraińsku. Mnóstwo obsesję poprawiania,

nawet z podejrzeniami choro-

mamy takich anonsów w Pa-

której razem doświad-

by, jak w Amazonie. Zwykli,

bianicach. W książce tego za

czaliśmy.

pracujący ludzie często nie

bardzo nie widać, ale kiedyś

W czerwcu ubiegłego roku

mają swojej reprezentacji

napisałem o tym opowiadanie

dostałem od wydawcy zakaz

w mediach, nie identyfikują

na konkurs.

poprawiania, bo „Kości…” prze-

się jako ta „klasa pracująca”,

No właśnie, Rafałowi

szły już przez korektę. W lipcu

myślą o sobie w inny sposób.

Gawinowi z Domu

książka poszła do krytyków

W „Kościach” ofiarą takiego

Literatury przyznałeś

i recenzentów, więc nie było

46

Rozmowy

ZA PAN BRAT Z GROHMANEM I RAPEM

– Nie jestem łodzianinem z dziada pradziada, ale czuję, że to jest w stu procentach moje miasto. Mogę się nazwać łodziofilem czy nawet lodzermenschem – mówi Tomasz Gołębiewski, koncertmistrz Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej, lider Grohman Orchestra i twórca festiwali koncertowych w łódzkich fabrykach, który obchodzi w tym sezonie trzydziestolecie działalności artystycznej.

Magdalena Sasin:

Jesteś skrzypkiem,

menedżerem, liderem

orkiestry, pomysłodaw-

cą wielu przedsięwzięć

– która rola w ciągu

tych lat wysunęła się na

pierwszy plan?

Tomasz Gołębiewski: Zawsze

chciałem grać w zespołach.

K

Od początku studiów były to

2

AL

Orkiestra Rajskiego, Jeunesses

3/2

EJDO

Musical, Pro Musica, Orkiestra

Debicha – ale najważniejsza

– 0

SK

jest Filharmonia Łódzka i to od

Fot. HaWa

OP

OP

momentu rozpoczęcia pracy

SK

w niej liczę 30 lat swojej dzia-

była się pierwsza edycja Geyer

gatunkami muzycznymi. Dzię-

– 0

łalności artystycznej. Granie

Music Factory. Wkrótce potem

ki temu jestem obyty z jazzem,

JDOE

3/2

z tak dużą liczbą muzyków

Manufaktura zaproponowała

ostatnio z rapem i innymi

LA

2

daje poczucie współtworzenia

mi zorganizowanie cyklu kon-

rodzajami rozrywki. Od lat

K

zawsze nowego dzieła. Nawet

certowego i w następnym roku interesuję się tak zwanym wtedy, kiedy gra się utwór po

pojawiły się Manu Summer

trzecim nurtem, czyli połącze-

raz kolejny. Od lat obserwuję

Jazz Sundays. A potem, idąc

niem jazzu z klasyką. Dzięki

różne grupy, a nawet konkret-

śladem fabrykantów, trafiłem

temu podtrzymuję kontakty

nych muzyków. Dla mnie naj-

do Łódzkiej Specjalnej Strefy

z wieloma wybitnymi jazz-

lepsza na świecie jest Orkiestra Ekonomicznej i tam powstały manami. Z panami Herdzinem,

Berlińskich Filharmoników.

pikniki u Grohmana (ten

Kułakowskim, Serafińskim,

Najbardziej jesteś znany cykl zakończył się w 2020

Urbaniakiem, Dębskim łączą

jako twórca cykli kon-

roku).

mnie szczere, mocne przyjaź-

certowych w starych

Masz do czynienia

nie muzyczne. Obecnie najbliż-

łódzkich fabrykach.

z różnymi rodzajami

sze są mi projekty realizowane

Skąd ten pomysł?

muzyki: symfoniczną,

z Grohman Orchestra, która

– Zaczęło się w 2009 roku:

kameralną, jazzową,

ma charakter małej orkiestry

odwiedziłem odrestaurowaną

muzyką orkiestr salono-

straussowskiej: łączymy w niej

fabrykę Geyera (czyli Central-

wych. Czy którąś z nich

klasykę z rozrywką. Chętnie

ne Muzeum Włókiennictwa),

szczególnie sobie

gramy w parku, amfiteatrze

która dostała nagrodę Fundacji

upodobałeś, czy raczej

czy nawet na ulicy, by ludzie

Ulicy Piotrkowskiej za najlep-

właśnie ich połączenie

dobrze się bawili. Czasami

sze wnętrze roku. Wchodząc

najbardziej ci odpowia-

nazywam nasz zespół łódzką

na dziedziniec, poczułem, że to

da?

orkiestrą rozrywkową. Moje

wprost idealne miejsce koncer-

– Zawsze byłem otwarty na

upodobanie do takiej muzyki

towe. W tym samym roku od-

kontakty z innymi niż klasyka

wywodzi się chyba z senty-

62

Wystawa / recenzja

wciąż ŻYJĘ

Aleksandra Talaga-Nowacka

Spokojnie, tym razem nie zostaną urażone niczyje uczucia. Chyba że wy-znawców Michaela Jacksona, którego wizerunek odbiega od ikonicznych. Paweł

Hajncel nie jest tylko prowokatorem, jest przede wszystkim komentatorem rzeczywistości, dającym sobie prawo do przekazywania prawdy. Szczerym i wolnym.

Taka wszak jest w ogóle jedna z ról przypisanych artyście i taki jego przywilej. Mówienie prawdy – choćby była jednostkowa i niewygodna dla innych. Ci, którzy Hajncla (bywającego np. Człowiekiem-Motylem, który kontruje procesję kroczącą ulicą w Boże Ciało) mianują błaznem, niechcący nazywają rzecz po imie-niu. Błazen to ktoś, kto stosując być może głupkowaty, a na pewno groteskowy środek przekazu, mówi o rzeczach ważnych. Znane są nie tylko interwencyjne happeningi Hajncla, ale i jego maleńkie, uproszczone obrazy z dodatkiem teksto-wych komentarzy, opisujące rzeczywistość. Coś jak memy, ale traktowane poważ-nie – bo malarstwo to przecież sprawa poważna. Nawet miniaturowe. Duży wybór takich prac artysty

można było zobaczyć

na ubiegłorocznym

K

Fotofestiwalu.

2

AL

Ale Paweł

3/2

EJDO

Hajncel maluje też

inaczej – zachowując

– 0

SK

jednak swój styl. Na

OP

OP

wystawie w Galerii

SK

Re:Medium oglądamy

– 0

większe obrazy o do-

JDOE

3/2

datkowo pogłębionej

LA

2

wymowie, powstałe

K

w sytuacji pande-

micznej, co z pewno-

ścią wpłynęło na ich

formę i przekaz. Niby

to świat ukazany

na teatralnej scenie

(„Świat jest teatrem,

aktorami ludzie”

– pisał Szekspir)

„Katarzyna Kobro”, 2022 za pomocą zwykle osamotnionych, zaznaczonych „z grubsza” postaci, a scena jest pudełkowa, jak to bywa w teatrze, ale przecież czujemy, że nie tyle scena, ile właśnie pudełko ma tutaj znaczenie pierwszorzędne. Kokon – bezpieczny, ale ciasny i mroczny – w jakim każdy z nas żyje, odizolowany, od dwóch lat. I okopuje się w swoim światopoglą-dzie, w swoim widzeniu i w swojej ocenie rzeczywistości, kształtowanych przez medialne przekazy. Świat jeszcze bardziej niż dotąd nam się kurczy, widzenie się zawęża – to widzenie tunelowe, myślenie skanalizowane, nie dostrzegamy tego, co wokół. Pudełko sceny z obrazów Hajncla zdaje się to symbolizować. A pande-miczne odczytanie – nie wiem, czy zgodne z intencją autora – wspomaga tytuł

wystawy „I’m still alive”. Wciąż żyję – mimo wszystko.

Pudełko sceny jakby wchłania, wciąga w głąb postaci ze świata sztuki, popkultury, filmu, polityki, sportu, Kościoła, a jednocześnie podkreśla ich wyabs-

Document Outline

ok1.pdf

Kal_03_2022_m.pdf