iąg

u ener

h ą

c w

rze no

mi zk

nr ind. 323489 | ISSN 0860-3057 nakład 1400 egz.

z n

o u

KA

n p

L

o

E

AT)

JDO

ry

SK

ta

OP

Marilli S

cena 5 zł (w tym 5% V

. M

AGA

t?

Z

s

YN

e

K

UL

a j

TUR

n

AL

a o

NY

k

Ł

a

OD

ZI I W

a – j

OJE

in

W

ÓD

ra

ZT

Temat numeru: Uk

WA ŁÓD

2

ZK

IEGO

—

0

4

4/2

/22

magazyn kulturalny Łodzi i województwa łódzkiego 0

Migawka

1

KALEJDO

SK

OP

– 0

4/2

2

„RAZEM Z UKRAINĄ”.

Koncert charytatywny

w Atlas Arenie w Łodzi,

20 marca,

fot. Marian Zubrzycki

2

K

2

AL

4/2

EJDO

JULIA PROCYSZYN,

grafika z 2019 roku

– 0

SK

– wystawa grafiki ukraińskiej ze zbiorów Miejskiej Galerii

OP

OP

Sztuki w Łodzi

SK

– 0

w Galerii Chimera,

czynna do 16 IV

JDOE

4/2

LA

2

K

WYDAWCA

PRENUMERATA

„Kalejdoskopu”

Cena za numer – 4 zł

RUCH – mieszkańcy Łodzi

ADRES REDAKCJI

DRUK

i województwa mogą zamówić

ŁDK, 90-113 Łódź, ul. Traugutta 18

SilverPrint

prenumeratę, korzystając ze strony tel. 797 326 217

ul. Gliniana 13, 91-336 Łódź

www.prenumerata.ruch.com.pl

e-mail: kalejdoskop@ldk.lodz.pl

pytania: prenumerata@ruch.com.pl www.e-kalejdoskop.pl

Nakład: 1400 egz.

lub tel.: 22 693 70 00,

801 800 803 (pn.-pt. w godz. 7-17).

REDAGUJĄ

INFORMACJE O IMPREZACH

KOLPORTER – tylko instytucje mogą Bogdan Sobieszek

prosimy przesyłać na adresy:

zamawiać prenumeratę w oddziałach

– p.o. redaktora naczelnego,

kalejdoskop@ldk.lodz.pl

firmy Kolporter S.A.

Aleksandra Talaga-Nowacka

kalendarium@ldk.lodz.pl

na terenie całego kraju.

Informacje pod numerem infolinii PROJEKT GRAFICZNY

PARTNEREM PISMA JEST

0 801 205 555

Jakub Stępień,

lub na stronie internetowej

współpraca Oliwia Adamkowska

http://sa.kolporter.com.pl/

Wstępniak

3

Solidarni z UKRAINĄ

Bogdan Sobieszek, p.o. redaktora naczelnego Nie wierzyłem, że to może się stać. Wojna. Do końca miałem nadzieję, że to zło w Europie jest już za nami, że bolesne doświadczenia czegoś ludzi nauczyły. A jednak demony wciąż tu są – sieją śmierć i zniszczenie. Rosja napadła na Ukrainę. Technologiczny postęp, rewolucja informacyjna pozwoliły skutecznie zniewolić rosyjski naród, wyprać mó-zgi obywateli, by ukryć rzeczywisty obraz tej agresji w jej najbardziej barbarzyń-skiej, haniebnej formie, kiedy celem ata-ku są niewinni, bezbronni cywile – bom-K

bardowani, rozstrzeliwani, głodzeni. Co-2

AL

dziennie oglądamy tragedię Ukraińców.

4/2

EJDO

I zbrodniczą pogardę Putina dla ludzkie-

– 0

SK

go życia. To się dzieje. Tuż obok nas. Pol-OP

OP

SK

ską granicę przekroczyły już ponad dwa

– 0

JDO

miliony uchodźców i wciąż ich przybywa.

E

4/2

L

Znaleźli tu pomoc, opiekę i wytchnienie. Polacy spontanicz-A

2

K

nie i z poświęceniem od miesiąca organizują wsparcie dla swych sąsiadów, którzy znaleźli się w potrzebie. Zapewniają żywność, odzież, zapraszają pod swój dach. Jedną z pierwszych przystani na uchodźczym szlaku w Polsce jest też Łódzki Dom Kultury, gdzie działa punkt recepcyjny. Wolontariusze i pracownicy ŁDK zapewniają jego sprawne funk-cjonowanie, otaczając opieką tych, którym zawalił się świat, którzy w ogarniętej wojenną pożogą Ukrainie zostawili ojców, synów, mężów i braci. Ten numer „Kalejdoskopu”

powstawał wśród uchodźców, w poczuciu solidarności z na-rodem ukraińskim. Wierzę, że bliskość, płynąca z odruchu serca i sprzeciwu wobec okrutnej agresji, otworzy nowy rozdział w skomplikowanej, trudnej polsko-ukraińskiej historii. Postarajmy się lepiej poznać i zrozumieć naszych sąsiadów.

4

SPIS TREŚCI

12 14Jaka ona jest? 20 24

Czas pokaże.

Liczę na

Teraz.

Andrzej

Rozmowa

anioły.

Sara

Poniedzielski

o Ukrainie

Rozmowa

Rodowicz-

z Romanem

-Ślusarczyk

Opalińskim

K

2

AL

4/2

EJDO

– 0

SK

OP

OP

SK

25 27 33 36

– 0

JDOE

4/2

L

Ukraina.

Galeria

Marillion

Poszukiwania

A

2

Narodziny

Kalejdoskopu

– koncerty

literatury.

K

narodu.

– XXXIX

o zmierzchu.

Łukasz Barys

Mieczysław

Konkurs

Rozmowa

Kuźmicki

im. Strzemiń-

z Markiem

skiego

Kelly

Sztuki Piękne

38 4Kon 1wicki. 44 46

Nie tylko

Ja chciałbym

Czasem mniej

rembrandty.

Nowy Świat

być malarzem.

znaczy więcej.

Kinga

i wojna.

Maciej

Dariusz Bilski

Wachula

Łukasz

Cholewiński

Maciejewski

5

04/22

4 50Czy te 52 54

Ś

8nieżko,

Delikatność

Stara muzyka

nie jedz tego

parówki są

i przebojo-

– nowa

jabłka!

świeże?

wość.

energia.

Kinga

Piotr

Rafał Gawin

Bogdan

Wachula

Grobliński

Sobieszek

K

2

AL

4/2

EJDO

A ONA JEST?

– 0

SK

OP

OP

SK

57 60

Łódź filmowa

Dojrzewanie

62Architekt 64

– 0

JDOE

4/2

LA

Jak

2

K

w pigułce.

w oczach.

typografii.

zapominamy.

Bogdan

Aleksandra

Gustaw

Sobieszek

Talaga-

Romanowski

-Nowacka

JAK

Aleksandra

Talaga-

-Nowacka

66 68 6K 9

Miało być jak

Pies na piwo.

alendarium

nigdy.

Pienisty

Rafał Gawin

UKRAINA -

I str. okładki: Bez tytułu, 2018 – obraz Romana Opalińskiego, ukraińskiego malarza (fragment); temat numeru na str. 13–25

Temat numeru

13

UKRAINA

?

ja

K

2

4/2

k

ALEJDO

– 0

st

OP

SK

a

SK

OP

– 0

JDO

4/2

ELAK

je

2

NA

O

POZNAĆ I ZROZUMIEĆ

A więc wojna! Rosja napadła na niepodległe państwo – Ukrainę. Myślę, że większość z nas nie wierzyła, że to może się stać w Europie, tuż za naszą granicą, po sąsiedzku. Polskę i Ukrainę łączy i dzieli trudna historia. Jednak w obliczu ogromu tragedii, która właśnie spadła na ukraiński naród historyczne zaszłości zeszły na drugi plan. Polacy spontanicznie i z poświęceniem pospieszyli z pomocą – organizują wsparcie materialne, ratują ludzi, przyjmując u siebie wzbierającą falę uchodźców. Nasze narody znalazły się teraz bliżej niż kiedykolwiek. To bliskość oparta na współczuciu i bezinteresowności. Jest zatem szansa, by w tym trudnym czasie zbudować nowy rozdział naszej wspólnej historii. Dlatego potrzebna nam jest wiedza na temat Ukrainy, która pozwoli lepiej zrozumieć i wyzbyć się stereotypów.

14

Temat numeru

JAKA ONA JEST?

Redakcja „Kalejdosko-

pu” zaprosiła do rozmowy

osoby, które w ostatnich

dwóch dekadach mia-

ły okazję często bywać

na Ukrainie, nawiązać

kontakty z różnymi śro-

dowiskami, poznać życie

naszych sąsiadów. Anna

i Jacek Lewkowscy, Alicja

Woźniak, Damian Kasprzyk

i Andrzej Białkowski przez

lata zajmowali się inwenta-

Lwów, fot. Andrzej Białkowski

ryzacją polskich cmentarzy

Bogdan Sobieszek:

Alicja Woźniak: W 1991 roku K

na Ukrainie, uczestniczyli

Skąd się tam wzięli-

robiłam w Muzeum Arche-

2

AL

też w polsko-ukraińskich

ście?

ologicznym i Etnograficznym

4/2

EJDO

Anna Lewkowska: Zaczynali-w Łodzi pierwszą po przemia-

przedsięwzięciach i spo-

śmy w 2003 roku. Ponieważ ja,

nach wystawę kresową. Wtedy

– 0

SK

tkaniach naukowych – et-

mój mąż i Wojciech Walczak

zachwyciłam się biżuterią

OP

OP

nograficznych i antropo-

zajmowaliśmy się wcześniej

huculską. W 2006 roku nawią-

SK

logicznych. Pytając, jaka

zabytkowymi cmentarzami

załam współpracę z lwowskim

– 0

jest Ukraina, poprosiliśmy,

w województwie łódzkim,

Muzeum Etnograficznym,

JDOE

4/2

Ministerstwo Kultury zwróciło

a w 2008 ruszyłam w teren –

L

by podzielili się swoimi

A

2

się z propozycją, żebyśmy po-

przez Lwów na Huculszczyznę.

K

obserwacjami, wspomnie-

jechali na Białoruś. Potem była

Środowisko, z którym do dziś

niami – subiektywnym

Żółkiew na Ukrainie. To były

się tam spotykam, jest bardzo

z konieczności spojrzeniem stare polskie cmentarze.

zróżnicowane. To zarówno in-

i emocjami, które wywołała Jacek Lewkowski: Mój ojciec teligencja lwowska z Akademii

urodził się na Ukrainie, pod

Sztuk Pięknych, profesorowie,

w nich agresja Rosji.

Kijowem. Został wcielony do

dyrektorzy, jak i górale Huculi.

armii carskiej. Ale nie był Ro-

Andrzej Białkowski: Ja i Da-ANNA LEWKOWSKA

sjaninem ani Ukraińcem, więc

mian zostaliśmy zaproszeni do

– autorka książek dla dzieci, gdy Petlura stworzył armię

współpracy przez Anię i Jacka

współautorka opracowań do-

z Piłsudskim, uciekł do Polski.

w 2014 roku. Po raz pierwszy

tyczących polskich cmentarzy

A.L.: Poza Żółkwią pracowa-przekroczyliśmy granicę parę

kresowych.

liśmy na cmentarzach w Iwa-

miesięcy po aneksji Krymu

JACEK LEWKOWSKI

no-Frankiwsku, na Zakarpaciu

przez Rosję. Potem – z racji

– współautor opracowań do-

w Mukaczewie, Użhorodzie.

swoich doświadczeń – dołą-

tyczących polskich cmentarzy

Potem był Lwów i wszystko

czyła do nas Ala.

kresowych.

dookoła. Łyczaków jest tak

A.L: Państwo płaciło nam za ALICJA WOŹNIAK – etno-duży, że „zje” i sto lat. Wyliczy-wykonanie roboty, a my już

grafka, kuratorka wystaw.

łam, że polskich grobów jest

musieliśmy sobie wszystko

ANDRZEJ BIAŁKOWSKI

tam między 10 a 12 tysięcy,

sami zorganizować.

– etnolog.

a oprócz tego nagrobki au-

A.B.: Ale dzięki temu zaczęły DAMIAN KASPRZYK – an-striackie, niemieckie, ormiań-

się budować relacje. Nie byli-

tropolog kultury, regionalista.

skie, czeskie, włoskie.

śmy po prostu grupą narzuco-

Temat numeru

15

ną przez ministerstwo, która

przygraniczne parafie, idą

napisał w 2015 roku). On mówi

miała zrealizować projekt na

i krzyczą, że Lwów będzie nasz. o „prozachodniości” i „prow-cmentarzu i szybko wrócić.

Zgroza. Ale widziałam również schodniości” Ukrainy, ale cały Mieliśmy kontakty z osoba-u niektórych naszych współ-

czas w cudzysłowie. To jest

mi, które wynajmowały nam

pracowników rodzaj pogardy,

znamienne, bo oddaje pewien

noclegi, pomagały nam, jak

że Ukraińcy są przynajmniej

problem z tym, co się dzieje na

Tatiana Klemeniuk, profesor

20 lat za nami, więc możemy

Ukrainie. Mówiąc, że Ukraina

Politechniki Lwowskiej.

pokazywać, jak jesteśmy cywi-

jest taka czy inna, nadajemy

A.W.: Wobec dzisiejszej trage-lizacyjnie lepsi, dowartościo-

temu nasz kulturowy cudzy-

dii na Ukrainie objawił się sens wywać się dzięki tym ludziom.

słów i nie wiem, czy on kiedy-

naszej pracy. To już zostanie.

A.B.: Przekonałem się, że każ-kolwiek zostanie wymazany,

Choć człowiek, gdy to robił,

dy z nas postrzega to miejsce

czy sami Ukraińcy są w stanie

w ogóle o tym nie myślał.

zupełnie inaczej. Wydawało

mówić o tym bez cudzysłowu.

J.L.: Myśmy w parę lat – pod-nam się, że Lwów zrobił na nas

A bierze się on z nadawania

liczam teraz w komputerze

wszystkich dobre wrażenie, bo

kontekstu poprzez emocje.

– opracowali na jednym Cmen-

to jest miasto europejskie, któ-

A.L.: Poznawałam Ukrainę

tarzu Łyczakowskim 10 tysięcy re może konkurować co naj-z książek. Jedną z pierwszych

obiektów.

mniej z Krakowem. Jest w pew-

opowiadających o Kresach,

Jak widzieliście wtedy

nym sensie multikulturowe

która mnie ruszyła, był „Pier-

Ukrainę?

i czuliśmy się tam bezpiecznie.

ścień z papieru” Zygmunta

Damian Kasprzyk: Miarą

Ale okazało się, że na nasze

Haupta. Wtedy zaczęłam

znajomości ukraińskości jest

osądy wpływają wcześniejsze

inaczej patrzeć na Ukrainę.

K

2

A

to, gdzie najdalej było się na

doświadczenia. Negatywna

Niedawno ukazała się świetna

L

wschodzie. Dotarłem do Zba-

opinia o Lwowie jednego

książka „Złodzieje bzu” Huber-

4/2

EJDO

raża, Zasławia. Tam stoją po-

z członków naszej ekipy wy-

ta Klimko-Dobrzanieckiego,

– 0

SK

mniki Lenina i nikomu to nie

nikała z dramatycznych losów

po hrabalowsku opowiadająca

OP

przeszkadza. Widać, że to jest

jego rodziny. Te emocje nie

o dwóch rodzinach mieszka-

OP

inna mentalność. Wszędzie

pozwoliły mu nawet odwiedzić jących koło siebie na Kresach: SK

– 0

flagi czarno-czerwone i niebie-

dawnego domu jego babci.

polskiej i ukraińskiej. Niena-

JDO

sko-żółte. W 2014 wstrzelili-

E

4/2

L

śmy się w niesamowity folklor

A

2

K

polityczny i tożsamościowy:

papier toaletowy z Putinem,

ISTNIEJE POLSKO-UKRAIŃSKA

Prawy Sektor, który robił na

nas mieszane wrażenie, eks-

ponując postać Bandery. Ro-

WSPÓLNOTA LOSÓW

zumiałem to jako komunikat

antyrosyjski, a nie antypolski,

ale ten komunikat ranił też

w pewnym sensie nas.

A.W.: Jeżdżąc na konferencje A.W.: Na spotkaniu kresowia-widzili się i zabijali, a gdy ich naukowe, starałam się pro-ków wysiedlonych ze Lwowa

sprowadzono w ramach prze-

wadzić jak najwięcej rozmów.

jedna z pań była Lwowem

siedleń na Ziemie Odzyskane,

Nigdy nie postrzegałam Ukra-

zachwycona i chciałaby, żeby

nadal się nienawidzili i zabijali.

iny poprzez polską historię.

dalej się rozwijał, bo to jej pięk-D.K.: Zastanawiam się nad Chciałam poznać tę aktualną

ne miasto, a druga uważała, że

przyczynami tego, że jesteśmy

Ukrainę. Aż Ukraińcy czasem

tam zawsze będzie źle, bo nie

teraz po stronie Ukraińców.

się dziwili, dlaczego się tak

jest nasz.

Wydaje mi się kluczowe, że

interesuję ich życiem – czy ja

A.B.: Ciekawie opisał ukra-Ukraińcy – mimo Wołynia

stamtąd pochodzę?

ińskość Ziemowit Szczerek

i wypędzenia Polaków, a nie

A.L.: Jest takie zjawisko, w książce „Tatuaż z tryzubem”.

będziemy sięgać po XVII wiek

które spostrzegłam we Lwo-

Mogłem z tym materiałem

i powstanie Chmielnickie-

wie: wycieczki kresowiaków,

skonfrontować swoje dwulet-

go – w polskiej świadomości

organizowane głównie przez

nie doświadczenia (bo książkę

byli traktowani jako sąsiedzi.

16

Temat numeru

myśmy traktowali Ukrainę.

Zawsze czuliśmy nieładną

wyższość kulturową. Myślę, że

to wszystko bardzo waży na

naszych stosunkach. Mam na-

dzieję, że wiedza, która do nas

teraz płynie razem ze strasz-

nymi przekazami medialny-

mi, skłoni część rodaków do

sięgnięcia do historii. Może

postarają się zrozumieć.

A.B.: Wbrew pozorom to nie jest problem ich, tylko nasz.

Te 300 lat niewolnictwa, które

zafundowaliśmy Ukraińcom,

przyniosło konsekwencje,

między innymi Wołyń. Ale

zdaję sobie sprawę, że to było

bolesne doświadczenie dla

obu stron i próbuję zrozumieć

Cerkiew w Jabłonnej, fot. Alicja Woźniak tych, których bezpośrednio

dotknęło.

K

O Wołyniu mówiło się, że

i dla Ukrainy, i dla nas. Ale czy A.W.: Powiedzmy też o awan-2

AL

sąsiad zabija sąsiada. W przy-

Ukrainę będzie stać na to, by

sie społecznym, który potem

4/2

EJDO

padku naszych kontaktów

– jak pyta Szczerek – w końcu

stał się tam udziałem Rosjan,

z Rosją nigdy nie było mowy

wyasfaltować drogi? Myślę,

a Ukraińcy wciąż byli chło-

– 0

SK

o kwestiach sąsiedzkich. Ro-

że powinniśmy zacząć myśleć

pami.

OP

OP

sja zawsze występowała jako

w takich kategoriach.

A.L.: I nikt nie zauważył, że oni SK

wróg, z którym się walczyło.

A.W.: Wołyń nie jest rozliczo-oddolnie budują swoją kulturę.

– 0

Czyli istnieje polsko-ukraińska ny, przerobiony. Wybaczenie Cały czas ją budują i starają się JDOE

4/2

wspólnota losu, doświadczeń

i zapomnienie to dwie różne

walczyć z tym, jak ich postrze-

LA

2

historycznych i przede wszyst-

rzeczy. Historycznie możemy

gamy – Zachód postrzega ich

K

kim sąsiedztwo, trudne, bo

sobie tłumaczyć, co się działo,

trochę jak dzikusów, a nikt nie

trudne, ale jednak.

pamiętać będziemy i tak musi

pomyśli o tym, że cywilizację

A.B.: Wiedza buduje. Do kon-zostać. Chodzi tylko o to, na ile budujemy poprzez dobrobyt.

taktów z Ukrainą trzeba się

to mamy przerobione pokole-

Oni budują ten dobrobyt sami,

przygotować, żeby nie być za-

niowo, żeby się z tym już w ja-

bo nikt im nie chce pomóc.

skoczonym pewnymi kodami

kiś sposób godzić, żeby to nie

A.W.: Tyle czasu tam spę-

kulturowymi. Choćby portrety

przeszkadzało w normalnych

dziłam i zawsze słyszałam

Bandery mogą szokować. Jeśli

relacjach.

od tamtejszych przyjaciół, że

pozbędziemy się stereotypo-

Mówiliście o kodach,

Rosja ich napadnie, a my tego

wego ujęcia, że oni podchodzą

z których trzeba sobie

nie rozumiemy. Po wybuchu

tylko nacjonalistycznie i oni

zdawać sprawę. Poza

wojny dwa dni chodziłam

nas tylko mordowali na Wo-

Banderą, o jakich jesz-

chora, bo wszystkie ich prze-

łyniu, to łatwiej wejdziemy

cze trzeba by powie-

widywania się sprawdziły. Gdy

w kontekst nieprawdopodob-

dzieć?

znajomi Ukraińcy mówili, że

nie otwartej kultury. Gdybym

A.L.: Wiadomo, jak ludność gdyby Unia ich przyjęła, by-miał powiedzieć, jaka ta Ukra-

Ukrainy była traktowana przez liby wzmocnieni i czuliby się ina jest, powiedziałbym wła-możnowładców polskich. To

pewniej, ja tłumaczyłam, że to

śnie, że jest otwarta.

się za nami wlecze, zobacz,

nie takie proste, bo muszą się

A.L.: Znacznie bardziej niż jak to było w dwudziestoleciu

przygotować.

Polska.

międzywojennym, jak wysta-

A.L.: To jest też kwestia men-A.B.: Ta wojna kiedyś się skoń-wiono do wiatru Petlurę. Jak

talności. Jeżdżąc na Ukrainę,

czy. Miejmy nadzieję, że dobrze przez cały okres powojenny zastanawiałam się: Lwów

32

Galeria

K

2

AL

KAROLINA KRUK.

4/2

E

„Powrót.

JDO

Zima na Podlasiu”,

– 0

SK

olej na płótnie, 2022

OP

OP

SK

– 0

JDOE

4/2

LA

2

K

MACIEJ WALCZAK.

„Dystopia VI i VII’’,

akryl na płótnie, 2022

Rozmowy

33

MARILLION – KONCERTY O ZMIERZCHU

Na Marillion Weekend przyjeżdżają fani z całego świata. Impreza odbywa się od 2002 roku, zazwyczaj w kilku miejscach globu. W tym roku wydarzenie będzie miało trzecią edycję w Łodzi. W latach 2017 i 2019 Klub Wytwórnia był oblegany przez miłośników grupy. Tym razem również – impreza została wyprzedana dużo przed czasem. O nowej płycie Marillion i o wizytach w Łodzi rozmawiamy z klawiszowcem zespołu – Markiem Kelly.

Dawid Brykalski: Gra-

tuluję wspaniałej nowej

płyty. Wydana na po-

czątku marca „An Hour

Before It’s Dark” nie

tylko w Polsce odnosi

sukces. Mam wrażenie,

że dominującym nastro-

jem na tym albumie jest

K

2

A

smutek…

L

Mark Kelly: To nie są piosenki 4/2

EJDO

o szczęściu. Jednak Marillion

– 0

SK

nigdy nie specjalizował się

OP

w takim repertuarze. Zawsze

OP

stawiamy na refleksję,

SK

– 0

poważne tematy, banały

JDO

nie leżą w sferze naszych

E

4/2

L

zainteresowań. Kiedy

A

2

K

pracowaliśmy nad płytą,

skupialiśmy się na różnych

aspektach tego, jak świat się

Nie. Mamy jednak mieszane

W naszych mediach jest wiele

zmienia. A teraz jesteśmy

uczucia, bo nie wiemy,

informacji na ten temat. Polacy

o krok od wojny światowej.

czego się spodziewać. Do

robią coś niesamowitego!

Mam na myśli to, co się dzieje

Polski przybyło już ponad

Podczas niedawnego

na Ukrainie. Polska jest tuż

dwa miliony uciekinierów

koncertu we Wrocławiu

obok i nie dziwię się, jeśli

z przerażającymi doświad-

Steve Hackett również

czujecie się zagrożeni… Zatem

czeniami. A my mamy grać

podziękował Polakom

w tekstach na „An Hour

koncerty. Nie wiemy, jakie są

za to, co robimy dla

Before It’s Dark” skupiamy

nastroje, jak ludzie to odbiorą.

Ukrainy…

się na niewesołych tematach

Nie chcemy być niedelikatni…

Nie dziwię się. To, co i ile

związanych z COVID-

Polską granicę przekra-

czynicie, robi na wszystkich

em i konsekwencjami

czają prawie wyłącznie

niesamowite wrażenie.

pandemii. Muzykę jednak

kobiety i dzieci. Nie

Dlatego jest dla nas tak

komponowaliśmy tak, by nie

znam ludzi, którzy by

ważne, by nie przekroczyć

była czymś, co ma dołować czy

w tej sytuacji nie pomo-

granicy wrażliwości. Żeby

przygnębiać. Mam nadzieję, że

gli. Jedni zgłaszają się

nie było tak, że wy tu tak

nam się udało.

jako wolontariusze, inni

ciężko pracujecie, uchodźcy

Skoro poruszyłeś temat

goszczą u siebie całe

przeżywają tak trudne chwile,

wojny na Ukrainie… Czy

rodziny uchodźców, kto

a my sobie gramy koncerty…

nie obawiacie się przy-

może, przekazuje dary

Mogę tylko żywić nadzieję, że

jeżdżać do Polski?

lub pieniądze.

nasze występy będą jakimś

Wodzireje i amatorzy

41

konwicki.

NOWY ŚWIAT

i wojna

Łukasz Maciejewski

Nowy Świat, jego Nowy Świat. Plus okolice. Teraz myślę sobie: może dobrze się stało, że – mając taką f

możliwość – nigdy do Tadeusza Konwickiego nie pod-szedłem, nie zagadnąłem, że wielbię, czytam, czuję e

braterstwo. Chociaż ja z Tar-

nowa, nie z Wilna.

KALE li

Kiedy umarł, żałowałem,

2

AL

że tego nie zrobiłem, teraz

4/2

EJDO

SK

et

myślę inaczej. Dobrze, że nie

– 0

SK

porozmawialiśmy. Literatura

OP

OP

SK

jest ważniejsza. Do Bliklego

– 0

JDO

4/2

o

na Nowy Świat chodziłem

E

4/2

L

2

bardzo rzadko. Fotele obite

A

2

K

n

pluszem w kolorze butelko-

wym, pączki z lukrem, kawa z mlekiem, z mleczkiem (uprasza się o zdrobnienia). Do Bliklego na Nowy Świat chodziłem w zasadzie wyłącznie na spotkania z panem Andrzejem Barańskim, moim ulubionym reżyserem.

Dwa, trzy, cztery razy w roku, ale za to przez kilkana-ście lat. Prawie zawsze w pierwszej salce, na lewo od wejścia, przy stoliku siedział on – Tadeusz Konwicki.

Już bez towarzystwa, bez „Gucia” i bez „Łapy”, już sam, i ta samotność Konwickiego była w jakimś stopniu symptomatyczna.

Uśmiechałem się – nie wiem, powiedziałem dzień dobry – nie pamiętam, zabiło serce – to na pewno, ale mijałem pana Konwickiego i szedłem na spotkanie z panem Barańskim. A tam już pączek, kawa z mlecz-

54

Muzyka

STARA MUZYKA

– nowa energia

Bogdan Sobieszek

Myślę, że to tęsknota za młodością sprawiła, iż dwaj 60-letni panowie postanowili wydać tę książkę. Spróbowali odgrzebać i ocalić wspomnienia, jeszcze raz wrócić do dawnych, szalonych lat, kiedy na łódzkich blokowiskach u schyłku PRL marzyli o wolności i wykrzykiwali swoje istnienie, robiąc hałas na gitarach, kiedy ich pomysłem na życie był punk. Dariusz Jędrasiak i Piotr „Bugs” Wawrzak zatytułowali swoją opowieść „Oi! Oi! Oi! To punk z miasta Łodzi…”, ale to nie muzyka znalazła się tu na pierwszym planie. Stworzyli raczej pokoleniowy fresk i tak bardzo się weń zapatrzyli, że postanowili wrócić na scenę, jeszcze raz poczuć smak tamtych chwil, tamte emocje, odtwarzając utwory sprzed 40 lat z repertu-aru pierwszych łódzkich kapel punkowych.

Książka dzieli się na trzy części: „Nasza historia…” opowiada o peerelowskiej codzienności, początkach fascynacji muzycznych i zakładaniu zespołu Rezer-K

wowa Armia Pracy (Wawrzak był basistą, a Jędrasiak gitarzystą). Rozdział „Grali 2

AL

punka w Łodzi…” przedstawia historie pierwszych kapel – Phantomu, No Future, 4/2

EJDO

Detonatora, Moskwy, Insektów na Jajach – oraz wyrosłych w tamtym czasie li-derów – Bogusia Michalonka,

– 0

SK

Piotra Jełowickiego, Tytusa

OP

OP

De Ville, Offika. „Punx – mix”

SK

to już zbiór środowiskowych

– 0

wspomnień muzyków, sympa-

JDOE

4/2

tyków i członków załogi, doty-

LA

2

czących życia towarzyskiego,

K

zadym oraz „bliskich spotkań”

z milicją czy „bezpieką”. Jak się wydaje, w dwóch pierwszych

częściach narrację prowadzi

Piotr „Bugs” Wawrzak, pisząc

jednak w liczbie mnogiej.

W ten tekst wplecione są

wypowiedzi bohaterów wyda-

rzeń oraz teksty utworów (to

swego rodzaju rarytas). Nie ma

tu literackiej finezji, jest prosty przekaz, budowany językiem

niemal potocznym, niczym

kumpelska gawęda przetykana

dosadnymi zwrotami. Jednak

oblicze temu wydawnictwu

nadają przede wszystkim zdję-

cia. Jest ich mnóstwo (ponad

600), różnej jakości, ale to

one najbardziej sugestywnie

dokumentują tamten czas,

Piotr „Bugs” Wawrzak z Supergrupy’81, pokazują ludzi i otaczającą

fot. Bogdan Sobieszek

Document Outline

kal_04_okladka1

Kal_04_2022_f