i yntukz sznaieje niknacrnakncieneiłóRP

K

nr ind. 323489 | ISSN 0860-3057 nakład 1450 egz.

A

ła

LEJDO

ia s le

AT)

SK

adz

OP

z r” A

. M

t

A

cena 5 zł (w tym 5% V

m a

GA

u e

Z

T „T

YN

:

K

u

UL

TUR

ia

A

mer d

LNY Ł

nu

OD

t mee

ZI I W

w

ema o

OJE

T N

W

ÓD

ZTWA ŁÓD

ZK

8/21

IEGO

—

0

-0

7-0

7

8/21

magazyn kulturalny Łodzi i województwa łódzkiego 0

2

KAL

8/21

EJDO

–0

KOLEKCJA MONIDEŁ

7

SK

ANDRZEJA RÓŻYCKIEGO.

– 0

OP

Wystawa

„Andrzej Różycki, przejęcia.

OP

– 0

Między zbieractwem

SK

7

a fotozofią” w ramach

-0

Fotofestiwalu.

JDOE

8/21

Czynna w dniach 10-27 VI

L

w Art_Inkubatorze

AK

WYDAWCA

PRENUMERATA

„Kalejdoskopu”

Cena za numer – 4 zł

RUCH – mieszkańcy Łodzi

ADRES REDAKCJI

DRUK

i województwa mogą zamówić

ŁDK, 90-113 Łódź, ul. Traugutta 18

Kolumb Krzysztof Jański

prenumeratę, korzystając ze strony

tel. 797 326 217

ul. Kaliny 7, 41-506 Chorzów

www.prenumerata.ruch.com.pl

e-mail: kalejdoskop@ldk.lodz.pl

pytania: prenumerata@ruch.com.pl

www.e-kalejdoskop.pl

Nakład: 1450 egz.

lub tel.: 22 693 70 00,

801 800 803 (pn.-pt. w godz. 7-17).

REDAGUJĄ

INFORMACJE O IMPREZACH

KOLPORTER – tylko instytucje mogą

Bogdan Sobieszek

prosimy przesyłać na adresy:

zamawiać prenumeratę w oddziałach

– p.o. redaktora naczelnego,

kalejdoskop@ldk.lodz.pl

firmy Kolporter S.A.

Aleksandra Talaga-Nowacka

kalendarium@ldk.lodz.pl

na terenie całego kraju.

Informacje pod numerem infolinii

PROJEKT GRAFICZNY

PARTNEREM PISMA JEST

0 801 205 555

Jakub Stępień,

lub na stronie internetowej

współpraca Oliwia Adamkowska

http://sa.kolporter.com.pl/

Wstępniak

3

Czerwona LAMPKA

Bogdan Sobieszek, p.o. redaktora naczelnego To działa niepostrzeżenie, stopniowo przyzwyczajamy się, uzależniamy. Opanowuje nas głód ciągłej obecności online i towarzyszący mu lęk, że ominie nas coś waż-nego, gdy nie będziemy połączeni z siecią. Nowe media kuszą kolejnymi atrakcjami, większymi możliwościami, ułatwiają pracę, kontakt ze światem, przyjaciółmi, do-starczają rozrywek, nowych przeżyć.

Nasza kulturowa egzystencja przenosi się do mediów. Zmieniamy się. Nowy

człowiek ma rękę zakończoną ekra-

KA

nem, choć to tylko stadium przejścio-L

8/21

EJDO

we. Będziemy częścią sieci bez protez,

–07

SK

łączników i adapterów – interfejs nie-

– 0

OP

bawem znajdzie się w naszym mózgu.

OP

– 0

Kontrola stanie się bardziej doskonała.

SK

7-0

Wierzymy, że technologie nas uszczęśliwiają, otwierają JDOE

8/21

nowe perspektywy, jednak nie zauważamy, że coraz czę-LAK

ściej to nie my decydujemy o sobie. Algorytmy – a raczej ci, którzy je projektują – podsuwają nam właściwe sło-wa, podpowiadają, co lubić i jakie poglądy są nam bli-skie, odgadują, czego chcemy, zanim o tym pomyślimy.

Niepostrzeżenie staliśmy się towarem, zadowolonym z siebie i nieświadomym, co tak naprawdę się dzieje.

Paradoksalnie, błyskawiczny postęp wcale nie jest nam na rękę. Im szybciej nowe media się rozwijają, tym mniej je rozumiemy. Potrzebujemy czasu, by pojąć ich działanie, poznać ich wpływ na naszą psychikę, wiedzieć, jak unikać zagrożeń i nauczyć się bezpiecznie ko-rzystać z zalet. Piszemy o tym w „Kalejdoskopie”, by za-palić w głowach czerwoną lampkę, nawet jeśli w starciu z globalnymi korporacjami technologicznymi znaczymy tyle, co pyłek w kosmosie.

4

SPIS TREŚCI

1 20Bo tu susza 22 25

Spo 6

tkanie,

Władza w no-

Panofonia

wspólnota...

słów.

wych mediach

i syntetyczne

Rozmowa

Andrzej

czy władza

głosy.

z Tomaszem

Poniedzielski

nowych me-

Monika

Rodowiczem

diów?

Górska-

i Anną

Patrycja

-Olesińska

K

Maszewską

Chuszcz

AL

8/21

EJDO

-07

SK

– 0

OP

OP

– 0

28 32 35 40

SK

7-0

JDO

Hakowanie

Zdobywcy

Galeria

200 dni

E

8/21

L

umysłu.

wirtualnych

Karoliny Kruk

z 90 lat.

A

lądów.

K

Bogdan

Rozmowa

Sobieszek

Bogdan

z Dominikiem

Sobieszek

Kacprem

Płazą

4 49Piekła nie ma. 50 52

Raz 5

em lepiej.

Wartość

Galeria

Aleksandra

Paulina Ilska

dodana

Henryka

Talaga-

kostiumu.

Płóciennika

-Nowacka

Piotr

Grobliński

5

07–08/21

56 58 60 61

Fotoprzestrze-

Świat

Polka tysiąc-

Buszujący

nie Urszuli

w jednym

lecia.

w zbożu.

Czartoryskiej.

słowie.

Bogdan

Mieczysław

Gustaw

Bogdan

Sobieszek

Kuźmicki

Romanowski

Sobieszek

KAL

8/21

EJDO

-07

SK

– 0

OP

OP

– 0

62

66

Całkiem

63Ekspertek 64

SK

7-0

JDOE

8/21

Bibliotekarka.

Śladami Strze-

LA

nowa Łódź.

nigdy dość.

Łukasz

mińskiego…

K

Maciej

Piotr Kasiński

Maciejewski

Monika

Cholewiński

Nowakowska

68 71 72

Skarb

Wszystko

Kalendarium

Radziwiłłów.

(w) płynie.

NOWE MEDIA - nowy człowiek

Dawid

Pienisty

Brykalski

I str. okładki: Kadr z doświadczenia VR „Nightsss”

Weroniki Lewandowskiej i Sandry Frydrysiak

– czytaj na str. 21–34

22

Temat numeru

WŁADZA W NOWYCH MEDIACH

CZY WŁADZA NOWYCH MEDIÓW?

Patrycja Chuszcz

Truizmem jest dziś stwierdzenie, że ży-człowiekowi na komunikację w internecie jemy w społeczeństwie medialnym. „Na-w określonym celu i mogą być lukratyw-sze życie toczy się raczej w mediach niż ne. Zysk oznacza tu np. zdobycie nowych z mediami – żyjemy życiem medialnym”

klientów, sympatyków, elektoratu, dóbr

– pisze Mark Deuze w artykule w „Media, materialnych i finansowych. Ich liczba/

Culture & Society” z 2011 roku. Natomiast zasięg/wielkość decyduje z kolei o tym, wciąż nie przestaje zaskakiwać szybkość jaką władzę – rozumianą jako umiejęt-zachodzących w mediach zmian oraz ich ność wywierania wpływu na działania konsekwencje dla funkcjonowania społe-swoje lub innych – ma jednostka lub grupa czeństw. Przez pandemię koronawirusa w społeczeństwie i co dzięki niej może przemiany technologiczne nabrały jesz-osiągnąć. Przykładem remiksowania się K

cze większego rozpędu. W kilka miesięcy różnych kategorii życiowych i czerpania A

wydarzyły się lata. Niektórzy powiedzą, z tego zysku są influencerzy. Spójrzmy na L

8/21

E

że media cyfrowe w ostatnim czasie nas łódzkie podwórko.

JDO

–0

ocaliły – pozwoliły pracować zdalnie, 7

SK

spotykać się w internecie i uczestniczyć w kulturze sprzed ekranu komputera. Ale

Siła i pozorność władzy

– 0

OP

ułatwiając nam życie, stały się jeszcze Mieszkająca na Bałutach Michalina

OP

– 0

bardziej wszechobecne, a zarazem niewi-Grzesiak – w środowisku internetowym SK

7

doczne. Pozwala to korporacjom techno-znana przede wszystkim z bloga oraz In-

-0

logicznym na efektywniejsze działania, stagrama „Krystyno, nie denerwuj matki”

JDOE

8/21

które – podobnie jak nasza egzystencja

– zaczynała od prowadzenia bloga paren-LA

w sieci – nie są przecież bezinteresowne.

tingowego, na którym opisywała swoje K

macierzyństwo. Napisała też dwie książki.

Niewidzialne i lukratywne

Jednak to Instagram, na którym pokazuje uroki życia rodzinnego i wychowywania Przemysł nowomedialny i media cyfrowe dzieci, przyniósł jej największy rozgłos.

uzależniły człowieka, stając się nie tylko Wraz ze wzrostem liczby obserwato-nieodłącznym elementem jego życia, ale rów zaczęła angażować się m.in. w akcje także warunkiem istnienia niektórych społeczne, a także poruszać aktualne, zawodów i praktyk społecznych. Opro-trudne tematy (np. związane z kobieco-gramowanie oraz technologia szybko za-ścią, samoakceptacją czy tolerancją). Dziś właszczyły poza sferą publiczną również Michalina Grzesiak mówi do ponad 150

prywatną, domową przestrzeń. Wpłynęły tysięcy obserwatorów. Dzięki tak dużej na codzienność człowieka: sposób komu-liczbie odbiorców może m.in. nawiązywać nikacji, formę spędzania wolnego czasu płatne współprace z firmami, reklamując czy podejmowanie decyzji. To z kolei spra-ich produkty lub usługi. Może także być wiło, że ludzie przestali zauważać media, ambasadorką projektów charytatyw-stały się one niewidzialne, a jednocześnie nych czy kampanii publicznych, jak było spowodowały mieszanie się różnych sfer w wypadku akcji promocyjnej funduszy życia: publicznego i prywatnego, indywi-europejskich w naszym województwie.

dualnego i zbiorowego, lokalnego i glo-Może wreszcie realizować nowe działania balnego. Poza tym, że media są częścią nie tylko jako twórczyni internetowa, ale ludzkich doświadczeń, pozwalają też i jako osoba kształtująca opinię publiczną.

28

Temat numeru

HAKOWANIE

umysłu

Bogdan Sobieszek

Wirtualna Rzeczywistość (VR) to medium o wielkiej sile oddziaływania i szerokich zastosowaniach – od medycyny, przez szkolenia, komunikację i pracę na odległość, po terapię, sport i rozrywkę. Ma zarówno moc traumatyzowania, jak i wyciągania z traumy. Jest się czego bać?

To medium, nazywane czasem filmem

Pola Borkiewicz, prowadząca projekt „Nowe 360 stopni, działa silniej, głębiej angażuje formy i technologie narracji” w Pracowni odbiorcę niż na przykład film oglądany na VR/AR Laboratorium Narracji Wizualnych płaskim ekranie. Tu ekran otacza widza, co (vnLab) Szkoły Filmowej w Łodzi. – Część sprawia, że jest on zanurzony w świecie, naszych emocji to są automatyzmy. Jeśli który ogląda. O utworze VR mówi się „do-jest ciemno – natychmiast odczuwamy świadczenie”, podkreślając bezpośredniość napięcie. Cały czas mamy radar nastawiony K

doznań. Zakładając gogle i słuchawki (tzw.

na ewentualne zagrożenia. To są atawiA

headset), trafiamy do zaprojektowanego styczne, wrodzone zachowania, wynikające L

8/21

E

przez twórców środowiska, gdzie podda-z naszych biologicznych korzeni.

JDO

-0

wani jesteśmy rozmaitym iluzjom. Trzy Dochodzi do tego znaczeniowa, czyli 7

SK

podstawowe opisał w 2009 roku Mel Slater, retoryczna, perswazyjna funkcja nowego brytyjski badacz środowisk wirtualnych.

medium. Doświadczenia VR nie mają jesz-

– 0

OP

Pierwsza to iluzja miejsca – poczucie prze-cze wykrystalizowanych konwencji odbioru OP

– 0

bywania w danym miejscu. Iluzja prawdo-i komunikacji pomiędzy nadawcami i od-SK

7

podobieństwa odpowiada za wrażenie, że biorcami. W związku z tym widzowi trudno

-0

świat reaguje na obecność uczestnika. Zaś jest rozpoznać zabiegi, za pomocą których JDOE

8/21

iluzja ucieleśnienia (w awatarze) daje mu ktoś stara się go do czegoś przekonać. – Dy-LA

poczucie sprawstwa, czyli kontroli ciała stans jest związany z konwencjami komu-K

i działania. Ktoś powie, że nawet książka nikacyjnymi, z estetyką, ale też z dyspozy-może dać efekt zanurzenia czy przemiany, tywem, jak mawiają filmowcy, czyli z tym, może wpływać na nasze zachowanie. Za w jaki sposób (w jakich okolicznościach) sprawą gogli jesteśmy jednak odseparowani odbieram przekaz – mówi Michał Pabiś-od rzeczywistości fizycznej, znajomego nam -Orzeszyna, filmoznawca z Uniwersytetu otoczenia, a nasz mózg nie jest w stanie Łódzkiego, współpracujący z vnLab. – Gdy zdystansować się do wirtualnego środowi-siedzę w domu i mam możliwość komento-ska, w którym przebywamy. Nie łatwo też wania na przykład wiadomości telewizyj-

– w razie dyskomfortu – wycofać się z niego. nych, omawiania ich z najbliższymi, wymia-VR skutecznie obezwładnia widza.

ny informacji, jest łatwiej. Widz, oglądając Niewiele pomoże nam świadomość, że

doświadczenie viarowe, jest odcięty. Można właśnie założyliśmy gogle i oglądamy do-powiedzieć, że VR pozbawia go szansy świadczenie VR, czyli coś, co nie dzieje się zdystansowania się.

naprawdę. Nasz mózg zostaje oszukany O VR wiemy tyle, ile o naszym umyśle, w ułamku sekundy. – Świadomość kontek-czyli stosukowo niedużo. Wpływ tego me-stu „wirtualności” przychodzi porefleksyj-dium na aparat percepcyjny człowieka nie nie, a emocje pierwotne są przedrefleksyjne.

jest jeszcze dobrze zbadany. Nie wiemy, Zanim zdamy sobie sprawę z tego, co się jaki ślad doświadczenia viarowe zostawiają dzieje, reaguje serce, wzrasta tętno, wy-w naszym wewnętrznym nerwowo-po-

stępuje reakcja galwaniczna skóry, czyli znawczym oprogramowaniu w dłuższej

potliwość – tak ten mechanizm tłumaczy perspektywie. To, czego doświadczamy

32

Temat numeru

Zdobywcy wirtualnych lądów

Tekst: Bogdan Sobieszek

Nowe media dla twórców i odbiorców nie są już takie nowe, ale im szybciej się rozwijają, tym mniej o nich wiemy. Jak osiągnąć zakładane efekty? Jak działają na naszą percepcję? Pionierskie badania na ten temat prowadzi Laboratorium Narracji Wizualnych.

L aboratorium, zwane z angielska vnLab, we współpracy i w dialogu. Ważne było zna-działa od 2019 roku. Powstało dzięki gran- lezienie partnerów, którzy zainteresowani towi (12 mln zł), przyznanemu Szkole Fil- są podobnymi sprawami, żebyśmy mogli mowej w Łodzi w ramach pilotażowego współpracować również w przyszłości.

konkursu „Regionalna Inicjatywa Dosko-nałości”, ogłoszonego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Czterolet-ni program jest odpowiedzią pedagogów P andemia pokrzyżowała plany Laboratorium. Trzeba było przeprogramować działania, choć przejście na tryb zdal-K

sztuki filmowej na dokonującą się właśnie ny w wypadku produkcji filmowych czy A

transformację sfery wizualnej. Ale tu nie multimedialnych jest trudnym zadaniem.

L

8/21

E

ma mądrych. W Szkole nikt dotąd nie uczył Doszło do przesunięć i zawieszenia różnych JDO

–0

np. biologicznych uwarunkowań postrzega- pomysłów. Ale w Pracowni S3D nie było 7

SK

nia obrazu. Te kompetencje dopiero trzeba opóźnień, bo mały zespół z robotem motion wypracować. – Laboratorium jest otwartą control (najdroższy zakup w historii Szkoły) – 0

OP

platformą dialogu i katalizatorem – mówi realizował film eksperymentalny w technice OP

– 0

jego szef Krzysztof Pijarski. – Stworzyliśmy poklatkowej 3D. Kierownik pracowni Piotr SK

7

przestrzeń, gdzie z jednej strony będziemy Matysiak i reżyserka Anita Kwiatkowska-

-0

produkowali wiedzę, a z drugiej – ona będzie -Naqui badają dramaturgiczny potencjał JDOE

8/21

przenikała do Szkoły.

stereoskopii. Technologia ta kojarzona była LA Obszar zainteresowań podzielono pomię- raczej z filmowym efekciarstwem niż sztuką. K

dzy sześć pracowni – Doświadczeń na Żywo, Czy możemy zbudować pogłębioną relację Eseju Filmowego, Narracji Interaktywnych, emocjonalną widza z bohaterem, jeśli film Percepcji i Badań Odbiorców, S3D (stere- uprzestrzennimy? Nikt tego nie badał. Ro-oskopii) oraz VR/AR (wirtualnej i rozsze- bot służy do precyzyjnego zapisu ustawień rzonej rzeczywistości). Co roku ogłaszane kamery. Dzięki temu widzimy, jak wpływały są konkursy na udział w programie arty- one na percepcję filmu.

styczno-badawczym. W ramach programu

– Podczas pierwszej konferencji w ramach powstają utwory, odbywają się warsztaty Filmteractive w 2019 roku gościliśmy prof.

z ekspertami z całego świata, spotkania pro- Piotra Francuza, znanego badacza psycho-wadzących pracownie specjalistów z różnych fizjologii percepcji, który stwierdził, że nie dziedzin, twórców i badaczy z uczestnikami, ma sensu tego badać, bo tak jest to trudne które mają im pomóc sfinalizować projekty. w wypadku obrazu ruchomego – wspomina

– Działalność pracowni pomyślana jest tak, Pijarski. – Liczyliśmy na jego tekst do książki, że realizując kolejne projekty, coraz więcej ale to się nie wydarzy, bo profesor zmarł na uczymy się o nowych mediach – dodaje Pi- COVID. Mamy tylko nagranie jego wykładu.

jarski. – Budujemy kompetencje, które bę- Twórcy animacji – Matysiak i Kwiatkowska-dziemy przekazywać dalej. Dobrze to widać -Naqui – mimo wszystko sprawdzają, jak to na przykładzie Pracowni VR (największy działa. Poszczególne sceny pomyślane są budżet, najwięcej osób). To nie jest tak, że jako laboratoria badające konkretne rzeczy.

mistrzowie przekazują wiedzę uczniom. Bu- Powstanie normalny film animowany, który dujemy społeczność, która generuje wiedzę będzie miał premierę i będzie zgłaszany na

Recenzje / wystawa 45

razem

w

LEPIEJ

Aleksandra Talaga-Nowacka

y

20. Fotofestiwal, zgodnie z ideą kuratora głównego programu Józefa Robakowskiego poświęcony przede s

wszystkim sztuce łódzkiej w najróżniejszych odsło-t

nach, rozniósł się po całym mieście. Główna wystawa

– „Reinkarnacje” – znalazła się w centrum festiwalo-a

wym w Art_Inkubatorze, zajmując całe piętro dawnej w

fabryki. To autorski wybór prac 35 twórców związa-nych z Łodzią, dokonany przez Robakowskiego. Tak KA

ten wybitny artysta i organizator życia artystycznego 8/21

a /

LEJDO

widzi w tym momencie łódzką sztukę – patrząc szero-

-07

SK

ko, kierując uwagę na trzy pokolenia: i na mainstream, OP

– 0

i na pobocza (w tym „podziemia”, które reprezentują OP

– 0

Wiktor Skok czy Andrzej Miastkowski), i na twórczość SK

R

7-0

sprzed lat, i na tę najaktualniejszą, na dojrzałą i na JDOE

8/21

początkującą. To spojrzenie zaciekawione, życzliwe, LAK

ECE

wspierające – i oczywiście wybiórcze, bo nie da się nim objąć wszystkiego. Brakuje wielu godnych nazwisk, ale to nie przeszkadza, bo ten wybór imponuje. Przede wszystkim różnorodnością i oryginalnością – nie ma tu dwóch podobnych do siebie działań, artyści przeN

pracowują różne problemy, idą różnymi drogami, po-Z

szukując różnych metod twórczych, form i rozwiązań, także w ramach tych samych dziedzin sztuki. A jest J

to wystawa multimedialna. Są na niej instalacje, prace A

wideo, fotografie, obiekty. Co ciekawe – z malarstwa tylko arcyinteresujący cykl stu kilkudziesięciu ma-leńkich, skromnych obrazków Pawła Hajncla (parę ma wielkość znaczka pocztowego!), komentujących bieżącą rzeczywistość, antysystemowych. Oglądane pojedynczo intrygują, ale dopiero w masie widać, jak

50

Recenzje / spektakl

wartość

DODANA

kostiumu

Piotr Grobliński

Najpierw w świetle punktowego reflektora widzimy plecy siedzącego męż-czyzny. Wyciemnienie i nowy obraz – ktoś ubrany tylko w spodnie i buty biegnie po ruchomej bieżni. Tak zaczyna się „Mizantrop” Moliera w reżyserii Edwarda Wojtaszka, wystawiony na Dużej Scenie Teatru im. Jaracza. Wysportowany, mło-dy mężczyzna to Alcest, tytułowy mizantrop (grany inteligentnie przez Krzysz-tofa Wacha), a jego siedzenie tyłem do świata i męczący bieg w miejscu to synte-za całej sztuki. Mizantrop czuje niechęć do ludzi, odwraca się od nich, krytykuje wszystkich i wszystko. Skutkuje to bezowocnością wszelkich jego wysiłków.

Mimo że bardzo się stara, nie posuwa się do przodu, a jego siła i sprawność nicze-K

mu nie służą. Gdyby to był teatr awangardowy, na tym bieganiu przedstawienie AL

mogłoby się skończyć.

8/21

EJDO

Już to widzę: aktor najpierw świeci plecami, a potem biegnie, dopóki ktoś

-07

z publiczności nie zareaguje. Po godzinie ludzie zaczynają wychodzić i chcą SK

zwracać bilety. Publiczność mogłaby się czuć zawiedziona, podobnie pozostali

– 0

OP

aktorzy, scenograf, nie mówiąc o suflerce. No i nie zobaczylibyśmy świetnych OP

– 0

kostiumów Weroniki Karwowskiej, których kolorystyka tworzy kod do opisania SK

postaci. Ani nie posłuchalibyśmy nowego, nowocześniej brzmiącego przekładu 7-0

autorstwa Jerzego Radziwiłowicza. Porzućmy zatem tę odważną koncepcję i zo-JDO

baczmy, co było dalej.

E

8/21

LAK

fot. Krzysztof Bieliński

Galeria Henryka Płóciennika

53

Z potrzeby serca

Henryk Płóciennik to wybitny gra-

fik, malarz i rysownik. Choć odniósł

ponadlokalny sukces, całe życie

spędził w rodzinnym mieście, tu

miał pracownię w domu przy Pryn-

cypalnej, tutaj zmarł 8 lipca 2020 r.

w wieku 87 lat. Miłego, szarmanc-

kiego starszego pana nie spotkamy

już na łódzkich wernisażach (sam

ostatnią wystawę indywidualną

miał w Galerii ZPAP Na Piętrze

latem 2018 r.). Możemy za to obco-

wać z jego imponującą warsztatem

i intrygującą formą twórczością,

wciąż nie do końca zbadaną, tak

jak cykl ekspresyjnych rysunków

z lat 2014–2017, zrealizowanych

podczas prywatnych spotkań

z kolekcjonerem i malarzem,

K

a prywatnie przyjacielem artysty

A

– Krzysztofem Gockiem. Spotka-

L

8/21

E

nia odbywały się raz, dwa razy

JDO

w tygodniu przy Pryncypalnej.

–07

SK

Podczas rozmów o sztuce, polityce

OP

i codziennych sprawach sponta-

– 0

nicznie, flamastrem (rzadziej pa-

OP

– 0

stelami) artysta rysował portrety

SK

7

i autoportrety, akty, humorystycz-

-0

ne scenki rodzajowe, bawiąc się

JDO

8/21

E

kompozycją i eksperymentując

LA

z kreską. Niektóre prace żartobli-

K

wie podpisywał, datując czasami

do przodu – 2076 lub do tyłu –1810, nie unikał groteski. Tak powstało

kilkaset rysunków. – Umówiliśmy

się, że zostaną upublicznione

dopiero po śmieci któregoś z nas –

opowiada Krzysztof Gocek.

– Odpowiednim momentem jest

pierwsza rocznica śmierci mojego

Mistrza i mentora, który namówił

mnie do malowania, recenzował

moje prace i powtarzał: słuchaj rad, ale idź swoją drogą. On też podążał

własną drogą, był konsekwentny,

pracowity, potrafił dbać o swoje

interesy. Był optymistą, emanowa-

ła od niego dobra energia, nigdy nie narzekał. Bawił się sztuką, a zarazem traktował ją bardzo poważnie.

HENRYK PŁÓCIENNIK.

Tworzył z potrzeby serca. Takim go

Rysunki

zapamiętam. Monika Nowakowska

Document Outline

okk1

Kall_7_2021

okk2