ą

tukz st escy jee muztór

, k wło

nr ind. 323489 | ISSN 0860-3057 nakład 1400 egz.

cie y

y z

KA

us

L

i: Ż

E

AT)

r

JDO

xes

SK

o się

OP

cena 5 zł (w tym 5% V

ś

. M

ob o

A

R C

GAZY

y

N K

UL

ojn

TUR

w

ALN

sie

Y Ł

a

OD

z

ZI

c

I W

w

OJE

y

W

ÓD

ZT

yjem

W

Temat numeru: Ż

A ŁÓD

3

ZK

IEGO

—

02

2/2

/23

magazyn kulturalny Łodzi i województwa łódzkiego 0

Migawka

1

KALEJDO

SK

OP

– 0

2/2

3

MIKOŁAJ CHROBOCZEK.

W spektaklu

„Szklana menażeria”

w Teatrze im. Jaracza,

fot. Dawid Stube

2

IRENA ZIENIEWICZ.

K

„Barwy maskujące”,

3

A

2023, akwarela, akryl,

L

2/2

E

druk transferowy, płótno

JDO

– wystawa „Borderline”

– 0

w Galerii Re:Medium,

SK

czynna do 12 III

OP

OP

SK

– 0

JDOE

2/2

LA

3

K

WYDAWCA

PRENUMERATA

„Kalejdoskopu”

Cena za numer – 4 zł

RUCH – mieszkańcy Łodzi

ADRES REDAKCJI

DRUK

i województwa mogą zamówić

ŁDK, 90-113 Łódź, ul. Traugutta 18

SilverPrint

prenumeratę, korzystając ze strony

tel. 797 326 217

ul. Gliniana 13, 91-336 Łódź

www.prenumerata.ruch.com.pl

e-mail: kalejdoskop@ldk.lodz.pl

pytania: prenumerata@ruch.com.pl

www.e-kalejdoskop.pl

Nakład: 1400 egz.

lub tel.: 22 693 70 00,

801 800 803 (pn.-pt. w godz. 7-17).

REDAGUJĄ

INFORMACJE O IMPREZACH

KOLPORTER – tylko instytucje mogą

Bogdan Sobieszek

prosimy przesyłać na adresy:

zamawiać prenumeratę w oddziałach

– p.o. redaktora naczelnego,

kalejdoskop@ldk.lodz.pl

firmy Kolporter S.A.

Aleksandra Talaga-Nowacka

kalendarium@ldk.lodz.pl

na terenie całego kraju.

Informacje pod numerem infolinii

PROJEKT GRAFICZNY

PARTNEREM PISMA JEST

0 801 205 555

Jakub Stępień,

lub na stronie internetowej

współpraca Oliwia Adamkowska

http://sa.kolporter.com.pl/

Wstępniak

3

ROK niespokojnego życia

Bogdan Sobieszek, p.o. redaktora naczelnego Mija rok, a ja wciąż nie mogę się otrząsnąć. Trwam w obez-władniającym niedowierzaniu. To miało się już nie powtó-rzyć. Atak Rosji na Ukrainę zburzył powszechną pewność, że w Europie, nauczeni tragicznym doświadczeniem obu wojen światowych, zbudowaliśmy trwały pokój. Wydawało się, że nie trzeba nikogo przekonywać o absurdalności tego niszczycielskiego żywiołu. Wojna w Ukrainie boleśnie zweryfikowała te złudzenia.

Pogarda dla ludzkiego życia przetrwała

i znów wpływa na losy narodów. Zakorze-

K

niona w umysłach imperialna tożsamość,

3

AL

żądza podboju, dominacji z jednej strony

2/2

EJDO

każe wysyłać kolejne oddziały wojska, by

– 0

SK

zniewoliły sąsiednie państwo, a z drugiej

OP

OP

SK

wyzwala w jednostkach nieokiełznaną

– 0

JDO

nienawiść, bestialstwo, pozwala zada-

E

2/2

LA

wać okrutne cierpienia twarzą w twarz – torturować, gwałcić 3

K

i mordować. Nie mogę uwierzyć, że to się dzieje, ale obrazy medialne każdego dnia tę okrutną prawdę wbijają mi do głowy. Jednocześnie podziwiam Ukraińców, jak skutecznie potrafią przeciwstawić się rosyjskiemu najeźdźcy, podziwiam ich niezłomność w walce o zachowanie niepodległości i głę-boko szanuję ofiarę, jaką ponoszą. Podziwiam Polaków, którzy gremialnie otworzyli serca przed uchodźcami zza wschodniej granicy. Dali schronienie pod własnym dachem, dostarczyli wszystkiego, co niezbędne, aby przetrwać. Widziałem zaan-gażowanie wolontariuszy i pracowników Łódzkiego Domu Kultury pełniącego rolę punktu recepcyjnego. To przywraca wiarę w ludzi. Wierzę, że Ukraińcy i Polacy rozpoczęli nową, jasną kartę dziejów wzajemnych relacji. W „Kalejdoskopie”

zamieszczamy osobiste refleksje ludzi kultury. Co myślą, ży-jąc w czasie wojny.

4

SPIS TREŚCI

9 11Bez nuty buty. 14 22

2022 rok

Co myślimy,

Dekolonialna

w sztukach

Andrzej

kiedy żyjemy

re-kreacja

wizualnych

Poniedzielski

w czasie

Ukrainy.

i muzyce

wojny.

Agnieszka

poważnej

Matusiak

– wybór.

K

3

AL

2/2

EJDO

– 0

SK

OP

OP

SK

28 30 31 32

– 0

JDOE

2/2

L

Atrament się

Wytęsknione

Postanowienia Z wizytą

A

3

K

skończył.

zeszytówki.

noworoczne.

u Strzemiń-

Łukasz

Piotr Kasiński

Łukasz Barys

skich.

Maciejewski

Maciej

Cholewiński

33Galeria 38O życiu, które 4 44

Niek 2

ończąca

Teatr

Kalejdoskopu

jest sztuką.

się opowieść...

otoczony

– Roksana

Aleksandra

Monika

fosą.

Kularska-Król Talaga-

Nowakowska

Piotr

i Sebastian

-Nowacka

Grobliński

Kularski

5

SPIS TREŚCI

02/23

53 54Madonna 56 58

Aktor

Być albo

Supły

ulubiony.

przybyła

nie być.

małżeńskie.

Mieczysław

Łódką.

Paulina Ilska

Piotr

Kuźmicki

Aleksandra

Grobliński

Talaga-

-Nowacka

K

3

AL

2/2

EJDO

– 0

SK

OP

OP

SK

– 0

60 62

68

O gustach się

Coś się

66

JDOE

2/2

LA

3

K

Fabryka snów

Popularność

dyskutuje.

ruszyło.

w Poświętnem.

i swojskość.

Dariusz Bilski

Rafał Gawin

Agata

Maciej Robert

Gwizdała

y W CZASIE WOJNYŻyjem

6K 9alendarium I str. okładki: ROKSANA KULARSKA-KRÓL

I SEBASTIAN KULARSKI (DUET ROBOSEXI)

– czytaj na str. 38, oglądaj na str. 33

Fot. DARIUSZ KULESZA dla „Kalejdoskopu”

14

Temat numeru

CO MYŚLIMY,

KIEDY

ŻYJEMY

K

3

A

W CZASIE

L

2/2

E

WOJNY JDO – 0SKOPOPSK – 0JDOE2/2LA3K

TO MIAŁO SIĘ NIE POWTÓRZYĆ

Najpierw był szok i niedowierzanie. A zaraz potem przybyli do nas sąsiedzi uciekający przed wojną. Zobaczyliśmy, że śmierć jest na wyciągnięcie ręki. Poczuliśmy, jak kruche może być i nasze życie. Wyobraziliśmy sobie, jak to jest, gdy trzeba cały swój świat spakować do plecaka i ruszyć w nieznane. Od razu też pojawił się w nas odruch solidarności, wszyscy rzuciliśmy się z pomocą. Mija rok od napaści Rosji na Ukrainę. Co myślimy, patrząc na tę wojnę, która wciąż zbiera śmiertelne żniwo wśród niewinnych ludzi? – spytaliśmy ludzi kultury, prosząc, by podzielili się z nami osobistą refleksją. Czy lepiej rozumiemy historię i teraźniejszość Ukrainy, doceniamy nadludzki wysiłek jej obywateli? Może w związku z tą tragedią nastąpi moralne odrodzenie, uda się wyleczyć traumę i osłabną resentymenty między naszymi narodami. Uda się, jeśli będziemy w stanie nie tylko na teraźniejszość, ale i na historię spojrzeć z perspektywy ukraińskiej.

Temat numeru

15

SURRELISTYCZNE

rzy nie chcieli wyjechać. Część uchodźców

została w Polsce. Osoby, którym pomagałam,

NIEDOWIERZANIE

to były głównie kobiety – czasem ktoś szukał

pokoju przy rodzinie dla siebie i dzieci na MARTA ZDANOWSKA – popularyza-jakiś czas, potrzebował ubrań, bo zmieniła się torka literatury, recenzentka teatralna pora roku, po pewnym czasie szukano pracy.

i literacka, redaktorka, przewodnicz-

Właściwie od samego początku Ukrainki

ka po Łodzi, współtworząca fundację

chciały uczyć się polskiego i znaleźć pracę.

Łódzki Szlak Kobiet, która propaguje

Zaskoczyła mnie liczba osób, dla których

herstorię, czyli historię kobiet; pracuje zorganizowaliśmy w Domu Literatury lekcje w Domu Literatury w Łodzi.

polskiego – tam przychodziły tłumy i jestem

P

wdzięczna Weronice Wieczorek, która zgo-

amiętam, że jednym z pierwszych odczuć dziła się uczyć grupę z językiem rosyjskim, po 24 lutego 2022, w miarę jak dociera- Marii Hadż i studentom ukraińskim, którzy ły do nas kolejne informacje o walkach, uczyli grupę z pomocniczym ukraińskim.

a potem już o masowych morderstwach

Może to pospolite ruszenie nie zawsze miało na cywilach i o gwałtach, było surrealistyczne sens – gdy w hali sportowej pakowaliśmy niedowierzanie, że to się dzieje naprawdę, rzeczy dla Ukrainy, zadziwiały niektóre po-w XXI wieku. Po przerabianych na wiele spo- mysły darczyńców, a stacja krwiodawstwa sobów w szkole i w rodzinach koszmarnych apelowała, żeby już nie oddawać krwi, bo doświadczeniach II wojny światowej byliśmy banki są pełne, a nie można jej długo prze-przekonani, że Europejczycy zrobią wszystko, chowywać. Potem sytuacja się ustabilizowała K

3

A

żeby wojna się nie powtórzyła. Ale jednak i okazało się, jak ważne są punkty pomocowe LE

powtórzyła się i teraz określenie „przed woj- i darmowe sklepy dla uchodźców w Łodzi –

2/2

JDO

ną” znaczy już coś innego niż jeszcze przed tam każde wydane przez darczyńców 100 zł

– 0

rokiem. Wojna w Ukrainie stała się pierwszą było przydatne, bo brakowało wszystkiego, SK

wojną transmitowaną online i to również jest od podpasek po skarpetki.

OP

OP

na swój sposób przerażające – rozmawiasz

I takie dziwne, odległe skutki wojny, na

SK

– 0

z kimś na Skypie, a nagle ta osoba przery- przykład znajomej rodzinie z Odessy umie-JDO

wa, bo zaczynają wyć syreny i musi iść do rały po kolei, pewnie ze stresu, zwierzęta, E

2/2

L

schronu. I nie wiadomo, czy z niego wyjdzie. z którymi przyjechała do Łodzi. Umarł kot, A

3

Z drugiej strony prezydent Wołodymyr Ze- potem królik, przeżyła papuga. Za każdym K

łenski wykorzystał te medialne możliwości razem pożyczali ode mnie łopatę i teraz te do przemówień wpierających Ukraińców i do zwierzęta leżą na wieczność w łódzkiej zie-apeli o pomoc świata. Z początków wojny mi. Bo zwierzęta też są ofiarami tej wojny: pamiętam płaczące na korytarzu punktu po- te poranione w ogrodach zoologicznych, te mocowego w Łodzi matki, pocieszane przez padłe z głodu, te pozabijane. O tym nikt nie swoje sześcio- może siedmioletnie dzieci. mówi, bo cierpienie ludzi zawsze wygrywa I mieszkającego tu ukraińskiego chłopaka, ze zwierzęcym, nie tylko na wojnie.

płaczącego po tym, gdy na froncie zginął

Miałam wielki przywilej, że mogłam roz-

jego przyrodni brat. I co on ma z tym zrobić? mawiać o Ukrainie i ze zwykłymi kobietami Kogo nienawidzić?

– matkami z Obwodu Chmielnickiego albo

Ten rok pokazał kruchość życia, to, że z Dniepru – i z Oksaną Zabużko, najwybit-czasem wszystko trzeba zmieścić w małym niejszą i najszerzej tłumaczoną współczesną plecaku. Osoby uciekające z Ukrainy, z któ- pisarką ukraińską, z którą przeprowadzałam rymi się zetknęłam, różnił status majątkowy wywiad i prowadziłam spotkanie. Myślę, i wykształcenie, ale jedna rzecz była podob- że każdy z nas mógłby zrobić jedną rzecz na – zawsze towarzyszył im strach o tych, przydatną przy próbie zrozumienia historii którzy zostali, i poczucie, że będą w Polsce i teraźniejszości Ukraińców – przeczytać tymczasowo. Część z nich wróciła do siebie, jej książkę „Planeta Piołun”, w której na bo w Ukrainie zostali mężowie, niekoniecznie gorzkich przykładach, również ze swojego żołnierze, ale choćby mechanicy czy elektry- życia, pokazuje, jak to jest, kiedy odbiorą ci cy potrzebni wojsku i przy „ogarnianiu” po język, wolność, historię, a potem niemal cały atakach rakietowych, albo starsi rodzice, któ- intelektualny Zachód uważa, że Rosjanie

16

Temat numeru

K

3

AL

2/2

EJDO

– 0

SK

OP

OP

SK

– 0

JDOE

2/2

LA

3

K

Kolaż Marii Korczak-Idzińskiej

32

Felieton

Maciej Cholewiński

Z wizytą u Strzemińskich

C zy to przypadek? Kilka tygodni temu Mam pewną słabość, skryte marzenie nie-prowadziłem lekcję dla uczniów Szkoły możliwe do zrealizowania: podróż w czasie Podstawowej w Różycy. Opowiadałem do Łodzi lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Jak o Łodzi, o Niemcach, Polakach i Żydach, bardzo chciałbym być kurierem, przedsta-którzy byli artystami. Ostatnie dziesięć mi- wicielem muzeum przysłanym po Kolekcję!

nut poświęciłem Władysławowi Strzemiń- Przywitałbym się ze Strzemińskimi, usły-skiemu i Katarzynie Kobro, którzy przed szałbym ich „dzień dobry”, wypowiedziane wojną mieszkali nieopodal, w Koluszkach z silnym rosyjskim akcentem. A niech bę-przy ul. Słowackiego 3. Bywam w Kolusz- dzie, że i zapaliłbym z nimi papierosa przy kach regularnie – przesiadam się. Gdy tylko kawie i zerkał na obrazy wiszące na ścia-mam chwilę, „ucinam” sobie mały spacer.

nach.

Dom ciągle stoi. Któregoś roku postawio-

Rozejrzałbym się po mieszkaniu. Zoba-

no przed nim estetyczną tablicę, na której czył meble, książki na półce, kredens, piec, można przeczytać, że artyści, że mieszka- kwiaty na parapecie? O ile rzeczy mógłbym K

li, że wielcy. I to wszystko, co tzw. społe- zapytać... A o zdjęcia zrobione przeze mnie 3

AL

czeństwo w postaci miejscowych władz dyskretnie telefonem zabijaliby się history-2/2

EJDO

czy Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi im. cy i krytycy z całego świata!

Władysława Strzemińskiego może zrobić.

– 0

SK

Posesja jest prywatna, chroni ją święte pra-OP

OP

wo własności.

SK

W tym momencie aż chciałoby się zacyto- I co Państwo powiedzą? Udało się. Pośred-nio. Tuż po lekcji podeszła do mnie dziew-

czynka i powiedziała, że zna kogoś, kto

– 0

wać znane powiedzenie o chłopie i zegarku,

był w tym domu i nawet nakręcił o tym JDOE

2/2

ale zdaję sobie sprawę, że nie mogę. Byłoby film… Tak, potwierdziła nauczycielka, ten LA to niekulturalne, no i na początku wystę- pan wie wszystko o Koluszkach i rzeczywi-3

K

puje tam pewne straszne słowo. Dodatko- ście nakręcił film…

wo powiedzenie stygmatyzuje konkretną

Tym panem jest Mateusz Jaśkiewicz, re-

grupę społeczną. Ktoś się może poczuć ura- gionalista. Spotkaliśmy się i rozmawiali-żony i proces gotowy, wyrok pewny, a po- śmy ze dwie godziny, a ja widziałem przed tem wywózka na Sybir. No, ale to prawda. sobą człowieka z pasją, ciekawego, zafa-Kiedy mój syn był mały, na widok porzu- scynowanego odkrywanymi historiami, conych zabawek powiedział: po co komu te cieszącego się każdym znaleziskiem, każdą dinozaury, jeśli się nimi nikt nie bawi? No nową opowieścią i proszę mi wierzyć – po-właśnie, po co komu taki dom, skoro nikt siadającego prawdziwe skarby.

się nim nie bawi?

Film, dzięki któremu (trochę) przenio-

A przecież to miejsce historyczne, świa- słem się w czasie, powstał w 2018 roku. Au-dek niezwykłych wydarzeń. Na pierwszym torowi po wielu próbach udało się w końcu piętrze powstał alfabet zaprojektowany uzyskać pozwolenie właścicielki domu na przez Strzemińskiego. Rozprawa napisana wejście z kamerą do środka. Obiektywnie z Katarzyną Kobro pt. „Kompozycja prze- – groza. Zawilgocenia, grzyb, odpadający strzeni. Obliczenia rytmu czasoprzestrzen- tynk, śmieci na podłodzie, okna, przez któ-nego”. „Komunikat nr 1” i „Komunikat nr 2” re mało co widać. Są też oryginalne meble!

grupy a.r. Dom był w końcu miejscem prze- Masywne, solidne, piękne meble, które od chowywania części słynnej Międzynarodo- lat stoją w nieopalanych pomieszczeniach.

wej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej grupy a.r. Subiektywnie – fantastyczna sprawa. Jakby Stąd w 1930/31 roku przywieziono ją do się weszło do zatopionego statku leżącego dzisiejszego Muzeum Sztuki w Łodzi.

na dnie oceanu…

38

Artyści

O ŻYCIU, które

jest sztuką

Aleksandra Talaga-Nowacka

Co cztery ręce, to nie dwie – zdaje się mówić ich logotyp, ale w artystyczno-społecznej działalności duetu robosexi chodzi raczej o potencjał dwóch głów. Razem tworzą np. kapsuły czasu z zatopionymi w syntetycznej żywicy jak w bursztynie śladami istnienia łodzian albo Ogród Błogości Miejskich – sztuczny, a przytulny.

Roksana Kularska-Król i Sebastian sze. Tworzy się ze świadomością, że ktoś na Kularski poznali się na studiach tym zyskuje, że jest odbiorca, który przefil-w łódzkiej Akademii Sztuk Pięk- trowaną przez artystę rzeczywistość może nych. Oboje zrobili dyplomy z ma- przefiltrować ponownie, spojrzeć na nią larstwa u prof. Ryszarda Hungera, a ponie- z innej perspektywy.

K

waż z tej pracowni wychodzili artyści indy-

Zdaniem Roxi wyjście do ludzi to rola ar-

3

AL

widualiści, także tworzone przez Roksanę tysty: – Chodzi o to, żeby pobudzać ich do 2/2

EJDO

i osobno przez Sebastiana przedstawiające refleksji. Ale samotne tworzenie w pracow-obrazy mają rozpoznawalny styl, a łączy je ni też jest wspaniałe. Po prostu różne dzia-

– 0

SK

stosowanie uproszczeń, pozorna naiwność łania rozwijają różne obszary mózgu.

OP

OP

i umiłowanie kolorów (kilka lat temu Se-

SK

bastian opracował ponadto własną wersję

– 0

abstrakcji geometrycznej). Wspólnie re-

JDOE

2/2

alizują natomiast obiekty, instalacje, wi- Pierwsza wspólna akcja robosexi to wideoperformens „Składanie łóż-ka” z 2007 roku. Mieszkali wtedy LA

deo, performensy i działania w przestrzeni

w 17-metrowej pracowni na Ba-

3

K

miejskiej.

łutach. Łóżko nie mogło pozostawać tam

Tworzenie sztuki to nie jest ich jedyna rozłożone, więc codziennie trzeba było je aktywność. Sebastian Kularski organizuje rozkładać i składać. Robił to Sebastian: warsztaty w Akademickim Centrum Desi- – Nadaliśmy tej czynności rangę sztuki, co-gnu. Roksana Kularska-Król od kilku mie- dziennie ją nagrywając. Było mi łatwiej, bo sięcy jest instruktorką w Ośrodku Kultury to nie było już zwykłe składanie.

Górna, a kiedyś pracowała w korporacji.

Zmieniały się pory roku i dnia, artyści pla-Małżeństwem są od 2007 roku i od tego nowali ślub, Roxi na podłodze robiła swoją też czasu działają jako robosexi. Seksowna pracę dyplomową. Powstał minireportaż.

nazwa duetu to anagram skrótów imion: – O życiu, które jest sztuką – mówią.

Roxi i Sebo. – Wspólne tworzenie wyszło

Jakiś czas później – w 2015 roku – powstał

w sposób naturalny – mówi Roksana.

projekt, z którego duet jest najbardziej zna-

– Bo sztuka łączy się z życiem. Dało nam ny, a który miał kilka odsłon – „Kapsuły to szansę wypowiadania się za pomocą in- czasu”. Zaczęło się od konkursu towarzy-nych środków wyrazu – dodaje Sebastian.

szącego pilotażowemu programowi rewita-

I tłumaczy, że duet wziął się również z po- lizacji, aktywizującemu społeczność Łodzi.

trzeby interakcji z ludźmi, która zrodzi- Roxi: – Stwierdziliśmy, że skoro mieszkamy ła się po okresie malowania w pracowni, na Bałutach, zrobimy coś lokalnie. Miała w spokoju i koncentracji. – W działaniach powstać rzeźba społeczna. Na Starym Ryn-z ludźmi trzeba włączyć rodzaj akcjonizmu, ku zbieraliśmy od łodzian różne przedmio-z naciskiem bardziej na wspólne tworzenie ty, by zapisać prawdę o czasie, w którym niż na efekt. Wyjście do ludzi jest zdrow- żyjemy.

Artyści

39

K

3

AL

2/2

EJDO

Fot. Dariusz Kulesza dla „Kalejdoskopu”

– 0

SK

OP

OP

SK

Rzeczy miały zostać zatopione

w transparentnej żywicy i zamon- Czwarta edycja odbyła się w 2017

roku w Kopenhadze. W końcu ar-

– 0

towane w płycie rynku. Zdarzały

tyści stwierdzili, że chcieliby wejść

JDO

się wzruszające sytuacje. Pewna

głębiej w społeczny wymiar pro-

E

2/2

L

dziewczynka oddała całą swoją kolekcję jektu. Kolejna odsłona odbyła się w tym sa-A

3

Little Pony – żeby zawsze czekały na nią, mym roku w Łodzi z udziałem osób w kry-K

utrwalone w żywicy. Inna przyszła z zę- zysie bezdomności. We współpracy z dr bem zapakowanym w chusteczkę, ale gdy hab. Ingą Kuźmą z Uniwersytetu Łódzkiego ją rozwinęła, zaczęła płakać – że jednak robosexi robiło spotkania w schroniskach jest z tym zębem za bardzo związana. – To dla bezdomnych i w ośrodku wsparcia dla projekt, którym najbardziej wtopiliśmy się ofiar przemocy w rodzinie przy Francisz-w społeczeństwo – mówi Roxi.

kańskiej – najważniejsze były opowieści

Już pierwsza odsłona „Kapsuł czasu” obja- ludzi (można ich posłuchać na stronie ro-wiła, że ludzie chcą opowiadać o przedmio- bosexi.pl), którzy mieli potrzebę mówie-tach, które oddają. Ta obserwacja zaowo- nia o tym, dlaczego znaleźli się w takim cowała rozwinięciem projektu dwa lata miejscu. Roxi: – Okazało się, że takie osoby później o ten właśnie element.

niechętnie oddają swoje przedmioty, bo są

W międzyczasie była jeszcze edycja we one dla nich całym życiem, pewnikiem, że Wrocławiu w ramach prezentacji Łodzi wciąż są na tym świecie.

w Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Na-

Ostatecznie przedmiotów wystarczy-

stępna odsłona, też w 2016 roku, to Berlin ło, żeby wypełnić kapsuły. Umieszczono

– w ramach rezydencji artystycznej wraz je w murach na wysokości wzroku. Naj-z polską artystką Olek. Tam duet robosexi większą – przy Piotrkowskiej 217, a w niej zaczął umieszczać kapsuły pionowo, w słu- m.in. garść medali od chłopca, który był

pach naziemnej kolejki. – Zauważyliśmy, że dzieckiem problematycznym, ale przekuł

kapsuły montowane w chodniku po jakimś nadmiar energii w sukces, kumulując ją czasie matowieją, a kolory i przejrzystość w sporcie. Został łyżwiarzem figurowym objawiają się tylko w deszczu.

z wynikami.

66

Książka

Fabryka snów w Poświętnem

Agata Gwizdała

Od filmu „Mój drugi ożenek” w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego z lat 60. ubiegłego stulecia po zrealizowany w 2010 roku obraz Jerzego Hoffmana „1920 Bitwa Warszawska”. Te dwa tytuły wyznaczają początek i koniec opowieści, które złożyły się na książkę

„Filmowe Poświętne we wspomnieniach mieszkańców”.

J ej autor Maciej Kronenberg kolejny raz wość polega na tym, że zostały zrealizowane odkrywa spuściznę województwa łódz- w autentycznych miejscach. „Major Henryk kiego związaną z historią kinematografii. Dobrzański uczestniczył tu ze swoim od-Tym razem w centrum stawia niewielką działem we mszy, tu również w lesie obok wiejską gminę, a przede wszystkim jej miesz- Anielina 30 kwietnia 1940 r. poniósł śmierć”

kańców, którzy pamiętają wizytę Gustlika, – wyjaśnia w książce Kronenberg.

Franka Dolasa czy doktor Ewy.

U wielu okolicznych mieszkańców – boha-

Maciej Kronenberg na koncie ma już m.in. terów książki – losy Hubala i realizacja filmu K

„Przewodnik po filmowej Łodzi” i „Przewod- o nim przywołują rodzinne historie. Opowie-3

AL

nik filmowy po województwie łódzkim”, jest działa o nich choćby Małgorzata Łukasik, 2/2

EJDO

także współautorem Szlaku Filmowe Łódz- wspominając udział swojej mamy w produk-kie. W tych ostatnich opracowaniach Po- cji: „Dla mamy było bardzo wzruszające, gdy

– 0

SK

świętne pojawiało się jako jeden z elementów to kręcili. Jej wujek, czyli brat mojej babci, OP

OP

budujących obraz filmowego dziedzictwa był kowalem, i dzięki temu mama poznała, SK

regionu. W najnowszej propozycji jest już choć może to za duże słowo, a nawet rozma-

– 0

głównym bohaterem. I nie ma co się dziwić, wiała z Hubalem. Dwukrotnie chodziła do JDOE

2/2

bowiem często określane jest mianem stolicy państwa Kaczmarczyków do Anielina, gdzie LA

polskiego filmu wojennego. W tej miejsco- przebywali partyzanci, aby poinformować 3

K

wości niedaleko Tomaszowa Mazowieckiego o najkorzystniejszej porze podkuwania koni realizowane były zdjęcia do co najmniej 16 w kuźni wujka w Poświętnym”.

produkcji filmowych i telewizyjnych. Tworzy-Wiele tytułów znanych z wielkiego i małe-

li je często najwięksi polscy reżyserzy, w tym go ekranu, choćby w części zrealizowanych zdobywca Oscara za całokształt twórczości w Poświętnem, na stałe zapisało się w historii Andrzej Wajda. Reżyser odwiedził Poświętne polskiej kinematografii. Na czele zestawienia przy okazji realizacji filmu „Katyń” (2007). pozostaje załoga Rudego 102. To właśnie Zresztą właśnie za „Katyń” otrzymał swoją serial Konrada Nałęckiego „Czterej pancerni czwartą nominację do nagród Amerykańskiej i pies” (1966–1970) rozpoczął – jak pisze Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.

w książce Kronenberg – „złotą epokę filmów

Niebagatelny wpływ na częste pojawianie związanych z Poświętnem”.

się ekip filmowych w Poświętnem ma niewąt-

Tę epokę czytelnik poznaje przede wszyst-

pliwie historyczny charakter regionu. W cza- kim ze wspomnień mieszkańców miejsco-sie II wojny światowej w okolicach stacjono- wości. W sumie to 25 osób – na co dzień wał oddział majora Henryka Dobrzańskiego, sąsiadów Macieja Kronenberga, również Hubala. Dlatego jednym z najważniejszych mieszkańca gminy Poświętne. Często to dla tożsamości Poświętnego tytułów filmo- także statyści z realizowanych tam filmów.

wych jest właśnie „Hubal” (1973) w reżyse- – Wiele wywiadów, które znalazły się w książ-rii Bohdana Poręby z Ryszardem Filipskim ce, rozpoczynało się od pytania: Ale skąd pan w roli głównej. Jak zauważa w książce Maciej jest? I kiedy odpowiadałem, że mieszkam na Kronenberg, choć w Poświętnem powstały Wólce, rozmowa od razu inaczej się toczyła zaledwie dwie sceny filmu, to ich wyjątko- – mówi Kronenberg.