in

: hop

ak Ckiół jadzćiey

nr ind. 323489 | ISSN 0860-3057 nakład 1400 egz.

N b

K

ch

A

łem

LE

AT)

JDO

ojcie

SK

hcia

OP

W C

cena 5 zł (w tym 5% V

. M

AGAZYN K

tru

UL

a

TUR

e t

AL

a

NY

dl

ŁOD

ńe

ZI I W

trz

OJE

se

W

ÓD

rz

Z

Temat numeru: P

TWA ŁÓD

ZK

IEGO

—

12

/22

/22

magazyn kulturalny Łodzi i województwa łódzkiego 12

Migawka

1

KALEJDO

SK

OP

– 1

2/2

2

KRZYSZTOF OSTROWSKI.

Podczas występu

Cool Kids of Death

na Soundedit,

3 XI 2022,

fot. Bogdan Sobieszek

2

K

2

A

JÓZEF ROBAKOWSKI.

L

„Sztuka to potęga!”,

2/2

EJDO

1984–1985, wideo

– wystawa „Obrazy i dźwięki

– 1

SK

– gnuśne lata 80.”

OP

OP

w Galerii Re:Medium,

SK

czynna do 15 I

– 1

JDOE

2/2

LA

2

K

WYDAWCA

PRENUMERATA

„Kalejdoskopu”

Cena za numer – 4 zł

RUCH – mieszkańcy Łodzi

ADRES REDAKCJI

DRUK

i województwa mogą zamówić

ŁDK, 90-113 Łódź, ul. Traugutta 18

SilverPrint

prenumeratę, korzystając ze strony

tel. 797 326 217

ul. Gliniana 13, 91-336 Łódź

www.prenumerata.ruch.com.pl

e-mail: kalejdoskop@ldk.lodz.pl

pytania: prenumerata@ruch.com.pl

www.e-kalejdoskop.pl

Nakład: 1400 egz.

lub tel.: 22 693 70 00,

801 800 803 (pn.-pt. w godz. 7-17).

REDAGUJĄ

INFORMACJE O IMPREZACH

KOLPORTER – tylko instytucje mogą Bogdan Sobieszek

prosimy przesyłać na adresy:

zamawiać prenumeratę w oddziałach

– p.o. redaktora naczelnego,

kalejdoskop@ldk.lodz.pl

firmy Kolporter S.A.

Aleksandra Talaga-Nowacka

kalendarium@ldk.lodz.pl

na terenie całego kraju.

Informacje pod numerem infolinii

PROJEKT GRAFICZNY

PARTNEREM PISMA JEST

0 801 205 555

Jakub Stępień,

lub na stronie internetowej

współpraca Oliwia Adamkowska

http://sa.kolporter.com.pl/

Wstępniak

3

NOWA alternatywa

Bogdan Sobieszek, p.o. redaktora naczelnego Teatr alternatywny nie ma już ambicji zmieniania świata.

Przestał być źródłem poczucia misji – uczestnictwa w ważkim procesie objawiania prawdy. Wciąż są jednak ludzie, którzy chcą robić teatr. Choć ich motywacje może nie są „wielkie”, w dzisiejszych czasach nadają istotny sens pracy na scenie.

Oczywiście mogą być różne, ale w rzeczywistości utkanej z pozornych relacji, pustych emocji i wra-żeń na pokaz, koncentrują się wokół po-

trzeby autentycznego spotkania, szczerej bliskości z drugim człowiekiem i rozmowy K

twarzą w twarz o tym, co ważne. Robie-

2

AL

nie teatru stało się ważniejsze niż efekt 2/2

EJDO

końcowy. Wciąż wokół nas są osoby, dla

– 1

SK

których teatr jest treścią życia i sposobem OP

OP

SK

wyrażania siebie. Są mniej widoczne, a ich

– 1

JDO

działania nie elektryzują tłumów. Nie ma E

2/2

LA

2

w tym nic złego, bo teatr alternatywny, offowy, amatorski ma K

już inne przeznaczenie i nową szansę. Co wcale nie oznacza, że dziś ma łatwiej. Trudno o miejsce do pracy, o fundusze na przygotowanie przedstawienia, trudno doskonalić warsztat i świadomość środków, przebić się do odbiorcy, zagrać nowy spektakl więcej niż raz. Problemów jest więcej. W „Kalejdo-skopie” piszemy o tym, że Fabryka Sztuki w partnerstwie z Teatrem Chorea wzięła na siebie odpowiedzialność wspie-rania twórców teatru alternatywnego poprzez organizowanie rezydencji artystycznych oraz integrowanie środowiska. Od-dajemy też głos beneficjentom programu. Opowiadają o pracy nad spektaklami, które biorą się z głębokiej refleksji twórców nad tym, co się z nami (z nimi) dzieje w coraz bardziej skom-plikowanym i podzielonym świecie. Mówią, ile znaczy dla nich instytucjonalne wsparcie. A dla nas? W grudniu będą trzy premiery.

4

SPIS TREŚCI

11 14Dzielę się 18 20

Utwór na

Przestrzeń

„Burza”

grudzień.

muzyką.

dla sztuki.

w Szklarni.

Andrzej

Rozmowa

Wiktor

Paulina Ilska

Poniedzielski

z Wojciechem Moraczewski

Niedziółką

K

2

AL

2/2

EJDO

– 1

SK

OP

OP

SK

22 25 26 28

– 1

JDOE

2/2

L

Krawcowa

W listopadzie, Ze szkoły

Pieprzyk

A

2

więzi.

w świecie snu.

filmowej

na szyi.

K

Bogdan

Łukasz Barys

do więzienia.

Łukasz

Sobieszek

Rozmowa

Maciejewski

z Mikołajem

Szczęsnym

31Mural 32Event 33 38

Galeria

Wszyscy

z historią.

w Ogrodach

Kalejdoskopu

jesteśmy

Piotr Kasiński

Geyera.

– Stanisław

barbarzyń-

Maciej

Fijałkowski

cami.

Cholewiński

Magdalena

Sasin

5

12/22

4 4Świę 6ta 49 52

(Nie 2

)zgoda

Łódzkie drzwi

Macając

murowana.

nie tylko

do kariery.

eteryczność.

Piotr

prywatne.

Bogdan

Dariusz Bilski

Grobliński

Mieczysław

Sobieszek

Kuźmicki

K

2

A

dla teatru

L

2/2

EJDO

– 1

SK

OP

OP

SK

54 57

62

Festiwal

Skierniewicki

60

– 1

JDOE

2/2

LA

Atlas miasta-

2

„Jedwabny

K

brzmienia.

motyl.

szlak”

maszyny.

Bogdan

Monika

w fotografii

Aleksandra

Sobieszek

Nowakowska

Konstantego

Talaga-

de Lazari.

-Nowacka

Andrzej

de Lazari

PRZESTRZEŃ

64 66 68

Na pomoc

Gdzie ta keja?

6K 9

Orzeszki

alendarium

buka.

nobliście.

Pienisty

Krzysztof

Andrzej

Kleszcz

Sznajder

I str. okładki: WOJCIECH NIEDZIÓŁKA – skrzypek, wywiad na str. 14

Fot. Łukasz Król

14

Rozmowa miesiąca

DZIEL

KAL

Ę

2

EJDO

SK

OP

YKĄ

2/2

– 1

– 1

2/2

2

Z

S

OP

SK

U M Ę I

JDOELAK

WOJCIECH NIEDZIÓŁKA.

Zdjęcia: Łukasz Król

Rozmowa miesiąca

15

DZIEL

Po

KAL

Ę

2

Konkursie

EJDO

SK

Wieniawskiego

OP

YKĄ

2/2

– 1

– 1

2/2

2

Z

S

OP

SK

U M Ę I

JDOELAK

ROZMOWA Z WOJCIECHEM NIEDZIÓŁKĄ

Znalazłem kiedyś płytę Chopina i od razu zakochałem się w tej muzyce. Moi rodzice wspominają, że jako kilkuletni chłopiec kazałem sobie odtwarzać te utwory do snu – mówi Wojciech Niedziółka, który w październiku był uczestnikiem 16. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu i jednocześnie zaczął studia na Akademii Muzycznej w Łodzi.

16

Rozmowa miesiąca

CHCIAŁEM BYĆ JAK CHOPIN

Rozmowa z młodym skrzypkiem Wojciechem Niedziółką Julia Glubińska: Jak ci

Uważasz, że fascynacja

się podoba łódzka aka-

nią od najmłodszych

demia?

lat ukształtowała twoją

Wojciech Niedziółka: Niewąt-

wrażliwość muzyczną?

pliwie piękne miejsce. Choć

Z pewnością, obudziła we

pochodzę z Warszawy, znam je

mnie emocjonalność i zamiło-

od wielu lat, bo już siódmy rok

wanie do muzyki w ogóle.

uczę się u profesora Łukasza

Wnioskuję, że najbar-

Błaszczyka i często przyjeż-

dziej lubisz grać utwory

dżałem tu na zajęcia, kiedy nie

romantyczne.

mógł być w Warszawie.

Właściwie tak, chociaż lubię

Jak zaczęła się twoja

utwory z każdej epoki, i do gra-

współpraca z profeso-

i emocji związanych z koncer-

nia, i do słuchania. Jeśli mam

rem Błaszczykiem?

towaniem na żywo.

dzielić utwory, to na takie,

Córka profesora uczyła się

Zanim porozmawiamy

które lubię, i te, za którymi nie

K

u mojej nauczycielki w pod-

o konkursie, zapytam,

przepadam. Epoka, z której

2

AL

stawówce, na pierwszym

jak zaczęła się twoja

pochodzi kompozycja, nie ma

2/2

EJDO

stopniu. Znałem go zatem

artystyczna droga?

dla mnie bezpośredniego prze-

od początku mojej edukacji

Nietypowo. W mojej rodzinie

łożenia na przyjemność z jej

– 1

SK

i od razu wiedziałem, że jest

nie ma muzyków, nikt nie słu-

grania, ale muszę przyznać, że

OP

OP

genialnym muzykiem. Cieszę

chał muzyki klasycznej. Zna-

romantyzm jest mi emocjonal-

SK

się, że udało mi się rozpocząć

lazłem kiedyś płytę Chopina

nie najbliższy.

– 1

naukę na drugim stopniu

i od razu się zakochałem. Moi

Jak więc było z utwora-

JDOE

2/2

u profesora Błaszczyka. To pod

rodzice wspominają, że jako

mi podczas przygoto-

LA

2

jego kierunkiem dwa lata temu

kilkuletni chłopiec kazałem

wań do Konkursu Wie-

K

zacząłem przygotowania do

sobie odtwarzać te utwory do

niawskiego? Czy któraś

Konkursu Wieniawskiego.

snu. Byłem zafascynowany nie

pozycja z programu

Ale wtedy wybuchła

tylko muzyką, ale też postacią

wywołała u ciebie szcze-

pandemia...

Chopina, jego drogą arty-

gólne emocje?

Życie muzyczne przez te

styczną. W przedszkolu moim

Uwielbiam program, który

ostatnie dwa lata trwało w za-

marzeniem stała się szkoła

wykonywałem – sprawiał mi

wieszeniu. Przez to, że nie było

muzyczna. Rodzice wysłali

dużo radości. Dobieraliśmy

żadnych występów publicz-

mnie na egzaminy wstępne

go razem z profesorem Błasz-

nych, miałem mniejszą moty-

na ulicę Wiktorską w Warsza-

czykiem, starając się, żeby nie

wację do ćwiczenia. Udało się

wie (Państwowa Szkoła Mu-

było w nim pozycji, których nie

to jednak przetrwać i uważam,

zyczna I stopnia Nr 4 – przyp.

lubię wykonywać. Dość długo

że zrobiłem, co mogłem, by

red. ). Oczywiście chciałem

przekonywałem się do Beetho-

przygotować się do konkur-

być pianistą. No i – zostałem

vena, do czwartej części sonaty

su. Z drugiej strony media

skrzypkiem. Na początku

numer 10, która była pozycją

społecznościowe odegrały

byłem rozczarowany, ale

obowiązkową. Ostatecznie

w muzyce większą rolę niż

szybko trafiłem w dobre ręce

jednak ją polubiłem. Jeśli cho-

można by się tego spodziewać.

i teraz jestem wdzięczny i pani

dzi o same przygotowania,

Konkursy i kursy mistrzowskie

dyrektor szkoły, i całej komisji,

najbardziej intensywne były

organizowano online. To duże

że wybrano dla mnie właśnie

ostatnie miesiące, kiedy trzeba

osiągnięcie, ale takie wirtualne

skrzypce, a nie fortepian.

było spędzić dużo czasu przy

przedsięwzięcia nie zastąpią

Muzyka Chopina jest

instrumencie. Jestem wdzięcz-

prawdziwej publiczności

bardzo emocjonalna.

ny instytucjom kultury, które

Rozmowa miesiąca

17

umożliwiły nam „ogrywanie

nego etapu nie przeszło więcej

zowania muzyki jako rozryw-

się” przed konkursem.

Polaków, ale czułem radość

kowej i tak zwanej klasycznej

Zakładam, że atmosfera

z tego, że będę mógł wystąpić

czy poważnej nie są zbyt

wśród uczestników była

jeszcze kilka razy w tak miłych

fortunne. Według mnie termin

napięta. Jak się tam

okolicznościach. Wiadomo,

„muzyka klasyczna” odnosi się

odnalazłeś?

że atmosfera rywalizacji

głównie do epoki klasycyzmu,

Przede wszystkim zauważyłem

zawsze jest obecna na tego

w takiej typowo zawodowej

różnorodność w nastawieniu.

typu imprezach, ale myślę, że

terminologii. Określenie „mu-

zyka poważna” z kolei mija

się z celem, bo ta muzyka nie

PINK FLOYD LUBIĘ SŁUCHAĆ

zawsze jest poważna – na przy-

kład w kompozycjach Mozarta.

A muzyka rozrywkowa, oprócz

TAK JAK DOBRYCH ORKIESTR

swojej podstawowej funkcji,

może także skłaniać do re-

fleksji. Jeśli miałbym podzielić

muzykę w jakiś sposób, to na

taką, która ma trafić do szer-

szego grona odbiorców, i taką,

Niektórzy byli bardzo sku-

muzyka istnieje nie po to, żeby

która może wywoływać skraj-

pieni na graniu i ciężko było

się z kimś ścigać. W sporcie

ne emocje.

z nimi nawiązać przyjacielską

wyniki z reguły są oczywiste –

Czym się pasjonujesz

K

2

A

relację, ale były też osoby

jeśli ktoś dobiegnie pierwszy,

oprócz muzyki?

L

otwarte, z czego się cieszę. Tak

wygrywa. W muzyce wszystko

Kolejnictwem. Od zawsze

2/2

EJDO

jak z tego, że nie odczuwałem

jest subiektywne, osobiste.

pałałem też miłością do trans-

– 1

atmosfery rywalizacji. Moim

Gdy słucham innych wyko-

portu miejskiego. Zaczęło się

SK

OP

zdaniem było tam trochę

nawców, trudno mi czasem

od autobusów i tramwajów,

OP

niepotrzebnej presji ze strony

ocenić, kto gra lepiej. Każdy

teraz bardzo interesuję się po-

SK

– 1

mediów czy osób postronnych, gra inaczej i wyjątkowo.

ciągami. Lubię na nie patrzeć,

JDO

które traktowały występy jako

W konkursie jesteśmy ocenia-

jeździć nimi, poznawać modele

E

2/2

L

rywalizację stricte sportową,

ni, ale wtedy o tym nie myślę

i to jest dosyć niekonwencjo-

A

2

K

ale ja starałem się skupić

– po prostu gram.

nalne – szczerze mówiąc ta

na graniu muzyki i, przede

Ważniejsza jest dla cie-

pasja, jak muzyka, zajmuje mi

wszystkim, na cieszeniu nią

bie technika czy inter-

dużo czasu.

ludzi. Nie zaliczam się do wy-

pretacja i uczuciowość

Jakie masz plany na

konawców, którzy o sztuce

w muzyce, którą wyko-

przyszłość?

myślą w kategorii rywalizacji,

nujesz?

Chcę jak najwięcej koncerto-

cieszyłem się, że mam okazję

Słyszałem taką ciekawą opinię:

wać. Głównym celem mojego

podzielić się muzyką z innymi.

są artyści, którzy imponują,

przyjazdu do Poznania była

I sala była wspaniała, i publicz-

i są tacy, którzy poruszają. Ja

właśnie możliwość dzielenia

ność, tak że mimo elementu

wolę tych, którzy poruszają.

się muzyką. Cieszę się, że

konkurencji był to przyjemny

Oczywiście, ktoś może nam

napływają do mnie pierwsze

i dobrze spędzony czas.

imponować, jednak świat mu-

propozycje koncertowe, pod

Co poczułeś, gdy jako

zyki wyróżnia się tym, że może

tym kątem będę się rozwijał,

jedyny Polak zobaczyłeś także wpływać na uczucia.

budował i poszerzał repertuar

swoje nazwisko na liście

Zdarza ci się słuchać

i technikę. W tym roku, wraz

uczestników drugiego

innych gatunków niż

z przyjazdem na studia do

etapu Wieniawskiego?

muzyka klasyczna, po-

Łodzi, w moim życiu zmieniło

Bardzo się ucieszyłem, gdy

ważna?

się kilka rzeczy. Nowa szkoła,

zobaczyłem swoje nazwisko

Bardzo lubię rock progresyw-

nowe środowisko, nowy sys-

na liście po preselekcjach.

ny. Jestem fanem zespołu Pink

tem nauki. Na razie staram się

W konkursie wyniki już nie

Floyd. Lubię ich słuchać tak

odnaleźć w Łodzi, ale jest dużo

były dla mnie najważniejsze.

samo, jak dobrych orkiestr czy

osób, które mnie wspierają,

Trochę żałowałem, że do kolej-

kameralistów. Próby kategory-

więc jest mi trochę łatwiej.

22

Teatr alternatywny

Krawcowa więzi

Bogdan Sobieszek

Teatr alternatywny przestał być sumieniem narodu, zarzewiem buntu, miejscem wykuwania nowego świata. Dziś stał się przede wszystkim lekarstwem na samotność, alternatywną rodziną, w której można spotkać przyjaciół, cieszyć się akceptacją.

To miejsce na eksperyment i odrobinę szaleństwa.

Atrakcyjność teatru tkwi w autentycznym spotkaniu.

T ak postrzega sens swojej pracy w teatrze – Staram się nie obiecywać nie wiadomo offowym Anna Ciszowska, reżyserka, edu- jakich przygód teatralnych, karier aktor-katorka, historyczka teatru, wieloletnia skich – mówi Ciszowska. – Jedyne, co mogę koordynatorka akcji Dotknij Teatru. Od zaproponować, to rozwój przez spotkanie pięciu lat prowadzi młodzieżową grupę Squat z ciekawymi, dobrymi osobami. Ważne, żeby Teatralny, z którą właśnie realizuje projekt ludzie czuli się bezpiecznie. Sama wychowa-

„Odbiór” w Fabryce Sztuki w Łodzi. Ta forma łam się w takim zespole – w Pracowni Form rezydencji artystycznej jest nagrodą w drugiej Teatralnych, która działała w Pałacu Mło-K

edycji konkursu „Szklarnia – Inkubator Te- dzieży na Moniuszki pod skrzydłami Mirki 2

AL

atralny” (wyłoniono trzech laureatów) w ra- Szczapińskiej, najwspanialszej instruktorki 2/2

EJDO

mach programu Przestrzenie Sztuki – Teatr teatralnej. To jest prezent na całe życie i tym 2022. W zamian za wsparcie instytucjonalne, chciałabym się dzielić.

– 1

SK

warsztatowe i promocyjne rezydenci muszą Jak pracuje z zespołem? Stawia aktora, per-OP

OP

zaprezentować gotowy spektakl. Premiera formera, ucznia w centrum wydarzeń, a celem SK

12 grudnia.

jest otwieranie jego kreatywności. Zaczyna

– 1

Squat Teatralny najpierw działał przy od budowania głębokich więzi między człon-JDOE

2/2

Teatrze Szwalnia, potem w Akademickim kami zespołu, żeby wytworzyć wspólnotę, LA 2

Ośrodku Inicjatyw Artystycznych (Ciszow- zaufanie i poczucie bezpieczeństwa – to, we-K

ska była jego dyrektorką do 31 maja 2022). dług niej, jest warunek twórczości. Dopiero Teraz pozostaje bez stałej siedziby. Grupa następnym etapem jest wejście na wyższy liczy 12 osób – są w niej licealiści, studenci, poziom działań artystycznych. I tu trzeba ale i osoby po trzydziestce. Jedni szukają tu najpierw odpowiedzieć sobie na pytania: alternatywnej rodziny, dla niektórych jest O czym chcesz rozmawiać? Co w tobie jest?

to przygotowanie do egzaminów do szkoły O czym marzysz? Co chcesz zrealizować na teatralnej, jeszcze inni po prostu chcą być scenie?

w tym właśnie teatrze. Skład wciąż się zmienia – uczniowie wyjeżdżają, by rozpocząć studia, studenci kończą naukę i wracają do domów poza Łodzią. Jak przyznaje Anna Ci- D la każdego spektaklu punktem wyjścia jest temat. Rodzi się on w trakcie pracy, wyłania się z rozmów, propozycji. „Od-szowska, to nie sam teatr przyciąga młodych biór” będzie się koncentrował na pro-ludzi, ale grupa, w której spotykają przyjaciół, blemie komunikacji. Przy konstruowaniu znajdują lekarstwo na samotność, cieszą się scenariusza Squat zazwyczaj stosuje metodę akceptacją, mają pole do eksperymentowania „pisania na scenie”, czyli w czasie improwiza-i do szaleństwa. Dopiero w pewnym momen- cji, analiz i prób. W opisie projektu czytamy, cie orientują się, że to jest teatr i że jest fajny. że pierwszym etapem będą jednak twórcze Jednak cały zasób teatralny ani sposób pro- poszukiwania inspiracji. Tu pojawiają się wadzenia zajęć nie są wystarczająco atrak- szumne zapowiedzi „badań nad teatrem cyjni. Główna atrakcja to zespół, poczucie współczesnym” i otwarcia „laboratorium humoru i spotkanie. Jeśli ludzie dobrze się performatywnych sposobów komunikacji”.

czują, jeśli zakochują się w sobie, zostają.

Anna Ciszowska wyjaśnia: – Dzięki rzeczo-

Teatr alternatywny

23

nym badaniom nad komunikacją wiemy,

że słowa mają różną rangę. To nie musi być działanie akademickie. Kiedy siada grupa A le przyszedł moment kryzysu. Gdy już zespół wraz z reżyserką zdobył wiedzę,

twórcy stanęli przed problemem: no do-

osób i zastanawia się, co to znaczy komu-brze, ale jak z tego zrobić spektakl ?(To nikacja dzisiaj, zaczyna szukać źródeł, czyta samo pytanie zadał im przewodniczący komi-książki, słucha naukowców, można to nazwać sji konkursowej Tomasz Rodowicz). Wresz-badaniami. Kiedy wymyślamy ćwiczenia, cie inspiracje dla fabuły znaleźli w biblijnej ustawiamy eksperymenty, przyglądamy się, historii o wieży Babel i wielojęzykowości.

improwizujemy, to już jest małe laborato- W oparciu o to zaczęli budować dramatur-rium. Wyznaczyliśmy sobie kilka zagadnień gię. To był prolog. – Potem narodziło się

– antropologicznych, psychologicznych, pytanie, jak Bóg się z nami komunikuje –

społecznych, teatrologicznych – i w każdym relacjonuje Ciszowska. – Zastanawialiśmy z nich staraliśmy się zebrać materiał, który się też, jak mamy się ze sobą porozumieć, posłużył do zbudowania scenariusza. Nie skoro rozmawiamy tysiącami różnych ję-piszemy dysertacji naukowej, ale zastana- zyków. Ty mówisz takim językiem, ja takim wiamy się, co nam daje ta wiedza, co w nas i robimy eksperyment. Piękna improwizacja zmienia.

nam wyszła. Szukaliśmy postaci Boga, który To działanie ma dwa cele. Po pierwsze: towarzyszy filozofowi i ma nie ingerować twórcy mają zdobyć wiedzę, która po prostu w odkrycie. Improwizacja przywiodła nas do ułatwi im życie. Po drugie: chcą znaleźć swoje przekonania, że to jest trochę jak z mądrym sposoby komunikowania się z publicznością, rodzicem – nie ocenia, nie sugeruje, tylko ob-żeby być zrozumianym. Zastanawiają się przy serwuje i daje pole do działalności kreacyjnej.

K

2

A

tym, co to znaczy aktywny kontakt z widzem. Szukamy postaci, sięgając do różnych draL

Co zrobić, żeby widz czuł się ważny, ale też matów. Analizujemy motywacje. Odgrywamy 2/2

EJDO

był aktywny? – Nie chcemy odwoływać się do etiudy, sprawdzamy, jak to działa. Robimy

– 1

typowego zestawu środków – dodaje Ciszow- fragment „Wesela” Wyspiańskiego z Rachelą SK

ska. – Nie będziemy do widza zagadywać, w roli głównej. Z tym, że ona przychodzi u nas OP

OP

nie będziemy siadać mu na kolanach, pole- jako postać literacka i wie, że jest postacią SK

– 1

wać wodą czy w inny sposób prowokować. literacką. Zadawaliśmy sobie pytanie, w jaki JDO

Chcemy, żeby uczestniczył w tym spotkaniu sposób ma ona funkcjonować inaczej niż E

2/2

L

aktywnie, mentalnie i energetycznie, chcemy aktorka, która ją gra i jest żywą postacią.

A

2

utrzymać jego stan uwagi i podłączenia.

Oglądaliśmy filmy – tutaj Tom Soppard i jego K

Fot. HaWa

38

Taniec

wszyscy

JESTEŚMY

barbarzyńcami

Magdalena Sasin

Diagnozę kondycji człowieka naj- Friedricha Haasa. Jej równorzędne znacze-trafniej potrafią sformułować nie nie w spektaklu podkreśla podtytuł: „na politycy, psycholodzy czy nawet taniec, światło i orkiestrę”. Mikrotonowa naukowcy, ale artyści. Przygląda- partytura, operująca nieoczywistym wy-jąc się spektaklom tegorocznych Łódzkich czuciem „rozciąganego” czasu i wyrafino-Spotkań Baletowych w Teatrze Wielkim waną barwą, buduje atmosferę strachu, w Łodzi, nie da się zbagatelizować lęku zagrożenia, bezradności. Przedstawienie i poczucia zagrożenia: czy naprawdę jest aż składa się z kilku oddzielnych części, jak-tak źle?

by urywków różnych historii. Na początku K

Najlepsze przedstawienia baletowe już sportretowani ludzie są bezsilni, sprawiają 2

AL

dawno przestały być li tylko estetyczną wrażenie marionetek sterowanych za po-2/2

EJDO

ucztą i pokazem możliwości ludzkiego mocą niewidzialnych nici. Nie ma w nich ciała w tańcu. Stały się rozważaniami na ciekawości wobec człowieka znajdującego – 1

SK

temat kondycji współczesnego człowie- się obok, nie nawiązują relacji. Nie patrzą OP

OP

ka, kompletną wypowiedzią artystyczną na siebie, tylko p r z e z siebie. Obojętni SK

inspirowaną uważną obserwacją świata, na los drugiego, dbają przede wszystkim

– 1

dzięki uniwersalności mowy ciała i muzyki o własne przetrwanie. Innym razem wal-JDOE

2/2

dostępną każdemu – niezależnie od języka, czą, wygrażają niewidzialnemu wrogowi, LA 2

którym mówi, i kręgu kulturowego, z któ- szukają dróg ucieczki, pomagając sobie K

rego się wywodzi. Bo problemy człowieka nawzajem, by po chwili poddać się niewi-są uniwersalne. Bo lęk przed przyszłością, dzialnej i niezrozumiałej sile, której nie brzemię win, poczucie bezradności czy nie- sposób się przeciwstawić. Niezwykle przej-bezpieczeństwa czyhające ze strony wy- mujący okazuje się 20-minutowy fragment eksploatowanej do cna planety nie znają bez muzyki, w którym z tłumu wyłaniają granic. XXVI Łódzkie Spotkania Baletowe się silniejsi i ostrożnie kładą na ziemi tych były więc artystycznym przeżyciem i wy- najsłabszych: następny, następny, następ-zwaniem, ale stanowiły jednocześnie bole- ny… Są w tym przedstawieniu również mo-sną podróż w głąb siebie.

menty bardziej optymistyczne, sygnalizo-

„Sym-phonie MMXX” berlińskiego ze- wane jasnymi strojami i łagodnymi rucha-społu Sasha Waltz and Guests, z rzymską mi, ale kończą się zbyt szybko.

liczbą w tytule, nie pozostawia wątpliwości, że mowa o teraźniejszości. Niemiecka choreografka Sasha Waltz stworzyła tę

choreografię ponad dwa lata wcześniej, Nasza świadomość niemieckiego zakorzenienia artystów może

nasuwać skojarzenia z tematyką

ale z powodu pandemii premiera doszła do II wojny światowej i holokaustu.

skutku dopiero w marcu tego roku. Okru- Bezpośrednią inspiracją dla twórczyni były cieństwo losu sprawiło, że nie mogłaby jednak demonstracje i wywołane nimi re-być bardziej aktualna niż w tym właśnie presje w Hong-Kongu, związane z ustawą momencie. Z podjętą tematyką genialnie pozwalającą na ekstradycję do Chin (2019–

współdziała zamówiona na tę okoliczność 2020). Najaktualniejsze, bolesne odwoła-muzyka wybitnego kompozytora Georga nia to oczywiście wojna na Ukrainie i kry-

Taniec

39

„Casanova”, fot. Joanna Miklaszewska

zys humanitarny na granicy polsko-biało- intensywnie maskami na głowach. Z cza-ruskiej. Jak pisała noblistka: „księga zda- sem w sposób dosłowny pokonują drogę rzeń zawsze otwarta w połowie”…

do człowieczeństwa: podnoszą się, stają na dwóch nogach, wreszcie zrzucają krę-K

2

A

pujące ruchy tkaniny i zostają… w dżin-

L

sach. Z tą przemianą współgra muzyka: od 2/2

EJDO Francuski tancerz i choreograf Hervé Koubi prawdę o swoim pochodzeniu

poznał dopiero jako dorosły czło- niskich, stojących dźwięków po wysokie

– 1

wiek: dziadkowie byli niemówiący- i krystaliczne, oraz światło: od ciemności SK

mi po francusku Arabami, wszyscy przod- po jasność.

OP

OP

kowie wywodzą się z Algierii. Nie sposób W zespole Hervé Koubi tańczą artyści

SK

– 1

o tym nie wspomnieć, bo inspiracją do różnych narodowości, wywodzący się ze JDO

stworzenia spektaklu „Barbarzyńskie noce środowiska street dance. Nawiązuje do E

2/2

L

albo pierwsze poranki świata” stała się dla tego choreografia z dużą liczbą elementów A

2

artysty chęć oswojenia własnej przeszłości, siłowo-sprawnościowych, zapierającymi K

zrozumienia poznanych dopiero co wię- dech w piersiach saltami, efektownymi zów z przodkami zza morza. Jest to opo- podnoszeniami i obrotami na głowie, wy-wiedziana artystycznymi środkami wyra- konywanymi z baletową perfekcją i cyrko-zu historia ludów zamieszkujących tereny wą brawurą. Także od strony plastycznej wokół Morza Śródziemnego – Persów, Joń- spektakl jest niezwykle efektowny. Gra czyków, Arabów, Babilończyków i innych. świateł wydobywa z mroku refleksy rzu-Wielu z nich zwano barbarzyńcami, czyli cane przez kryształowe maski, złowrogie mówiącymi bezsensownie i niezrozumia- odblaski wypolerowanych kling mieczy, le (bar-bar), nieznającymi „właściwego” nagie torsy tancerzy na czarnym tle sceny.

języka i kultury europejskiej. W ciągu nie- Wysmakowane kompozycje wizualne bu-spełna półtorej godziny przemierzają oni dują piękne kadry, wprost wymarzone dla wyznaczoną im przez antropologa Lewisa fotografa.

Morgana drogę od dzikości przez barba-

„Barbarzyńskie noce” to przedstawienie

rzyństwo do cywilizacji, udowadniając, że jednocześnie bardzo osobiste, wyrastające niezależnie od meandrów historii są na- z życiorysu autora, i uniwersalne, odwo-szymi wspólnymi przodkami i nie brak im łujące się do różnic kulturowych i naro-człowieczeństwa. Wszyscy wywodzimy się dowościowych, przez które chcielibyśmy od barbarzyńców, ich cząstka jest w każ- przerzucić mosty. Jest to jednocześnie dym z nas.

najbardziej optymistyczny spektakl tego-Na początku bardziej niż ludzi boha- rocznych spotkań baletowych. „Historia terowie przypominają mityczne stwory, powtarza się, ale od nas zależy, czy potoczy pełzające po ziemi, z rogami i świecącymi się inaczej” – uważa Hervé Koubi.

Festiwal

49

Łódzkie drzwi do kariery

Bogdan Sobieszek

Showcase w muzycznym żargonie oznacza imprezę, podczas której w małych klubach prezentują się młode zespoły chcące przebić się do głównego nurtu, zwrócić na siebie uwagę branży i publiczności, trafić na wielkie sceny. Czy takim miejscem stała się Łódź za sprawą Great September Showcase Festival & Conference? Czy jakiś wykonawca się tu wybił? Jeszcze nie teraz. Muzyczne olśnienia tym razem mnie ominęły, choć marzy mi się, by kiedyś to się w Łodzi wydarzyło.

S prawa – jak zwykle – jest skomplikowana. tez), w Hali Maszyn EC1 swoich dziewięciu Poczynając od charakteru rynku muzycz- wykonawców zaproponowała Agora Music nego, który nie sprzyja takim mechani- (m.in. Igor Herbut Solo Act, Wiktor Dyduła, zmom promocji, przez zmiany w przebiegu Bryska), w dziesięciu klubach zaprezentowa-procesu twórczego, co wpływa na muzykę ły się 104 zespoły. Większość festiwalowych i jej odbiór, po łódzkie fatum, które znowu scen mieściła się między ulicami: Traugut-K

2

A

się odezwało. Pozostańmy przy tym ostat- ta, Roosevelta, Piotrkowską i Sienkiewicza.

L

nim. Pomijając fakt, że po raz kolejny trafił Wziąłem sobie do serca ideę festiwalu i posta-2/2

EJDO

nam się przeszczep i Łodzi przypadła rola nowiłem skupić się na tych, którzy próbują się

– 1

wypełnienia luki po poznańskim Spring Bre- wybić. Gwiazdy całkowicie sobie odpuściłem SK

ak, festiwal „Wielki Wrzesień” zadebiutował jako temat wystarczająco rozpoznany. Każdy OP

OP

w październiku (20—22 X). Organizatorzy, z trzech dni festiwalu rozpoczynał się pa-SK

– 1

dysponując dofinansowaniem od miasta nelami dyskusyjnymi w Centrum Komiksu JDO

w wysokości 1,25 mln zł, nie zdążyli na czas (!). i Narracji Interaktywnej EC1. Wieczorem E

2/2

L

Nieoficjalnie mówiono o nieporozumieniach było już tylko granie. Ze szczegółowym harA

2

między Arturem Rojkiem (legitymującym się monogramem w dłoni przemierzałem kluby, K

sukcesem swojego Offu w Katowicach) oraz by posłuchać muzyki. Udało mi się „zaliczyć”

Łukaszem Mintą (współtwórcę Spring Break zaledwie dziesięć występów. Według jakiego Festival), zaangażowanymi przez miasto do klucza budowałem swój program? Zdałem przygotowania łódzkiej imprezy. Podejrzewa- się na przypadek (decydowała bliskość klu-no, że przyczyną opóźnienia mogły być też bów), bo żadna nazwa i żadne nazwisko nic kłopoty ze sprzedażą karnetów. Ostatecznie mi nie mówiło, podobnie zresztą jak moim pod organizacją Great September podpisali córkom (18 i 20 lat), które po muzykę sięgają się Fundacja Independent, której szefuje Anna w pierwszym rzędzie do internetu.

Rojek (żona Artura), oraz Łódzkie Centrum To właśnie media społecznościowe i re-Wydarzeń.

wolucja cyfrowa przede wszystkim decy-

J

dują o tym, jak współcześnie wygląda rynek ako uczestnik festiwalu (przypadła mi rola muzyczny. Facebook, Instagram, a ostatnio akredytowanego delegata wśród ponad zwłaszcza TikTok są podstawowymi narzę-500 przedstawicieli mediów, agencji kon- dziami kształtującymi popularność wyko-certowych, bileterii, menedżmentów, wy- nawców. Zasięgi, czyli liczba followersów, twórni i wydawnictw) widziałem, że ci, którzy umożliwiają kontrakty z wytwórniami odpowiadają za wcielenie go w życie, wiedzą, i obecność w komercyjnych stacjach radio-jak to się robi. Wszystko działało i odbywało wych, a potem na festiwalach transmito-się już punktualnie. Na dużej scenie w ple- wanych przez duże telewizje. Czy w takiej nerze przy EC1 wystąpiły gwiazdy (Rubens, sytuacji występ na showcase’owym festiwalu Błażej Król, Ralph Kamiński, Kacperczyk, może być decydujący? Jakie jest prawdopodo-Bedoes, Julia Wieniawa, Kinny Zimmer i Kor- bieństwo, że obiecującego muzyka dostrzeże

50

Festiwal

menedżer, producent, przedstawiciel wy- i solista (Patryk Pietrzak – tego wykonawcę twórni i że da mu szansę? Czy takie przypadki oczywiście znałem wcześniej) z zespołami, się zdarzają? Chcę wierzyć, że tak. Zresztą solistka (Faustyna Maciejczuk) i soliści (Barto wszystkich artystów widzi przepastny in- Katt, Ten Tonye) z muzykami towarzyszą-ternet, jeśli tylko mają nagranie i wrzucili je cymi, czyli duety, oraz solistka (Ewa Sad) do sieci, a o to dzisiaj naprawdę nietrudno.

i solista (Larmo) w pojedynkę. W zestawie

D

tym dominowała muzyka generowana przez

ostępność narzędzi do rejestracji i produk- komputer lub syntezator, oparta na tłustym cji muzyki (wystarczy komputer i darmo- bicie i elektronicznych ozdobnikach. Takie we oprogramowanie) wpływa nie tylko struktury trudno odtworzyć na żywo, dla-na formę dzieła i jego prezentację, ale tego wokalistka najczęściej śpiewała do go-również na socjologiczny kontekst procesu towego podkładu wypuszczanego z laptopa twórczego. Jeśli każdy może sam w domu lub z konsolety realizatora koncertu. Takim skomponować i nagrać utwór, a nawet wy- występom brakowało energii wynikającej produkować własną płytę, nie potrzebuje ze wspólnego grania i interakcji muzyków do tego innych, nie potrzebuje zespołu – z publicznością. Czasem okazywało się, że przyjaciół, z którymi tworzyłby w dialogu, wokal ginie albo jest nieczysty. Niektóre ze-ale i w konfrontacji. Tak jest łatwiej – grać społy również wspierały się półplaybackiem, samemu i na siebie, również w sensie pro- a wokalistki podbiciem głosu i chórkami mocyjnym (łatwiej stać się celebrytą). To „z taśmy”. Najbardziej profesjonalnie wypadł

szczególne osamotnienie, paradoksalnie Patryk Pietrzak – słuchacze byli świadkami fundowane przez obecność w sieci oraz cy- kreacji, a nie odtworzenia przygotowanych K

frowość (dostępność narzędzi), dodatkowo wcześniej nagrań. Zespołowi Ikarus Feel 2

AL

spotęgowała pandemia. Ma ono swoje konse- w gitarowym składzie z wiolonczelą udało 2/2

EJDO

kwencje podczas występów na żywo. Spośród się porwać publiczność swoją energią. Moim 10 wykonawców, których wysłuchałem, za- zdaniem brzmiał lepiej niż na albumie za-

– 1

SK

ledwie jeden występował jako zespół (Ikarus mieszczonym w internecie.

OP

OP

Feel). Reszta to były solistki (Karolina Ja-Z publicznością bywało różnie. Artyści SK

błońska, Sophie Szklarska, Klaudia Sobotka) spodziewali się, że przy tej liczbie wyko-

– 1

JDOE

2/2

LA

2

K

Klaudia Sobotka w Domu Literatury, zdjęcia: Bogdan Sobieszek

Document Outline

Kalejdos_XII 2022_okladka.pdf

Kal_12_2022_a.pdf