Tytuł oryginału

The Fleet at Flood Tide: America at Total War in the Pacific, 1944-1945

© Copyright

Copyright © James D. Hornfischer, 2016

© All rights reserved

© Copyright for Polish Edition

Wydawnictwo Napoleon V

Oświęcim 2019

Wszelkie Prawa Zastrzeżone

Tłumaczenie:

Cezary Domalski

Redakcja:

Paweł Grysztar

Redakcja techniczna:

Mateusz Bartel

Strona internetowa wydawnictwa:

www.napoleonv.pl

Kontakt: napoleonv@o2.pl

Numer ISBN: 978-83-8178-594-5

Bezpłatny fragment

Słowniczek skrótów używanych

Przedmowa. Wojna totalna

Prolog. Zdegradowany w Algierze

Część I. Morze

Rozdział I. Machina oblężnicza

Rozdział II. Zachodni szlak wojenny

Rozdział III. W pociągu Turnera

Rozdział IV. Zadanie dla Ozawy

Rozdział V. Zewnętrzna kolonia

Rozdział VI. Plotka o flotach

Rozdział VII. OBB i UDT

Rozdział VIII. Trudna pogoda

Część II. Ląd

Rozdział IX. Więcej, wyżej, szybciej

Rozdział X. Dzień D

Rozdział XI. Wytropić, zaatakować, zameldować

Rozdział XII. Atak czołgów

Rozdział XIII. Widok z góry

Rozdział XIV. Pierwszy kontakt

Rozdział XV. Wojna machin powietrznych

Rozdział XVI. Szybkie lotniskowce idą na dno

Rozdział XVII. Zbudować lepsze lotnisko

Rozdział XVIII. Poprzez ciemność

Rozdział XIX. Smith kontra Smith

Rozdział XX. Oddech Szatana

Rozdział XXI. Gra w umieranie

Rozdział XXII. Okręt – snajper strzela do jaskiń

Rozdział XXIII. Przekraczając wszelkie granice

Rozdział XXIV. Na szczycie klifów samobójców

Rozdział XXV. Zmiana władzy

Rozdział XXVI. Stal niczym płatki śniegu

Rozdział XXVII. Chęć, by drogo sprzedać życie

Część III. Powietrze

Rozdział XXVIII. Sekrety Nowego Meksyku

Rozdział XXIX. Wartość krytyczna

Rozdział XXX. Sprawa każdego

Rozdział XXXI. Boskie wiatry

Rozdział XXXII. Rodzaje skrzydlatej śmierci

Rozdział XXXIII. Okazja i szaleństwo

Rozdział XXXIV. Szybkie i całkowite zniszczenie

Rozdział XXXV. Wyraźne wyniki

Część IV. Ziemia

Rozdział XXXVI. Osiem dzwonów dla cesarstwa

Rozdział XXXVII. Wyczerpani wojną

Podziękowania

Zdjęcia

Bibliografia

Słowniczek skrótów używanych

W KSIĄŻCE:

Samoloty

Alianci:

B-17: Boeing Flying Fortress, ciężki bombowiec używany przez USAAF.

B-24: Consolidated Liberator, ciężki bombowiec używany przez USAAF oraz marynarkę wojenną (jako PB4Y).

B-25: Consolidated Mitchell, średni bombowiec używany przez USAAF.

B-29: Boeing Superfortress, ciężki bombowiec używany przez USAAF.

C-54: Douglas Skymaster, samolot transportowy używany przez USAAF oraz marynarkę wojenną (jako R5D).

F4U: Chance-Vought Corsair, myśliwiec bazujący na lotniskowcach oraz na lądzie, używany przez marynarkę wojenną i Korpus Piechoty Morskiej.

PBM: Consolidated Mariner, łódź latająca używana do rekonesansu dalekiego zasięgu.

SB2C: Curtiss Helldiver, bombowiec nurkujący bazujący na lotniskowcach.

SBD: Douglas Dauntless, bombowiec nurkujący bazujący na lotniskowcach.

F6F: Grumman Hellcat, myśliwiec bazujący na lotniskowcach.

FM-2: Grumman Wildcat, myśliwiec bazujący na lotniskowcach.

OY-1: Stinson Sentinel, „Grasshopper”, samolot łącznikowy/obserwacyjny.

P-47: Republic Thunderbolt, bazujący na lądzie samolot myśliwsko-bombowy używany przez USAAF.

P-51: North American Mustang, bazujący na lądzie myśliwiec używany przez USAAF.

TBM/TBF: Grumman Avenger, bombowiec torpedowy bazujący na lotniskowcach.

Japończycy:

Betty: Mitsubishi G4M Type 1, bombowiec bazujący na lądzie.

Emily: Kawanishi H8K Type 2, łódź latająca.

Frances: Yokosuka P1Y1 Ginga, bombowiec bazujący na lądzie.

Frank: Nakajima Ki-84 Hayate Type 4, myśliwiec.

Hamp: patrz Zeke.

Irving: Nakajima J1N Gekko Type 2, dwusilnikowy myśliwiec nocny i samolot rozpoznawczy.

Jill: Nakajima B6N Tenzan, bombowiec torpedowy bazujący na lotniskowcach.

Judy: Yokosuka D4Y Suisei, bombowiec nurkujący bazujący na lotniskowcach.

Kate: Nakajima B5N Type 97, bombowiec torpedowy bazujący na lotniskowcach.

Mavis: Kawanishi H6K Type 97, łódź latająca.

Nate: Nakajima Ki-27 Type 97, myśliwiec.

Oscar: Nakajima Ki-43 Hayabusa Type 1, myśliwiec.

Tony: Kawasaki Ki-61 Hien Type 3, myśliwiec.

Val: Aichi D3A Navy Type 99, bombowiec nurkujący bazujący na lotniskowcach.

Zeke: Mitsubishi A6M Zero-Sen Type 0, myśliwiec bazujący na lotniskowcach i na lądzie.

Zero: patrz Zeke.

Pojazdy i barki desantowe:

DUKW: sześciokołowa amfibia o ładowności 2,5 tony, używana do transportu ludzi i ładunków; skrót jest kodem w nomenklaturze producenta pojazdu, GMC: „D” oznaczało, że pojazd został zaprojektowany w 1942, „U” oznacza „wielozadaniowy, amfibijny”, „K” – „napęd na wszystkie koła”, a „W” – dwie osie z tyłu pojazdu

LCM: Landing Craft Medium; barka mogąca przewozić 30-tonowy czołg średni lub 27 ton ładunku.

LCI: Landing Craft Infantry; barka mogąca przewozić do 200 żołnierzy bezpośrednio na brzeg

LCPR: Landing Craft Personnel, Ramp. Po roku 1942 zastąpiona przez nieco większą i liczniejszą LCVP.

LCT: Landing Craft Tank; większa barka mogąca przewozić czołgi, ciężarówki oraz większe ilości sprzętu i ładunków.

LCVP: Landing Craft Vehicle Personnel; niewielka barka desantowa używana do transportu wojsk, mogąca pomieścić 36 żołnierzy lub 4,5 tony ładunku.

LSD: Landing Ship Dock; duża jednostka pływająca używana do transportu oceanicznego wojsk, pojazdów i ładunków, mogąca pomieścić 240 żołnierzy lub 18 LCM.

LST: Landing Ship Tank; używany do transportu wojsk, pojazdów i sprzętu.

LVT: Landing Vehicle Tracked (nazwany skrótowo „amphibian tractor” lub „amtrak”); lekko opancerzony pojazd mogący przewozić żołnierzy i sprzęt na plaże, zdolny do pokonywania przeszkód w postaci raf.

LVT(A): Landing Vehicle Tracked (Armored) („amtank”); amtrak wyposażony w działo kalibru 75 mm lub 37 mm.

Różne:

CINCPAC: Commander in Chief, Pacific Fleet, Głównodowodzący Floty Pacyfiku.

CNO: Chief of Naval Operations, Szef Operacji Morskich.

COMFIFTHFLT: Commander, Fifth Fleet, Dowódca 5. Floty.

COMFIFTHPHIB: Commander, Fifth Amphibious Force, Dowódca 5. Grupy Desantowej.

COMGEN: Commanding General, Generał Dowodzący.

COMINCH: Commander in Chief, U.S. Fleet, Głównodowodzący Floty Stanów Zjednoczonych.

COMPHIBPAC: Commander, Amphibious Forces, Pacific, Dowódca Sił Desantowych na Pacyfiku.

COMSUBPAC: Commander, Submarines, Pacific, Dowódca Okrętów Podwodnych na Pacyfiku.

CTF: Commander, Task Force, Dowódca Grupy Zadaniowej.

CTG: Commander, Task Group, Dowódca Sił Zadaniowych.

G-1: oddział administracyjny (sztab).

G-2: wywiad wojskowy (sztab).

G-3: oddział operacyjny (sztab).

G-4: oddział zaopatrzenia (sztab).

G-5: oddział szkoleniowy (sztab).

LSO: Landing Signal Officer, oficer sygnalizacji lądowania.

OBB: old battleship, pancernik budowany w okresie przedwojennym, wyporność 27 000-33 000 ton.

SFC: shore fire-control party, nabrzeżna grupa kontroli ognia, inaczej „Charlie”.

UDT: Underwater Demolition Team, podwodny zespół minerski.

USAAF: United States Army Air Forces, Siły Powietrzne Armii Stanów Zjednoczonych, skrót używany zamiennie z AAF (Army Air Forces).

VB: naval dive-bomber squadron, morski dywizjon bombowców nurkujących.

VF: naval fighter squadron, morski dywizjon myśliwców.

VMF: Marine Corps fighter squadron, dywizjon myśliwców Korpusu Piechoty Morskiej.

VT: naval torpedo bomber squadron, morski dywizjon bombowców torpedowych.

PRZEDMOWA

WOJNA TOTALNA

Rankiem 15 czerwca 1944 roku, kiedy pojazdy pływające przewożące cztery pułki marines wdrapywały się na krawędź rafy, a następnie przez lagunę dotarły do zachodniego brzegu Saipanu, rozpoczął się ostatni okres wojny na Pacyfiku. Prologiem owej największej jak dotychczas operacji desantowej było trzydzieści miesięcy zażartych walk. Midway stanowiło kres defensywy, z kolei Guadalcanal i Bougainville – pierwsze kroki zaczepne. Na początku 1944 roku niewielkie garnizony japońskie na wyspach Gilberta i Marshalla walczyły zaciekle na pasmach i wyżłobieniach koralowców. Lądujące na Saipanie dywizje amerykańskie były początkowo słabsze liczebnie od obrońców. Groza i odrzucenie wszelkich norm w trakcie kolejnych czterech tygodni doprowadziły do rozrachunku na znacznie większą skalę.

Bitwa o Mariany stanowiła pierwszy poważny test amerykańskiej Floty Pacyfiku, jako zintegrowanej grupy uderzeniowej. Jej pojawienie się wywołało reakcję japońskiej floty lotniskowców, czego efektem stała się największa bitwa powietrzno-morska całej wojny, zwana bitwą na Morzu Filipińskim, jak również poważne kampanie podwodne i powietrzne. Na Saipanie, po raz pierwszy na środkowym Pacyfiku, wojska amerykańskie napotkały dużą liczbę ludności cywilnej, zarówno japońskiej, jak i lokalnej. To, co wynikło z tego bezprecedensowego zderzenia kultur, zmieniło charakter wysiłku wojennego i stało się uzasadnieniem bezlitosnej kampanii powietrznej, którą rozpoczęły z Marianów Stany Zjednoczone.

Żołnierze japońscy już od 1942 roku pokazywali, że wolą umierać, zamiast iść do niewoli. Jednakże na Saipanie doszło do ujawnienia głębszego szaleństwa, gdzie Amerykanie poznali horror skaczącej do morza z wysokich klifów ludności cywilnej: kobiet, dzieci, całych rodzin. Armia japońska sterroryzowała ich tak skutecznie, że oni również wybrali samobójstwo zamiast niewoli. Rozrywali się granatami ręcznymi i zabijali własne dzieci. Kiedy tragedia powtórzyła się na Tinian i Guam, stało się jasne, że nie był to odosobniony przypadek.

Amerykańscy dowódcy szybko zorientowali się w skutkach tej okrutnej perfidii. Postrzegali ją jako zapowiedź tego, co czekało na nich dalej na zachód. W odpowiedzi, za dyskretnym przyzwoleniem ich naczelnego dowódcy, przekroczyli próg wojny totalnej. Aby wymusić poddanie się ludzi, którzy stawiali opór do samego końca, konieczne stało się także przekroczenie bariery moralnej. Deliryczna pogoń Japończyków za śmiercią na Marianach wywarła tak wielkie wrażenie na Franklinie D. Roosevelcie, że zgodził się na wydanie oświadczenia po wielkiej konferencji Aliantów we wrześniu 1944 roku, która sankcjonowała, a być może także nawoływała do absolutnie bezlitosnego podejścia do prowadzenia wojny. Na Marianach siły powietrzne USA użyły po raz pierwszy na wielką skalę zrzucanego z powietrza napalmu. Czołgi oraz drużyny piechoty wyposażone w miotacze ognia spowodowały, że Operacja Forager, który to kryptonim oznaczał lądowanie na Marianach, stała się piekłem dla pokonanych. Kiedy 20. Armia Powietrzna zakończyła przekształcanie Marianów w bazy dla swoich „Superfortec” B-29, wyspy japońskie zostały zmienione w kupę popiołów.

Mimo iż marynarka wojenna od dziesięcioleci prowadziła ofensywne gry wojenne na środkowym Pacyfiku, to właśnie globalna aspiracja sił powietrznych USA sprawiła, że flota pojawiła się na Marianach. Mając przeciwko sobie Henry „Hap” Arnolda, Curtisa LeMaya oraz Paula Tibbetsa i innych, którzy chcieli uderzyć w serce Japonii, Douglas MacArthur wreszcie przestał protestować przeciwko obraniu drogi trans-pacyficznej przez marynarkę wojenną. Uderzenie przez środkowy Pacyfik nabrało nieodwracalnego tempa, kiedy lotniskowce Raymonda A. Spruance’a, skupione w 5. Flocie Marca A. Mitschera, oraz siły desantowe Richmonda Kelly Turnera dokonały inwazji. Potężna triada sił morskich, desantowych oraz lotnictwa strategicznego otworzyła korytarz do Japonii, a kulminacją jej działań było pierwsze w historii użycie broni atomowej. Wojna nie zakończyłaby się w 1945 roku, gdyby nie zajęto Saipanu, Tinianu i Guam.

Narracja tej książki skupia się głównie na działaniach batalionów piechoty, grup zadaniowych okrętów, dywizjonów lotniczych i innych uczestników zmagań w górę i w dół łańcucha dowodzenia, aby pokazać, jak ich wspólne działania na Marianach dały zwycięstwo w wojnie totalnej na tej półkuli. Jednakże równolegle mamy tu do czynienia z fabułą pozostającą w cieniu – to historia łamanych na każdym kroku granic. Kwestia moralności w działaniach wojennych jest drażliwa. Czy istnieje moralność w zabijaniu kogoś? Czy kula jest lepsza od śmierci z głodu, głód lepszy od spopielenia? Jakie prawo czy normy legitymizują cel w wojnie, w której jedna ze stron nie chce się poddać? Niewinni zasługują, by stanąć na pierwszym planie tego obrazu. Kiedy ludność cywilna znajduje się na polu bitwy, jaka linia oddziela tych, którzy mogą zginąć, od pozostałych? Jakie ograniczenia w zachowaniu powinny być nakładane na dowódców uwikłanych w walkę do śmierci? Czy zachowanie jednego narodu winno stanowić o strategii i taktyce drugiej strony? Po wszystkim, czego może domagać się zwycięzca? Odpowiedź na kwestie moralne należy pozostawić czytelnikowi, trzeba jednak wyraźnie je postawić, gdyż wynikają one z intensywności podjętych na Marianach działań, środków jakich użyto do ich atakowania i obrony, a na koniec do jakiego celu użyto zajętych wysp.

Pomimo iż książka ta opisuje wnikliwie losy japońskiej ludności cywilnej, która musiała cierpieć wskutek działań militarnych, moja opowieść koncentruje się wokół trzech oficerów amerykańskich, których działania nadały kształt końcówce wojny na Pacyfiku: Raymonda Spruance’a, dowódcy 5. Floty; Kelly’ego Turnera, dowódcy sił desantowych 5. Floty oraz Paula Tibbetsa, dowódcy pierwszej na świecie atomowej grupy uderzeniowej. Niektórzy czytelnicy mogą oburzać się, że to generał major Curtis LeMay powinien zająć miejsce Tibbetsa, jednak mając na uwadze fakt, że część opowiadanej przeze mnie historii dotyczy zadziwiającej rewolucji w technologii uzbrojenia, która narodziła się w Los Alamos i miała swój początek na Marianach, dowódca, który decydował o jej rozwoju a następnie użyciu, wypełniając w ten sposób strategiczne przeznaczenie Marianów, w naturalny sposób stanowi trzeci element układanki.

W otoczeniu tych ludzi znajdowała się cała masa innych, którzy odegrali istotne role drugoplanowe: Holland Smith, dowódca korpusu w siłach Turnera na Saipanie i kilku kolejnych kampaniach; Marc Mitscher, dowódca TF 58, sił szybkich lotniskowców; Draper Kauffman, twórca UDT; David McCampbell, czołowy as sił lotniczych marynarki wojennej i kluczowy dowódca grupy lotniczej; LeMay, drugi dowódca 20. Armii Powietrznej bazującej na Marianach wraz ze zgrupowaniem XXI Dowództwa Lotnictwa Bombowego. Ich działania doprowadziły do zdobycia supremacji przez amerykańskie lotnictwo morskie, dojrzałości korpusu marines (piechoty morskiej), debiutu podwodnych zespołów minerskich (pierwowzoru dzisiejszych Navy SEAL) i narodzin ery atomowej, broni ostatecznie użytej przez kapitana marynarki, który poleciał wraz z Tibbetsem nad Hiroshimę. Douglas MacArthur, którego mesjanizm cały czas drażnił marynarkę wojenną, dowodził na ostatnim etapie. Jego zręczne poradzenie sobie z kapitulacją i okupacją Japonii, przy współpracy z pokonanym cesarzem, wskazuje MacArthura jako tego, który ukształtował spuściznę wojny po jej zakończeniu.

Raymond Spruance miał jedynie niewielki wpływ na planowanie na poziomie strategicznym. Głównodowodzący połączonymi siłami na obszarze Pacyfiku, Chester Nimitz, był głównym architektem kreowanej w Waszyngtonie strategii wojennej. Jednakże Spruance objawił się jako niezastąpiony człowiek w historii zmagań na zachodnim Pacyfiku. Zarówno jako planista, jak i dowódca floty Spruance postrzegał wojnę jako sprawdzian intelektu, lecz z drugiej strony zawsze był blisko wydarzeń, które pozwalały mu uchwycić czynnik ludzki w jego intymnej odsłonie. Bez względu na punkt widzenia, jego postawę cechowała metodycznie stosowana chłodna racjonalność, stojąc w kontraście do gorączkowego i desperackiego kultu śmierci, powszechnego w imperium japońskim. Emocjonalna surowość i analityczny umysł Spruance’a odzwierciedlały tę samą mentalność umysłów, które ożywiały Projekt Manhattan i działania planistów sił powietrznych armii USA, zawdzięczających mu zwycięstwo. Spruance pomógł dostarczyć nad Japonię broń atomowej zagłady, ale jego ludzie byli pierwszymi, którzy łagodzili skutki jej użycia, organizując ewakuację amerykańskich jeńców wojennych, podczas gdy zespoły medyczne zajmowały się ofiarami choroby popromiennej w Nagasaki. Ich działania stanowiły zapowiedź zmiany podejścia Ameryki do pokonanego wroga.

Entuzjaści historii wojskowości, a nawet wielu historyków, są święcie przekonani o prawości i rzetelności decyzji prezydenta Harry’ego S. Trumana o zrzuceniu dwóch bomb atomowych. Chciałbym uniknąć przybierania pozy osoby mądrzejszej niż wszyscy, ponieważ rozważanie całkowitej stawki wojny i podejmowanych w jej trakcie decyzji powinno od wszystkich wymagać pokory. Ani triumfalizm, ani potępienie, ani przeprosiny nie oddają sprawiedliwości, czy to umysłowej, czy emocjonalnej w kontekście brutalnego realizmu tej okrutnej wojny, której wyniku nie można było znać w danej chwili. Dla historyka celem jest odtworzenie tych chwil. Chciałbym, aby czytelnicy docenili jak zwykli, omylni ludzie zachowali się w ich trakcie. Od czasu kampanii na Marianach Stany Zjednoczone Ameryki opanowały szerokie połacie geopolityczne Pacyfiku, lecz cała historia pozostaje historią człowieka.

Od zajęcia Marianów minęło dziesięć tygodni, a na Filipinach nadal toczyły się walki, kiedy szef departamentu stanu USA ds. Dalekiego Wschodu, Joseph L. Grew, wygłosił przemówienie radiowe do narodu w Dniu Marynarki Wojennej w roku 1944, składając hołd flocie. „Żaden zamek marzeń nie przewyższa budowy w czasie tych trzech lat największej, najsilniejszej i z całą pewnością najskuteczniejszej floty, jaką kiedykolwiek oglądał świat”, powiedział. Decyzją Grewa, choć nie wszyscy ją aprobowali, była walka z Japonią do samego końca, aby upewnić się, że jej agresywny militaryzm nie odrodzi się na nowo. Kiedy 5. Flota, wymarzona Wielka Flota, dotarła na Mariany, oznaczało to początek końca.

PROLOG

ZDEGRADOWANY W ALGIERZE

Syn cukiernika uwielbiał latanie i chciał wiedzieć o nim wszystko: „Czy kiedykolwiek zrobiłeś pętlę? Czy masz zawroty głowy przy korkociągu?”

Odpowiedzi nie miały znaczenia. Dwunastolatek niemal zemdlał na widok weterana pierwszej wojny światowej, kiedy ten przekroczył próg gabinetu ojca. Lotnicza kurtka, bryczesy, skórzana pilotka i gogle: Paul Tibbets pomyślał: „Oto boski bohater we własnej osobie”. Pomyśleć, że wkrótce będzie jego partnerem!

Ojciec dzieciaka był sprzedawcą w Curtiss Candy Company. Zatrudnił Douga Davisa do pracy przy promocjach. Pilot miał polecieć w Waco Model 9 i wylądować na torze wyścigowym w Hialeah, a następnie w Miami Beach, gdzie zbierały się tłumy, aby wziąć udział w promocji nowego batonika czekoladowego Curtissa. Świat miał zostać zalany batonikami Baby Ruth.

W latach trzydziestych, w czasie boomu na Florydzie, lotnictwo cywilne weszło w swój złoty wiek, podobnie jak ojciec Paula Tibbetsa. Przed trzema laty, po otrzymaniu pracy u Curtissa, przeniósł się wraz z rodziną z Quincy w stanie Illinois. Trafił na idealny moment. W latach dwudziestych deweloperzy niemal wyczarowali Miami Beach z wydm piaskowych. Po huraganach z roku 1926 odbudowano posiadłości, a nowi mieszkańcy i wielbiciele wakacji powrócili na parowce Clyde Line, lub przyjeżdżali tu w swoich Packardach, czy Pierce-Arrowach. Interes szedł dobrze. Hurtownia słodyczy Tibbets&Smith była największym dystrybutorem cukierków w całym stanie¹.

Davis i ojciec Tibbetsa zdecydowali, że do lotu nad Hialeah konieczny będzie asystent. Paul miał pomagać przy wyładunku. Pokazali mu, jak umocować niewielki papierowy spadochron do każdego batonika. Następnie Davis miał zabrać kogoś ze sobą w powietrze, żeby wyrzucał batoniki w czasie lotu. „Mogę to zrobić”, powiedział momentalnie Paul i po chwili wystartowali z lotniska przy Trzydziestej Szóstej.

Waco Model 9 był najpiękniejszą rzeczą, jaką Paul Tibbets kiedykolwiek oglądał. Dwupłatowiec z czerwonymi skrzydłami, kadłubem w kolorze białym, wykończeniami w królewskim błękicie – kolorach batonika Baby Ruth. Paul spędził noc montując setki spadochronów, będąc tak podekscytowany, że nie mógł zasnąć. Następnego dnia, kiedy Davis otworzył przepustnicę, potoczył się po pasie startowym i rozpoczął wznoszenie, Paul Tibbets spojrzał w dół na Miami, swoje rodzinne miasto, i stwierdził, że jest najszczęśliwszym dzieciakiem w całej okolicy.

Tego dnia rozpoczęła się jego kariera lotnika. Szesnaście lat później, w Algierze w Afryce Północnej, major Paul Tibbets stanął na rozdrożu, rozważając koniec kariery².

Był luty 1943 roku. Kilka miesięcy temu Tibbets zaliczał się do klubu lotniczych nadludzi, którzy myśleli, że ich umiejętności latania pozwolą im na powrót do domu bez względu na wszystko. Poprowadził pierwszy nalot ciężkich bombowców z Anglii nad Europę Hitlera. W sierpniu 1942 roku Tibbets leciał na czele klucza B-17, których celem był Rotterdam, kiedy zaatakowały ich myśliwce i artyleria przeciwlotnicza. Obserwował jak jeden z jego bombowców zostaje trafiony, staje w płomieniach i zostawia za sobą dymiący ślad aż do ziemi. Na niebie nie wykwitł żaden spadochron, a John Lipsky wraz z dziesięcioosobową załogą zginął na ziemi.

W czasie następnej misji, nalocie na niemieckie instalacje na granicy między Francją a Belgią, Tibbets omal nie podzielił losu Lipsky’ego. Wracającą do Anglii formację Tibbetsa obskoczyły Messerschmitty. Żółtonose myśliwce nadleciały z trzech kierunków, lecz tym, co przykuło jego uwagę, była niewielka pozioma kreska zbliżająca się z naprzeciwka. Tibbets szarpnął sterami, by uniknąć serii pocisków smugowych, które przemknęły obok. Następnie przednia szyba pokryła się pajęczynami, kokpitem zatrzęsło, a Tibbets poczuł uderzenie w prawy bok, kiedy odłamki podziurawiły mu nogi i stopy.

Siedzący po prawej drugi pilot oberwał bardziej. Lewa ręka porucznika Gene Lockharta została urwana, a tryskająca z kikuta krew zalała to, co pozostało z tablicy rozdzielczej. Kiedy Tibbets walczył, by utrzymać „Latającą Fortecę” na kursie, kadłubem maszyny wstrząsały trafienia. Kiedy Lockhart zemdlał, Tibbets poczuł jak czyjeś ręce walczą z nim o stery. Był to pułkownik z innej grupy bombowej, znajomy na pokładzie samolotu. Spanikowany pułkownik pociągnął za drążek, chwytając też za gałki i przełączniki.

Ryzykując utratę kontroli nad uszkodzonym samolotem – delikatnego balansu mocy czterech silników i hydrauliki, Tibbets starał się odeprzeć intruza. Jedną ręką utrzymywał poziom lotu, drugą uciskał ranę Lockharta. Kiedy w kokpicie zawył zimny wiatr, krzyknął do pułkownika, by zwolnił uścisk. Tamten nie zareagował. Ów lubiany i szanowany oficer nie był obecnie zdolny do racjonalnego myślenia. Zwalniając uścisk na nadgarstku Lockharta, Tibbets postawił lewą stopę na podłodze i prawym łokciem uderzył szybkim ciosem w podbródek mężczyznę, który oszołomiony zatoczył się na podłogę.

Wtedy to strzelec górnej wieżyczki, znajdującej się powyżej, nieco za kabiną pilotów, dostał w głowę. Ześlizgnął się nieprzytomny ze swojej wieżyczki, lądując na pułkowniku. Niemiecki pilot, który ich dopadł, musiał mieć paliwa tylko na jeden przelot. Więcej pocisków nie nadleciało. Tibbets utrzymał miejsce w formacji, oddychając z ulgą, kiedy zobaczył kanał La Manche.

Stan Lockharta ustabilizował się, a pułkownik powrócił do zmysłów, spędzając następne pół godziny na pomocy rannym członkom załogi. W czasie finalnego podejścia do Polebrook pułkownik zajął miejsce na prawym fotelu i wystrzelił flary, wzywając ambulanse, podczas gdy strzelec i drugi pilot balansowali na krawędzi życia. Później, po wypuszczeniu ze szpitala w bazie, pułkownik wyznał Tibbetsowi: „Nawaliłem wtedy jak cholera. Paul, dobrze zrobiłeś. Jeśli kiedykolwiek zrobię to ponownie, mam nadzieję, że spotka mnie to samo”. Pozostali przyjaciółmi, jednak Tibbets nie zapomniał, że nawet fachowcy mogą zawahać się pod ogniem.

Owa dobrze zaplanowana i przeprowadzona seria nalotów pokazała, że Paul Tibbets jest jednym z najlepszych pilotów bombowców i dowódców eskadr w Siłach Powietrznych Armii Stanów Zjednoczonych. Krótko potem dostał awans na podpułkownika, a kiedy jego 97. Grupa Bombowa pod koniec 1942 roku przeniosła się do Afryki Północnej, wybrano go do pracy w sztabie w kwaterze głównej 12. Grupy Lotniczej, gdzie służył pod dowództwem generała majora Jimmy’ego Doolittle’a, szanowanego dowódcy rajdu na Tokio, który miał po wieczne czasy nosić jego nazwę. To właśnie tam, w Algierze, wybuchowa ambicja Tibbetsa doprowadziła jego karierę na rozdroże.

Moment prawdy nastąpił, kiedy Tibbets siedział w jasno urządzonej sali konferencyjnej. Oficer operacyjny 12. Grupy Lotniczej, pułkownik Lauris Norstad, przewodniczył dyskusji dotyczącej kolejnych misji. Prowadzenie działań bojowych z lotnisk rozproszonych na obrzeżach Sahary, zaopatrywanych pojedynczą nitką górskiej linii kolejowej, stale sprawdzało ich umiejętności planistyczne. Była to domena Norstada. Tego dnia jednak, kiedy ogłosił plany zbombardowania tunezyjskiego portu w Bizercie, stanowiącego bazę zaopatrzeniową wojsk Osi, nadepnął lotnikom na odcisk. Norstad zadeklarował, że nalot ma być przeprowadzony na niskim pułapie dwóch tysięcy metrów. „Miał w zwyczaju ogłaszać plany oczekując, że inni oficerowie zatwierdzą je i ograniczą swoje sugestie do nieistotnych szczegółów”, pisał Tibbets. Norstad spodziewał się zwyczajowego potwierdzenia. Zamiast tego trafił na sprzeciw wynikający z brutalnego doświadczenia, którego nie dało się taktownie przezwyciężyć.

Ile bombowców było w stanie tańczyć na muszce niemieckich „osiemdziesiątek ósemek”? Człowiek, znany jako najostrzejszy pilot B-17, obawiał się, że wie. Mając świadomość, że port był osłaniany przez działa przeciwlotnicze, które były szczególnie zabójcze na proponowanej wysokości nalotu, Tibbets zareagował natychmiast. „Po prostu nie możemy tak tego zrobić”, powiedział. Kiedy Norstad zapytał go, dlaczego nie, Tibbets warknął: „Byłem tam. Jestem pewien, że jeśli wyślemy ich tam na tej wysokości, wszyscy zostaną strąceni!”

Norstad spojrzał na impertynenckiego lotnika chłodno, a następnie powiedział: „Wygląda na to, że pułkownik Tibbets za dużo latał. Może cierpieć na wyczerpanie walką”. Jeśli „wyczerpanie” oznaczało pracę przy misjach ze stratami na poziomie dwudziestu procent lub brak serca do kolejnych lotów po utracie bliskich przyjaciół każdego tygodnia, Tibbets mógłby się do czegoś takiego przyznać. Sugerowanie czegoś więcej przelało czarę goryczy. „Ten przystojny gryzipiórek z orłami na pagonach nazwał mnie tchórzem”, pisał Tibbets.

Odpowiedział odruchowo tak szybko, jak robił to, gdy ratował swoją załogę nad północno-zachodnią Francją. Wstał z krzesła i powiedział, zaciskając pięści: „Powiem panu, co mam zamiar zrobić, panie pułkowniku. Poprowadzę ten nalot osobiście, jeśli poleci pan ze mną jako drugi pilot”. Oceniał Norstada jako sprytnego i zdolnego planistę, ale kiepskiego lotnika. W jego ocenie Norstad miał więcej talentu do przywiązywania się do znanych postaci, zamiast bycia jedną z nich – „inteligentny oportunista” – takiej etykiety użył Tibbets w stosunku do „jednego z najbardziej próżnych i egoistycznych oficerów, jakiego kiedykolwiek spotkałem”. Tibbets miał również te cechy, lecz mógł jednocześnie precyzyjnie wyjaśnić, jak doszedł do swojej pozycji. Nie mógł tolerować, by jakiś gryzipiórek mówił jego ludziom, jak mieli latać.

Tibbets był w pełni przekonany, że Norstad odmówi i kiedy pułkownik go nie zawiódł, zadowolony Tibbets przypieczętował los propozycji Norstada, spokojnie przedstawiając szczegóły rozległej obrony przeciwlotniczej przeciwnika i śmiertelne skutki ostrzału maszyn lecących na dwóch tysiącach metrów. Argumenty wynikające z doświadczenia i wiedzy przeważyły szalę i odprawa została przełożona.

Plotki o starciu krążyły w kwaterze głównej i pojawiły się pogłoski, że Tibbetsa może spotkać kara. Krótko potem Tibbets został wezwany przed oblicze generała Doolittle’a. Legendarny pilot miał do zrzucenia bombę.

„Larry Norstad chce postawić cię przed sądem wojennym. Nie powstrzymam go”.

Doolittle był mistrzem wszystkich płatowców, ich czarodziejem, lecz polityka nie stanowiła jego gry. Norstad z kolei czuł się w niej jak ryba w wodzie. Jedną z kultywowanych przez niego gwiazd był Hoyt Vandenberg, generał brygady, który sprawował dwie kluczowe funkcje: siostrzeńca senatora oraz szefa sztabu u Doolittle’a. Norstad i Vandenberg trzymali się blisko. W obliczu Vandenberga utrzymującego wpływy polityczne w Waszyngtonie oraz Norstada starającego się wykorzystać je jak najlepiej, Doolittle był bezsilny i nie mógł powstrzymać ambitnego duetu przed zemstą na Tibbetsie.

Jednakże to architekt rajdu na Tokio trzymał asa w rękawie, używając go jeszcze zanim Tibbets pojawił się w jego gabinecie. Podczas gdy ten ostatni przyjmował wieść o czekającym go sądzie wojennym, Doolittle powiedział: „Otrzymałem właśnie wiadomość od ‘Hapa’ Arnolda. Chce, by doświadczony oficer bombowy wrócił do Stanów i pomógł mu w opracowywaniu projektu nowego, potężnego bombowca. Poleciłem ciebie”. Transfer szybko zatwierdzono i Doolittle kazał mu szybko się pakować; jego samochód czekał na zewnątrz. I tak po prostu Paul Tibbets wracał do domu.

Siedem dni później, po przemierzeniu kontynentów i oceanów na pokładzie ociężałych samolotów transportowych, Tibbets wylądował na lotnisku wojskowym Homestead w Miami. Przystanek zaaranżował sam Tibbets, chcąc odpocząć przed zameldowaniem się w Waszyngtonie. Chciał zobaczyć się z matką. Enola Gay Tibbets martwiła się o niego bezustannie, odkąd zajął się niebezpiecznym lataniem. Jego ojciec myślał, że Tibbets oszalał, porzucając wcześniejszą ambicję zostania lekarzem. Będąc z dala od wojny, zrozumiał jej troski. Jego nerwy były napięte, zrywał się na każdy odgłos syren. Pocieszał się słowami otuchy matki, które z pewnością brzmiały niczym modlitwa: „Wiem, że wszystko będzie dobrze synu”. Kiedy matka starała się przywrócić mu siedemnaście kilo wagi utraconej z dala od domu, Tibbets wrócił myślami do czasów dzieciństwa, kiedy leciał jako batonikowy bombardier nad Hialeah, dzięki czemu mógł wznieść się ponad chmury. Jak każdy pilot bombowca rozumiał przypadkową naturę umożliwiającą przetrwanie danego człowieka i kaprysy wojskowego trybu życia pod innymi względami. Patrząc wstecz na swój kontakt z polityką dostrzegł, że porażka stanowi w pewnym sensie okazję. Nie mógł się doczekać spotkania z generałem Henry „Hap” Arnoldem, głównodowodzącym Sił Powietrznych Armii Stanów Zjednoczonych. Mając na uwadze tę perspektywę, loty wokół Miami wkrótce odeszły w niepamięć.

Bombowcem, o którym wspominał Doolittle, był B-29 Superfortress. W porównaniu do testowanej maszyny, samolot, którym do tej pory latał Tibbets, był karłem, zarówno jeśli chodzi rozmiar, jak i możliwości techniczne. Była to maszyna w owym czasie tak rewolucyjna, że Arnold czuł, iż powinna stanowić klucz do strategii Aliantów. Ten bombowiec dalekiego zasięgu miał potencjał do zwyciężenia w tej wojnie. Potrzeba posiadania B-29 była tak wielka, że armia niemal biegła przez proces oceny maszyny. Paul Tibbets, z biletem do Waszyngtonu w kieszeni, miał stać się szefem owego programu szkoleniowego i jego sięgającą za ocean misją na Pacyfiku.

Kiedy w lutym 1943 roku zameldował się w Waszyngtonie, Tibbets odkrył, że program budowy największego na świecie bombowca był w powijakach³. 18 lutego szef pilotów-oblatywaczy Boeinga i dyrektor badań lotów, Edmund T. Allen, wystartował z Seattle na pokładzie eksperymentalnego modelu XB-29 i w czasie lotu doszło do zapłonu silnika. Mimo użycia całej swojej wiedzy, inżynierowi nie udało się ugasić pożaru. Płomienie szybko dotarły do zbiorników paliwa w skrzydle. To był koniec. Allen utracił kontrolę nad płonącym samolotem, który uderzył o ziemię w rejonie zakładów mięsnych w produkcyjnej części Seattle. Allen, jego drugi pilot, dziewięciu członków załogi oraz dwadzieścia osób na ziemi poniosło śmierć w wyniku zbyt ambitnego harmonogramu armii. „Nie wiem nawet, czy w ogóle będziemy mieć B-29”, rozpaczał w towarzystwie Tibbetsa generał major Eugene Eubank.

Samolot nie był nawet w pełni przetestowany, kiedy w maju 1941 roku armia złożyła na niego zamówienie. Boeing, Bell Aircraft i Glen L. Martin Company współpracowały ze sobą i poruszały niebo i ziemię, lecz nieuniknione wady pozostały. Kobiety i mężczyźni na linii montażowej byli niedoświadczeni. Drzwi komory bombowej i przednie koła nie chciały się chować. Generatory miały wadliwe okablowanie. Przełączniki świateł wewnętrznych uruchamiały syreny ostrzegawcze. Przekaźniki paliwa ulegały awarii, włączniki zapłonu uruchamiały niewłaściwe silniki, a spięcia w elektryce paliły przewody i izolację. Silnik Chryslera Wrighta 3350 miał tendencję do przegrzewania się i zapłonu. Każdego dnia pojawiały się problemy, które wymagały metodycznego, żmudnego rozwiązania. Dwunastogodzinne zmiany nie wystarczały do uporania się z problemami, których rozwiązanie zajmowało cały dzień i noc.

Podczas gdy prace rozwojowe Boeinga stanęły praktycznie w miejscu, Tibbets otrzymał rozkaz udania się do Orlando z przydziałem do obsługi naziemnej dla zabicia czasu, lecz potem wrócił do latania, rozpoczynając zaawansowane szkolenie w zakresie latania według przyrządów w 19. Grupie Transportowej w Milwaukee. Latając z dala od wojny ociężałymi samolotami transportowymi, co przypominało przewożenie skrzynek z batonami Baby Ruth zamiast bomb, życie Tibbetsa stało się zdecydowanie prozaiczne. Tibbets, od zawsze pilot wojskowy, zastanawiał się, czy kiedykolwiek znów zobaczy wojnę. Jednakże bycie specjalistą w lotach na maszynach wielosilnikowych okazało się większą okazją, niż początkowo sądził. Loty w towarzystwie pilotów grupy transportowej stanowiły etap edukacji, który osiągało niewielu pilotów bombowców. Tibbets uważał się za eksperta w lataniu precyzyjnym, lecz rygorystyczny trening, który odebrał w lataniu według przyrządów i niekończące się próby w sytuacjach awaryjnych, poszerzyły jego wiedzę w zakresie możliwości większych maszyn. Na koniec Tibbets otrzymał certyfikat stwierdzający, że spełnia wszystkie wymagania i jest upoważniony do latania samolotem „w każdych warunkach na własną odpowiedzialność”.

„Wyszedłem z tego biura czując się jak Bóg”, pisał. „Żaden inny pilot poza Dziewiętnastką nie dysponował takim certyfikatem. Mogłem latać, kiedy zechcę, w dowolnych warunkach i żaden oficer operacyjny w bazie nie mógł mnie zatrzymać”.

Mimo zmiennych losów fortuny w końcu stawał się pilotem pokroju Douga Davisa. Tibbets wyobrażał sobie, że w pewnym momencie piloci tacy jak on będą potrzebni na wojnie.

CZĘŚĆ I

MORZE

Motto:

Istnieją dwa przymioty moralne prawej wojny, słuszna sprawa

i szansa na zwycięstwo.

Sprawa była teraz, mimo wszelkich wątpliwości, słuszna.

Wróg był potężny.

Evelyn Waugh, Men at Arms (1952)

ROZDZIAŁ I

MACHINA OBLĘŻNICZA

Prawie dwa lata działań prowadzonych przez marynarkę na Pacyfiku, nie były wypełnione wojną totalną. W praktyce niektórzy nazywali ją „dziwną wojną”. Określenie to zaczerpnięto z ośmiomiesięcznego okresu zmagań w Europie pomiędzy wypowiedzeniem jej przez Aliantów, a ich pierwszymi działaniami wojennymi w zachodnich Niemczech w roku 1940. Na Pacyfiku rok 1943 był dla marynarki wojennej okresem przebudowy i oczekiwania.

Inwazja na Guadalcanal, pierwsze posunięcie ofensywne Aliantów w tej wojnie, przeprowadzona w sierpniu 1942 roku, stanowiła coś w rodzaju planu awaryjnego. Sześciomiesięczna bitwa na wyczerpanie zakończyła się w lutym zwycięstwem USA, lecz zanim marines zaatakowali kolejną okupowaną przez Japończyków wyspę, upłynęło dziewięć miesięcy. Podczas gdy wojska generała Douglasa MacArthura zmagały się z Japończykami na Nowej Gwinei, a TF Kiska odzyskał Aleuty, marynarka wojenna znajdowała się w trakcie przegrupowania i adaptacji, rekrutacji i szkolenia, konstruowania i oddawania do użytku nowych jednostek. Głównie chodziło o to ostatnie i stocznie miały tu do przekazania wspaniałą opowieść⁴.

Pierwszy z lotniskowców klasy Essex dołączył do floty w Sylwestra 1942 roku. Okręt o wyporności 34 tysięcy ton miał stać się standardowym elementem grup zadaniowych Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Przed końcem roku 1943 miały zostać zwodowane cztery kolejne okręty tego typu. W tym samym roku na Pacyfik dotarły także dwa pancerniki klasy Iowa, a cztery kolejne monstra o wyporności 45 tysięcy ton nabierały kształtu w stoczniach. Tylko w połowie tego roku zwodowano całą hordę nowych niszczycieli oraz niszczycieli eskortowych – ponad pół tysiąca. Jednak największy postęp objawił się w budowie statków handlowych. Prezydent Roosevelt nakazał Komisji Morskiej wyprodukowanie w roku 1943 statków o łącznej ładowności dwudziestu czterech milionów ton. Produkcja była tak olbrzymia, że mogła nadwyrężyć możliwości przemysłu winiarskiego produkującego butelki służące do rozbijania w czasie wodowania nowego statku. Zaskakujące niedobory dotykały łańcuch dostaw. Kiedy rozpoczęto racjonowanie smarów do wyłącznego użycia w jednostkach bojowych, stocznia w Beaumont w Teksasie znalazła materiał zastępczy do smarowania płóz na rampach: skórki od bananów. Wobec braku personelu zatrudniano w stoczniach kobiety i mniejszości narodowe oraz szukano w głębi lądu zamiast w tradycyjnych regionach na wybrzeżu, w przekonaniu że farmerzy, którzy byli na tyle inteligentni, by przetrwać Wielką Suszę, przydadzą się w budowaniu statków. Po okresie Wielkiego Kryzysu nikt nie chciał przegapić szansy na lepszy zarobek.

Zaplanowane od dawna uderzenie przez środkowy Pacyfik nie byłoby możliwe bez napływu owej siły roboczej i zwiększenia możliwości przemysłu. Od roku 1909 „problem Pacyfiku” stał się ważnym obiektem studiów, zakładających konieczność odzyskania Filipin po japońskim ataku. Od roku 1933 Ernest King faworyzował szlak przez Mariany, który postrzegał jako „klucz do zachodniego Pacyfiku”. Jako głównodowodzący Marynarką Wojenną Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie, admirał King wywierał nacisk na Połączonych Szefów Sztabów, aby zaaprobowali inwazję na owe wyspy od czasu, kiedy kampania na Guadalcanal weszła w swój ostatni etap. Rozmiar i stosunkowa łatwość, z jaką zajęto wyspy do tej pory kontrolowane przez Japończyków – ledwie koralowych przecinków z niewielką rzeźbą terenu – bladł przy Marianach, leżących w obszarze, który Japończycy uważali za swoją wewnętrzną linię obrony.

W listopadzie 1943 roku, kiedy admirał Halsey i jego Siły Południowego Pacyfiku atakowały Bougainville, wiceadmirał Spruance dowodzący Siłami Środkowego Pacyfiku rozpoczął swój oceaniczny marsz, uderzając na najmniejszy i najskromniejszy cel – Tarawę, koralowy atol wysp Gilberta. Po krótkiej i krwawej walce zwycięzcami okazali się żołnierze 2. Dywizji Piechoty Morskiej. Następne w kolejce były Wyspy Marshalla. Spruance zabrał tam swoją flotę w styczniu, przerzucając 4. Dywizję Piechoty Morskiej i elementy 7. Dywizji, które zdobyły Kwajalein, wyspę słynącą z więzienia będącego świadkiem egzekucji wielu wziętych do niewoli marynarzy i pilotów alianckich.

Kiedy zachwycony Nimitz zapytał Spruance’a co robić dalej, ten ostatni zaproponował bezpośredni skok na Eniwetok – kotwicowisko znajdujące się na zachodnim skraju Wysp Marshalla⁵. Byłby to najdalszy zasięg operacji sił amerykańskich od czasu rozpoczęcia wojny. Spruance stwierdził, że jest to możliwe, lecz tylko w sytuacji, kiedy lotniskowce wykonają najpierw działania wstępne. Szturmujące Eniwetok okręty znalazłyby się w zasięgu uderzenia sił lotniczych największej bazy Japończyków na środkowym Pacyfiku. Dlatego też Spruance zaproponował najpierw uderzenie szybkiej grupy lotniskowców na ową bazę. Nazywała się ona Truk.

Owa twierdza nie była wcześniej brana pod uwagę, nie mówiąc o jej atakowaniu. Zlokalizowaną na Karolinach bazę w Truk stanowiła potężna, składająca się z wielu wysp laguna. Jej gigantyczna bariera zewnętrzna, tworzona przez koralowce, układała się w trójkąt czterdziestu ośmiu koralowych i bazaltowych wysp, wystarczająco dużych, by pomieścić artylerię przeciwlotniczą. Cztery z wewnętrznych wysp dysponowały lotniskami. Porty i kotwicowiska laguny były na tyle głębokie, że mogły pomieścić duże okręty wojenne, a możliwość wspierania tego typu jednostek i jej lokalizacja na granicy między środkowym a południowym Pacyfikiem czyniły z niej jednocześnie idealną wysuniętą bazę morską, kwaterę główną floty, bazę lotniczą, węzeł łączności radiowej oraz bazę zaopatrzeniową. Z Truk Flota Cesarska mogła organizować obronę niemal każdego punktu na perymetrze tak zwanej Azji Środkowo-Zachodniej, sięgając daleko w głąb południowego Pacyfiku.

Kwestię jak uporać się z Truk rozstrzygnięto zaraz po zakończeniu rajdu Spruance’a. Do rozważenia były dwie opcje. Szefowie Połączonych Sztabów USA zaaprobowali trasy ofensywy biegnące przez środkowy Pacyfik: albo marynarka wojenna uderzy bezpośrednio na Truk i zajmie ją do 15 czerwca, a następnie 1 września nastąpi lądowanie na Marianach, albo Truk zostanie ominięta i marynarka wojenna uderzy wprost na Mariany, wyznaczając dzień D na Saipanie na 15 czerwca.

Nimitz sądził, że Truk może zostać zdobyta, lecz jego planiści uważali, iż nie ma środków by zrealizować ten pomysł. Rafy okalające Truk były niebezpiecznym miejscem do szturmowania, a ich olbrzymia średnica powodowała, że wewnętrzny pierścień znajdował się poza zasięgiem artylerii okrętów wojennych znajdujących się na zewnątrz. Główne wyspy atolu: Eten, Moen, Param, Fefan i Dublon, mogły się wzajemnie wspierać, tworząc w ten sposób trudne do zdobycia cele. Im więcej Nimitz i jego ludzie przyglądali się Truk, tym mniej podobała im się ta opcja.

12 lutego Spruance i Mitscher wyprowadzili w morze z kotwicowiska w Majuro na Wyspach Marshalla dziewięć lotniskowców. Ich zadaniem było wetknięcie kija w mrowisko, jakim było Truk i ocena jego potencjału. Jeśli Operacja Hailstone by się powiodła, żaden z samolotów japońskich na Truk nie powinien przeszkodzić w zajęciu Eniwetok. Jej rezultat zaważyłby także w efekcie na wyborze następnego celu strategicznego.

Mimo iż Spruance znany był jako dowódca pancerników, największą sławę zyskał prowadząc lotniskowce. W czerwcu 1942 roku, w czasie bitwy o Midway, sprawował kontrolę taktyczną nad Enterprise, Hornetem i Yorktownem w czasie gdy ich samoloty zniszczyły cztery japońskie lotniskowce. Za cenę utraty Yorktowna Stany Zjednoczone osiągnęły jedno z największych zwycięstw w historii. Następnie Spruance został mianowany szefem sztabu Nimitza, sprawując dowództwo w Pearl Harbor. W sierpniu 1943 roku powrócił do czynnej służby na morzu, przejmując dowodzenie siłami środkowego Pacyfiku. Powiększenie ich liczby lotniskowców zbiegło się niemal idealnie z pojawieniem się Spruance’a. Pod każdym względem dominowały one w porównaniu z siłami prowadzonymi przez niego pod Midway. Lotniskowce klasy Essex czerpały swoją siłę z grupy dziewięćdziesięciu samolotów różnego typu: dywizjonu myśliwców, bombowców nurkujących oraz dywizjonu samolotów torpedowych. Do roku 1944 owe dywizjony wyposażono w najlepsze samoloty w danej klasie, odpowiednio F6F-3 Hellcat, SB2C-1 Helldiver (lub starszy typ SBD-5 Dauntless) oraz TBF-1c Avenger.

Dyskusja jak wykorzystać zwiększającą się liczbę lotniskowców – pojedynczo jak w przeszłości, czy w grupach, nie miała swego źródła w przekonaniu czy doświadczeniach bojowych, ale w rosnącej wydajności stoczni. Standardową taktyką do tego czasu było uderzenie a następnie odwrót, gdyż lotniskowiec nie był w stanie obronić się przed zdeterminowanym atakiem lotniczym, jednak nowe realia spowodowały zmianę punktu widzenia. Ilość nie stała się luksusem, a rewolucją. Koncentrując lotniskowce i obronę przeciwlotniczą, grupa zadaniowa lotniskowców mogła powstrzymać atak lotniczy. Ich samoloty wyposażono w nadajniki radiowe, które umożliwiały specjalnym zespołom namierzającym rozpoznanie zagrożenia i skierowanie przeciwko nim myśliwców, wykorzystując radary dalekiego zasięgu. Nowe centra informacji współpracowały i komunikowały się w tym zakresie. Oprócz dotychczasowej doktryny, regulującej użycie bojowych patroli powietrznych, formacji okrętów oraz taktyki obrony przed atakami z powietrza, grupa zadaniowa lotniskowców zyskała elastyczność, która zwiększała jej zasięg i wytrzymałość. Kilka operujących razem grup trzech, czterech lotniskowców mogło bez problemów wspierać się nawzajem. Zbliżając się do Truk, Spruance i Mitscher mieli to udowodnić⁶.

Amerykańscy dowódcy rozmieścili dziewięć lotniskowców w trzech grupach zadaniowych, znajdujących się na linii horyzontu jedna obok drugiej. Spruance podniósł swoją trzygwiazdkową banderę na pancerniku New Jersey, płynąc w szyku tworzącym wielki okręg z lotniskowcem Bunker Hill oraz dwoma lekkimi lotniskowcami Monterey i Cowpens. Za horyzontem na północy znajdowała się grupa utworzona wokół lotniskowców Enterprise i Yorktown⁷ oraz lekkiego lotniskowca Belleau Wood. Na południowym skraju płynęła grupa tworzona przez lotniskowce Essex, Intrepid oraz lekki lotniskowiec Cabot. Tego typu grupy umożliwiały, w zależności od warunków misji, koncentrację lub rozproszenie. W zasadzie całość sił w jednej grupie można było zaobserwować jedynie na kotwicowisku. Objęcie wzrokiem tych jednostek na morzu wymagało lotu na wysokości przekraczającej tysiąc metrów.

16 lutego, na 90 minut przed wschodem słońca, flota znalazła się w odległości 90 mil morskich od Truk i zgodnie z rozkazem Mitschera, dowódcy lotniskowców Spruance’a, ustawiła się pod wiatr i rozpoczęła wysyłanie w powietrze samolotów. Jeden po drugim, dudniąc gwiazdowymi silnikami Wrighta, uwolnione z klocków hamulcowych mrowie Hellcatów uniosło się w powietrze nad bryzgającymi falami.

Wraz z nastaniem poranka dowódca każdego z pięciu dywizjonów myśliwców poprowadził swoje maszyny szerokim łukiem na zachód, a następnie zawrócił, umożliwiając reszcie samolotów dołączenie. Po zebraniu siedemdziesięciu Hellcatów skierowali się na zachód, rozpoczynając dwudniową operację, której celem było zneutralizowanie Truk jako zagrożenia dla ambitnych planów Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku.

Po mniej więcej godzinie cel pojawił się przed nosami lecących maszyn. Oświetlany słońcem, które pojawiło się tuż nad horyzontem, przypominał skupisko gór umieszczonych w ogromnym koralowym kołnierzu. Lagunę opasywała rafa w kształcie trójkąta o zaokrąglonych końcach. Kiedy samoloty znalazły się bliżej, dwunastka z Bunker Hill wzniosła się na wysokość sześciu tysięcy metrów jako osłona, podczas gdy dwie czwórki poleciały szerzej jako zwiad. Dwa tuziny Hellcatów z Enterprise i Yorktowna, flagowego okrętu Mitschera, sformowały nisko lecącą grupę uderzeniową. Podobne grupy z Intrepid i Essexa znalazły się na średniej wysokości. Dowódca grupy lotniczej z Bunker Hilla, komandor Roland H. „Brutal” Dale, leciał osobno jako koordynator uderzenia. Jego zadaniem było zapewnienie pozostałym czterdziestu ośmiu samolotom odpowiednich celów do ataku, w czym wspierało go trzech innych dowódców grup lotniczych, służących jako obserwatorzy celów.

Dwanaście samolotów z VF-6 Intrepida okrążało atol z daleka, oczekując na dotarcie ich osłony na pozycję. Jeden z pilotów owej grupy, porucznik Alex Vraciu, był zaintrygowany faktem, że w powietrzu nie pojawił się żaden samolot japoński⁸. Amerykańscy piloci nie wiedzieli, że dowódca bazy w Truk odesłał osłonę na odpoczynek, co niemal zbiegło się z pojawieniem lotniskowców amerykańskich u wrót bazy. W czasie poprzednich dwóch tygodni Truk znajdowała się w stanie podwyższonej gotowości bojowej, nękana samolotami rozpoznawczymi Amerykanów, zjawiającymi się tam od 4 lutego. Wiedząc, że jego piloci są wyczerpani, wiceadmirał Masami Kobayashi, dowódca 4. Floty, rozkazał większości z nich udać się na przepustki do koszar, znajdujących się w rejonie głównego lotniska na Dublon. Ów błąd umożliwił Spruance’owi zbliżenie się do Truk niewykrytym i pozostawiło większą część dostępnych myśliwców na ziemi, kiedy przed wschodem słońca mrowie amerykańskich maszyn pojawiło się nad ich głowami.

Doktryna marynarki wojennej USA w operacjach wymiatania z użyciem myśliwców sprowadzała się do kilku wskazówek: trzymaj swoje Hellcaty wysoko. Skoncentruj je. Najpierw zajmij się myśliwcami wroga. Następnie uderz na lotniska. Nie kołuj i nie nawracaj; to daje szansę przeciwnikowi na start. Po około pięciu minutach, koniecznych do zajęcia przez osłaniające je Hellcaty odpowiedniej pozycji, Dale i jego piloci zrobili dokładnie to, choć niekoniecznie w tej kolejności. Po zanurkowaniu do uderzenia piloci VF-6 odkryli, że niektóre myśliwce nieprzyjaciela znalazły się w powietrzu. Wywiad floty Pacyfiku szacował, że do obrony Truk pozostanie nie więcej niż 75 myśliwców, 28 bombowców rozpoznawczych, 20 średnich bombowców, pięć dużych samolotów patrolowych oraz 58 wodnosamolotów, łącznie 190 maszyn. „Nie więcej niż” okazało się pustymi słowami. Japońscy piloci dotarli do swoich samolotów. Lotnicy amerykańscy doliczyli się tego dnia trzech setek maszyn nieprzyjaciela, na ziemi i w powietrzu.

Kiedy eksplozje pocisków z dział przeciwlotniczych otoczyły jego maszynę, Alex Vraciu i jego skrzydłowy, Lou Little, lecieli w ogonie spirali Hellcatów zniżających się nad wyspą Moen mającą jedno z ważniejszych lotnisk na Truk. Dziesiątka Hellcatów przed nim znalazła się już w locie nurkowym, kiedy dla pewności Vraciu obejrzał się przez ramię za siebie. Będąc doświadczonym pilotem wiedział, że chmury oferowały osłonę dla wrogich pilotów, czekających w zasadzce. Jego ostrożność uratowała mu życie. Zobaczył tam bowiem charakterystyczny kształt Mitsubishi A6M model Zero, zwany „Zeke”, nurkujący i prujący ogniem ze wszystkich luf.

Vraciu szarpnął drążek sterowy do siebie, Little wzniósł się również. Skręcając ostro w kierunku maszyny wroga Vraciu manewrował, aby móc odpowiedzieć ogniem, a następnie puścił serię, która zmusiła przeciwnika do zerwania kontaktu i zanurkowania. Wtedy to zobaczył nieprzyjacielskie samoloty nad sobą – dziesiątki maszyn japońskich wszelkich modeli. Rozpoczęła się walka⁹.

Alex Vraciu był jednym z wielu młodych pilotów, ambitnych, przywiązanych do grupy, logo stanowiącego talizman dywizjonu, wsłuchanych w opowieści doświadczonych wyjadaczy, którzy wykuwali historię jednostki. Alex rozpoczął szkolenie pilota jeszcze na ostatnim roku Uniwersytetu Depauw w Muncie, w stanie Indiana. Po dołączeniu do swojego pierwszego dywizjonu, na North Island w stanie San Diego, jego dowódca, Butch O’Hare, dostrzegł talent żółtodzioba i wyznaczył Vraciu na swojego skrzydłowego. Szef uczył go walki powietrznej w sposób, który był dla niego charakterystyczny – przez „grupę poniżającą”.

Ten skuteczny sposób nauczania rzucał nowych pilotów wprost z ośrodków treningowych do walki powietrznej przeciwko kadrze doświadczonych weteranów. Tak jak O’Hare uczył się od legend takich jak John S. „Jimmie” Thach czy Jimmy Flatley, tak Vraciu stanął naprzeciw własnych wyzwań. Zmagając się z O’Hare, nagrodzonym Medalem Honoru, Vraciu radził sobie na tyle dobrze, by wywołać pełne niedowierzania reakcje. Następnie O’Hare przeprowadził go przez nowy program, rozwijający taktykę walk w nocy. Tworząc „zespół nietoperzy” para Hellcatów latała wraz z wyposażonym w radar Avengerem, polując na latające w nocy samoloty wroga. W jednej z takich misji, w listopadzie 1943 roku nad wyspami Marshalla, O’Hare zginął osłaniając grupę zadaniową Enterprise’a przed nocnym atakiem lotniczym. Jego śmierć była dla Vraciu niczym Pearl Harbor. Pragnienie zemsty stało się siłą napędzającą jego życie. Kiedy lotniskowce dotarły do Truk, młody pilot sam był już asem.

Po dokonaniu oceny rozmiarów formacji nieprzyjaciela, Vraciu wiedział, że jego aktualna prędkość ponad 450 kilometrów na godzinę jest wystarczająca do zgubienia wrogiego myśliwca przyklejonego do jego ogona. Szybki i silny Grumman był w stanie wymanewrować „Zeke” przy większej szybkości. Po zanurkowaniu, aby nabrać szybkości, Vraciu mógł wykonać zawrót, podciągając w stromym skręcie, zmuszając przeciwnika do chybionego strzału. Po wykonaniu beczki mógł rzucić się na przelatującego „Zeke”. Amerykanin miał teraz tego pilota tam, gdzie chciał go mieć.

Gdy przeciwnik Vraciu próbował powtórzyć zawrót, jego maszyna straciła sterowność a jej pilot kontrolę nad nią w szczytowym momencie zawrotu. Vraciu ustawiał się właśnie do oddania śmiercionośnej serii, kiedy zauważył nad sobą kolejne myśliwce nieprzyjaciela skręcające w jego kierunku. Jego entuzjazm ustąpił miejsca przezorności. Vraciu nie oddał strzału, pozwalając nieprzyjacielskiemu pilotowi zanurkować i uciec, podczas gdy Amerykanin pracował nad lepszym sposobem na wygraną.

Pilot z przyjemnością zauważył, że Lou Little wiernie trzyma się jego skrzydła. Krzyżując tor lotu w kształcie litery S on i jego skrzydłowy zmuszali przeciwników do pomyślunku, jak dobrać się do ich ogonów. Taktyka ta, zwana „Splotem Thacha” od jej twórcy, Jimmiego Thacha, dowódcy VF-3, umożliwiała dwóm myśliwcom jednoczesne osłanianie wrażliwej na atak pozycji „na godzinie szóstej”, przeciwko samolotom takim jak „Zeke”, posiadającym lepszą manewrowość. W ten sposób Vraciu stopniowo zmusił przeciwnika do obniżenia pułapu lotu. Gdy tylko Japończycy stracili przewagę wysokości, Vraciu zauważył, że wydawali się tracić determinację. Następnie Amerykanin znalazł się po kolei na ogonach trzech „Zeke”, które podpalił celnymi seriami i obserwował, jak ich cętkowane brązowo-zielone kadłuby uderzały o powierzchnię laguny. Ranek należał do Amerykanów. Po krótkim, dziesięciominutowym starciu Vraciu dostrzegł więcej niż kilku japońskich pilotów opadających na spadochronach. Niektórzy z nich nadal byli ubrani w piżamy.

Działania myśliwców objęły cały atol, niszcząc japońskie samoloty w powietrzu i na ziemi. Prowadzony przez dowódcę VF-6, porucznika G.C. Bullarda, dywizjon Vraciu przeprowadził dwanaście nalotów koszących nad pasem startowym, podpalając kolejne rzędy stojących tam samolotów. Teddy Schofield z VF-5 podążał za trafionym przez siebie przeciwnikiem, którego samolot stanął w ogniu i powoli opadał w kierunku lotniska na wyspie Eten¹⁰. Japoński pilot był prawdopodobnie ranny, gdyż podczas lądowania nie wyrównał poziomu kół podwozia. Jego maszyna potoczyła się na tyle, by końcówka skrzydła znalazła się nad pasem startowym, a następnie zaczęła koziołkować. „Zeke” przeleciał w ten sposób przez hangar, wzniecając pożar znajdujących się tam samolotów torpedowych i po wykonaniu jeszcze kilku obrotów Schofield dostrzegł, jak wypalony wrak „Zeke” zatrzymał się w końcu przed znajdującym się na końcu wielkim, czterosilnikowym bombowcem.

Porucznik Bullard z Intrepida nie znalazł się wśród pilotów, którzy spotkali się w punkcie zbornym¹¹. W drodze do niego dostrzegł bowiem japoński lekki krążownik, który zmierzał do północnego farwateru. Po zebraniu swojego dywizjonu porucznik poprowadził maszyny w locie koszącym, ostrzeliwując japoński okręt. Seria z dział przeciwlotniczych nieprzyjacielskiej jednostki trafiła Hellcata porucznika, którego silnik stracił moc. Zawracając w kierunku pełnego morza pilot zniżył lot i zwolnił, sadzając samolot na grzbietach fal, podskakując po uderzeniu w wodę, wznosząc w efekcie białą mgiełkę. Porucznik wydostał się z kokpitu tonącego samolotu. Kolejny pilot zrzucił mu tratwę ratunkową, a następnie zawrócił, aby zająć uwagę krążownika i jego działonowych. Ostrzał spowodował pożar na znajdującym się na okręcie wodnosamolocie. Stanowiło to wystarczającą dywersję dla Bullarda, który powiosłował w kierunku niewielkiej wysepki, znajdującej się około pięć i pół mili na zachód od północnego toru wodnego. Po dotarciu tam, porucznik spędził czas wolny na ułożeniu swojego nazwiska ze znajdujących się pod ręką kamieni, aby przyciągnąć uwagę ekipy ratunkowej. Zaledwie parę mil dalej można było dostrzec kilka japońskich niszczycieli, najwyraźniej czekających na ów lekki krążownik wychodzący w morze. Widok tych okrętów zmusił porucznika do przerwania swojej pracy.

Lotnicza część planu Mitschera była tak zgrana w czasie i przestrzeni, aby przynieść w efekcie ciągły napływ samolotów nad cel, wyrażając w ten sposób prostą myśl: „Nigdy nie dawaj przeciwnikowi równych szans”. Ataki prowadzono w krótkich interwałach, a każdy lotniskowiec miał w ciągu dnia przeprowadzić sześć takich uderzeń. Myśliwce lecące na prowadzone jeszcze przed świtem wymiatanie, były w powietrzu zaledwie trzydzieści minut, kiedy wystartowała kolejna grupa, tym razem składająca się w przeważającej większości z bombowców. Ta grupa miała uderzyć na okręty. Każda fala składała się w przybliżeniu z dziewiętnastu bombowców nurkujących Helldiver lub Dauntless, dziewięciu bombowców torpedowych Avenger oraz dwunastu Hellcatów. Piloci mieli atakować cele w następującej kolejności: lotniskowce, pancerniki, ciężkie krążowniki, lekkie krążowniki, okręty podwodne, tankowce, jednostki pomocnicze oraz niszczyciele. Instalacje lądowe stanowiły cel drugorzędny.

W porcie znajdowało się około czterdzieści jednostek pływających, lecz informacje o nich były rozczarowujące – żadna nie stanowiła wartościowego celu. Głównodowodzący Połączonej Floty, Mineichi Koga, przewidział nadciągający atak po tym, jak dwa tygodnie wcześniej zaobserwował amerykańskie samoloty zwiadowcze latające nad bazą. Raporty donosiły, że superpancernik Musashi, który znajdował się w Truk przed lądowaniem na Wyspach Marshalla, został wycofany do Palau, tak samo jak lotniskowce i ciężkie krążowniki. Nie mniej jednak w naturze burzy leży nieubłagany brak zainteresowania rzeczami na drodze jej uderzenia.

Przed południem amerykańscy piloci uderzyli na zakotwiczone w rejonie centralnych wysp atolu jednostki pomocnicze oraz zrzucili bomby odłamkowe na rejony bazowania samolotów. Zbiorniki paliwa pozostawiono samolotom ostatniej fali, aby dym nie przesłonił reszty celów. Komandor Dale zaalarmował przelatujący klucz Helldiverów oraz Avengerów z lotniskowca Bunker Hill o obecności japońskiego krążownika w odległości dwudziestu mil na południowy zachód od atolu. Piloci znaleźli krążownik Naka, tam gdzie donosił o tym Dale i po krótkim nalocie zostawili tonący okręt z rufową i dziobową wieżyczką obmywaną przez fale¹².

Reszta popołudnia upłynęła pod znakiem niszczenia grupy japońskich okrętów wojennych, próbującej ucieczki północnym farwaterem. Poprowadził ją stary krążownik Katori. Wraz z niszczycielami Maikaze i Nowaki oraz trałowcem Shonan Maru, grupa próbowała uciec do Japonii, eskortując uzbrojony statek handlowy Akagi Maru, wiozący na pokładzie około sześciuset osób personelu. O 10.38 admirał Mitscher powiadomił swoich dowódców grup o nowym celu.

Cel interesował również Spruance’a. Rozkazał pancernikowi Iowa, ciężkim krążownikom Minneapolis i New Orleans oraz czterem niszczycielom odłączyć się od lotniskowców i dołączyć do pościgu na pełnej szybkości¹³. Spruance zdecydował się poprowadzić go osobiście. Pościg zmienił się w wyścig pomiędzy pilotami Mitschera a szefem ich dowódcy. Spora część sztabu Spruance’a pomyślała, że przejęcie przez dowódcę floty dowodzenia na poziomie taktycznym było bardzo złym pomysłem. Zwykle Spruance starał się być dyskretny. Pięćdziesięciosiedmiolatek nigdy nie zajmował się zagadnieniami szczebla taktycznego. Był strategiem, myślicielem, interesował go szerszy wymiar sytuacji. Owe przymioty uczyniły zeń gwiazdę w czasie jego pobytu w Naval War College jako instruktora, a następnie prawej ręki Nimitza rok po Midway. Wielu postrzegało go jako najbystrzejszego oficera floty. Jeden z tych, co znali go dobrze, stwierdził: „Ktoś powiedział mi kiedyś¹⁴, że wielki matematyk, sir Isaac Newton, napisał książki tylko po to, żeby udowodnić innym ludziom to, co sam dostrzegł w mgnieniu oka. Taki był admirał Spruance. Był geniuszem, który zmierzał zawsze do sedna problemu”. Jego awans na dowódcę sił środkowego Pacyfiku, przemianowanych następnie na 5. Flotę, był nagrodą Nimitza za jego lojalność, zaufanie i troskę o interes narodowy.

Jako dziecko Spruance dorastał w Baltimore w samotności. Jego matka, dominujący rodzic, znajdowała się daleko. Annie Ames Hiss była intelektualistką z krwi i kości, a jej głodny wiedzy umysł oraz ambicja pchały ją do kolejnych podróży i zagranicznych studiów, mimo niezbyt usilnych narzekań ojca Spruance’a. Annie miała stwierdzić, iż czuje, że „wszyscy powinni mieć rodzinę, lecz ta to zbyt wiele”¹⁵ i kiedy brat Raymonda, Phillip, urodził się z opóźnieniem umysłowym, napięcie spowodowało, że wysłała Raymonda, aby żył wśród trzech ciotek, starych panien mieszkających w East Orange, w stanie New Jersey¹⁶. W chwili przyjęcia do Akademii Marynarki Stanów Zjednoczonych Spruance był społecznie wycofany, nieco dziwaczny, nieco niezręczny oraz nawykły do komfortowej samowystarczalności. Mimo iż ubolewał nad wojskową rutyną, a program nauki w Annapolis postrzegał jako tradycyjny i techniczny, jego głód wiedzy nie powstrzymał go przed ukończeniem akademii na dwudziestym piątym miejscu na 209 słuchaczy klasy roku 1906. Po dołączeniu do floty wkrótce zyskał sobie uznanie jako specjalista w dziedzinie inżynierii.

Spruance był ascetą, dbał o sprawność fizyczną oraz jakość odżywiania. Chodził regularnie na długie spacery. Według niego sprawność fizyczna korelowała z bystrością umysłu. Robił świetne drinki, lecz rzadko je pił, poza odpowiednimi momentami, kiedy towarzystwo namawiało go do spróbowania jego soku pomarańczowego z rumem. Przyjaciele Spruance’a, mimo różnego pochodzenia, co do zasady byli dżentelmenami, ciekawymi i niebanalnymi umysłami. Stojący obok niego na mostku flagowego okrętu New Jersey jego szef sztabu, komandor Charles J. „Carl” Moore, był takim właśnie kompanem. Obecnie pięćdziesięcioczterolatek, Carl Moore służył jako oficer mechanik na pierwszym stanowisku dowódczym Spruance’a – niszczycielu Bainbridge w roku 1913. Moore, doświadczony w namierzaniu, był skrupulatnym planistą i świetnym twórcą rozkazów operacyjnych. Do roku 1944 te elaboraty zwiększyły swoją objętość do tomów książek, kiedy flota się rozrosła, a jej zadania skomplikowały. Zorientowany na zadania sposób działania Moore’a często kolidował z potrzebą oderwania się Spruance’a, aby jego umysł nie ugrzązł w szczegółach. Kiedy siadał, by przeczytać jakąś powieść, pozwalał sobie jedynie na kilka przerw. Mimo iż Moore bywał często zniecierpliwiony jego zachowaniem, Spruance niezachwianie nalegał na tego rodzaju przywilej. W gorzkich chwilach ciężko harujący szef sztabu myślał, że jego szef jest zwyczajnie leniwy¹⁷.

Komandor Moore znał stan umysłu admirała, mimo iż nie do końca rozumiał o co chodziło z obecnym zachowaniem Spruance’a pod Truk. Mając świadomość potęgi powietrznej Stanów Zjednoczonych nie widział potrzeby rzucania pancerników i krążowników na polowanie. Czuł, że ten rajd był efektem czegoś więcej niż próżniactwa, a mianowicie złego planowania. Wydzielenie sił nie było zaskakujące samo w sobie, bowiem rozkazy operacyjne przewidywały taką możliwość. Nikt nie zakładał jednak, a na pewno nie osłupiały sztab, że sam Spruance obejmie dowództwo.

Kiedy obserwował górzysty, przypominający wannę profil Truk, Moore podejrzewał, że miało to związek bardziej z samą legendą bazy, niż chęcią zatopienia czegoś wartościowego. Być może, zastanawiał się Moore, Spruance nie mógł się oprzeć ryzyku poprowadzenia okrętów o łącznej wyporności 120 tysięcy ton w pobliże Truk ponieważ, jak mówiono w Pearl Harbor, sam Nimitz często wyrażał chęć zatknięcia swojej flagi na tym japońskim bastionie. Wyglądałoby to tak, że Spruance dał najpotężniej uzbrojonym okrętom floty zadanie do wykonania. Będąc tradycjonalistą, Spruance zawsze postrzegał pancerniki jako serce floty. Dwa lata spędzone na dowodzeniu USS Mississippi, zakończone w roku 1940, były najprawdopodobniej najlepszym okresem jego kariery. W momencie, gdy potęga morska nie miała już zbyt wiele wspólnego z największymi działami, a opierała się na brzuchach samolotów, prowadzonych przez rzesze pilotów, Spruance najwyraźniej nie mógł oprzeć się szansie ostatniego zachłyśnięcia się poprzednią, pełną chwały epoką.

Prowadząc pościg w kierunku zachodnim, New Jersey przekroczył już szybkość 25 węzłów, kiedy samoloty z Essexa rzuciły się na poturbowany japoński konwój. Przeorany seriami Hellcatów i poszatkowany zrzuconą nieopodal bombą Dauntlessa, Maikaze zaczął nabierać wody, a z kadłuba wyciekała ropa¹⁸. Nieco dalej Avengery odnalazły Akagi Maru wraz z Katori zataczającym wokół niego kręgi. Samoloty zanurkowały i zrzuciły bomby, z których dwie trafiły w rufowy pokład krążownika, wywołując wewnętrzną eksplozję i kłęby żółtego dymu. Kiedy samoloty odleciały, obłok dymu wzniósł się na wysokość 150 metrów. Dla znajdującego się w odległości trzydziestu mil Spruance’a dym był niczym latarnia morska.

Dale wylądował na Bunker Hill i po chwili znów był w powietrzu, kiedy japoński pilot znalazł siły Spruance’a i przez dziury w chmurach zaatakował jego ciężkie okręty. Biorąc na cel Iowę zrzucił niecelnie bombę, która wybuchła około trzydziestu metrów od prawej burty pancernika. Atak spowodował, że komandor Moore zasugerował Spruance’owi wydanie rozkazu utworzenia przez grupę okrężnej formacji przeciwlotniczej, lecz admirał szybko go odprawił: „Nie jesteśmy tu po to, by walczyć z samolotami¹⁹. Walczymy z jednostkami nawodnymi przeciwnika. Chcę pozostać w szyku torowym”. W ten sposób uczył się walki każdy pancernik. I tak oto ruszyły naprzód, New Jersey na przodzie, za nim Iowa, Minneapolis i New Orleans, z Izardem i Burnsem osłaniającym dziób a Charrette i Bradfordem z tyłu.

Ponieważ większość jednostek pływających w lagunie stała w ogniu lub zatonęła, piloci uderzający na Truk szukali mniejszych jednostek do zaatakowania. Z braku wartościowszych celów, ostrzeliwali łodzie patrolowe i jachty. Pilot z Enterprise, dostrzegając płonące na północ od atolu okręty rzucił w eter: „Do dowolnego dowódcy grupy uderzeniowej²⁰. Zaraz na północ od laguny znajduje się uszkodzony japoński krążownik. Zatopcie go”. Po chwili usłyszano głos admirała Mitschera: „Dowódca Rysiów, tu Łysy Orzeł. Odwołaj ostatnią część. Nie zatapiaj, powtarzam, nie zatapiaj tego okrętu. Potwierdź”.

Tłumaczenie: „Trzymaj się z dala od admirała Spruance’a. Szef chce mieć swoją zdobycz”.

Izard i Burns szybko dopadły Akagi Maru. Kapitan próbował zygzakować, jednak w ten sposób tylko ułatwił niszczycielom robotę i te ostatnie szybko zatrzymały statek ogniem dział. Następnie Burns dołączył do Bradforda ostrzeliwującego Katori, który zanurzał się rufą przechylony na prawą burtę. Spruance rozkazał Minneapolis i New Orleans zbliżyć się i wykończyć Japończyka.

New Jersey minął Shonan Maru blisko prawej burty i podziurawił trałowiec ogniem prowadzonym z ponad siedmiuset metrów. Potężna eksplozja amunicji i prochu rozsadziła statek, pozostawiając wśród szczątków jednostki niewielką pustą łódkę. Dostrzeżono wspinającego się do niej marynarza oraz dwóch innych trzymających się drabiny unoszącej się na powierzchni wody.

Uszkodzony Maikaze wystrzelił salwę torped w kierunku New Jersey. Widok czterech śladów torped biegnących w stronę okrętu wywołał jednoczesny wstrząs i zawstydzenie. Moore stwierdził, że wyprawa ta była czystą głupotą. Bez oficera łączności, zespołu kreślarskiego czy łącznika z obsługą dział oraz sekcją kierowania ogniem, czuł, że sztab Spruance’a nie miał możliwości prowadzenia bitwy nawodnej. Gdy torpedy minęły rufę, a dwie kolejne przepłynęły przez kilwater Iowy, Spruance obrócił się do swojego adiutanta flagowego, Charlesa F. Barbera, z oczami błyszczącymi z rozbawienia i powiedział: „To byłoby problematyczne”²¹. Jednakże Carl Moore nie mógł zostawić tego ot tak. Zasugerował Spruance’owi przekazanie kontroli nad siłami w tym rejonie dowódcy krążowników, kontradmirałowi Robertowi C. Giffenowi, którego sztab miał doświadczenie w nawodnych działaniach taktycznych. Sugestia nie miała sensu; Spruance przewidział to. Krążowniki Giffena kończyły właśnie tę krótką walkę i Spruance zadecydował wcześniej, że po jej zakończeniu przekaże Giffenowi dowodzenie. Minneapolis ostrzeliwał osaczonego Katori, któremu towarzyszyły pomarańczowe rozbłyski dział New Orleans. Również Iowa znalazła się w zasięgu skutecznego ognia. Trafienia z pancernika przewróciły krążownik do góry dnem i zatonął w ciągu niecałych dwóch godzin, zabierając na dno całą załogę. Postrzelany Maikaze był następny w kolejce. Odpowiadał ogniem tylnej wieży, kiedy to flagowy okręt Spruance’a ostrzelał go z dział średniego kalibru. Potężna eksplozja śródokręcia spowodowała wybuch pożaru, który objął cały kadłub do chwili, kiedy niszczyciel stał się wypalonym wrakiem, a następnie przełamał na pół i zatonął²².

Spruance’a i Moore’a zasmucił brutalny koniec jednostek japońskich. Kilka miesięcy wcześniej, u brzegów atolu Tarawa, widzieli wojnę z bliska i poznali jej smak. „Nie ruszały mnie pociski i bomby uderzające w plażę, wylatujące w powietrze zbiorniki z paliwem i magazyny” stwierdził Moore²³. „A jednak widok tych pięknych okrętów, eksplodujących, płonących i tonących, bez możliwości reakcji, jest dla mnie nowy i lekko depresyjny, a nawet obrzydliwy. Jak powiedział Raymond, to wojna w jej najgorszym wydaniu”.

Ostatni z niszczycieli japońskich, Nowaki, zniknął za horyzontem po tym, jak New Jersey wystrzelił do niego ostatnie salwy z dział 406 mm. Okrętowi japońskiemu udało się jednak na własne szczęście przeżyć, znikając w blasku słońca i mgle. O czwartej po południu Japończyk zniknął także z ekranów radarów.

Dawno temu, wielki Horatio Nelson, widząc jak jego flota zostaje odparta przez baterie nadbrzeżne stwierdził, że „głupotą jest stawać okrętem przeciw fortom”²⁴. Ta epoka dobiegła końca. Grupy zadaniowe lotniskowców roku 1944 dysponowały wystarczającą siłą uderzeniową, by wykorzystać odwieczną słabość fortyfikacji lądowych: zawsze wiadomo, gdzie można je znaleźć. Lotniskowce mogły uderzać tu i tam, praktycznie znikąd²⁵. Pod osłoną ciszy radiowej, zachmurzonego nieba i mgły mogły poruszać się niewykryte i uderzyć na tyle mocno, by uniemożliwić skuteczną reakcję. Trwała właśnie rewolucja w zakresie mobilności w działaniach na morzu i dyskusje na ten temat będą trwały w nadchodzących miesiącach. Mimo iż brakowało mu skrzydeł lotnika, Spruance był kluczowym graczem w tej rewolucji. W każdym razie był to kres wielkiej bazy Japończyków na środkowym Pacyfiku. To, że zwycięzca spod Midway obserwował działania pod Truk z pokładu pancernika, irytowało zwolenników lotnictwa marynarki wojennej, lecz zawsze gdy Spruance miał przy sobie Mitschera oraz jego lotniskowce, mógł twierdzić, że jest człowiekiem lotniskowców. I to denerwowało ich jeszcze bardziej.

Na stanowiskach bojowych rozdawano właśnie obsłudze kanapki, kiedy klucz Dauntlessów zbliżył się do kolumny okrętów Spruance’a lecąc kursem przeciwległym. Podążający za nim maruder skręcił w bok i skierował się w stronę Iowy. Oficerowie znajdujący się na prawym skrzydle pomostu, wśród nich komandor John L. McCrea, jak również jego dowódca, oficer artylerii oraz senior aviator, rozpoznali samolot jako swój i przekazali swoim rozmówcom informację: „Własny samolot. Namierzać, lecz nie otwierać ognia”. Oficer artylerii pancernika ogłosił przez interkom: „Własny samolot”²⁶. Jednak słowa te zostały źle usłyszane. Obsługa kilku dział bakburty, zmylona widokiem maszyny, otworzyła ogień. Kiedy znalazł się bliżej, dostrzeżono, że jego pilot oparty był o bok kokpitu. Przelatując niebezpiecznie blisko górnego pokładu pancernika, szybko tracąc wysokość, Dauntless uderzył skrzydłem o powierzchnię wody w odległości około czterystu metrów od sterburty. Porucznik Paul E. Tepas szukał okazji do zrzucenia pancernikom informacji o wynikach ostatniego zwiadu lotniczego. Niestety ani on, ani jego tylny strzelec, Harold F. Leach, nie przeżyli²⁷.

Nie upłynęła godzina od tego tragicznego wypadku, kiedy Iowa wykryła pojedynczy cel na zachodzie. Burns został posłany w tym kierunku celem rozpoznania. W końcu obserwatorzy na pokładzie niszczyciela dostrzegli w zachodzącym słońcu niewielki cel. Był to japoński ścigacz okrętów podwodnych o wyporności zaledwie czterystu ton. Japończyk otworzył ogień ze swojego dziobowego działa kalibru 76 mm. Niszczyciel odpowiedział ogniem i przeciwnik zaczął tonąć rufą. Zbliżając się do ocalałych marynarzy znajdujących się w wodzie, dowódca Burnsa, komandor porucznik D.T. Eller, zapytał przez radio swojego dowódcę dywizjonu, znajdującego się na niszczycielu Izard, „czy mam przywieźć jakieś pamiątki?”²⁸ Po krótkiej chwili welbot Burnsa został spuszczony na wodę, a jego sternik skierował się ku rozbitkom. W wodzie znajdowało się około 60 marynarzy. Niemal wszyscy odmówili współpracy, broniąc się przed wzięciem ich na pokład. Energiczne perswazje zmusiły sześciu z nich do zmiany zdania. Po ich uratowaniu welbot został wciągnięty z powrotem na pokład niszczyciela, a Eller zadecydował o losie reszty zgodnie z zimną logiką militarną. „Mając na uwadze prawdopodobne uratowanie rozbitków przez Japończyków i ich powrót do akcji oraz odmowę uratowania, zrzucono w rejonie zajmowanym przez rozbitków trzy bomby głębinowe z zapalnikami ustawionymi na głębokość 15 metrów, celem zniszczenia rozbitków”.

Spruance nie cieszyły wydarzenia tego typu, lecz rozkazał on wciągnąć na maszt okrętów największe bandery, zwane „flagami zwycięstwa”, kiedy okręty zakończyły zataczanie kręgów wokół twierdzy²⁹. Jeśli jego pościg, niczym z rycerskich eposów, miał być jedynie donkiszoterią, ustępując miejsca brutalnej rzeczywistości, stanowiącej mieszaninę miłosierdzia i bezlitosnego zabijania, niech tak będzie. Ideały filozofów dotyczące „rozwagi w zabijaniu” zaczęły wydawać się dziwaczne. Czasy „wojny dżentelmenów” dawno odeszły w niepamięć.

* * *

Po zmroku trzy grupy lotniskowców Mitschera znajdowały się na wschód od Truk, kiedy radar na Intrepidzie złapał kontakt z pojedynczym samolotem, lecącym nisko nad wodą w kierunku południowo-zachodnim. Japoński samolot zwiadowczy znajdował się na granicy zasięgu grupy zadaniowej kontradmirała Alfreda E. Montgomery’ego przez około 30 minut, a następnie zniknął na zachodzie. Chwilę później pojawił się drugi samolot. Krążąc krótko poza zasięgiem dział przeciwlotniczych na wschodzie, tak samo rozpłynął się w powietrzu. Pojedynczo lub w małych grupach samoloty rozpoznawcze prześladowały Mitschera przez całą noc. Kolejna para maszyn zbliżyła się dostatecznie blisko okrętów osłony, by te ostatnie wystrzeliły w ich kierunku kilka salw kierowanego radarem ognia przeciwlotniczego, który odpędził intruzów. Następnie, tuż przed północą, pojawiła się kolejna samotna maszyna, zbliżając się do okrętów amerykańskich.

Nadleciała nisko i z tak wyraźnie określonym celem, że wyćwiczone oko mogło ocenić, że pilot dysponuje radarem. Dwadzieścia mil dalej zespół kierowania myśliwcami na Enterprise posłał wyposażonego w radar Hellcata z pokładu Yorktowna celem przechwycenia nieprzyjaciela. Amerykański pilot zajął miejsce za ogonem Japończyka i przez siedem mil kontynuował pościg, lecz w praktyce nie wykrył przeciwnika. Co gorsza, kiedy pościg zbliżył się do własnych okrętów, Montgomery musiał nakazać swoim działonowym wstrzymanie ognia przeciwlotniczego. Właśnie minęła północ. Podczas gdy pilot Hellcata obserwował ekran radaru, polując na wroga wśród elektronicznego chaosu fal, przeszukując jednocześnie ciemność naprzeciwko i próbując zobaczyć płomienie z rur wydechowych maszyny przeciwnika, japoński bombowiec torpedowy, widziany ostatnio zaledwie cztery mile dalej, zniknął. Dowódca musiał więc założyć najgorsze.

Montgomery rozkazał swoim okrętom wykonanie nagłego uniku. Było już jednak za późno. Torpeda, która pojawiła się znikąd, trafiła Intrepida w prawą burtę i zablokowała stery, a eksplozja wywaliła dziurę w sterowni, która zaczęła nabierać wody. Uderzenie było tak silne, że zdmuchnęło za burtę parę Dauntlessów i zrzuciło śpiącego Alexa Vraciu z koi. Sześciu marynarzy znajdujących się w pobliżu miejsca uderzenia torpedy zginęło na miejscu, a sześciu zaginęło bez śladu, kiedy ich dwudziestomilimetrowe działko zostało oderwane od kadłuba i spadło do morza.

Jak tylko załoga dowodzona przez komandora Thomasa L. Sprague’a przywróciła sterowność okrętu za pomocą jego silników, Mitscher rozkazał Interpidowi, w towarzystwie krążowników San Francisco i Wichita, lekkiego krążownika Cabot oraz czterech niszczycieli, wziąć kurs na Eniwetok. O świcie, kiedy Spruance wraz z New Jersey i resztą towarzystwa dołączył do Bunker Hilla i jego grupy, Mitscher zaczął zwiększać dystans od Truk. Pozornie wszechmocna za dnia grupa lotniskowców została ugodzona rajdem japońskiego pilota, którego samolot torpedowy był widziany po raz ostatni na ekranach radarów na zachodzie, znikając po chwili zupełnie. 17 lutego w południe, po wysłaniu rankiem jeszcze dwóch ostatnich ataków lotniczych na lagunę, Spruance i Mitscher zadecydowali, że czas już wracać do bazy.

Uderzenie na Truk, ten test strategii wojennej floty środkowego Pacyfiku, stał się pożywką dla setek sesji prowadzonych w salach operacyjnych, źródłem z którego doświadczeni piloci czerpali swoje historie gnębiąc świeżo przybyłych żółtodziobów³⁰. Za cenę dwudziestu pięciu maszyn straconych w walce i ośmiu dodatkowo w ramach strat operacyjnych, jak również dwunastu ludzi z Interpida, co dawało łącznie czterdziestu jeden zabitych i siedemnastu rannych, piloci Mitschera zniszczyli ponad dwieście samolotów japońskich, siedemnaście tysięcy ton paliwa oraz zatopili czterdzieści jednostek pływających: trzy lekkie krążowniki, cztery niszczyciele, dziewięć jednostek pomocniczych oraz dwa tuziny większych i mniejszych statków transportowych. Nawet jeśli Spruance’owi nie udało się zaskoczyć większych okrętów japońskich, sukces planowania i wykonania operacji wywarł wrażenie nawet na najtwardszym ze wszystkich przełożonych, głównodowodzącym Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, admirale Erneście J. Kingu. Oficer sztabu operacyjnego Spruance’a napisał później: „King był bardzo zadowolony, nie tylko ze świetnego planowania Spruance’a, lecz także z niemalże perfekcyjnego zgrania w czasie sił, realizujących ów plan³¹. Wskazywał, że operacja ta stanowi godny uwagi przykład efektów dobrej pracy sztabu, skutecznie wprowadzanej w życie przez działania operacyjne floty oraz doskonałego dowodzenia”. Owo wstrząsające uderzenie spowodowało, że moc nazwy Truk, długo wymawianej z nerwowym przełknięciem śliny, została złamana na dobre. Tym samym grupy zadaniowe lotniskowców przeszły w wiek dojrzałości.

Dowódca Minneapolis, komandor Richard W. Bates, pozwolił sobie na obszerny komentarz w swoim raporcie. Po przedstawieniu uwag dotyczących charakteru militarnego Japończyków w tonie ostrzegawczego podziwu, podkreślając jednocześnie całkowite zaskoczenie osiągnięte przez Spruance’a, napisał: „Jaka przede wszystkim płynie z tego lekcja?³² Po prostu w chwili obecnej fortuna wojny zaczęła w wielkim stopniu sprzyjać nam i powinniśmy nieprzerwanie korzystać z tego faktu, kontynuując natychmiast działania ofensywne przeciwko nieprzyjacielowi, wykorzystując do maksimum dostępne siły i środki, aby posunąć się naprzód w kierunku zachodnim, minimalizując jednocześnie straty własne”.

18 lutego, kiedy Spruance spotkał się z tankowcami floty, dwa pułki piechoty uderzyły na dwie główne wysepki Eniwetok, mając wsparcie grupy bojowej lotniskowca Saratoga. Żołnierze 4. Dywizji Piechoty Morskiej i 7. Dywizji Piechoty szybko rozprawili się z japońskim garnizonem liczącym osiem tysięcy żołnierzy rozproszonych po całym atolu, tracąc zaledwie 372 zabitych i sześciuset rannych. Realizacja tego planu oznaczała zerwanie z tradycją atakowania pozycji na skrzydłach przed uderzeniem na główny cel. Nimitz był zwolennikiem uderzeń z zaskoczenia, co uniemożliwiało jego przeciwnikowi rozbudowę pozycji obronnych. Rozpoczął więc operację na Wyspach Marshalla posyłając swoje siły desantowe wprost na najważniejszą wyspę, Kwajalein, obchodząc cele wstępne.

Spruance planował właśnie działania związane z następnym celem, a mianowicie lotniczym rajdem na bazę japońskich wodnosamolotów w Ponape, na wschód od Truk, kiedy otrzymał depeszę niosącą ze sobą ostateczny werdykt dotyczący jego ostatnich osiągnięć. Nadszedł czas na przygotowania do ataku na archipelag Marianów. Nimitz rozkazał lotniskowcom uderzyć 21 lutego na trzy największe wyspy tegoż archipelagu: Saipan, Tinian i Guam. Największa baza Japończyków, Truk, miała zostać ominięta. Sukces Operacji Hailstone wskazywał, że żadna wyspa, czy twierdza, nie będzie w stanie obronić się przed potęgą szybkich grup lotniskowców. Nadszedł czas uderzenia na zachód.

Spruance i Mitscher wymienili kilka zdań z użyciem lamp sygnałowych ich flagowych okrętów, New Jersey i Yorktown, omawiając poglądy na temat tego, jak poprowadzić wypad na to mare incognitum. Siły morskie Stanów Zjednoczonych nie zapuszczały się tak daleko na zachód większą liczbą jednostek, a od czasu rajdu Jimmy’ego Doolittle’a na Tokio, w kwietniu 1942, w ogóle. Będąc pod wrażeniem wyników Mitschera, Spruance ostatecznie przekonał go, by ruszył na zachód sam. Dowódca lotniskowców miał zabrać swoje trzy grupy na północny zachód do Marianów, podczas gdy Spruance powrócił na Wyspy Marshalla, by odebrać awans na czterogwiazdkowego admirała oraz rozpocząć planowanie Operacji Forager, którą to nazwę otrzymała kulminacyjna kampania na środkowym Pacyfiku. Późnym wieczorem 18 lutego, kiedy tankowanie okrętów się zakończyło, New Jersey zostawił grupę zadaniową Bunker Hilla i wziął kurs na wschód, mając za eskortę pojedynczy niszczyciel. W Majuro Spruance zwrócił swoją uwagę na plany Operacji Forager. Zadaniem lotniskowców Mitschera było natomiast przygotowanie pod nią gruntu. Uderzenia lotnicze na trzy wyspy miały się rozpocząć za trzy dni.

ROZDZIAŁ II

ZACHODNI SZLAK WOJENNY

Mimo iż strategia jest zawsze funkcją geografii, w opisach kampanii na Pacyfiku rzadko zauważa się, że najlepszą drogę przez jego środkową część nie wyznacza jedynie sama geografia i lokalizacja baz przeciwnika, lecz także anemologia – nauka zajmująca się wiatrami. Wartość poszczególnych wysp była wprost proporcjonalna do ich użyteczności jako baz lotniczych, a te z kolei miały wartość tylko wtedy, gdy ich pasy startowe biegły zgodnie ze wschodnim i północno-wschodnim kierunkiem pasatów. Jak słusznie zauważył jeden z najwybitniejszych specjalistów od działań desantowych we flocie Pacyfiku, kontradmirał Harry W. Hill, tego typu wyspy „można było policzyć na palcach obu rąk³³. Oczywiście Japońce wykorzystywali je jako bazy, a poza nimi innych nie było! Więc kiedy ruszyliśmy przez środek Pacyfiku i potrzebowaliśmy bazy lotniczej, nie mieliśmy żadnej alternatywy. Po prostu musieliśmy odebrać je Japońcom. To prosty fakt, lecz praktycznie niezrozumiany przez tak wielu historyków”.

Kilka z tych wyspiarskich lotnisk, w szczególności Mili, Wotje, Maloelap i Jaluit na Wyspach Marshalla zostało ominiętych, gdyż w pobliżu dysponowano alternatywą. Jednakże to pasaty były przyczyną krwawych zmagań na Guadalcanal, Tarawie, Kwajalein, Roi czy Eniwetok. Mając na uwadze stan zaawansowania prac nad bombowcami i olbrzymi potencjał B-29, znajdującego się obecnie w stadium rozwoju, najwartościowsze z wysp znajdujących się w zasięgu srebrzystych czterosilnikowców, napędzanych silnikami Wright R-3350 Duplex-Cyclone, znajdowały się na południe od Tokio. Były to mianowicie Mariany.

Dziewięć miesięcy wcześniej, w maju 1943 roku, w trakcie konferencji „Trident” w Waszyngtonie, amerykańsko-brytyjski Komitet Połączonych Szefów Sztabu przedstawił „Strategiczny plan pokonania Japonii”. Plan ten wyznaczał cel „faktycznej inwazji na Japonię po przeprowadzeniu szeroko zakrojonej ofensywy bombowej z baz w Chinach³⁴”. Komitet zaakceptował harmonogram rozpoczęcia „efektywnej ofensywy bombowej przeciwko kluczowym celom na wyspach japońskich nie później niż jesienią 1944 roku³⁵. Tylko ofensywa tego typu, przeprowadzona odpowiednio wcześnie, będzie w stanie zniszczyć życiodajne elementy struktury transportowej Japonii i centra ekonomiczne, wojskowe oraz polityczne cesarstwa³⁶”. Dzięki temu planowi globalna misja, którą Hap Arnold przewidział dla floty „Superfortec” B-29 stała się obowiązującym celem. Wyspy Pacyfiku nie były przewidziane do tego przedsięwzięcia, przynajmniej na początku. Amerykańsko-brytyjski Komitet Połączonych Szefów Sztabu doszedł w sierpniu 1943 roku do wniosku, że tylko bazy w Chinach będą zdolne do przyjęcia bombowców.

Sześć miesięcy później, na konferencji w Kairze, wśród wielu opcji zaprezentowanych Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, przedstawiono po raz pierwszy pomysł zajęcia Marianów. Generał George C. Marshall w pierwszej chwili nie podzielał zainteresowania floty uderzeniem środkowym Pacyfikiem przez Mariany, lecz impas został przełamany, kiedy Hap Arnold wyraził poparcie dla tego posunięcia. Przez dostosowanie się do priorytetów floty na tym teatrze, Siły Powietrzne Armii Stanów Zjednoczonych zapewniły sobie główną rolę w ogólnoświatowym planie zniszczenia potęgi Osi. B-29 potrzebowały bazy w środkowej części Pacyfiku.

Aby przenieść ciężar wojny lotniczej do Japonii, Arnold musiał najpierw, ze względów praktycznych, przebazować swoje B-29 do Chin. Uczynił to ze względu na prezydenta, który za wszelką cenę chciał pomóc Czang-Kaj-Szekowi tak szybko, jak to było możliwe. Nie mniej jednak szef Sił Powietrznych Armii Stanów Zjednoczonych wiedział, że jeśli jego maszyny mają ostatecznie prowadzić ciągłą ofensywę powietrzną, potrzebne będą lepsze bazy. Chińskie lotniska trudno byłoby zaopatrywać oraz stanowiły obiekty podatne na atak lądowy.

Przez cały czas Arnold i jego główni planiści, przede wszystkim generał major Haywood Hansell, szef Sił Powietrznych Armii Stanów Zjednoczonych na Europejskim Teatrze Działań Wojennych i główny autor „Strategicznego planu pokonania Japonii”, preferowali działania B-29 z Marianów. Armia upatrzyła sobie te wyspy jako bazy lotnicze dla całego teatru działań wojennych na długo przed tym, zanim na scenie pojawiły się „Superfortece”. Wraz z pojawieniem się bombowca dalekiego zasięgu, Mariany zyskały nową wartość. Nawet gdy MacArthur naciskał na Komitet Połączonych Szefów Sztabu, aby wstrzymał całą kampanię na środkowym Pacyfiku i włożył całą energię w wysiłki na Pacyfiku południowo-zachodnim, armia, w osobach Arnolda i Hansella, pojawiła się jako niespodziewany sojusznik floty w debacie na temat tego gdzie uderzyć w kolejnym posunięciu. W listopadzie 1943 roku King przeważył szalę: Komitet Połączonych Szefów Sztabu zgodził się, że w grudniu 1944 roku z Marianów rozpoczną się naloty B-29 na Japonię. Hap Arnold z przyjemnością pozwolił na zdobycie przez piechotę morską Kinga lepszych terenów.

W czasach bombowców dalekiego zasięgu układ wysp na Pacyfiku wymuszał nieubłaganą logikę strategiczną. Mając więc na uwadze harmonogram oraz wyjątkową zgodność armii i floty, Komitet Połączonych Szefów Sztabu wyraził zgodę na uderzenie przez środkowy Pacyfik wraz z jednoczesnym kontynuowaniem ofensywy MacArthura.

Ominięta Truk zostałaby izolowana i zostawiona własnemu losowi, przyciągając należytą uwagę bombowców startujących z lądu³⁷. Z dniem D na Marianach wyznaczonym na 15 czerwca, Arnold miałby wkrótce nowe gniazdko dla swoich ptaszków.

Kiedy szybkie lotniskowce płynęły na północny zachód, przygotowując się do ataków na Mariany, jeden z adiutantów admirała Mitschera znalazł go na jego zwykłym miejscu na świeżym powietrzu, na zewnątrz pomieszczenia nawigacyjnego i kontroli taktycznej okrętu flagowego. Admirał siedział na stołku, z nogami założonymi wysoko na stojaku żyrokompasu. Mitscher nie miał powodu do wyrażenia jakichkolwiek uczuć, więc adiutant ze zdziwieniem dostrzegł u szefa uśmiech zadowolenia, kiedy spojrzał poza pokład startowy Yorktowna. Zorientowawszy się, że ma gościa, Mitscher pospieszył z wyjaśnieniem: „Właśnie myślałem o tym, że dziś w moich rodzinnych stronach rozpoczął się sezon na pstrąga”³⁸.

Tego typu zaduma była normą dla dowódcy, który nie miał nic do roboty pomiędzy kolejnymi zadaniami bojowymi. Urodzony w Hillsboro, w stanie Wisconsin, Mitscher kończył szkoły w Waszyngtonie, osiągając słabe wyniki w akademii marynarki, rozpoczynając karierę w odpowiedni sposób, w domenie nieortodoksyjnych ludzi, a mianowicie w lotnictwie. W roku 1916 zdobył swoją odznakę ze skrzydłami jako jeden z pierwszych trzech tuzinów oficerów marynarki. Jako „Lotnik numer 33” spędził kolejnych dwadzieścia lat na promowaniu interesów i możliwości oddzielnych sił powietrznych marynarki. Pierwsze dwa lata wojny spędził w Waszyngtonie w biurze aeronautyki – agencji marynarki, która nadzorowała lotniskowce, pracując pod komendą swojego przyjaciela, Johna Towersa, „Lotnika numer 3”, który był gorącym zwolennikiem agresywnego użycia szybkich grup lotniskowców. W bitwie o Midway, która zakończyła pierwsze pół roku wojny na Pacyfiku, Mitscher dowodził lotniskowcem Hornet. Jego występ stanowił kolejne rozczarowanie. Kiedy w wyniku słabego dowodzenia oraz błędów nawigacyjnych większość grup lotniczych Horneta nie odnalazła japońskich lotniskowców, nastąpiła katastrofa. VT-8 Horneta ruszył własną drogą i został niemal doszczętnie zniszczony nad okrętami floty japońskiej. W zawodzie, gdzie reputacja wznosiła się i spadała niczym podrzucana jednocentówka, owo fiasko mogło zakończyć karierę Mitschera. Powiedzenie, które przypisywano komandorowi Arleighowi Burke’owi, późniejszemu szefowi sztabu Mitschera, było aktualne: „Różnica między dobrym a złym oficerem wynosi jakieś dziesięć sekund”³⁹.

***

Zjawisko zaufania jednej osoby do drugiej opiera się na całej serii udanych działań, lecz może zostać zniszczone w mgnieniu oka. Po Midway Mitscher stracił szansę na dowodzenie grupą lotniskowców i został upokorzony, stając się dowódcą skrzydła samolotów patrolujących obszar Pearl Harbor. Ten przydział mógł oznaczać koniec jego kariery. Jednakże Nimitz dał mu drugą szansę, kierując go do Halseya i mianując dowódcą lotnictwa naziemnego na południowym Pacyfiku. Tam, w kwietniu 1943 roku, fortuna uśmiechnęła się do Mitschera oraz dowodzonego przez niego dywizjonu myśliwców, który przeprowadził udaną misję przechwycenia i zestrzelenia samolotu mającego na pokładzie dowódcę japońskiej Połączonej Floty, admirała Isoroku Yamamoto. Sukces, który Mitscher osiągnął dzięki swoim pilotom P-38 Lightning, został wykorzystany dziewięć miesięcy później do przejęcia dowodzenia siłami szybkich lotniskowców na środkowym Pacyfiku po tym, jak ich dowódca, kontradmirał Charles A. Pownall, został odwołany z funkcji za mało agresywne działania w rejonie Wysp Marshalla. John Towers, dowódca sił powietrznych Floty Pacyfiku, był wściekły za „unieruchomienie” lotniskowców mających wspierać lądowanie. Po tym, jak lekki lotniskowiec Independence dostał torpedą Towers lobbował za wyrzuceniem Pownalla. Chciał także, aby Spruance również odszedł; mówiono, że Towers chciał zająć jego miejsce⁴⁰.

Spruance był zadowolony z Pownalla, a Mitscher nie był jego pierwszym wyborem w kwestii zastępstwa⁴¹. Bardzo prawdopodobne, że Spruance nie uważał Mitschera za równorzędnego intelektualnie. Niemniej po akcji pod Truk trudno było nie zauważyć sposobu, w jaki Mitscher starał się wykrzesać wszystko, co najlepsze ze swoich ludzi. Był blisko ze swoimi pilotami i podzielał ich troski. Kiedy tylko było to możliwe, obserwował działania lotnicze Yorktowna, podchodzenie pilotów do lądowania, „łapanie” pokładu, przeciąganie maszyn do windy, zabieranie ich pod pokład i tak w kółko. To byli „jego chłopcy”. Nieustannie z nimi rozmawiał. Każda podjęta przez Mitschera decyzja w pierwszej kolejności brała ich pod uwagę. Mitscher w swoim drugim życiu będzie kultywował bezpardonowy zwyczaj rywalizacji w wynikach osiąganych przez oficerów dowodzących grupami zadaniowymi w jego zespole. On oraz Spruance stworzyli partnerstwo oparte na szacunku. „Ich osobowości były całkowicie odmienne”, stwierdził Burke, „lecz pozostawali bliskimi przyjaciółmi i znakomicie się rozumieli”⁴².

Lotniskowce i pancerniki były publicznym wizerunkiem marynarki wojennej. Flota Pacyfiku dysponowała jednak jeszcze jednym, równie ważnym ogniwem. Mimo iż chłopcy Mitschera byli niezłomni w niszczeniu, nie mogli zajmować terenu. Zadanie zdobywania przypadło całkowicie innemu rodzajowi floty, której zadanie polegało na szturmowaniu i utrzymaniu położonych w kosmicznych odległościach od siebie wysp, stanowiących jedyny pewny grunt na oceanie.

Element desantowy sił Spruance’a, znany jako 5. Grupa Desantowa, był rojem brzydkich kaczątek. Ich dowódca, wiceadmirał Richmond Kelly Turner, nazywał je „dziwacznymi jednostkami”⁴³. Bezimienne, z akronimami przypominającymi worek „Scrabble”, były równie monotonne z wyglądu: pudełkowate okręty desantowe z dziobowymi rampami, opancerzone „swamp buggies”⁴⁴, pływające sześciotonówki. Grupie towarzyszyła jej wierna flotylla wspierających okrętów wojennych, powolnych, starych pancerników i miniaturowych lotniskowców. Owa kaczkowata eskadra była dostosowana do przewozu ludzi i ładunków, a nie do szybkiego przemieszczania się po morzu. Nie pasowała też do dramaturgii fotografii wojennej. Funkcjonalne pojazdy przewożące wojsko transportowano do celu umocowane do żurawi lub trzymano w ładowniach większych statków, by po dotarciu na miejsce uderzyły na okopanego wroga. Stanowili cenną siłę roboczą przewożącej ich na brzeg floty. Turner oraz jego dowódcy grup rozumieli ich naturę. Dlatego też logo 5. Grupy Desantowej przedstawiało chińskiego smoka, wyłaniającego się z głębi morza w szalonym pędzie.

Kiedy 24 sierpnia 1943 roku Turner dotarł do Pearl Harbor, aby przejąć obowiązki dowódcy 5. Grupy Desantowej, był w trakcie przekształcania zmasowanego użycia w bardziej wyrafinowaną sztukę wojenną, jak to miało miejsce w czasie skoków Nimitza z wyspy na wyspę na środkowym Pacyfiku. Jego przybycie do sztabu w Makalapa było jak powiew świeżego wiatru. Carl Moore pisał w liście do domu: „Mamy tutaj Turnera – nie ma już tak otwartego umysłu jak wcześniej, lecz cieszę się, że jest, gdyż jego pobyt oznacza ruch, a ja lubię ruch”⁴⁵.

Było to niedopowiedzenie. Zgadza się, Turner był w ruchu. I jednocześnie się kłócił. Żądał, krzyczał i żądał jeszcze więcej. Jedynie niebo mogło pomóc niższemu stopniem oficerowi, który w obecności Turnera źle przedstawił fakty, gdyż zazwyczaj znał ich obowiązki równie dobrze, jak sami zainteresowani. „Kelly Turner był dziwnym indywiduum, lubiącym sprawdzać swoich oficerów”, stwierdził jego szef sztabu w czasie kampanii na Wyspach Marshalla, pułkownik Robert E. Hogaboom⁴⁶. „Przydzielał identyczne zadania dwóm różnym oficerom bez informowania ich o tym, a następnie rozważał to, co mu przedstawili”. Według jednego z najlepszych zastępców Turnera, kontradmirała Harry’ego W. Hilla, „nie tolerował błędów i był srogi w wytykaniu ich winowajcom⁴⁷. Był surowy dla siebie, jak również dla każdego, kto pod nim służył, skłonny do ostrych połajanek względem tych, którzy mu się przeciwstawiali”.

Turnera łatwo było źle zrozumieć. „Na pierwszym spotkaniu wydaje się wymagającym nauczycielem, niemal wytwornym w obyciu i uprzejmym”, pisał Holland M. Smith, generał marines, który jako dowódca korpusu u Spruance’a znał Turnera lepiej niż ktokolwiek⁴⁸. „Jest precyzyjny, uprzejmy w akademickim stylu i po pięciu minutach znajomości stwierdzisz, że jest cichym, mocno filozoficznym człowiekiem. Nic nie może być odleglejsze od prawdy. Kelly Turner jest agresywną masą energii i nieustępliwym mistrzem zlecania zadań do wykonania. Skrupulatna powierzchowność kryje w sobie straszliwą determinację. Może zachować się zwyczajnie po prostacku. Nie nazywali go ‘Straszliwym Turnerem’ bez powodu”.

Jednak pod tym wszystkim kryło się ciepło. Raymond Spruance był jednym z najbliższych przyjaciół Turnera⁴⁹. Kelly, mieszkaniec Stockton w Kalifornii, przed wybuchem pierwszej wojny światowej znalazł się na pokładzie pancernika Pennsylvania razem ze Spruance’m. Wspólna nauka w Naval War College w Newport, w stanie Rhode Island oraz sąsiedztwo zaowocowały bliskimi więzami przyjaźni. Mimo zdecydowanej różnicy osobowości, obaj uważali się za jednakowo inteligentnych. Turner, który w klasie roku 1908 zajął piąte miejsce, uwielbiał dwoje dzieci Spruance’a i wydawał się żałować, że sam nie posiada własnych. Kiedy Spruance’owi powierzono dowodzenie siłami Środkowego Pacyfiku, wiedział dokładnie, komu powierzyć jednostki desantowe: Kelly Turner miał kierować transportowcami, natomiast jego wieloletni przyjaciel, Holland Smith, wojskami lądowymi. Spruance znał Smitha z czasów, kiedy ten ostatni, jako generał marines, dowodził nimi we flocie Atlantyku; Spruance, dowódca 10. Rejonu w Puerto Rico, współpracował z nim w czasie manewrów na Karaibach. Decyzja została podjęta już dawno temu: kiedy nadejdzie wojna, będzie to jego człowiek.

Podobnie jak w przypadku Marca Mitschera, objęcie wysokiego stanowiska dowódczego przez Turnera było efektem wybaczenia błędów i przełamania niechęci towarzyszącej mu na początku kariery. Kiedy kierował działem planowania wojny w marynarce w roku 1940, Turner był jednym z jej najgroźniejszych wojowników, manewrując w gąszczu biurokracji w celu wyeliminowania wpływu armii na preferowane przez marynarkę strategie i politykę⁵⁰. Będąc członkiem połączonej komisji armii i marynarki, która składała raporty bezpośrednio u prezydenta i której zadaniem było planowanie działań wojennych przed utworzeniem Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, Turner zyskał pozycję dającą mu duże wpływy. Był jednocześnie członkiem Połączonego Komitetu Planowania, tworzącego plany wojenne, wskazującego cele konkretnych kampanii oraz Połączonej Rady, która miała je akceptować. W ten sposób miał on możliwość zarówno tworzenia, jak również realizacji owych planów, dysponując wetem w stosunku do pomysłów, które nie zyskały jego akceptacji. Carl Moore, działający w szeregu różnych komisji i komitetów wraz z Turnerem, stwierdził, że ten ostatni darzył szczególną niechęcią strategie i pomysły, których źródłem była armia. Turner podsycał to, co Moore nazywał „intensywnym tarciem” między Armią a Marynarką, podgrzewając temperaturę tematów od podziału struktury dowodzenia między rodzajami sił zbrojnych, po alokację samolotów na teatrach działań wojennych. W efekcie, jak twierdził Moore, „kiedy Turner czegoś nie aprobował, miały miejsce ogromne opóźnienia, zatargi i trudności w realizacji zadań połączonej komisji”⁵¹.

W maju 1941 roku prezydentowi Rooseveltowi przedstawiono plan wojny określony jako „Tęczowy Pięć”, którego autorami byli oficerowie średniego szczebla, pracujący pod luźnym nadzorem sekretarzy marynarki i wojny, a który to plan zyskał wstępną akceptację prezydenta⁵². Był to wynik debaty między planistami Armii i Marynarki Wojennej w zakresie dotyczącym najlepszej metody prowadzenia wojny na dwa fronty. Wywodził się z planu „Pomarańczowego”, zakładającego pokonanie Japonii i stanowił renesans w planowaniu strategicznym, który rozpoczął się wraz z pojawieniem się Stanów Zjednoczonych jako potęgi militarnej na Pacyfiku po wojnie z Hiszpanią. Plan „Tęczowy Pięć” ujednolicał wcześniejsze projekty planu „Pomarańczowego”, wliczając w to operacje desantowe na środkowym Pacyfiku, poczynając od wysp Gilberta i Marshalla jako preludium do ataku na Truk na Karolinach.

Fakt, że kariera Turnera nie legła w gruzach, co pod koniec roku 1943 pozwoliło mu zrealizować ofensywy przewidywane planem „Tęczowym Pięć”, zakrawało na cud, biorąc pod uwagę katastrofalny początek wojny na Pacyfiku. Jako szef planowania marynarki, Turner kontrolował przekazywanie z Waszyngtonu danych wywiadowczych do podległych jednostek oraz ich analizę. Kiedy po ataku na Pearl Harbor okazało się, że dowódcy marynarki oraz armii nie otrzymali potrzebnych informacji, a agenci japońscy w Honolulu donosili do Tokio o cumujących w Pearl Harbor okrętach wojennych przed 7 grudnia 1941 roku, Turner użył swojej pozycji, aby uniknąć znalezienia się na celowniku oskarżeń o katastrofalne zaniedbania. W lipcu 1942 roku opuścił Waszyngton na dobre, przydzielono mu bowiem dowództwo sił lądowych atakujących Guadalcanal. Utrata czterech krążowników i tysięcy ludzi w czasie bitwy koło wyspy Savo spowodowała, że znów znalazł się nad przepaścią.

Kongresmen, którego syn zginął w tej bitwie, podniósł tę kwestię w parlamencie. Jak twierdził Richard L. Conolly, jeden z dowódców grup desantowych Turnera, kwestia ta wstrzymywała awans tego ostatniego na wiceadmirała. Sekretarz marynarki Frank Knox wysłał kontradmirała Conolly’ego na Kapitol celem przekazania wieści, że Turner wykonał dobrą robotę i że zasługuje na awans. Kiedy podniesiono kwestię bitwy koło wyspy Savo, Conolly rzekł: „Niezależnie od tego, czy Turner ponosi za to całkowitą odpowiedzialność, osądzi go historia⁵³. Nie znalazłem się tutaj by go sądzić i nie mam wiedzy w tym zakresie. Jednakże to, co Turner zrobił do tej pory w związku z lądowaniem na Guadalcanal, było świetną robotą. Nawet jeśli popełnił błąd, mamy dużo więcej przykładów pozytywnych działań z jego strony”. Wkrótce potem awans stał się faktem. Dla mistrza biurokratycznych zabiegów, którym był Turner, przerzucenie odpowiedzialności na niższych stopniem dowódców oraz sprawienie, że jego przełożony, Frank Jack Fletcher, skupi na sobie gniew Korpusu Piechoty Morskiej za słabą skuteczność floty w pierwszych dniach kampanii na południowym Pacyfiku, nie było zbyt wielkim wysiłkiem.

Koniec końców admirał King oczyścił z zarzutów Turnera oraz kontradmirała Victora Crutchleya z Królewskiej Marynarki Wojennej, dowodzącego tamtej nocy zespołem krążowników. „Obaj znaleźli się w niewygodnej pozycji i zachowali się najlepiej jak mogli”, pisał King do szefa operacji morskich, Harolda R. Starka⁵⁴. Być może King złagodził swój słynny rygor, gdyż wszyscy wiedzieli, że człowiek o takim talencie i wigorze jak Turner był potrzebny marynarce, która stawiała trudne kroki w globalnej wojnie morskiej. King nie czerpał przyjemności z bycia ostrym. Dowódcy nigdy nie mogliby się poprawić, gdyby nie otrzymali szansy na naukę wynikającą z popełnionych przez nich błędów. To samo miało miejsce w przypadku Mitschera, z korzyścią dla narodu. Również Turnerowi pozwolono osiągnąć awans.

Kiedy w sierpniu 1943 roku „Straszliwy Turner” pojawił się w Pearl Harbor, Carla Moore’a zaskoczyła jego troskliwość i przyjazne nastawienie. „Mogłem z nim rozmawiać niemal o wszystkim”, stwierdził szef sztabu Spruance’a, „i często zjawiał się u mnie z kwestiami, których nie chciał poruszać ze Spruance’m”⁵⁵. Po zajęciu Wysp Marshalla Turner był straszliwie wyczerpany. „Kelly działał pod przymusem”, stwierdził admirał Nimitz⁵⁶. „W tym okresie były chwile, kiedy chciałem go złapać i potrząsnąć”. Lecz Spruance obiecał się nim zająć, kiedy sprawy zajdą za daleko i dotrzymał słowa. Miał świadomość ciemnych spraw, z którymi zmagał się Turner.

Turner przyznał się do problemów alkoholowych żonie Spruance’a⁵⁷. Ten ostatni poinformował o tym ludzi, którzy byli świadkami wyczynów Kelly’ego. Nie mniej jednak był on niezaprzeczalnie gwiazdą. Pod koniec lutego 1944 roku jeden z jego dawnych sztabowców pisał do Turnera z Waszyngtonu: „Dziewięciu na dziesięciu ludzi tutaj chciałoby pracować dla Ciebie, więc nie zdziw się, jak wkrótce dostaniesz listy od fanów”⁵⁸. Ernestowi Kingowi często przypisywano stwierdzenie: „Kiedy mają kłopoty, posyłają po sukinsynów”; dlatego też Kelly Turner był dowódcą, którego czas właśnie nadszedł.

W praktyce nikt w marynarce wojennej nie był w stanie dorównać Turnerowi intelektem, niestrudzoną zdolnością do pracy i kreatywnością w tak starej dyscyplinie wojskowości, jak prowadzenie działań desantowych. Spruance, który miał na uwadze szerszy punkt widzenia, rozumiał, że potrzebował Turnera i jego zwariowanych metod działania. Mówił o nim, iż „był w stanie poradzić sobie z masą szczegółów, która przyprawiała mnie o ból głowy”⁵⁹. Od dawna wiedział, że Turnera interesowała przyszłość zmagań na morzu, czy to w zakresie działań lotniskowców, czy operacji desantowych. W czasie manewrów na Puerto Rico w roku 1939 Spruance wyśledził swojego przyjaciela stojącego w kąpielówkach i sygnalizującego sternikom pary eksperymentalnych barek desantowych, aby uderzyły z pełną mocą silników w brzeg plaży. Obserwując barki, które wdzierają się na plaże, a następnie cofają o własnych siłach do wody, Spruance dostrzegł zaangażowanie Turnera w nowinki techniczne, podczas gdy budżet nie był zbyt przyjazny w dziedzinie innowacji. Turner miał świadomość, że nic nowego nie powstało. Podziwiał operacje desantowe przeprowadzane przez Brytyjczyków i Japończyków wiedząc, że nie byli oni pionierami, a jedynie uczniami sztuki datowanej na czasy rewolucji amerykańskiej, a w praktyce mającej swoje źródło w starożytności. Nie był zbyt dumny czerpiąc swoje pomysły z już istniejących, nawet ówcześnie; niektóre z jego prototypów inspirował przeciwnik. Zauważył, że Japończycy użyli w Chinach kilku ciekawych rodzajów jednostek. Największy z okrętów w jego flocie desantowej, LSD, został opracowany w oparciu o model używany przez Japończyków.

Jednak wkładu Turnera nie należy pomniejszać i obejmował, jak tłumaczył to on sam, trzy różne obszary⁶⁰. Pierwszym było „wyposażenie techniczne” – różnej wielkości okręty transportowe i desantowe, służące jako „podwózka” dla mniejszych środków transportu. Te z kolei dostarczały wojsko na brzeg. Były to pojazdy amfibijne, tzw. amtraki lub „aligatory”, czołgi pływające (amtanki) i różnego rodzaju mniejsze barki desantowe. Drugim obszarem były „oddziały ciężkie”, czyli piechota zmechanizowana szturmująca pozycje wroga z morza, odpowiednio wyposażona i uzbrojona, by zaatakować a następnie utrzymać zdobyte pozycje. Innymi słowy był to Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych, którego dowódca na Pacyfiku, Holland Smith, stał się najbliższym partnerem Turnera w działaniach bojowych. Trzeci zakres obejmował użycie okrętów wojennych do ostrzału lądu, zarówno poprzedzającego lądowanie, jak i bezpośrednie wsparcie wojsk, które znalazły się na lądzie. Mimo Pearl Harbor pancerniki nie wyszły z mody.

Wyposażenie techniczne, oddziały ciężkie i ostrzał z morza stanowiły podstawę. Jednak nawet mając za sobą udaną praktykę Turner wiedział, że musiał utrzymać i zaopatrywać wojska w czasie potrzebnym do lądowania i zdobycia zakładanych celów. Zapasy paliwa, amunicji i leków musiały zostać przewiezione na plaże w odpowiedniej kolejności przez ciągniki, wyciągarki i dźwigi. Palety z zaopatrzeniem miały być dowożone żołnierzom pod ogniem. Wsparcie lotnicze i morskie musiało być perfekcyjnie zgrane z potrzebami wojsk lądowych. Oddziały szturmowe miały opuścić plaże, by zrobić miejsce dla kolejnej fali, lecz nie za szybko, by nie zużyć zapasów. Zbudowanie dobrze działającej maszynerii wymagało od Turnera i reszty scalenia działań setek ludzi, materiału, metod i kontroli. Mimo iż kierował wszystkim, w głębi serca Turner pozostał uczniem.

Uderzenie na Truk wskazywało, że potęga lotniskowców 5. Floty jest na tyle wielka, by zapukać do zakazanych dotąd bram, bezpiecznie się wślizgnąć, a następnie zniszczyć to i owo. Innego rodzaju kwestią jednak pozostawało, czy siły desantowe będą w stanie zająć tak duże wyspy jak Saipan czy Guam. Umysły Spruance’a i Turnera pochłaniały tego rodzaju myśli, kiedy piloci admirała Mitschera wyroili się ze swoich pomieszczeń, by przygotować się do pierwszego starcia nad Marianami⁶¹.

Zniszczenie japońskich samolotów oraz urządzeń nie stanowiło podstawowego celu pierwszej fali uderzenia. Było nim wykonanie zdjęć lotniczych. Ponieważ najświeższe fotografie, którymi dysponowała Flota Pacyfiku, miały ponad dwadzieścia lat, piloci z lotniskowców mieli przekazać dowódcom na ziemi pierwsze od ponad pokolenia twarde dane na temat tego, z czym ich ludzie będą mieć do czynienia na Saipanie, Tinianie i Guam. Dlatego też grupy uderzeniowe Mitschera składały się z wielu Avengerów wyposażonych w sprzęt fotograficzny. Kiedy samoloty wykonujące uderzenie naziemne zanurkowały do ataku, owe Avengery, których siedzenie tylnego strzelca zajmowali fotografowie, krążyły nad wyspami, robiąc zdjęcia linii brzegowej, pozycji obronnych oraz innych urządzeń Saipanu i Tinianu, oceniając jednocześnie zniszczenia wywołane atakiem.

Późnym popołudniem 21 lutego japoński samolot rozpoznawczy wysłany z wyspy Tinian, gdzie znajdowała się kwatera główna lotnictwa lądowego 1. Floty Powietrznej Cesarskiej Marynarki Wojennej, wykrył siły Mitschera około trzystu mil na wschód od Marianów. Mitscher poinformował przez radio Spruance’a: „Zostaliśmy wykryci przez nieprzyjaciela. Wywalczymy sobie drogę powrotu”. Mając w pamięci efekt działania jednego samolotu w postaci trafienia Intrepida koło Truk, Carl Moore przekazał informację od Mitschera swojemu przełożonemu i zapytał, czy nie rozsądniej będzie przerwać operację. Spruance nie wyraził zgody.

Mimo iż wśród wysłanych przez 1. Flotę Powietrzną samolotów znalazło się dwadzieścia torpedowców Mitsubishi G4M, zwanych „Betty”, ich piloci byli niedoświadczeni i w nocy nie mogli zbyt wiele zdziałać przeciwko siłom amerykańskim. Z 21 na 22 lutego jednostki Mitschera zaatakowały trzy fale japońskich bombowców. Zostały one łatwo odpędzone przez sterowany radarem ogień dział przeciwlotniczych, których obsługa zameldowała potem strącenie dwunastu z nich, oceniając umiejętności pilotów jako „materiał klasy B”⁶². Sporadyczne ataki kontynuowano po wschodzie słońca. Mimo iż żaden samolot nieprzyjaciela nie uzyskał trafienia, konieczność wykonania manewrów unikowych opóźniła plan Mitschera wypuszczenia własnych maszyn przed świtem.

Rankiem 22 lutego pogoda była tak niesprzyjająca, że piloci Avengerów musieli użyć radarów pokładowych, aby zlokalizować Saipan i Tinian. Lecąc wśród szkwału, grupy lotnicze Mitschera zrzucały swój ładunek na wszystko, co tylko dały radę znaleźć. Piloci z lotniskowca Monterey, obniżając lot nad Tinianem, dostrzegli pięćdziesiąt „nowych i błyszczących” samolotów, w większości „Betty”, rozciągniętych wzdłuż obu krawędzi północnego pasa startowego i pasów serwisowych. Zanim dym zasłonił widok, płonęło już przynajmniej sześć z nich. W czasie ataków utracono sześć samolotów, w tym dwa Hellcaty z Yorktowna, pilotowane przez porucznika Woodie McVaya i porucznika marynarki A.F. Davisa, których widziano po raz ostatni, jak wlatywali w chmury bezpośrednio nad lotniskiem Aslito⁶³.

Kiedy na pokład lotniskowców dotarły informacje, że piloci dostali się na brzeg, zadanie ich uratowania przejął okręt podwodny USS Sunfish, znajdujący się na zachód od Tinianu. Jednak w obliczu ulewnych deszczy i nieustannych kontaktów radarowych z japońskimi samolotami i okrętami, Sunfish spędził jedynie trzy i pół godziny 23 lutego na sprawdzeniu pięciu z sześciu koordynat podanych załodze okrętu, walcząc o nawiązanie kontaktu radiowego z własnymi samolotami⁶⁴.

W czasie dwudniowego rajdu piloci TF 58 zameldowali o zniszczeniu 72 nieprzyjacielskich samolotów na ziemi i kolejnych pięćdziesięciu jeden w powietrzu, jak również pewnej ilości transportowców, które znalazły się w porcie. Nadal jednak większą wartość przedstawiały zdjęcia lotnicze. Wykonane z różnej wysokości i pod różnymi kątami, nie mogły posłużyć za wiarygodne źródło służące do dokładnego odwzorowania skali i rzeźby terenu, lecz spełniły swoją rolę w zakresie ogólnym.

Wyspa Saipan, długości czternastu mil i szerokości sześciu, stanowiła administracyjną kwaterę główną Japończyków na Marianach. Od kiedy na podstawie mandatu Ligi Narodów po zakończeniu pierwszej wojny światowej Japonia przejęła kontrolę nad archipelagiem, wyspa stała się placem budowy wielkiego projektu kolonizacyjnego. Do rdzennych mieszkańców plemienia Czamorro dołączyli japońscy pracownicy cywilni, tworząc dobrze prosperującą plantację cukru. Niewielkich rozmiarów Garapan, znajdujące się na zachodnim wybrzeżu wyspy, stanowiło stolicę. Leżący w pobliżu port Tanapag był bazą zaopatrzeniową i paliwową dla statków kursujących do Japonii. Położone na południu lotnisko Aslito zapewniało osłonę przed atakami lotniczymi i przystanek dla pilotów przemieszczających się między Japonią a południowym Pacyfikiem. Zachodnie wybrzeże Saipanu opasywał kołnierz rafy koralowej. Północne i wschodnie wybrzeże nie zawierało koralowców, lecz było ograniczane stromymi klifami. Wybrzeże południowo-wschodnie tworzyło sporych rozmiarów zatokę. Wioska Charan Kanoa, położona na południe od Tanapag na zachodnim wybrzeżu, posiadała dużą przetwórnię cukru oraz linię kolejową prowadzącą do pól. W lutym Nimitz i wywiad szacowali, że garnizon wyspy liczy 6 do 8 tysięcy żołnierzy, a oprócz tego znajduje się tam 25 tysięcy japońskich cywilów oraz trzy tysiące ludzi plemienia Czamorro.

Zainteresowanie rozpoznaniem było jednym z koników Nimitza. We wrześniu 1942 roku ustanowił on na Hawajach nową jednostkę, zwaną ICPOA (Intelligence Center, Pacific Ocean Areas), co spotkało się ze sprzeciwem karierowiczów w Waszyngtonie, którzy wracali do gry po wydarzeniach poprzedzających Midway. Po zorganizowaniu miejsca w sztabie centrali zaopatrzenia morskiego na Hawajach, Nimitz zorientował się, że potrzebuje również armijnych kartografów. Mapy zaprojektowane do przedstawiania pływów, prądów i innych cech oceanograficznych nie byłyby zbyt użyteczne dla dowódców, którzy potrzebowali zbadać obszary lądowe, więc Nimitz włączył do operacji 64. Batalion Inżynieryjno-Topograficzny z Fort Shafter. Z udziałem armii, bazująca na Oahu komórka wywiadu stała się połączonym przedsięwzięciem, zyskując kolejną literę w akronimie – JICPOA (J – Joint, ang. „połączony”)⁶⁵. Pod wodzą generała brygady Josepha Twitty’ego JICPOA stała się wysoce dynamiczną i rozrastającą się jednostką. Jeden z jej analityków, Donald „Mac” Showers, stwierdził: „Mieliśmy jeden cel do zrealizowania: wygrać tę wojnę”.

Oficerem dowodzącym sekcją kryptograficzną JICPOA był nie kto inny, jak komandor porucznik Joseph J. Rochefort, przez wielu nazywany geniuszem, który zasłużył się złamaniem japońskich kodów, umożliwiając zastawienie pułapki na Japończyków pod Midway. Sekcja szacunków, której zadaniem było odgadnięcie intencji wroga, bazując na przechwyconych transmisjach radiowych i kryptoanalizie, rozszerzyła swoje działania o wyrafinowane metody rekonesansu lotniczego i interpretacji jego wyników⁶⁶. Autorami pierwszych zdjęć lotniczych byli sami piloci, którzy robili je z kokpitów własnych samolotów w trakcie lotu. Po latach profesjonalnie wyszkoleni fotografowie używali technik stereoskopowych, opartych na wykorzystaniu dwóch aparatów, dzięki którym wiele samolotów, lecących na tej samej wysokości i z tą samą prędkością, mogło wykonać bardzo precyzyjne zdjęcia, również pod kątem, co przy braku chmur umożliwiało pokazanie rzeźby terenu, klifów, czy jaskiń. Nimitz przeniósł w końcu owych interpretatorów zdjęć z ich biur Kodaka ulokowanych w śródmieściu Honolulu, do centrum rozpoznania CINCPAC, zlokalizowanego na wzgórzu Makalapa, w pobliżu jego odpornej na bombardowanie kwatery głównej. Tam, w kompleksie laboratoriów i pomieszczeń kreślarskich zespół architektów krajobrazu, geologów i saperów armii i marynarki wojennej, pod kierownictwem komandora Howarda J. Dysona z Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych oglądał zdjęcia lotnicze pod podświetlanymi szkłami powiększającymi i stereoskopami, tworząc mapy konturowe, gumowe rzeźby oraz mapy wysp w większej skali wraz z siatką kartograficzną. Drukowano je na arkuszach o powierzchni dwudziestu centymetrów kwadratowych, laminowano i zszywano, przekazując pilotom, dowódcom okrętów i wojsk lądowych, aby pomóc im w koordynacji ich zadań.

Oprócz obserwacji z powietrza, Nimitz zadbał także o obserwację spod wody. Przewidując rozbudowę sił japońskich po ataku Mitschera, Nimitz i jego najlepszy podwodniak, wiceadmirał Charles A. Lockwood, rozwinęli na północ od archipelagu blokadę tworzoną przez okręty podwodne. Od upadku Wysp Marshalla japońskie naczelne dowództwo wzmacniało obronę Marianów, mimo iż kolejny cel operacji desantowej Amerykanów nie był znany. 22 lutego zbliżający się do Saipanu konwój pięciu japońskich statków przeciął kurs USS Tang. Jego dowódca, komandor podporucznik Richard O’Kane, zatopił dwa frachtowce. 23 lutego Sunfish zatopił kolejne dwa, a O’Kane dopadł jeszcze trzy. Jednakże mając na uwadze działania MacArthura na Nowej Gwinei zmierzające w kierunku Filipin, dowództwo japońskiej Połączonej Floty podejrzewało, że kolejnym celem amerykańskiej inwazji będzie ich baza na wyspie Biak.

Japończycy, znacznie mniej sprawni w użyciu wywiadu oraz uwiązani niekończącymi się sporami między armią a marynarką, trafili na mało poważne źródła kontaktów w trwającej grze szpiegów. W styczniu 1944 roku agenci FBI włamali się do depozytów sejfowych w oddziale banku nowojorskiego na rogu Madison i Sześćdziesiątej Trzeciej, aresztując następnie drapiącą i gryzącą ich Velvalee Dickinson⁶⁷. Była ona sprzedawczynią zabytkowych lalek, a jej korespondencja z pozornymi klientami zagranicznymi stanowiła w istocie skomplikowany kryptogram szpiegowski. Jej odniesienia do lalek wzbudziły podejrzenia FBI i nie bez przyczyny – w rzeczywistości wskazywały one obecność i status operacyjny okrętów Stanów Zjednoczonych, które dostrzegła w portach na Zachodnim Wybrzeżu. Nie mniej jednak owe barokowe podchody nie pomogły zbytnio głównodowodzącemu Połączonej Floty, admirałowi Mineichi Kodze, przewidzieć przyszłości – w rzeczywistości na wiosnę 1944 roku jego dni były policzone.

22 marca, kiedy Kelly Turner i jego sztab wyznaczył dzień D na Saipanie na 15 czerwca, Spruance podniósł flagę na pancerniku New Jersey i poprowadził trzy grupy zadaniowe TF 58 z Majuro do ataku na Palau, wspierając w ten sposób natarcie MacArthura w rejonie Hollandii na Nowej Gwinei⁶⁸. Mobilność lotniskowców nigdy nie była bardziej imponująca niż wtedy, gdy Mitscher popłynął okrężną drogą na dystans 600 mil morskich, uderzając po raz pierwszy na Palau 30 marca. Następnego dnia jego lotniskowce zaatakowały zachodnie Karoliny, około 150 mil na południe od Guam. Najważniejszym efektem tych ataków, poza bezpośrednią zdobyczą w postaci zatopienia dwudziestu dziewięciu mniejszych statków pomocniczych oraz zniszczeniem lub uszkodzeniem 214 samolotów na Yap i Woletai za cenę dwudziestu pięciu samolotów amerykańskich, było zmuszenie admirała Kogi do kolejnych przenosin sztabu Połączonej Floty poza zasięg lotniskowców. Koga i jego świta opuścili Palau 31 marca, wsiadając do dwóch łodzi latających i kierując się na Davao. Samolot admirała napotkał tajfun i ślad po nim zaginął. Dowództwo japońskiej marynarki, dotknięte stratą dowódcy Połączonej Floty, pozostało przekonane, że Biak na Nowej Gwinei będzie następnym celem inwazji.

7 kwietnia, po rajdzie na Palau, Spruance i Mitscher powrócili na Majuro na Wyspach Marshalla. Admirał King stwierdził, iż był to „nieomal cud”, że lotniskowce prowadziły działania bojowe od Nowej Brytanii do Palau i wróciły nietknięte przez lotnictwo lądowe Japończyków⁶⁹. Do rozmowy dołączył Nimitz, aby przedyskutować kontynuowanie wsparcia dla MacArthura. Następnie dowódcy Floty Pacyfiku oraz Floty Południowego Pacyfiku odlecieli do Pearl Harbor, aby dołączyć do Turnera w jego pracach dotyczących inwazji na Mariany. Po ich odlocie flaga Spruance’a została przeniesiona z powrotem z New Jersey na ciężki krążownik Indianapolis, zacumowany tuż obok. Piloci Mitschera nie mieli czasu na odpoczynek. Trzy dni później, 13 kwietnia, TF 58 podzielona na trzy grupy ponownie wspierała lądowanie MacArthura w Hollandii. Od 21 kwietnia lotniskowce operowały przez cztery dni na południowo-zachodnim Pacyfiku, a następnie w drodze powrotnej z niezłym skutkiem ponownie uderzyły na Truk.

Do tego momentu cały prestiż Truk zniknął. Lotnicy morscy, którzy ją zneutralizowali, skradli pełną chełpliwości potęgę tej japońskiej bazy. W kwietniu, na pokładzie Lexingtona, w ramach uczczenia rajdu na Palau, utworzono „Towarzystwo Misjonarskie na zachód od Tokio” z uwagi na takie położenie Palau na długości geograficznej względem stolicy Japonii⁷⁰. Statut stwierdzał, iż „w ramach gorliwej próby nawrócenia niechętnej i zacofanej floty japońskiej, misjonarze, za pomocą swoich oświecających bomb, nawrócili ponad trzydzieści statków na złom”. Pierwszym członkiem został Jimmy Doolittle, za udział w nalocie na Tokio. Admirał Mitscher został drugim, otrzymując funkcję „głównego misjonarza”. Dowódca 16. Grupy Lotniczej, komandor porucznik Ernest M. Snowden (zięć Hapa Arnolda) otrzymał tytuł „głównego ewangelisty”.

Nie mnie jednak zapał korpusu lotnictwa marynarki nie uchronił jednego z ich asów, Alexa Vraciu, przed ogniem artylerii przeciwlotniczej w czasie powtórnego nalotu na Truk w kwietniu. As powrócił na morze po tym, jak uszkodzony Intrepid udał się na Zachodnie Wybrzeże celem przeprowadzenia napraw. Mając na koncie dziewięć zwycięstw w walkach powietrznych, starał się wyłudzić przeniesienie do grupy lotniczej Lexingtona. Nurkując nad lotniskami atolu jego Hellcat dostał serię od ognia naziemnego. Odłamki uszkodziły przewody hydrauliczne oraz owiewkę, obrzucając go odłamkami kuloodpornego szkła. Wstrząśnięty, lecz nadal w powietrzu, powrócił na „Lady Lex” po to tylko, by przekonać się, że podwozie jest zablokowane. Vraciu został zmuszony do wodowania w pobliżu niszczyciela, który niezwłocznie podniósł go z wody⁷¹.

W trakcie rozmowy w pilotówce z dowódcą okrętu, Vraciu poprosił o zgodę na wysłanie wiadomości na Lexingtona. Dowódca ją wyraził i Vraciu naskrobał depeszę skierowaną do jego dawnego przyjaciela, Gusa Widhelma, oficera operacji lotniczych Mitschera. „Gus” błyskała lampa sygnałowa, „zabierz mnie z tej kolejki górskiej, albo zagłosuję na MacArthura, więc mi pomóż”.

Kiedy w przeciągu godziny nie otrzymał odpowiedzi, Vraciu zaczął obawiać się o poczucie humoru swojego przyjaciela i swoją przyszłość w lotnictwie morskim. I wtedy nadeszła wiadomość, której adresatem był dowódca okrętu. „Aby oszczędzić samolot, proszę zatrzymać mojego lotnika do czasu, aż dotrzemy na Ulithi, a wtedy zabierzemy go z powrotem pontonem”.

Widhelm dał Vraciu 45 minut na zastanowienie się nad tą kwestią, a następnie dał znać niszczycielowi, aby zbliżył się do lotniskowca i po chwili pilot wspiął się po linie na Lexingtona. Kiedy Vraciu wylądował na pokładzie hangarowym, Widhelm przywitał go tam uśmiechając się od ucha do ucha. Następnie zabrał Vraciu do Mitschera, przedstawiając go jako „osobnika, który wysłał tę wiadomość”. Admirał uwielbiał swoich pilotów za ich niezależny sposób myślenia. O tym, czy prezydent Roosevelt został poinformowany o preferencjach wyborczych asa marynarki oraz czy Mitscher zastosował z tego powodu jakieś środki dyscyplinarne, raporty nie wspominają.

Krótko po tym, jak 28 marca ostateczna dyrektywa Nimitza dotycząca inwazji na Mariany dotarła do najwyższych rangą dowódców, Flota Środkowego Pacyfiku Spruance’a otrzymała nową nazwę – 5. Flota. Kiedy Kolegium Połączonych Szefów Sztabów formalnie zaaprobowało Operację Forager, MacArthur dostrzegł koniec swojego od dawna pielęgnowanego planu uderzenia przez południowy Pacyfik i zdobycia Kaviengu oraz Rabaulu. Smutku dopełnił rozkaz oddania Nimitzowi wszystkich jednostek transportowych i frachtowców, które CINCPAC przekazało mu na potrzeby anulowanych właśnie operacji. Rozpoczynało się najważniejsze z przedstawień z marynarką wojenną w roli głównej.

Flota Spruance’a, tworzona przez lotniskowce Mitschera, siły amfibijne Turnera oraz wojska Hollanda Smitha, miała uderzyć na wrogie wody, rozpoczynając wstępne ataki lotnicze i ostrzał Saipanu z morza w dniu 13 czerwca.

ROZDZIAŁ III

W POCIĄGU TURNERA

Wojowników wojsk desantowych szkolono na plantacji na wyspie Maui, dokąd prowadziła przebiegająca przez pola trzciny cukrowej i ananasów droga, mająca swój początek w porcie Kahului. W Camp Maui, na tysiącu sześciuset akrach powierzchni obozu treningowego, wydzierżawionego od prywatnych właścicieli, żołnierze 4. Dywizji Piechoty Morskiej wyciągali wnioski z ich najświeższej lekcji na Kwajalein. Setki mil na południowy wschód od nich, na Wielkiej Wyspie Hawaii, w siodle pomiędzy ośnieżonym szczytami wulkanów Mauna Kea i Mauna Loa, wojska 2. Dywizji Piechoty Morskiej robiły to samo w Camp Tarawa, nazwanym na cześć kosztownej operacji zdobycia jednej z wysp Gilberta w listopadzie 1943 roku – pierwszego kroku na wojennej ścieżce Floty Środkowego Pacyfiku.

Żołnierze obu dywizji piechoty morskiej wyznaczeni do inwazji na Saipan mocno skupiali się na historii. Pierwszy jej szkic napisano ich własną krwią, a oni ślęczeli nad resztą, gdyż byli osobiście zainteresowani jej konsekwencjami. To, czego doświadczyli pod ostrzałem, wstrząsnęło nimi, dało niezłą lekcję i zmieniło. Na tle reszty wojsk wyróżniał ich swoisty kunszt w zakresie prowadzenia ataków desantowych. Umiejętność przebycia obszaru, gdzie ziemia spotyka się z morzem, była sztuką, którą ciągle należało doskonalić. W trakcie kolejnych sześćdziesięciu dni mieli udowodnić po raz kolejny swoje mistrzostwo w tej dziedzinie.

27. Dywizja Armii Stanów Zjednoczonych również stanowiła część V Korpusu Desantowego generała majora Hollanda M. Smitha. Po raz pierwszy generał marines miał dowodzić dywizją armii, co, według niego samego, stanowiło punkt zwrotny jego służby w piechocie morskiej. „Nie potrafię opisać radości, jaka ogarnęła szeregi marines, kiedy okazało się, że po raz pierwszy będziemy działać w polu jako jednostki organiczne, a nie połączone”, napisał⁷². „Stanowiliśmy armię polową marines, dowodzoną przez generała marines, wchodzącą niezależnie do akcji przeciwko Japończykom, a okazja do zwiększenia prestiżu Korpusu Piechoty Morskiej była tak wielka, że poruszała każdego żołnierza w jednostce. Koniec z tą ohydną ‘siłą drugorzutową’, jak mawiano w Naval War College”.

Ani generał major Thomas E. Watson, ani żaden z jego dowódców w 2. Dywizji Piechoty Morskiej nie zapomniał Tarawy. Tamto lądowanie omal nie skończyło się katastrofą w następstwie fatalnego błędu w planowaniu. Przewidując poziom półtora metra wody nad rafą planiści nie uwzględnili lokalnego odpływu. Kiedy barki desantowe dotarły do rafy, okazało się, że ich kadłuby zostały zatrzymane przez krawędź rafy koralowej. Żołnierze zostali zmuszeni do opuszczenia barek w tym miejscu, ponad czterysta metrów od brzegu. Po ugrzęźnięciu na rafie musieli czekać na możliwość zabrania ich stamtąd, nie mając miejsca do ukrycia się. Wielu z nich bezradnie brodziło w głębokiej lagunie pod ciężkim ogniem, w pełnym wyposażeniu. Do chwili, kiedy fale szturmujących wojsk dotarły na brzeg w morderczym ogniu krzyżowym, tylko świetne dowodzenie na poziomie kompanii i plutonu umożliwiło dalsze prowadzenie operacji. Kiedy kapitan zginął, porucznik wiedział, co ma robić; to samo miało miejsce w przypadku sierżantów i kaprali. Pułkownicy również dostali szkołę. Jak stwierdził ówczesny szef sztabu Turnera, Robert E. Hogaboom: „Ci, którzy dowodzili 2. Dywizją byli przekonani, że wyspa zostanie szybko zajęta⁷³”. Optymizm zabijał ludzi. Najlepszym antidotum był twardy realizm.

Realizm był głównym produktem poligonu. Zróżnicowany teren Hawajów, od gór, wysuszonych pustynnych wzgórz, do wielkich rejonów przybrzeżnych, od najeżonej kolcami lawy bazaltowej, po pokryte pyłem drogi plantacji rancza Parkera, oferował sporo miejsca na ćwiczenia z ostrą amunicją, szkolenie artylerii i moździerzy, manewry czołgów, szkołę maskowania, nocne ataki, działania w dżungli, zajęcia z materiałami wybuchowymi, dżudo, czy ćwiczenia w korzystaniu z miotaczy ognia⁷⁴. Wszystkim tym świetnym elementom szkolenia brakowało jednego szczegółu. „Póki nie poznasz swojego przeciwnika, nie wiesz jak stawić mu czoła. Musisz znać jego zwyczaje”, stwierdził żołnierz 4. Dywizji. „Na treningach uczyli nas, że Japończycy są wytrwali. Innymi słowy, nie dbają o własne życie, lecz my tak. Dlatego musieliśmy to zrozumieć, aby nie dawać przeciwnikowi okazji”⁷⁵. Nie było możliwości odtworzenia walki z żywym przeciwnikiem. Wszyscy rozumieli, że hawajskie ćwiczenia stanowią tylko grę.

Musieli być gotowi na wszystko. Wywiad nie był w stanie powiedzieć im, czego dokładnie mają się spodziewać na Saipanie. Zdjęcia lotnicze nie przyniosły tego, na co liczył Turner. Nisko wiszące chmury i brak doświadczenia u pilotów, którym instynkt kazał unikać ognia nieprzyjaciela, zamiast ułatwiać zrobienie zdjęć przez pasażera na tylnym siedzeniu samolotu, spowodowały że jedynie część Saipanu i Tinianu znalazła się na fotografiach. Przez szereg tygodni nie było możliwości ich uzupełnienia. „Kiedy znaleźliśmy się w Pearl Harbor, by omówić nasz problem, stało się jasne, że mamy przed sobą trudne zadanie” powiedział zastępca Turnera, kontradmirał Harry Hill⁷⁶. Wywiad oceniał, że siły japońskie zwiększyły się z dziewięciu do dziesięciu tysięcy żołnierzy. Jednakże zmysły wyczuwały, że góry, jaskinie i koralowe urwiska kryją jeszcze wiele niespodzianek.

Kelly Turner wiedział, że w dalszym ciągu musi doskonalić panowanie nad znajdującymi się w jego zasięgu zmiennymi. Siły ekspedycyjne miały za sobą kampanię na Wyspach Marshalla, a teraz szykowały się na więcej. Pięćdziesiąt sześć transportowców oraz dwadzieścia frachtowców dysponowało ładownością zdolną przerzucić za jednym razem cztery dywizje. Była to ładowność, o którą admirał King prosił Kolegium Połączonych Szefów Sztabów. Nie mniej jednak potęga sił ekspedycyjnych wynikała w równym stopniu z precyzji i zgrania w czasie, jak z pojemności kadłubów oraz wielkości i prędkości wylotowej wspierających atak dział.

Ćwiczenia desantowe stały się spektaklem obejmującym Hawaje i wybrzeże Kaliforni⁷⁷. Motocykliści jadący autostradą z Sam Clemente do Oceanside od czasu do czasu byli świadkami ćwiczeń. Dziwaczne pojazdy wyjeżdżały na brzeg, wypluwając żołnierzy i sprzęt, pod czujnym okiem obserwatorów stojących na klifach powyżej, przyglądających się wszystkiemu i notujących wyniki. Większe jednostki pracowały w godzinach nadliczbowych, aby wyszkolić kadrę morskich wojowników Turnera. Gniazdem ćwiczeń desantowych było Coronado, mieszczące szkołę pojazdów desantowych, szkołę łączności artylerii morskiej i szkołę łączności sił powietrznych. Kwatermistrze odpowiedzialni za transport i załadunek uczyli się swojego fachu w Camp Elliot, na północ od San Diego. Załogi LST trenowały w Camp Bradford w Wirginii pod okiem weteranów lądowania w Afryce Północnej. Niedaleko, w Little Creek, w bazie szkoleniowej wojsk desantowych, znajdowała się szkółka załóg wszelkiego rodzaju pojazdów desantowych, które przewoziły piechotę, czołgi, pojazdy i obsługę. „Płazy” Turnera wywodziły się z marynarki wojennej, straży przybrzeżnej, marines i armii. Łączył je unikalny sposób działania. Armia, która nazywała operatorów niewielkich barek desantowych „inżyniero-płazami”, postrzegała ocean jako dość burzliwe przedłużenie lądu. Jak określał to jeden z podręczników szkoleniowych: „Żołnierze należący do formacji ‘inżyniero-płazów’ muszą stać się ‘wodoświadomi’, tak jak żołnierze liniowi świadomi są terenu, w którym działają. Muszą bardzo dokładnie nauczyć się używać obszarów wodnych jako dróg transportu wojsk, sprzętu i zaopatrzenia w kierunku linii wroga. Waszym obowiązkiem będzie dotrzeć do sił lądowych, zaopatrywać je i ewakuować stamtąd wszystkich rannych oraz jeńców i sprzęt, który można następnie naprawić. Nasza praca musi trwać do chwili, kiedy większe jednostki dotrą i będą mogły tam zacumować. Może to zająć sporo czasu (…) będziecie poruszać się w tunelu, osłanianym z obu stron przez marynarkę wojenną, a jego dach chronić będzie lotnictwo. Na pokładzie będziecie mieć własną broń, wasze pojazdy chronią także płyty pancerne. Będziecie próbować zaskoczyć nieprzyjaciela. Wszystko to opiera się o zdrowy rozsądek. Waszym zadaniem jest umożliwić przeżycie znajdującym się tam ludziom – nie wyładowywanie trupów”.

Doświadczenia Tarawy doskwierały Turnerowi. Prowadzenie operacji desantowej było wystarczająco trudne nawet bez uwzględniania takich faktów jak pływy. Jak stwierdzał to w raporcie po lądowaniu na Tarawie Turner: „Nie przeprowadzimy kolejnej operacji bez dokładnych informacji o głębokości wody, jak również nie dysponując możliwościami usunięcia przeszkód przed lądowaniem”⁷⁸. Mając to na uwadze, czołowy uczeń w działaniach desantowych miał doprowadzić do rewolucji w sztuce wojennej.

Nieco później Turner zainteresował się nowym zagadnieniem militarnym, które mogło pomóc jego „płazom” w realizacji ich zadań: podwodnym niszczeniem. Nazywani przez marynarkę wojenną „ludźmi-żabami” byli specjalistami w rozpoznaniu z wody oraz używaniu materiałów wybuchowych do usuwania przeszkód na płyciznach i plażach. Ich unikatową misją specjalną stanie się rekonesans hydrograficzny: pomiar głębokości wody nad rafami i lagunami, aby przekonać się, gdzie żołnierze mogliby swobodnie się przemieszczać bez ryzyka utonięcia pod ciężarem ekwipunku oraz w którym miejscu czołgi mogłyby podpłynąć do brzegu bez zatopienia czy zalania. Turner był przekonany, że gdyby tych ludzi użyto pod Tarawą, kilkuset marines oszczędzono by utonięcia lub śmierci w trakcie zmagań z laguną. Marynarka szkoliła na Florydzie jednostki NCDU (Naval Combat Demolition Unit) od końca 1943 roku, lecz Waszyngton wysłał większość z nich do Europy⁷⁹. Trzydzieści dwie jednostki tego typu wysłano do Anglii w ramach przygotowań do inwazji w Normandii. Jednakże przykład Tarawy wymagał użycia ich na drugiej półkuli. W Fort Pierce na Florydzie utworzono specjalny obóz szkoleniowy dla ochotników do tej wymagającej pracy. Turner miał zamiar utworzyć własny oddział „ludzi-żab” na Pacyfiku.

W godzinach popołudniowych 20 kwietnia 1944 roku, po przejściu napraw na Zachodnim Wybrzeżu USA, na redę w Pearl Harbor zawinął lotniskowiec Essex. Z pokładu hangarowego lotniskowca wynurzyła się grupka trzystu specjalnych pasażerów. Byli to wezwani przez Turnera członkowie zespołów 5., 6. oraz 7. UDT. Ich dowódcą był żylasty, podręcznikowy przykład porucznika – Draper Kauffman. Wkrótce po przybyciu Kauffman został zabrany samochodem do kwatery głównej Turnera.

Turner przywitał Kauffmana dużo życzliwiej niż należało, gdyż ten drugi był dla admirała kimś więcej, innowatorem, którego osiągnięcia gwarantowały nowy wymiar sił inwazyjnych. Ojciec Kauffmana, kontradmirał James L. „Reggie” Kauffman, służył w sztabie CINCPAC i był sąsiadem Turnera na Oahu. Z racji stanowiska zajmowanego przez jego ojca młody Kauffman miał wstęp gdzie tylko chciał. Jednakże, jak stwierdzali z naciskiem obaj Kauffmanowie, nepotyzm nigdy nie wchodził w grę. W rzeczywistości Draper nie byłby w stanie utworzyć i dowodzić pierwszymi w marynarce wojennej UDT, gdyby nie podjął decyzji wyraźnie sprzecznej z wolą swojego ojca. Absolwent rocznika 1933 z Annapolis został odrzucony przez komisję Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych ze względu na słaby wzrok, więc Draper przywdział mundur i ruszył na poszukiwanie wojny. Znalazł ją w służbie korony brytyjskiej.

ROZDZIAŁ IV

ZADANIE DLA OZAWY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ V

ZEWNĘTRZNA KOLONIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ VI

PLOTKA O FLOTACH

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ VII

OBB I UDT

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ VIII

TRUDNA POGODA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ II

LĄD

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ IX

WIĘCEJ, WYŻEJ, SZYBCIEJ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ X

DZIEŃ D

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XI

WYTROPIĆ, ZAATAKOWAĆ, ZAMELDOWAĆ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XII

ATAK CZOŁGÓW

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XIII

WIDOK Z GÓRY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XIV

PIERWSZY KONTAKT

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XV

WOJNA MACHIN POWIETRZNYCH

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XVI

SZYBKIE LOTNISKOWCE IDĄ NA DNO

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XVII

ZBUDOWAĆ LEPSZE LOTNISKO

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XVIII

POPRZEZ CIEMNOŚĆ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XIX

SMITH KONTRA SMITH

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XX

ODDECH SZATANA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXI

GRA W UMIERANIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXII

OKRĘT – snajper strzela do jaskiń

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXIII

PRZEKRACZAJĄC WSZELKIE GRANICE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXIV

NA SZCZYCIE KLIFÓW SAMOBÓJCÓW

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXV

ZMIANA WŁADZY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXVI

STAL NICZYM PŁATKI ŚNIEGU

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXVII

CHĘĆ, BY DROGO SPRZEDAĆ ŻYCIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ III

POWIETRZE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXVIII

SEKRETY NOWEGO MEKSYKU

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXIX

WARTOŚĆ KRYTYCZNA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXX

SPRAWA KAŻDEGO

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXI

BOSKIE WIATRY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXII

RODZAJE SKRZYDLATEJ ŚMIERCI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXIII

OKAZJA I SZALEŃSTWO

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXIV

SZYBKIE I CAŁKOWITE ZNISZCZENIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXV

WYRAŹNE WYNIKI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ IV

ZIEMIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXVI

OSIEM DZWONÓW DLA CESARSTWA⁸⁷⁶

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZDZIAŁ XXXVII

WYCZERPANI WOJNĄ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Podziękowania

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zdjęcia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bibliografia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

¹ Tibbets, Flight of the Enola Gay, s. 14-21.

² Ibid., s. 92-96, 130-33.

³ „Wrath of Giants”, Newsweek, 26 czerwca, 1944, 35; Floyd Lemley w: Krauss, The 509th Remembered, s. 127; Tibbets, s. 140, 144.

⁴ Elliott, „Escort Ship Production in WWII”, s. 193 i 195; Lane, Ships for Victory, s. 35; Starr, Embattled Dreams, s. 13-14.

⁵ Spruance do Jetera A. Iseleya, 14 stycznia 1949. Chociaż niektóre źródła wskazują na Nimitza, Ernest King powiedział, że pomysł przeskoczenia na Eniwetok był dziełem Spruance’a. O tyle, o ile ten skok stworzył potrzebę uderzenia na Truk, przeprowadzoną przez Spruance’a, można przyjąć, że jego „rozmyślne” działanie przyspieszyło atak na Mariany o dwa i pół miesiąca. King, Flight Log Book, 1944, s. 1.

⁶ Raport M-120 Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, 25 lipca 1943, 6; CINCPAC do COMINCH, „Operations in Pacific Ocean Areas”, 3 czerwca 1944, s. 30-31; 17. Grupa Lotnicza, raporty z akcji, 16 lutego 1944, s. 4-8.

⁷ Okręt, który zastąpił oryginalnego Yorktowna (CV-5), zatopionego w czasie bitwy o Midway.

⁸ Vraciu, wywiad, s. 16, 54

⁹ Jensen, Carrier War, s. 99.

¹⁰ Ibid., s. 100-1; raport z akcji VF-5, 17 lutego 1944, s. 51.

¹¹ USS Intrepid, raport z akcji, 7 marca 1944, s. 3-4.

¹² USS Bunker Hill, 17. Grupa Lotnicza, raporty z akcji, 27 lutego 1944, s. 23-25.

¹³ USS Iowa, raport z akcji, 26 lutego 1944, s. 2; USS Bradford, raport z akcji, 24 lutego 1944, s. 2.

¹⁴ Arthur C. Davis do T. B. Buella, 18 sierpnia 1964.

¹⁵ Margaret Spruance, wywiad, 29 listopada 1971.

¹⁶ Ibid.

¹⁷ Forrestel, wywiad, 1 grudnia 1971.

¹⁸ USS Essex, raport z akcji, 3 marca 1944, s. 14-15; USS Yorktown, raport z akcji, 18 lutego 1944, s. 135-37, 141-45; USS New Jersey, raport z akcji, s. 3 i 14-15; USS Iowa, s. 5.

¹⁹ Moore, wywiad, s. 896.

²⁰ Opowieść Ramage’a.

²¹ Barber, wywiad, s. 57-58.

²² USS New Jersey, 6; USS Iowa, s. 7-8; COMDESRON 46, raport z akcji, s. 7-8; USS Izard, raport z akcji, 7.

²³ Moore, s. 922-23.

²⁴ Hughes, Fleet Tactics, s. 36.

²⁵ Lundstrom, Black Shoe Carrier Admiral, 498; Hone, „Replacing Battleships with Aircraft Carriers in the Pacific in World War II”, s. 58-70.

²⁶ USS Iowa, s. 9, 17-19

²⁷ USS Intrepid, s. 5.

²⁸ USS Burns, raport z akcji, s. 5-6.

²⁹ Jensen, s. 105.

³⁰ CINCPAC do COMINCH, „Operations in Pacific Ocean Areas”, 3 czerwca 1944, s. 40; „Field Survey”, 139; Chihaya, „Account of the Fiasco at Truk”, w: Goldstein, Pacific War Papers, s. 282; Rems, „Two Birds”, s. 20.

³¹ Forrestel, s. 118.

³² USS Minneapolis, raport z akcji, 24 lutego 1944, s. 5.

³³ Hill, wywiad, s. 336-37.

³⁴ Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, „Specific Operations in the Pacific and Far East”, s. 65-66, załącznik do Połączonych Szefów Sztabów, „Final Report to the President and Prime Minister”, załącznik do raportu Połączonych Szefów Sztabów, 25 maja 1943, CCS 242/6

³⁵ Morton, War in the Pacific: Strategy and Command, s. 454-72, Moore, wywiad, s. 910 i 919; Spruance do E. M. Ellera, 29 czerwca 1964; Miller, War Plan Orange, s. 344.

³⁶ CCS 323, 20 sierpnia 1943, s. 289.

³⁷ Moore, wywiad, s. 910 i 919; Spruance do E. M. Ellera, 29 czerwca 1964, 4; Hoffman, Saipan, s. 19.

³⁸ Busch, „Task Force 58”, s. 19.

³⁹ Potter, Admiral Arleigh Burke, s. 73.

⁴⁰ Forrestel, wywiad, s. 37.

⁴¹ Spruance do E. M. Ellera, 29 czerwca 1964.

⁴² Burke do T. B. Buella, 11 lutego 1972, s. 1.

⁴³ Turner, konferencja prasowa, 11 stycznia 1945, s. 5.

⁴⁴ Pojazd silnikowy przystosowany do poruszania się po bagnach. Zaprojektowane zostały przez Eda Franka w latach 30. i 40. na Florydzie do pokonywania bagien Everglades. Ich cechą charakterystyczną były duże opony, ułatwiające poruszanie się w podmokłym terenie – przyp. tłum.

⁴⁵ Moore, s. 815-16.

⁴⁶ Hogaboom, wywiad, s. 180-81.

⁴⁷ Hill, s. 204.

⁴⁸ Smith, Coral and Brass, s. 109-10.

⁴⁹ Margaret Spruance, wywiad, s. 16-17; uwagi Spruance’a do Pani E. B. Potter, 4 stycznia 1959.

⁵⁰ Moore, s. 659 i 760-61; Morison, Rising Sun in the Pacific, s. 134-35.

⁵¹ Moore, s. 760-61.

⁵² Miller, War Plan Orange, s. 118; patrz również: s. 2, 10-11 i 245-46.

⁵³ Conolly, wywiad, s. 230-31.

⁵⁴ King do Starka, 14 września 1943, s. 2.

⁵⁵ Moore, wywiad, s. 926.

⁵⁶ Dyer, Amphibians Came to Conquer, s. 853.

⁵⁷ Margaret Spruance, wywiad.

⁵⁸ J. H. Doyle do Turnera, 24 lutego 1944, s. 4.

⁵⁹ Spruance do Margaret, 3 sierpnia 1944, s. 2.

⁶⁰ Turner, konferencja prasowa, 11 stycznia 1945, s. 5.

⁶¹ Spruance do Jetera A. Iseley’a, 3 lutego 1950; CNO, „U.S. Naval Aviation in the Pacific”, s. 31; CINCPAC do COMINCH, „Operations in Pacific Ocean Areas”, 3 czerwca 1944, s. 44-45. Patrz również: USS Bunker Hill, dziennik wojenny, luty 1944, s. 16-17; USS Yorktown, s. 5, s. 23-24; USS Essex, raport z akcji, 22 lutego 1944, s. 46-47; USS Monterey, raport z akcji, 26 lutego 1944, s. 14.

⁶² Yorktown, raport z akcji, 23 lutego,1944, s. 8.

⁶³ USS Yorktown, s. 5-6, 18 i 21.

⁶⁴ USS Sunfish, „Report of Sixth War Patrol”, s. 17 i 26-27, s. 38; USS Bunker Hill, s. 40; USS Yorktown, s. 10. Patrz również: www.pacificwrecks.com/aircraft/f6f/40671.html.

⁶⁵ Showers, wywiad, s. 52-56; Biard, wywiad, s. 148; Ramsbottom, wywiad, s. 11 i 47-49.

⁶⁶ Raport Turnera, s. 85, 90-92 i 229.

⁶⁷ Flanner, „The Doll Spy”, s. 44. Patrz również: www.eyespymag.com/espionage%20cases/dickinson.htm.

⁶⁸ CTG 58.3, raport z akcji, 8 kwietnia 1944, s. 5-13.

⁶⁹ Nimitz do Kinga, 2 kwietnia 1944.

⁷⁰ Life, „Life Goes to an Aircraft Carrier Party”, s. 83-85.

⁷¹ Vraciu, wywiad, s. 57 i 64-65.

⁷² Smith, Coral and Brass, s. 153.

⁷³ Hogaboom, wywiad, s. 188.

⁷⁴ Chapin, „Memoir,” s. 45-46.

⁷⁵ Boots, wywiad, s. 26-27.

⁷⁶ Hill, wywiad, s. 453.

⁷⁷ COMPHIBPAC do Sił Desantowych, Flota Pacyfiku, „Amphibious Force Landing Exercises,” 19 kwietnia 1943, s. 1-10; Morehouse; „Amphibious Training”. Marine Corps Gazette, sierpień 1944, s. 35. U.S. Army, Engineer Amphibian Troops, s. 2-3.

⁷⁸ Kauffman, wywiad, s. 175.

⁷⁹ Robbins, „Narrative History”, s. 2; Baird, „The Journeys of Underwater Demolition Teams”, s. 8.

⁸⁷⁶ W terminologii morskiej ery żaglowców dzwony odmierzały każde pół godziny czterogodzinnej wachty na pokładzie okrętu. Osiem dzwonów oznacza koniec, zejście z wachty. Jest to także element tradycji morskiej stosowany w czasie pogrzebów na morzu, jak również morski eufemizm oznaczający koniec czegoś – przyp. tłum.